|
ÖZET: Başvuran, 6360 sayılı Kanun kapsamında emlak vergisi muafiyetinden yararlanma talebinde bulunmuştur. Van ili Edremit ilçesindeki Kurubaş Mahallesi, 30/03/2014 tarihinden itibaren köy statüsünden mahalleye dönüştürülmüş olup, bu tarihten 31/12/2022 tarihine kadar her türlü vergiden muaf tutulması gerektiğini belirtmiştir. Ancak, Edremit Belediye Başkanlığı, başvurana ait tarım arazileri için 2.479,98 TL emlak vergisi talep etmiştir. Başvuran, bu tutarın iade edilmesini istemektedir.
Edremit Belediye Başkanlığı, Kurubaş Mahallesi’nin 2014 yılı öncesinde köy statüsünde olduğunu ve 6360 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyesi sınırları içinde yer aldığını ifade etmiştir. Ayrıca, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na göre, muafiyet şartlarını sağlamadığını ve bu nedenle emlak vergisi tahsil edildiğini açıklamıştır. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını değerlendirerek, tahsil edilen emlak vergisinin iadesine yönelik bir tavsiye kararı hazırlamıştır. Kamu Denetçisi, başvuranın talebinin hukuka uygun olduğunu belirterek, Edremit Belediye Başkanlığı’na 2.479,98 TL emlak vergisinin iade edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, başvuran ve Edremit Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. İdarenin, kararın gereğini yerine getirmesi için 30 gün içerisinde işlem yapması gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7824-S.21.12573
BAŞVURU NO : 2020/103854
KARAR TARİHİ : 21/05/2021
TAVSİYE KARARI
EDREMİT BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, 6360 sayılı Kanun kapsamında emlak vergisi muafiyetinden faydalandırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan (TC: ), ikametgâhı olan Van ili
Edremit ilçesi Kurubaş Mahallesi’nin “6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe
Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile köy statüsünden çıkarılarak mahalleye dönüştürüldüğünü, adı geçen Kanun’un geçici 1’inci maddesi on beşinci fıkrası gereğince köyden mahalleye dönüştürülen yerlerin ilk mahalli seçim tarihi olan 30/03/2014 tarihinden 31/12/2022 tarihine kadar her türlü vergiden muaf tutulduğu yönünde hüküm bulunduğunu, ancak Van Edremit Belediye Başkanlığı tarafından Kurubaş mahallesinde bulunan ve tarım arazisi olarak kullandığı arazileri için 30/03/2014 tarihinden sonraya tekabül eden 2.479,98- TL emlak vergisinin mücavir alan içerisinde olduğu gerekçesiyle genel nitelikteki 1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanunu gereğince tahsil edildiğini, konu hakkında söz konusu Belediyeye başvuruda bulunulduğunu iddia ederek kendisinden tahsil edilen 2.479,98- TL tutarın tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşması amacıyla Edremit Belediye Başkanlığından bilgi ve belge
talebinde bulunulmuştur. Edremit Belediye Başkanlığının 08/04/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) 2014 yılı öncesinde Kurubaş Mahallesinin Van Belediyesi sınırı içinde kalan köy statüsünde bir
yerleşim alanı olduğu, On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkındaki 6360 sayılı Kanunla Van İlinde
Büyükşehir Belediyesi kurulduğu, yasa ile birlikte yeniden büyükşehir ilçe sınırları belirlenerek Kurubaş
Mahallesinin Edremit İlçesine bağlandığı,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.2) Kurubaş Köyü Van Belediyesi döneminde köy statüsünde iken; Van Belediye Meclisinin 08/04/2005
tarih ve 167 sayılı kararına göre Kurubaş Mahallesinin mücavir alan sınırlarına dâhil edilerek, 04/11/2010 tarih ve 789 sayılı meclis kararı ile hizmet götürülmesine karar verildiği, dolayısıyla 2014 yılında söz konusu mahallenin Edremit İlçesine dâhil edilmesi ve devri esnasında Van Belediye Meclisi’nin almış olduğu kararlar doğrultusunda işlem yapıldığı,
2.3) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 4/u ve 14/g maddelerinde, belediye ve mücavir alan sınırları
dışında bulunan bina ve arazilerin kiraya verilmemek şartıyla bina ve arazi vergisinden daimi muaf tutulacağı, ancak anılan yerlerde bulunan ve muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan binalar, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan bina ve araziler ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi için bu muafiyetin uygulanamayacağı, ayrıca Emlak Vergisi Kanunu’nun 12’nci maddesinde, belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazinin arsa sayılacağı, belediye sınırları içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş araziden hangilerinin arsa sayılacağının Cumhurbaşkanı Kararı ile belli edileceğinin hükme bağlandığı,
2.4) Ayrıca; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesi gereğince; “Büyükşehir belediyelerinde,
büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı, ilgili ilçe belediyeleri tarafından alınır. Emlak vergisinden Büyükşehir Belediyesine veya Özel İdareye ayrıca pay kesilmez.” hükmünün amir olduğu,
2.5) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 14’üncü maddesinin (g) fıkrası hükmüne göre, bir arazinin
emlak vergisi daimi muafiyetinden yararlanabilmesi için; belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunması, kiraya verilmemesi, ticari, sınai ve turistik faaliyette kullanılmaması gerektiği, buna göre, belediye ve mücavir alan sınırları içine bulunup da imar planı ile iskân sahası olarak ayrılmamış olmakla beraber fiilen meskûn halde bulunan ve belediye hizmetlerinden faydalanmakta olan yerler arasında kalan arazi ve arazi parçalarının da arsaya ait oran üzerinden vergiye tabi tutulduğu,
2.6) 11/03/1983 tarih ve 17984 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak 01/01/1983 tarihinden itibaren
yürürlüğe giren 28/02/1983 tarih ve 83/6122 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Arsa Sayılacak
Parsellenmemiş Arazi Hakkında Kararın 1’inci maddesinin (b) fıkrasında belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunup da, imar planı ile iskân sahası olarak ayrılmamış olmakla beraber fiilen meskûn halde bulunan ve belediye hizmetlerinden faydalanmakta olan yerler arasında kalan parsellenmemiş arazi ve arazi parçalarının arsa sayılması ancak bu yerlerdeki arazi ve arazi parçalarının zirai faaliyette kullanılmaları halinde arsa sayılmayarak araziye ait oran üzerinden vergilendirilmelerinin öngörüldüğü,
2.7) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 12’nci maddesinde “Türkiye sınırları içinde bulunan arazi ve
arsalar bu kanun hükümlerine göre arazi vergisine tabidir. Belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazi arsa sayılır. Belediye sınırları içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş araziden hangilerinin bu kanuna göre arsa sayılacağı Cumhurbaşkanı kararı ile belli edilir. Aksine hüküm olmadıkça bu kanunun diğer maddelerinde yer alan arazi tabiri arsaları da kapsar.” denildiği, bu kapsamda İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nün 14/01/2021 tarih ve 351 sayılı yazısında belirtildiği üzere
Kurubaş mahallesinin 2013 yılında ve kısmen 2019 yılında imar planı kapsamında olduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “… Vergi, resim,
harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.”,
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 11/08/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mevzu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun hükümlerine göre Bina Vergisine tabidir.”,
5.1) “Bina tabiri” başlıklı 2’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu kanundaki bina tabiri, yapıldığı
madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsar.”,
5.2) “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa
intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder.”,
5.3) “Daimi muaflıklar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Aşağıda yazılı binalar, kiraya verilmemek
(24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun kapsamında yapılan işletme hakkı devirleri hariç) şartıyla Bina
Vergisinden daimi olarak muaftır.
(…)
u) (Ek : 4/12/1985 – 3239/100 mad.) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan binalar (Gelir
Vergisinden muaf esnaf ile basit usulde Gelir Vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan binalar hariç olmak üzere, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan binalar ile muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan binalar için bu muafiyet uygulanmaz.)”
5.4) “Mevzu” başlıklı 12’nci maddesinde; (Değişik: 17/7/1972-1610/7 mad.) “… Belediye sınırları içinde
belediyece parsellenmiş arazi arsa sayılır. Belediye sınırları içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş araziden hangilerinin bu kanuna göre arsa sayılacağı Cumhurbaşkanı Kararı ile belli edilir.”,
5.5) “Daimi muaflıklar” başlıklı 14’üncü maddesinde; “(Değişik birinci fıkra : 16/10/1981 – 2536/2
mad.) Aşağıda yazılı arazi kiraya verilmemek (24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun kapsamında yapılan işletme hakkı devirleri hariç) şartıyla Arazi Vergisinden daimi olarak muaftır.
(…)
g) (Ek : 4/12/1985-3239/104 mad.) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan arazi. (Gelir
Vergisinden muaf esnaf ile basit usulde Gelir Vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan arsa ve arazi hariç olmak üzere, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan arazi ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi için bu muafiyet uygulanmaz.)”,
6) 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin gelirleri” başlıklı 59’uncu maddesinin ikinci
fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır.
Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.”,
7) 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin on beşinci fıkrasında; “Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66’ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2022 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir. (Mülga cümle:17/7/2019-7186/33 mad.)(…) .” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; başvurandan tahsil edilen 2.479,98-TL emlak vergisinin iadesi hususunda hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Kurubaş mahallesinin köy statüsünden çıkarılarak
mahalleye dönüştürüldüğünü, köyden mahalleye dönüştürülen yerlerin ilk mahalli seçim tarihi olan 30/03/2014 tarihinden 31/12/2022 tarihine kadar her türlü vergiden muaf tutulduğu yönünde hüküm bulunduğunu, ancak Belediye tarafından 2.479,98- TL tutarında emlak vergisi tahsil edildiğini iddia ederek söz konusu tutarın tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
10) İlgili idare tarafından, Kurubaş Mahallesinin 2014 yılı öncesinde Van Belediye sınırı içinde kalan köy
statüsünde bir yerleşim alanı olduğu, 6360 sayılı Kanun ile Van İlinde Büyükşehir Belediyesi kurulduğu ve yasa ile birlikte büyükşehir ilçe sınırları yeniden belirlenerek Kurubaş Mahallesinin de Edremit İlçesine bağlandığı, Kurubaş Mahallesinin Van Belediyesi döneminde köy statüsündeyken Van Belediye Meclisinin 08/04/2005 tarih ve 167 sayılı kararına göre mücavir alan sınırlarına dâhil edilerek, 04/11/2010 tarih ve 789 sayılı Meclis kararı ile hizmet götürülmesine karar verildiği, 2014 yılında söz konusu mahallenin Edremit
İlçesine dâhil edilmesi ve devri esnasında Van Belediye Meclisinin almış olduğu kararlar doğrultusunda işlem yapıldığı, buna göre 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesi gereğince emlak vergisine tabi olduğu, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 4/u ve 14/g maddeleri kapsamında muafiyet şartlarını sağlamadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
11) Emlak Vergisi Kanunu’nun 4’üncü maddesinde, belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan
binaların bina vergisinden daimi muaf olduğu, 12’nci maddesinde, belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazilerin arsa sayılacağı, belediye sınırları içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş araziden hangilerinin bu kanuna göre arsa sayılacağının ise Cumhurbaşkanı Kararı ile belirleneceği,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
14’üncü maddesinde ise yine Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan arazilerin arazi vergisinden muaf olduğu düzenlenmiştir.
12) Somut dosya kapsamında başvuruya konu Kurubaş Mahallesinin Van Belediyesi döneminde köy
statüsündeyken Van Belediye Meclisinin 08/04/2005 tarih ve 167 sayılı kararına göre mücavir alan sınırlarına dâhil edildiği, 04/11/2010 tarih ve 789 sayılı Meclis kararı ile hizmet götürülmesine karar verildiği, ayrıca söz konusu mahallenin 2013 yılında ve kısmen 2019 yılında imar planı kapsamına alındığı dolayısıyla ilgili idarece emlak vergisine tabi tutulduğu görülmüştür.
13) Ancak, 6360 sayılı Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin on beşinci fıkrasında, tüzel kişiliği kaldırılan
köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım paylarının 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmayacağı da açıkça hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenlemede tüzel kişiliği kaldırılan köylerin mücavir alan içerisinde veya dışarısında olması, imar planı kapsamına alınması veya alınmaması gibi bir ayrıma gidilmemiş, herhangi bir istisna öngörülmemiştir.
14) Kurumumuza yapılan şikâyet başvurusuna benzer nitelikte olan bir dava kapsamında Danıştay
9. Dairesi’nce verilen E. 2016/605, K. 2016/5202 sayılı kararda;“… 06.12.2012 tarih ve 28489 sayılı
Resmi Gazete’ de yayımlanan 6360 sayılı Kanun’un, 30.03.2014 tarihinde yürürlüğe giren geçici 1.
maddesinin 15. bendinde “Bu Kanun’a göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29.07.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na göre alınması gereken emlak vergisi ile 26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları beş yıl süreyle alınmaz ve 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66’ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31.12.2017 tarihine kadar (bu tarih dâhil) uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret beş yıl süreyle en düşük tarifenin %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir. 10.07.2004 tarihli ve 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır” hükmüne yer verilmiştir. 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanunu’nun 01.03.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1610 sayılı Kanunu’nun 14. maddesiyle değişik 22.
maddesinde bina ve arazi vergileriyle ilgili muaflık ve istisna hükümlerinin, bu Kanun’a eklenmek veya bu Kanun’da değişiklik yapılmak suretiyle düzenleneceği hükmü yer almakta ise de Danıştay İçtihadı
Birleştirme Genel Kurulu’nun 11.02.1988 tarihinde verilen E:1987/3, K:1988/1 sayılı kararında gerekse
Danıştay Dokuzuncu Dairesince aynı yönde verilen birçok kararda belirtildiği sonra çıkan kanunun, genel nitelikteki önceki kanunun yerine geçeceği ve sonradan yürürlüğe giren özel nitelikteki kanunda yer alan istisna ve muafiyet hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş bulunmaktadır.” yönünde açıklamalara yer verilmiştir.
15) Her ne kadar İdare tarafından Kurubaş Mahallesinin mücavir alan sınırlarına dâhil edildiği, 1319 sayılı
Emlak Vergisi Kanunu ve 5393 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nda öngörülen muafiyetler kapsamı dışında kaldığı, belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan bina ve arazilerin kiraya verilmemek şartıyla bina ve arazi vergisinden daimi muaf tutulacağı, ancak anılan yerlerde bulunan ve muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan binalar, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan bina ve araziler ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi için bu muafiyetin uygulanamayacağı belirtilmiş olsa da, 6360 sayılı Kanun’un Geçici 1’inci maddesinin on beşinci fıkrasında ‘‘tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil)
alınmaz.’ şeklinde açık bir düzenlemenin olduğu ve ilgili düzenlemede mücavir alanlara ilişkin herhangi bir istisna öngörülmediği, köyden mahalleye dönüştürülen yerlerin, ilk mahalli seçim tarihi olan 30/03/2014 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile her türlü vergiden muaf tutulduğu, daha sonra bu sürenin 31/12/2022 tarihine kadar uzatıldığı tespit edilmiştir.
16) Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Makamı tarafından açıklanmış olan İnsan Hakları
Eylem Planının “3. Amaç: Hukuki Öngörülebilirlik ve Şeffaflık” başlığı altında; “Belgede, hukuk kurallarını sosyal ve ekonomik hayatın bir teminatı olarak gören uygulama anlayışına yönelik faaliyetler de öngörülmüştür. Hukuk düzenimizin bir bütün olarak, en yüksek evrensel standartlarda hukuk güvenliği ilkesini gerçekleştirmeye devam etmesi vurgulanmış, bu sayede bireylerin haklı beklentilerinin hukukun koruması altında olduğuna yönelik güçlü bir mesaj verilmiştir. Bu amaç altında ortaya konulan hedefler öncelikle idari usulleri ve bürokratik süreçleri kapsamaktadır. Bu doğrultuda, idarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması ve idareden kaynaklanan sebeplerle hukuka aykırı olan işlemin maliyetinin kişilere yüklenmemesi gerekmektedir.” şeklinde belirtilerek “İdarenin İş ve İşlemlerinde Hukuki Öngörülebilirlik ve Şeffaflığın
Güçlendirilmesi” hedefler arasında sayılmıştır.
17) Kamusal alanda faaliyet gösteren insan hakları kurum ve kuruluşları arasında olan Kamu Denetçiliği
Kurumu, İnsan Hakları Eylem Planında ifade edildiği üzere, kamu hizmetlerinin insan haklarına dayalı olarak işlemesinin temini açısından önemli işlevler görmektedir. Anayasal ve yasal değişikliklerle sistemimize dâhil edilen bu kurumların her biri, kişiler için yeni bir başvuru ve güvence imkânını da beraberinde getirmiştir. (İnsan Hakları Eylem Planı, s.21)
18) Anayasal bir hak arama kurumu olan ve 30.04.2021 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanan İnsan
Hakları Eylem Planında da önemine atıf yapılan Kurumumuz tarafından bürokrasinin azaltılması ve idareden kaynaklanan sebeplerle hukuka aykırı olan işlemin maliyetinin kişilere yüklenmemesi maksadıyla hem bilgi belge talep edilmiş hem de idare ile görüşmeler yaparak sorunun dostane çözüme kavuşması için çaba gösterilmiştir. Bu kapsamda Kurumumuza yapılan 33 şikâyet başvurusundan 14’ü dostane çözüme kavuşturulmuş olup, somut dosyada ise 6360 sayılı Kanun’un
Geçici 1’inci maddesinin on beşinci fıkrasında ‘tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz.’ şeklinde açık bir düzenlemenin olduğu ve ilgili düzenlemede mücavir alanlara ilişkin herhangi bir istisna öngörülmediği, köyden mahalleye dönüştürülen yerlerin, ilk mahalli seçim tarihi olan 30/03/2014 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile her türlü vergiden muaf tutulduğu anlaşılan işlemde başvurandan 2.479,98-TL emlak vergisi tahsil edilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza gönderildiği; İdarenin
“makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yolları ve
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, dolayısıyla idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden
itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Van Vergi
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvurandan tahsil edilen 2.479,98-TL emlak vergisi tutarının iade edilmesi hususunda EDREMİT
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve EDREMİT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, EDREMİT BELEDİYE
BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr