TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 5053-5053 18745356- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/243 2017/ 243
KARAR TARİHİ : 23/05/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Diyanet İşleri Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Kurum içi geçici görevlendirme
BAŞVURU TARİHİ : 16/01/2017 16.1.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 16/ 01/ 2017 tarihinde yapılan başvuruda, başvuran idarenin taşra
teşkilatında müezzin kayyım olarak görev yaptığını, münhal mühendis kadrosu için kendisi de dahil
5 kişinin merkezde mülakat tarzında bir değerlendirmeye tabi tutulduğunu ve kazandığı söylendikten
sonra gerekli belgeleri gönderdiğini, ancak Atama Dairesi Başkanlığınca yerine başka bir meslektaşının tercih edildiğini öğrendiğini, bu durumun kendisini mağdur ettiğini belirterek, mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALRI
2) Kurumumuzun 13/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
gönderilen Diyanet İşleri Başkanlığının 31/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında özetle;
2.1) Başkanlıkları Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünce yürütülen hizmetlerin daha etkin ve
verimli bir şekilde yapılabilmesi için, Başkanlıkları taşra teşkilatında görevli personelin hizmetinden yararlanma amacıyla 20/ 09/ 2016 tarihinde bir ön görüşme gerçekleştirildiği, bu görüşmeye 10 personelin şifahi olarak davet edildiği ve bunlardan 5 personelin görüşmeye katıldığı,
2.2) Yapılan ön görüşmenin bir sınav niteliği taşımadığı, sadece personeli tanıma amaçlı olduğundan,
davet edilen personel ile yapılan görüşmelerde kendilerine asli kadroya atanmaları veya geçici süre ile görevlendirilmelerinin yapılacağı konusunda her hangi bir taahhütte bulunulmadığı, görüşme yapılan 5 personelden yukarıda görevi ve görev yeri yazılı müezzin-kayyım ile
Karabük Merkez 100. Yıl Pazaryeri Camii Müezzin-Kayyımı , Yatırım Emlak ve
Teknik Hizmetler Daire Başkanlığı emrinde geçici süre ile görevlendirilme işleminin başlatılabilmesi için dilekçe vermelerinin istendiği ve geçici görevlendirilmeleri yapılmak üzere İnsan Kaynakları
Genel Müdürlüklerine gönderildiği, .
1 / 52.3) Bu süreçte ilgililer ile yapılan ön görüşmenin akabinde müşterek değerlendirme sonucu,
görevlendirilmesi talep edilenlerden yüksek lisans mezunu olduğu, hizmet süresinin diğer teklifi yapılan daha fazla olduğu dolayısıyla söz konusu Genel
Müdürlükte daha faydalı olacağı kanaati hâsıl olduğundan Yatırım Emlak ve Teknik Hizmetler Daire
Başkanlığına geçici süre ile görevlendirmesinin yapıldığı,
2.4) Geçici görevlendirme taleplerinin; talepte bulunanların yazılı veya şifahi teklifleri ile Yönetim
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirme sonucu imkânlar ölçüsünde yerine getirilmekte olduğu, İKGM Atama I Daire Başkanlığının söz konusu görevlendirmeleri engelleme yetkisinin bulunmadığı,
2.5) Yukarıda da zikredildiği üzere Başkanlıklarındaki bazı görevlere teknik eleman veya özellik arz
eden görevler için taşra teşkilatında görev yapan ve ihtiyaç duyulan hizmetleri yürütecek yeterliğe, tecrübeye ve kurumla uyumlu bir hizmet sunacağına kanaat getirilen personel arasından geçici süre ile görevlendirmelerin yapıldığı, bunların bir atama olmayıp geçici süre ile görevlendirme işlemi olduğu, diğer taraftan geçici görevlendirmelerin idarenin takdirinde olup, her ön görüşmeye çağrılan personelin mutlak surette görevlendirileceğine dair de bir mevzuat hükmünün bulunmadığı,
2.6) Şikâyet konusu talebe ilişkin şikâyet sahibi veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında
açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunduğu konusunda şu ana kadar Kurumlarına herhangi bir bilgi veya belge ulaşmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .”,
3.1) Anayasamızın “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel
ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir …” ,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
5) 14/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
5.1) “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını,
niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler .”,
5.2) “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinde, “Devlet
memurları kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar .”, düzenlemeleri yer almaktadır .
.
2 / 5IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın kurum içi geçici
görevlendirilmesinin yapılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden görevlendirme talebinin reddi; başvuranın idarenin karar ve işlemlerinden uygun araçlarla haberdar edilmemesinin hakkaniyete ve iyi yönetim ilkelerine aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varıldığından idarece gerekli tedbirlerin alınması için tavsiyede bulunulması yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran, Diyanet İşleri Başkanlığı merkez teşkilatında münhal mühendis kadrosu için kendisi de
dahil 5 kişinin merkezde mülakat tarzında bir değerlendirmeye tabi tutulduğunu, kazandığı söylendikten sonra gerekli belgeleri gönderdiğini, ancak Atama Dairesi Başkanlığınca yerine başka bir meslektaşının tercih edildiğini öğrendiğini, bu durumun kendisini mağdur ettiğini belirterek, mağduriyetinin giderilmesini talep edilmektedir .
8) Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır .
9) Başvuranın Başkanlık taşra teşkilatından merkez teşkilatına görevlendirilme talebi kurum içi
geçici görevlendirme niteliğinde olup, “kurum içi geçici görevlendirme” ile ilgili kamu personel rejimine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununda memurların kurum içinde geçici olarak görevlendirilebilmelerine aykırı bir husus da bulunmamaktadır .
10) Kurum içi geçici görevlendirme müessesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde, 657
sayılı Kanun’un 11 inci ve 45 inci madde hükümleri esas alınmakla birlikte söz konusu hükümlerin somut olaylara uygulanma biçimlerinin belirlenmesi için yargı kararları da büyük önem taşımaktadır .
Yerleşik içtihat haline gelen idari yargı kararları ile birlikte kamu personel rejiminin esasları da göz önünde tutulduğunda, kurum içi geçici görevlendirmeye ilişkin şartlar daha açık ve net bir hal almaktadır .
11) Bu doğrultuda, kurum içi geçici görevlendirme; bir kamu kurumunun mevzuatla belirlenmiş
olan görev alanı içinde yer alan “geçici” nitelikteki bir hizmeti ya da değişen ve gelişen sosyal, ekonomik ve kültürel koşulların sonucu olarak ortaya çıkan, henüz örgütsel altyapısı oluşturulmamış ve bir kadro ile ilgilendirilmemiş olan “yeni bir kamu hizmetini” yürütmek amacı ile gerçekleştirilmeli , görevlendirilecek memurların görev ve yetkileri net bir şekilde belirlenip, kadroları ile hukuki bağları sürdürülmelidir . Ayrıca sunulacak hizmet ile ilgili konuda uzmanlaşmış/durumu uygun olan kamu görevlilerinin hizmetlerine duyulan ihtiyaç net bir şekilde ortaya konulmalı, belli bir süre ile sınırlı olmalı ve atamaya yetkili amir tarafından yapılmalıdır .
12) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, memurun
kendi kadro görevinde ve kadrosunun bulunduğu birimde çalışması temel ilke olarak kabul edilmektedir . Meri mevzuat ve yargı içtihatlarında kamu hizmetinin yürütülmesinde, memurun başka bir yerde geçici görevlendirilmesi, olağan bir yöntem olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından zorunluluk bulunması halinde istisnai olarak başvurulabilecek bir müessese olarak
3 / 5öngörülmüştür .
13) Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket
etmesi hukuk devletinin gereğidir . Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır . İdarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez .
İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır .
İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır .
14) Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 11/ 03/ 1980 tarihinde kabul edilen İdari Takdir Yetkisinin
Kullanılmasına İlişkin R( 80) 2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek Takdir Yetkisinin Kullanılmasında
Uygulanacak Temel İlkeler bölümünde, “Takdir yetkisini kullanan bir idari makam; ( 1) Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemez . ( 2) Yalnızca olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyar . ( 3) Hakkaniyete uymayan ayırımcılığı önleyerek yasa önünde eşitlik ilkesini gözetir . ( 4) İşlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında uygun bir denge sağlar…” ifadelerine yer verilmiştir .
15) Kurum içi geçici görevlendirmede, idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte, yukarıda
ifade edildiği üzere, bu yetki mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır . Başvuru konusu somut olayda, idarece taşra teşkilatında görevli personelin hizmetinden yararlanma amacıyla, 20/ 09/ 2016 tarihinde bir ön görüşme gerçekleştirildiği, bu görüşmeye 10 personelin şifahi olarak davet edildiği ve bunlardan 5 personelin görüşmeye katıldığı, yapılan ön görüşmenin bir sınav niteliği taşımadığı, sadece personeli tanıma amaçlı olduğu, ön görüşme sonucunda başvuranla birlikte bir personelden daha geçici süre ile görevlendirilme işleminin başlatılabilmesi için dilekçe vermelerinin istendiği ifade edilmiştir .
16) İdarece sunulan belgelerden, başvuranın geçici görevlendirme için 29/ 09/ 2016 tarihli dilekçe ile
müracaat ettiği, Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 04/ 10/ 2016 tarihli yazısı ile geçici görevlendirilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiş ise de İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün 19/ 10/ 2016 tarihli yazısı ile başvuranın geçici görevlendirilmesinin yapılmadığının Yönetim
Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bildirildiği anlaşılmaktadır . Diğer aday ise 05/ 10/ 2016 tarihli dilekçe ile müracaat ettiği, Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 05/ 10/ 2016 tarihli yazısı ile geçici görevlendirilmesinin uygun olacağının mütalaa edilmesi üzerine 01/ 11/ 2016 tarihli onayla yolluksuz ve yevmiyesiz 6 ay süre ile Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü yatırım
Emlak ve Teknik Hizmetler Daire Başkanlığına geçici görevlendirmesinin yapıldığı görülmüştür .
17) İdarece, ön görüşme akabinde yapılan müşterek değerlendirme sonucunda, görevlendirilmesi
talep edilenlerden yüksek lisans mezunu olması ve hizmet süresinin başvurandan daha fazla olması nedeniyle tercih edildiği, geçici görevlendirme taleplerinin Yönetim Hizmetleri
Genel Müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirme sonucunda imkânlar ölçüsünde yerine getirilmekte olduğu ifade edilmiştir . Somut olayımızda, idare tarafından ihtiyaç duyulan hizmetleri yürütecek yeterliğe, tecrübeye ve kurumla uyumlu bir hizmet sunacağına kanaat getirilen personel arasından geçici süre ile görevlendirme yapılması hususuna dikkat edildiği anlaşıldığından, idarece takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığı değerlendirilmiştir .
18) Başvuran, kazandığı söylendikten sonra gerekli belgeleri gönderdiğini, ancak Atama Dairesi
Başkanlığınca yerine başka bir meslektaşının tercih edildiğini öğrendiğini, bu durumun kendisini mağdur ettiğini iddia etmişse de; İdare, personel ile yapılan görüşmelerde kendilerine asli kadroya atanmaları veya geçici süre ile görevlendirilmelerinin yapılacağı konusunda her hangi bir taahhütte bulunulmadığını ve İKGM Atama I Daire Başkanlığının söz konusu görevlendirmeleri engelleme yetkisinin bulunmadığını ifade etmiştir .
.
4 / 519) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın kurum içi geçici
görevlendirilmemesine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuru konusuna ilişkin işlemlerinde ‘ kanunlara uygunluk ’, ‘ makul sürede karar verme ’, ‘ hesap verilebilirlik ’, ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarece sunulan belgelerden İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün 19/ 10/ 2016 tarihli yazısı ile başvuranın geçici görevlendirmesinin yapılmayacağının Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bildirilmesine rağmen, akabinde başvurana yazılı ya da sözlü bir bilgilendirme yapılmadığı anlaşıldığından, “açıklık”, “şeffaflık ” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ’ ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın geçici görevlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi