|
ÖZET: Başvuran, engelli kadrosunda çalıştığı Karaman M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’ndan, daha hafif bir iş ortamına naklen atanma talebinde bulunmuştur. Karaman Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi, atamanın uygun olduğuna karar vermesine rağmen, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulduğu ve naklen atanacağı görevin yükselme niteliğinde olmadığı gerekçesiyle talebi reddetmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74. maddesi gereğince, kurumlar arası nakil için her iki kurumun muvafakatının alınması gerektiği belirtilmiştir. İdare, başvuranın nakil talebini değerlendirirken, kamu hizmetinin gerekliliklerini ve insan kaynaklarının verimli kullanımını göz önünde bulundurarak takdir yetkisini kullanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönündeki karar, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, idarenin kararında geçerli sebeplerin bulunduğu tespit edilmiştir. Başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/2951-S.23.4993
BAŞVURU NO : 2022/14238
KARAR TARİHİ : 08/03/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Kurum dışı naklen atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 30/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza T.C. kimlik numaralı tarafından yapılmış olan başvuruda, başvuran Karaman M Tipi Kapalı Ceza Evi Müdürlüğünde Engelli (%52) kadrosunda hizmetli memur olarak çalıştığını, 02.09.2022 tarihinde Karaman Valiliğinde Münhal bulunan hizmetli kadrosuna naklen atanma talebinde bulunduğunu, talebi üzerine Karaman Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet
Komisyonunun Karar numaralı kararı ile atamanın uygun olduğuna karar verildiğini ancak kararda bağlı olduğu Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğüne gönderilmesine karar verildiğini, bunun üzerine dosyayı inceleyen Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğü
23.09.2022 tarih – – sayılı yazısı ile atanmanın uygun olmadığına dair
karar verilerek talebinin reddedildiğini, kararın hakkaniyete aykırı olduğunu, Karaman Valiliği nezdinde boş kadro bulunduğunu, bununla birlikte engelli birey olması sebebiyle ve cezaevlerindeki ağır ve stresli işler iş ortamı olması, yaklaşık 7 yıldır Karaman M Tipi Kapalı Ceza Evinde çalışması, daha öncesinde de sürekli cezaevlerinde çalışması, işitme kaybı sebebiyle çoğu zaman söylenenleri anlamakta güçlük çektiğini, yine kulağının kristal kaymasından dolayı sürekli tedaviye maruz kaldığını ve bu süreçte cezaevindeki işlerinin yığılması ve tedavi sonucunda aşırı bir iş yükü ile karşılaşması ve evinin de Karaman
Valiliğine yakın olması dikkate alındığında daha hafif ve stresli olmayan ortama naklen atama talebi
Komisyon tarafından uygun görülmesine rağmen Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel
Müdürlüğünce uygun görülmeyerek reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu iddiası ile
Karaman Valiliğinde Münhal bulunan hizmetli kadrosuna naklen atanma talebi hakkındaki Adalet
Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğünün 23.09.2022 tarih – – sayılı yazısı ile atanmasının uygun olmadığına dair kararın kaldırılarak Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğü naklen atamam noktasında açıkladığı özellikle sağlık hakkı ve maddi
anlamda sağlık hakkına ulaşmaktaki sıkıntılarının giderilmesi için tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından 02/11/2022 tarih ve sayılı yazı ile Adalet Bakanlığı Ceza ve
Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talep edilmiş olup Adalet Bakanlığı Ceza ve
Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 14/11/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısı ile;
2.1. Başvuranın, 04.11.2014 tarihli Bakanlık Olur’u ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 53 üncü maddesi kapsamında engelli personel olarak açıktan atama suretiyle Kocaeli 2 No.lu F Tipi Yüksek
Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna atandığı, 12.11.2014 tarihinde görevine başladığı, akabinde
13.01.2016 tarihli ve sayılı Bakanlık Olur’u ile sağlık durumu nedeniyle Karaman M Tipi Kapalı
Ceza İnfaz Kurumuna atanarak 08.02.2016 tarihinde görevine başladığı ve hâlen anılan Kurumda görevine devam ettiği,
2.2. Devlet memurlarının kurumlar arası naklen atamalarının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74 üncü maddesinde düzenlendiği, bu kapsamda ilgilinin kurumlar arası naklinin yapılabilmesi için atanmak istediği kuruma başvurması ve her iki kurumun da muvafakat vermesinin gerektiği,
2.3. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in Engellilik
Durumuna Bağlı Yer Değişikliği başlıklı Ek 3 üncü maddesinde ise engelli personelin kurum içi yer değişikliklerine ilişkin düzenleme yapıldığı, ancak kurumlar arası naklen atamaya ilişkin bir hükme yer verilmediği,
2.4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74 üncü maddesi ile Adalet Bakanlığı Memur Sınav Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin 46 ncı maddesine göre ceza infaz kurumlarından kurum değiştirmek suretiyle naklen atanma taleplerine muvafakat verme yetkisinin Genel Müdürlüğe ait olduğu,
2.5. Genel Müdürlüğün taşra teşkilatında norm kadro uygulamasının bulunmadığı, Karaman M Tipi Kapalı
Ceza İnfaz Kurumunun hizmetli sayısına dair hazırlanan tablonun ekte gönderildiği,
2.6. Başvuranın, hizmetine ihtiyaç duyulması, naklen atanacağı görevin yükselme niteliğinde olmaması, kendisine ve emsallerine muvafakat verilmesi durumunda ceza infaz kurumlarındaki destek hizmetlerinde zafiyet doğacağı düşünüldüğünden ilgilinin görevinden ayrılmasının Genel Müdürlüğün 23.09.2022 tarihli ve – – sayılı yazısıyla uygun görülmediği,
Belirtilmiştir.
3. Kurumumuz tarafından 02/11/2022 tarih ve sayılı yazı ile Karaman Valiliği’nden bilgi ve belge talep edilmiş olup Karaman Valiliği tarafından gönderilen 14/11/2022 tarih ve – sayılı cevabi yazısı ile;
3.1. Karaman İl Yazı İşleri Müdürlüğünün kadro durumunu bildirir çizelgenin gönderildiği,
3.2. Başvuranın Karaman Valiliğinde münhal bulunan hizmetli kadrosuna atanma talebinde bulunduğu, başvuranın görevinden ayrılmasında herhangi bir sakınca bulunup bulunmadığı vb. hususlara ilişkin yazılmaların yapıldığı,
belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
…”
4.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
, 6. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un “Ayrımcılık” başlıklı 4/A maddesinde; “Doğrudan ve dolaylı ayrımcılık dahil olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır. Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak özel tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”,
6.1. “Topluma Dahil Olma” başlıklı 4/B maddesinde; “Engellilerin toplumdan tecrit edilmeleri ve ayrı tutulmaları önlenir. Engellilerin diğer bireylerle eşit koşullarda bağımsız olarak toplum içinde yaşamaları esas olup, özel bir yaşama düzenine zorlanamazlar. Engellilerin topluma dâhil olmaları ve toplum içinde yaşamaları amacıyla bireysel destek hizmetleri de dâhil olmak üzere ihtiyaç duydukları toplum temelli destek hizmetlerine erişimleri sağlanır.”,
6.2. “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve
şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz.
Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur.”,
7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurların Bir Kurumdan Diğerine Nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır.”,
8. Adalet Bakanlığı Memur Sınav Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin “Adalet Komisyonlarının Merkez ve Mülhakatı Dışına Yapılacak Naklen Atamalar” Başlıklı 46 ncı maddesinde;
“2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun 114 üncü maddesine göre personelin ilgili adalet komisyonlarının teklifi üzerine veya gerekli görülmesi hâlinde bulundukları komisyon merkez ve mülhakatı dışında bir göreve naklen atama yetkisi resen Adalet Bakanlığına aittir.”
9. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün 52 nolu Genelgesinin Kurum Nakli
Taleplerinde Yapılacak İşlemler başlıklı 7. Maddesinin 3/a bendinde;
“Bakanlık atamalı veya komisyon atamalı ceza infaz kurumu personelinden başka kurumlara geçmek isteyenlerin, taleplerini geçmek istedikleri kurumlara yapmaları gerekmekte, kurum değişikliği suretiyle personeli naklen almak isteyen idarenin de, muvafakat talep yazısını Bakanlığa göndermesi gerekmektedir.”
düzenlemesine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran özetle, Karaman M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünde engelli kadrosunda hizmetli olarak görev yaptığını, cezaevindeki ağır ve stresli iş ortamında görev yaparken engelli olması nedeniyle zorlandığını belirterek Karaman Valiliği’nde münhal bulunan hizmetli kadrosuna atanması yönünde tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.
12. Başvuran, 04.11.2014 tarihli Bakanlık Olur’u ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 53 üncü maddesi kapsamında engelli personel olarak -engel durumu %52 oranında ve işitme kaybı- açıktan atama suretiyle Kocaeli 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna atanmış, 12.11.2014 tarihinde görevine başlamış, akabinde 13.01.2016 tarihli ve sayılı Bakanlık Olur’u ile sağlık durumu nedeniyle Karaman M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna atanarak 08.02.2016 tarihinde görevine başlamış ve hâlen anılan Kurumda görevine devam etmektedir. 02.09.2022 tarihinde ise Karaman
Valiliğinde Münhal bulunan hizmetli kadrosuna atanma talebinde bulunmuş, talebi üzerine Karaman Adli
Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonunun Karar numaralı kararı ile atamanın uygun olduğuna karar verilmiş ancak Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğünce başvuranın, hizmetine ihtiyaç duyulması, naklen atanacağı görevin yükselme niteliğinde olmaması, kendisine ve emsallerine muvafakat verilmesi durumunda ceza infaz kurumlarındaki destek hizmetlerinde zafiyet doğacağı düşünüldüğünden atama uygun görülmemiştir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 74 üncü maddesine göre, memurların mezkûr Kanuna tabi kurumlar arasında naklinin gerçekleştirilebilmesi için maddede sayılan diğer şartların varlığının yanında, ilgilinin hâlihazırda görevli olduğu Kurum ile naklen atanmak istediği Kurumun muvafakatinin alınmış olması gerekmektedir.
Adalet Bakanlığı Memur Sınav Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin “Adalet Komisyonlarının Merkez ve
Mülhakatı Dışına Yapılacak Naklen Atamalar” Başlıklı 46 ncı maddesine istinaden 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun 114 üncü maddesine göre personelin ilgili adalet komisyonlarının teklifi üzerine veya gerekli görülmesi hâlinde bulundukları komisyon merkez ve mülhakatı dışında bir göreve naklen atama yetkisi resen Adalet Bakanlığına aittir.
14. Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararında; “Kişilerin ailevi ve sosyoekonomik sebepler gibi bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” ifade edilmektedir.
15. İdari işlemlerin hukuk kuralları ile baştan emredici bir biçimde saptanmadığı durumlarda, takdir yetkisinin varlığı kabul edilmektedir. (Gözübüyük, Şeref ve Turgut Tan, İdari Yargılama Hukuku, 6. baskı,
C. 2, Ankara: Turhan Kitabevi, 2013.) Takdir yetkisi, idareye, yapacağı işlem hakkında seçim yapmak
imkânı vermekle birlikte işlem yapmak ya da yapmamak konusunda da hareket serbestisi kazandırmaktadır. Bu doğrultuda idari görevlere atama yapmak veya görevden almak da idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmektedir. Bununla birlikte idare takdir yetkisini kullanırken hukuk kurallarına uygun olarak işlem tesis etmek durumundadır. İdareye tanınan bu takdir yetkisi, mutlak ve
sınırsız olmayıp, objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında ayrım gözetilmeksizin kullanılması gereken bir yetkidir.
16. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevfikevleri Genel Müdürlüğünce başvuranın, hizmetine ihtiyaç duyulması, naklen atanacağı görevin yükselme niteliğinde olmaması, kendisine ve emsallerine muvafakat verilmesi durumunda ceza infaz kurumlarındaki destek hizmetlerinde zafiyet doğacağı düşünüldüğünden atama talebi uygun görülmemiştir.
17. Kadro durumuna ilişkin aşağıdaki tablo incelendiğinde; Karaman M Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz
Kurumunda hizmetli sayısının 3, boş kadronun bulunmadığı, hükümlü sayısının ise 999 olduğu görülmektedir.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Karaman M Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumu Müdürlüğünde engelli kadrosunda hizmetli olarak görev yaptığını, cezaevindeki ağır ve stresli iş ortamında görev yaparken engelli olması nedeniyle zorlandığını belirterek Karaman Valiliği’nde münhal bulunan hizmetli kadrosuna atanması yönündeki talebinin, idarece takdir yetkisi kullanılarak “başvuranın, hizmetine ihtiyaç duyulması, naklen atanacağı görevin yükselme niteliğinde olmaması, kendisine ve emsallerine muvafakat verilmesi durumunda ceza infaz kurumlarındaki destek hizmetlerinde zafiyet doğacağı” gerekçeleriyle reddedildiği, bu hususta kamu yararı ve hizmeti gereklerine aykırı bir husus tespit edilemediği ve idarenin ilgili mevzuat çerçevesinde hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebepler dışında bir sebebe dayanmadığı görüldüğünden başvuranın talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiş ve başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarece, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde, “Makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte yine bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Konya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞI CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi