|
ÖZET: Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı İmamoğlu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nde Bilgisayar İşletmeni kadrosuna kurumlar arası naklen atanma talebinde bulunan başvuran, idarenin bu talebe ilişkin herhangi bir işlem yapmadığını belirtmiştir. İdarenin, kadro durumu ve ihtiyaçlar çerçevesinde takdir yetkisini kullanarak başvuruyu reddettiği, hukukun gerekliliklerine uygun hareket ettiği değerlendirilmiştir. İdarenin, atama işlemlerinde hukuka bağlı kalması ve keyfi hareket etmemesi gerektiği vurgulanmıştır.
Başvuranın talebinin reddedilmesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde, kurumlar arası nakil işlemlerinin muvafakat ve kadro durumu ile sınırlı olduğu gerekçesiyle hukuka uygun bulunmuştur. İdare, başvuranın atanmak istediği kadroya ilişkin 2021 yılı için kurumlar arası atama yapılmadığını bildirmiştir. Bu bağlamda, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/42-S.22.53
BAŞVURU NO : 2021/16986
KARAR TARİHİ : 03/01/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Kurumlararası naklen atama hususunda Tarım ve Orman Bakanlığınca
BAŞVURUNUN KONUSU :
ayrıntılı cevap verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Tarım ve Orman Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 13 Şubat 2021 tarihli ve 31394 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığını, Bilgisayar İşletmeni kadrosuna atanabilmek için; en az lise veya dengi okul mezunu olmak, MEB onaylı bilgisayar kursu sertifikasına sahip olmak ya da en az iki dönem bilgisayar dersi aldığını belgelemek şeklinde şartların bulunduğunu, İmamoğlu / Adana Tarım ve Orman Müdürlüğü Bilgisayar İşletmeni kadrosuna Kurumlar Arası Naklen Atanma talebine ilişkin tarafına Tarım ve Orman Bakanlığı Taşra Atama
Daire Başkanlığınca 27.08.2021 tarihli verilen cevabi yazının; “24.08.2021 tarihli ve sayılı
CİMER başvurunuz incelenmiştir. Kadro durumu ve Kurum ihtiyaçları çerçevesinde münhal kadro bulunması ile kurumların karşılıklı muvafakat vermesi halinde naklen geçiş yapılabilir. Aksi halde herhangi bir işlem yapılmaz. Bilgilerinize sunulur.” şeklinde olduğunu, idarenin verdiği cevapla birlikte mevcut bilgiler ışığında bu safhada menfaat ihlalinin oluştuğunu, verilen cevapta Tarım ve Orman Bakanlığı
İmamoğlu / Adana Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü emrinde Bilgisayar İşletmeni kadrosunda münhal kadro olup olmadığı, bilgisine, kendisinin bu kadroya geçip geçemeyeceğinin veya muvafakatin Adalet
Bakanlığından istenilip istenilemeyeceğine dair bir bilgiye ulaşamadığını ifade ederek bu doğrultuda açıkça; kurumlar arası naklen atanma talebi ile ilgili Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü
Taşra Atama Daire Başkanlığınca ayrıntılı cevap verilmesinin sağlanmasını, verilecek cevabın “kadro talebiniz uygun görülmüş veya muvafakatiniz istenilecektir veya belirttiğiniz mahalde münhal kadro bulunmamaktadır” şeklinde net bir cevap verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak Tarım ve Orman Bakanlığının 28/10/2021 tarih ve E– – sayılı cevabi yazıda özetle, başvuranın naklen atanma talebine 25.02.2020
tarihli ve sayılı yazı ile cevap verilmiş olduğu, kurumlar arası naklen atamalarda kadro durumu ve kurum ihtiyaçları çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda talebi hakkında herhangi bir işlem yapılamadığının bildirildiği, idarenin başkaca bilgi, belge ve herhangi bir görüşünün bulunmadığı, şikâyet sahibi ‘in yargı organlarında dava açmadığı kayıtların tetkikinden anlaşıldığı, gönderilen bilgi ve belgeler haricinde görüşlerinin olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68’inci maddesinde; “A) Derece yükselmesi yapılabilmesi için: a) (Değişik: 26/6/1984 – KHK 241/4 md.) Üst derecelerden boş bir kadronun bulunması, b) Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş, c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş, d) (Mülga: 13/2/2011 – 6111/101 md.) olması şarttır.” 5.2. “Bir sınıftan başka bir sınıfa geçme” başlıklı 71’inci maddesinde; “Memurların eşit dereceler arasında veya derece yükselmesi suretiyle sınıf değiştirmeleri caizdir. Bu şekilde sınıf değiştireceklerin geçecekleri sınıf ve görev için bu Kanunda, kuruluş kanunlarında veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen niteliklere sahip olmaları şarttır. Bu durumda sınıfları değişenlerin eski sınıflarının derecesinde elde ettikleri kademelerde geçirdikleri süreler yeni sınıflardaki derecelerinde dikkate alınır.(1) Kurumlar, memurlarını meslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetleri sınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfından meslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle atayabilirler. Eski sınıflarında, görev alacakları yeni sınıfa göre memurluğa daha yüksek bir derece ve kademeden başlamış olup da sınıf değiştirenlerin yeni görevlerindeki ilk ilerleme süreleri eski sınıflarında kazandıkları derece ve kademelere tekabül eden süre kadar uzatılır ve bu süre tamamlanıncaya kadar kendilerine sınıf değiştirmeleri sırasında bulundukları derecede kademe ilerlemesi verilmez.” 5.3. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Memurların bu
Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır. Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları caizdir.
Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartiyle)
emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir. 13/12/1960 tarihli ve 160 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamına giren kurumlarla bu Kanuna tabi kurumlar arasındaki nakillerde de yukarıdaki
hükümler uygulanır. Aynı kanunun 4 üncü maddesi kapsamına giren kurumlarda çalışıp 657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden, hizmete giriş dereceleri 36’ncı madde ile tespit edilen giriş derecelerinin üzerinde olanların ilk ilerleme ve yükselmeleri için kanuni bekleme sürelerine yukarıda yazılı dereceler arasındaki sürelere tekabül eden süre kadar ilave edilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere, Adalet Bakanlığı bünyesinde Elbistan Adliyesinde
Zabit Kâtibi olarak çalışmakta olan başvuranın, Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Adana İli İmamoğlu
İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne Bilgisayar İşletmeni kadrosuna kurumlar arası naklen atanma talebine ilişkin idarece; “kadro talebiniz uygun görülmüş veya muvafakatiniz istenilecektir veya belirttiğiniz mahalde münhal kadro bulunmamaktadır” şeklinde net bir cevap verilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8. İdarenin (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, başvuranın Tarım ve Orman
Bakanlığı İmamoğlu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne Bilgisayar İşletmeni kadrosuna naklen atanma talebinde bulunduğu ancak kurumlar arası naklen atamalarda kadro durumu ve kurum ihtiyaçları çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda talep hakkında herhangi bir işlem yapılamadığı bildirilmiştir.
9. İdari işlemlerin hukuk kuralları ile baştan emredici bir biçimde saptanmadığı durumlarda, takdir yetkisinin varlığı kabul edilmektedir. (Gözübüyük, Şeref ve Turgut Tan, İdari Yargılama Hukuku, 6. baskı,
C. 2, Ankara: Turhan Kitabevi, 2013.) Takdir yetkisi, idareye, yapacağı işlem hakkında seçim yapmak
imkânı vermekle birlikte işlem yapmak ya da yapmamak konusunda da hareket serbestisi kazandırmaktadır. Bu doğrultuda idari görevlere atama yapmak veya görevden almak da idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmektedir. Ancak İdare takdir yetkisini kullanırken hukuk kurallarına uygun olarak işlem tesis etmek durumundadır.
10. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
11. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden, Adalet Bakanlığı bünyesinde Elbistan Adliyesinde
Zabıt Kâtibi olarak çalışmakta olan başvuranın Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Adana İli İmamoğlu
İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne Bilgisayar İşletmeni kadrosuna kurumlar arası naklen atanma talebinin idarece kadro durumu değerlendirilerek reddedildiği anlaşılmaktadır.
12. İlgili mevzuat incelendiğinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanuna göre memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkün olduğu düzenlenmiş bulunmaktadır.
13. Yapılan ön inceleme neticesinde, başvuranın kurumlar arası naklen atanmak istediği, bu hususta ilgili idare olan Tarım ve Orman Bakanlığına talebini ilettiği ancak olumlu cevap alamadığı, görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atama hususunda Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ilan edilen bir kadronun bulunmadığı, başvuranın mevzuata uygun şekilde gereksinim duyulan prosedürü yerine getirmediği gibi konu hakkında 76 kere CİMER başvurusunun bulunduğu, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından başvurana kurumlar arası geçişlerde kurumların karşılıklı muvafakat vermesi ve kadro durumu ile kurum ihtiyaçları çerçevesinde geçişlerin yapılabileceği bilgisinin verildiği tespit edilmiştir.
14. Kurumlar arası geçiş ile ilgili olarak mevzuat kapsamında başvuranın önce kurumlar arası geçmek istediği münhal bir kadro bilgisi edinmesi, münhal kadro için birim belirterek ilgili idareye kurumlar arası atanma talebini içeren bir dilekçe ile başvuruda bulunması, ilgili idare münhal kadro için başvuranı uygun bulması ve ihtiyacının olması halinde takdir yetkisi kapsamında başvuranın halen görevli olduğu idareden başvuranın naklen atanması için talepte bulunması, başvuranın görevli olduğu idarenin muvafakat vermesi durumunda naklen atama işleminin gerçekleşmesi beklenmektedir. Görevde yükselme ve unvan değişikliği kapsamında ise, ilgili Yönetmeliğe göre atama yapılacak kadrolara ilişkin yazılı sınav hakkında Bakanlık internet sitesinde ilan edilecek duyuruların takip edilmesi ve uygun kadro ilanı bulunması halinde başvurunun yapılması, başvuru sonrasında ilan sürecinin takip edilmesi gerekmektedir.
15. Başvuranın talepte bulunduğu Tarım ve Orman Bakanlığı naklen atanma isteğini kabul etme veya etmeme, görevli olduğu idare olan Adalet Bakanlığının başvurana muvafakat verme veya vermeme konusunda istihdam imkânları, idarenin ihtiyaçları ve diğer şartlar bağlamında takdir yetkisi bulunmaktadır.
Tarım ve Orman Bakanlığının resmi internet sitesinde https://www.tarimorman.gov.tr/PERGEM/Menu/59/Atama-Ve-Yer-Degisikligi-Islemleri adresinde
“Kurumlararası naklen atanma talep edebilir miyim?” şeklindeki sorunun;“Kurumlar arası nakiller her yıl
Cumhurbaşkanlığınca Bakanlığımıza tahsis edilen kontenjan dahilinde kadro durumu ve kurum ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirilip işlem yapılmaktadır.” şeklinde cevaplandırılmak suretiyle idarenin kontenjan dahilinde değerlendirme yaparak işlem yaptığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, idare ile yapılan iletişim neticesinde başvuranın atanmak istediği kadroya 2021 yılında bakanlıkça kurumlararası atama yapılmadığı bilgi edinilmiştir.
16. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Adana İli İmamoğlu İlçe
Tarım ve Orman Müdürlüğüne Bilgisayar İşletmeni kadrosuna kurumlar arası naklen atanma talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi