|
ÖZET: Başvuran, Adalet Bakanlığı bünyesindeki Mardin Mahkemesi’nde zabıt kâtibi olarak görev yaparken, 26.06.2024 tarihinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na kadrosuna denk bir görev için nakil talebinde bulunmuştur. Ancak, bu talebe yasal süre içinde yanıt verilmediğini belirten başvuran, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın talebini hangi gerekçelerle reddettiğini bilmediğini ifade ederek, kurumlar arası nakil isteğinin kabul edilmesini talep etmiştir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, başvuranın nakil talebinin incelendiğini, ancak nakil zorunluluğunun bulunmadığını ve atama izni kontenjanının mevcut olmadığını belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını, idarenin açıklamalarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğuna kanaat getirmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74. maddesi gereği, kurumlar arası nakil işlemlerinin, her iki kurumun muvafakatine bağlı olduğu ve bu süreçte idarenin takdir yetkisine sahip olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönünde alınan karar, kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde hukuka uygun bulunmuş, ayrıca başvuranın itiraz yollarının da açık olduğu belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/172-S.25.278
BAŞVURU NO : 2024/9971
KARAR TARİHİ : 07.01.2025
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
Kurumlar arası naklen atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 12.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Adalet Bakanlığı bünyesinde Mardin
Mahkemesinde ‘zabıt kâtibi’ olarak görev yaptığını, 14 yılı aşkın süre zarfında adli yargıda ceza ve hukuk mahkemelerinde, idari yargıda ise idare ve vergi mahkemelerinde görev yaptığını 26.06.2024 tarihli dilekçesi ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na başvuruda bulunarak kadrosuna denk bir görev alma talebinde bulunduğunu; ancak dilekçesine yasal süre içerisinde cevap verilmediğini, 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun 74 üncü maddesine göre memurların mezkûr Kanuna tabi kurumlar arasında naklinin gerçekleştirilebilmesi için maddede sayılan diğer şartların varlığının yanında, naklen atanmak istediği Kurumun olurunun alınmış olması gerektiğini, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 26.06.2024 tarihli talebini hangi gerekçelerle zımnen reddettiğini bilmediğini ve tesis edilen işlemin kamu hizmetinin bütünlüğü ve devamlılığı ilkesini ihlal ettiğini belirterek kurumlar arası naklen atanma isteğinin kabul edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 26.11.2024 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından 20.12.2024 tarihinde gönderilen E– sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuranın Adalet Bakanlığı bünyesinde Mardin Mahkemesinde “zabıt kâtibi” olarak görev yaptığı, 26.06.2024 tarihli dilekçesi ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvuruda bulunarak kadrosuna denk bir görev alma talebinde bulunduğu; kurumlar arası naklen atanma isteğinin kabul edilmesini talep ettiğine yönelik yapmış olduğu başvurunun incelendiği, 2.2. Bakanlık tarafından başvuranın naklen atanma talebinin Kurum kayıtlarına işlendiği,
2.3. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının naklen atama zorunluluğunun olmaması ve kurumlar arası atama izni kontenjanının da bulunmaması nedeniyle başvuran hakkında bir işlem yapılamadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili
“ şikâyetleri inceler.
3.2. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesi; “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesi; “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır…” 6. 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrası
“Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşlarının; memur ve öğretim elemanı kadrolarına açıktan veya diğer kurum ve kuruluşlardan nakil suretiyle yapabilecekleri yıllık atama sayısı, bu sayı sınırlamasına tabi tutulmayacak atamalar ile uygulamaya ilişkin hususlar, öğretim elemanları için
Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınmak suretiyle (…) Cumhurbaşkanınca belirlenir.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Adalet Bakanlığı bünyesinde ‘zabıt kâtibi’ olarak görev yaptığını, 26.06.2024 tarihli dilekçesi ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na başvuruda bulunarak kadrosuna denk bir görev alma talebinde bulunduğunu; ancak dilekçesine yasal süre içerisinde cevap verilmediğini, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 26.06.2024 tarihli talebini hangi gerekçelerle zımnen reddettiğini bilmediğini ve tesis edilen işlemin kamu hizmetinin bütünlüğü ve devamlılığı ilkesini ihlal ettiğini belirterek kurumlar arası naklen atanma isteğinin kabul edilmesini talep etmektedir.
9.Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise özetle; Bakanlığın naklen atama zorunluluğunun olmaması ve kurumlar arası atama izni kontenjanının da bulunmaması nedeniyle başvuran hakkında bir işlem yapılamadığı hususları ifade edilmiştir.
10. Kamu kurumlarında istihdam edilen personelin statülerinin ve bu statülerin her biri kapsamında istihdam edilen kişilerin işe alınması, nakil, terfi, sosyal, idari, mali ve özlük hakları ile disiplin yönünden tabi olacakları hükümlerin düzenlenmesi kanun koyucunun takdir alanında bulunduğu şüphesizdir. Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin bulundukları statüye ilişkin yasa ve yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74 üncü maddesi incelendiğinde, kurumlar arası nakil talep eden memurun talebinin tek başına yeterli bulunmadığı, kurumların muvafakatinin arandığı, diğer bir ifadeyle ilgilinin geçiş yapılacak kuruma başvurarak kabul almasının ve bu kabul işleminin ardından ayrılacağı kurumdan muvafakat almasının gerektiği görülmektedir. Görev yapılan veya atanmak istenilen kamu kurumundan sadece birisinin onayı ile kurumlar arası nakil işleminin sonuçlanmadığı, memurların kurumlar arası naklinin, bir süreci ve işlemler silsilesini gerektirdiği, Devlet memurlarının kurumlar arası naklen atanmaları için, iki kurumun ortak iradesinin zorunlu kılındığı ve kurumlar arası nakil sürecinin tamamlanması için en az iki idari işlemin gerekli olduğu bilinmektedir.
12. Bir idarenin gerçekleştirdiği iş ve işlemlerde, bağlı yetkinin söz konusu olmadığı durumlarda, takdir yetkisinin bulunduğu kabul edilmektedir. 657 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin uygulanması hususunda da idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır. Şüphesiz, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.
13. Nitekim Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru sonucunda vermiş olduğu 20/02/2014 tarihli ve
/ başvuru numaralı kararında, “…bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” değerlendirmesinde bulunmuştur.
/
14. Ayrıca, Danıştay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre, idarelerin boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduklarından, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta, takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetimi hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta, yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilememektedir. (Bakınız, Danıştay 5 inci Dairesinin 27/02/2006 tarihli ve E:2004/5066, K:2006/751 sayılı kararı)
15. Naklen gidilecek kurumda, atanmak isteyen memurun bulunduğu sınıfı ve öğrenim durumu itibariyle girebileceği sınıftan boş bir kadronun bulunması halinde de, idarenin bu kadroya atama yapmada takdir yetkisi bulunmaktadır. Naklen gidilecek kurum, boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek atama konusunda, gerekli nitelikleri taşıyanlar arasında tercihte bulunma hak ve yetkisine sahiptir. Bu yetkiyi belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile zorlamak hukuken mümkün değildir.
Naklen atanmak isteyen memur, hâlihazırda çalıştığı kurumdan muvafakat almış olsa dahi durum değişmez.
Bu yaklaşım yargı kararlarına da yansımaktadır. (Bakınız, Danıştay 2. Dairesinin 20/02/2020 tarihli E:
2016/12352, K:2020/1020 sayılı kararı; Danıştay 5. Dairesinin, 13/12/2010 tarihli E; 2009/1274, K:2010/7059 sayılı kararı)
16. Somut olay kapsamında, ilgili idareye tanınmış olan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterlerinin dikkate alınması suretiyle kullanılıp kullanılmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda; Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığının naklen atama zorunluluğunun olmaması ve kurumlar arası atama izni kontenjanının da bulunmaması nedeniyle başvuran hakkında bir işlem yapılamadığının ifade edildiği görülmektedir. Nitekim
2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Açıktan ve nakil suretiyle
atama sayıları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında da kamu idare, kurum ve kuruluşlarının diğer kurum ve kuruluşlardan nakil suretiyle yapabilecekleri yıllık atama sayısının, Cumhurbaşkanınca belirleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
17. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; 657 sayılı Kanunun 74’üncü maddesi uyarınca ilgili idareye tanınmış takdir yetkisi tanındığı, dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden bu yetkinin kamu yararına, hizmet gereklerine ve eşitlik ilkesine aykırı kullanıldığını gösterir bir bulgu saptanmadığı, dolayısıyla anılan yetkinin ilgili idarece kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olarak kullanıldığı anlaşıldığından ilgili idare tarafından tesis edilen başvuranın naklen atanma talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarelerin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
/
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mardin İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve AİLE ve SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi