|
ÖZET: Van Halk Sağlığı Laboratuvarı’nda müdürlük görevinin mevzuata aykırı bir şekilde röntgen teknisyeni tarafından yürütüldüğü iddiasıyla yapılan başvuruda, başvuran, laboratuvar sorumlusunun mevzuata uygun bir şekilde atanmasını talep etmiştir. İdare, başvuranın talebine ilişkin gönderdiği belgelerde, röntgen teknisyeni unvanına sahip kişinin Valilik onayı ile laboratuvar sorumlusunun görevlendirildiğini belirtmiştir. Ancak, ilgili yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte yapılan atamanın idareyi bağlayıcı olmadığı ve laboratuvar sorumlusunun kadrosuna herhangi bir atamanın gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.
İdarenin, laboratuvar sorumlusunun atanmasında mevzuatta öngörülen niteliklere uygun kişileri seçme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu bağlamda, laboratuvar sorumlusunun atanması hususunda idarenin takdir yetkisi olduğu, ancak bu yetkinin hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde kullanılması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi kısmen kabul edilerek, laboratuvar sorumlusunun mevzuata uygun bir şekilde atanması için Van Valiliğine tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/14321-S.22.21910
BAŞVURU NO : 2022/8093
KARAR TARİHİ : 02/11/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
VAN VALİLİĞİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Van Halk Sağlığı Laboratuvarı laboratuvar sorumlusu görevlendirmesinin mevzuata uygun yapılmadığı iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza (TC: ) tarafından yapılan başvuruda, başvuran
özetle; Van Halk Sağlığı Laboratuvarına mevzuat gereği sorumlu olarak atanabilecek, 2 biyokimya uzmanı, 1 veteriner hekim, 14 biyolog, 1 kimyager görev yapmasına rağmen, 2018 yılından bu güne kadar Van Halk Sağlığı Laboratuvarında müdürlük görevinin mevzuata aykırı olarak röntgen teknisyeni unvanında olan ve kadrosu Erciş İlçe Devlet Hastanesinde bulunan tarafından yerine getirdiğini belirterek, ’ün görevinin sonlandırılmasını ve bahse konu pozisyona mevzuata uygun görevlendirme yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Van Valiliği İl Yazı İşleri Müdürlüğünün 20/07/2022 tarihli ve sayılı yazısı
ve eklerinde özetle; ‘ün kadrosunun Erciş Şehit Rıdvan Çevik Devlet Hastanesi bünyesinde Sağlık Teknikeri (Röntgen) olup, Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığında sözleşmeli Uzman olarak görev yapmakta iken Valilik Makamından alınan onay ile Halk Sağlığı Laboratuvarı Sorumlusu olarak görevlendirildiği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) Halk Sağlığı Hizmetlerine Yönelik Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğinin;
5.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin i fıkrasında, “Laboratuvar sorumlusu: Laboratuvarın
yönetiminden sorumlu personeli, ”
5.2) “Laboratuvar sorumlusunun nitelikleri ve görevleri” başlıklı 16 ıncı maddesinde, “(1)
Laboratuvar sorumlusu; tercihen mikrobiyoloji uzmanı, enfeksiyon hastalıkları uzmanı, tıbbi mikrobiyoloji uzmanı, tıbbi biyokimya uzmanı veya tabip, veteriner hekim, kimyager, kimya mühendisi, biyolog, tıbbi biyolog, moleküler biyolog, gıda mühendisi, gıda ve su ürünleri bölümlerinden mezun ziraat mühendisi ve çevre mühendislerinden tercihen laboratuvar çalışma alanında doktora/yüksek lisans eğitimi almış olanlar veya bu unvanlı personelden en az iki yıl laboratuvarda çalışmış olanlar arasından görevlendirilir.
(2) Laboratuvar sorumlusu, Müdürlüğün teklifi, Bakanlığın onayı ile görevlendirilir.
(3) Laboratuvar sorumlusunun ayrılması veya başlaması durumunda bu değişiklik beş iş günü içinde
Genel Müdürlüğe bildirilir. (…)”
6) Sağlık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Kadro Standartları İle Çalışma Usul ve Esaslarına Dair
Yönergenin,
6.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “(1) Bu Yönergede geçen; (…) g) Sağlık Tesisi: Müdürlük
veya ilçe sağlık müdürlüğüne bağlı birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerini veren hastane/merkez ve bağlı birimlerini, üniversiteler ile ortak/birlikte kullanılan hastaneler de dâhil olmak üzere, ağız ve diş sağlığı merkezleri, hastaneler, 112 acil istasyonları ile benzeri sağlık kuruluşlarını, ğ) Uzman: Bakanlıkça belirlenen alan ve vasıflarda özel bir meslek bilgisi, tecrübe veya ihtisas gerektiren hizmetleri yürütmek üzere sözleşmeli uzman pozisyonunda istihdam edilen sözleşmeli personeli, (…) ifade eder.”
6.2) “Uzmanın görevleri” başlıklı 12 inci maddesinde, “(1) Uzman, görev alanı ile ilgili başkan
yardımcısına, başkana ve müdüre karşı sorumlu olup başkan tarafından yapılacak görev dağılımında kendisine tevdi edilen görev alanı ile ilgili aşağıdaki görevleri yapar.
a) Performans hedeflerine uygun olarak sağlık tesisleri dışındaki müdürlük birimlerinde Bakanlık tarafından belirlenen alan ve vasıflarda özel bir meslek bilgisi, tecrübe veya ihtisasını gerektiren hizmetleri yürütür.
b) Müdür, başkan ve başkan yardımcılarınca verilen diğer görevleri yapar.
6.3) “Halk sağlığı laboratuvarları” başlıklı 21 inci maddesinde, “1) Koruyucu ve tedavi edici sağlık
hizmetleri kapsamında fiziki, biyolojik ve çevreden kaynaklanan ve insan sağlığını etkileyen
etkenlerin, fiziksel, kimyasal, biyokimyasal, bakteriyolojik, mikolojik, virolojik, hematolojik, serolojik, parazitolojik, toksikolojik ve radyolojik yönden inceleme ve analizlerini yaparak, alınması gerekli tedbirler açısından koruyucu sağlık hizmetlerini yönlendirici verileri ortaya koyan, salgınların önlenmesi ve izlenmesi için gerekli analizleri yapan, su ve gıda maddeleri, biyolojik ürünler ve insan sağlığını ilgilendiren eşya ve levazımın kontrol ve ruhsatlandırılmasına esas analizleri yapan, teknik danışmanlık yapan, eğitim veren sağlık tesisidir.
(2) Halk sağlığı laboratuvarları il merkezlerinde ve ihtiyaca göre belirlenecek ilçe merkezlerinde müdürlüğün teklifi ve Bakanlığın onayı ile açılır. Bu laboratuvarlara müdürlüğün önerisi üzerine
Bakanlıkça laboratuvar sorumlusu görevlendirilir. (…)”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Van Halk Sağlığı Laboratuvarına mevzuat gereği sorumlu
olarak atanabilecek, 2 biyokimya uzmanı, 1 veteriner hekim, 14 biyolog, 1 kimyager görev yapmasına rağmen, 2018 yılından bu güne kadar Van Halk Sağlığı Laboratuvarında müdürlük görevinin mevzuata aykırı olarak röntgen teknisyeni unvanında olan ve kadrosu Erciş İlçe Devlet Hastanesinde bulunan tarafından yerine getirdiğini belirterek, ’ün görevinin sonlandırılmasını ve bahse konu pozisyona mevzuata uygun görevlendirme yapılmasını talep etmektedir.
9) İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde . ’nin Van İli Erciş ilçesinde Şehit
Rıdvan Çevi Devlet Hastanesi bünyesinde sağlık teknikeri olarak çalıştığı, Halk Sağlığı Hizmetleri
Başkanlığında sözleşmeli uzman olarak görev yapmakta iken Valilik onayı ile Halk Sağlığı
Laboratuvar sorumlusu olarak görevlendirildiğini, başvuranın anılan görevlendirmeye ilişkin CİMER vb mekanizmalardan yaptığı şikayetler üzerine konu hakkında soruşturma yapıldığı, dosya ekinde gönderilen soruşturma raporunda ise . . . hakkında herhangi bir cezai müeyyide uygulanmasına gerek olmadığına karar verildiği, ayrıca adı geçenin biyoloji bölümü mezunu olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.
10) . . .’nin Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Radyoloji ve de Biyoloji Bölümü mezunu olduğu dosya ekindeki
belgelerden anlaşılmak beraber, sağlık teknikeri ünvanı ile Röntgen branşında çalıştığı 663 sayılı
KHK’nın 45. Maddesi kapsamında sözleşmeli personel olarak çalıştığı, ilgili analiz raporlarına her birimin sorumlusu imza attıktan sonra kurum idarecisi olarak imza attığını beyan ettiği görülmektedir.
11) Öte yandan anılanın Laboratuvar Sorumlusu görevine atandığı tarih olan 30/04/2018 tarihinde
yürürlükte olan Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (22.01.2015 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan) Laboratuvar sorumlusunun nitelikleri ve görevleri başlıklı 16 inci maddesinde; “Laboratuvar sorumlusu,
Müdürlüğün teklifi, Kurumun onayı ile görevlendirilir, aynı usulle görevden alınır.” denilmektedir. Bu doğrultuda yapılan inceleme neticesinde adı geçenin 30/04/2018 tarihinde müdürlüğün teklifi ve Valilik Makamının oluru ile laboratuvar sorumlusu olarak görevlendirildiği görülmektedir.
12) Belirtmek gerekir ki öneride atıfta bulunan Halk Sağlığı Laboratuvarları ve Yetkilendirilmiş
Laboratuvarların Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 09/03/2019 tarihinde yürürlüğe girmiş olup yayımlandığı tarih itibariyle yürürlüğe gireceği düzenlendiğinden ilgili atamanın yapılması bakımından idareyi bağlayıcı olmadığı değerlendirilmektedir. Ayrıca yapılan atama işleminin valilik onayına bağlı görevlendirme niteliği taşıdığı bu bakımdan ilgili kadroya bir atamanın gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. Yine ilgili görevlendirmenin yapıldığı dönemdeki yönetmelik hükümleri kapsamında
Laboratuvar Sorumlusunun görevleri olarak; Laboratuvar sorumlusunun görev, yetki ve sorumlulukları:
a) Laboratuvarın çalışmalarını planlamak, organize etmek, izlemek, değerlendirmek ve denetlemek, b) Laboratuvarda yapılan analizlerde kullanılacak cihaz ve malzemelerle ilgili teknik şartnamelerin hazırlanmasını sağlamak ve satın alma süreçlerine aktif olarak katılacak teknik personeli belirlemek, c) Laboratuvar çalışanlarının iş güvenliği ile ilgili tedbirlerin alınmasını sağlamak ve laboratuvar güvenliğinin fiziki şartları dahil, tüm gereklerinin yerine getirilmesini sağlamak, ç) Her türlü laboratuvar atıklarının mevzuatına uygun olarak bertarafı için gerekli tedbirleri almak, d) Laboratuvarın teknik yeterliliğinin sağlanmasına, hizmet kalitesinin arttırılmasına ve geliştirilmesine yönelik faaliyetlerde bulunmak, e) Laboratuvardaki cihaz ve ekipmanların bakım, onarım, kalibrasyon ve performans testlerinin yapılmasını sağlamak, f) Personelin mesleki becerilerini geliştirmek, teknolojik gelişmelerden haberdar olmaları ve laboratuvar hizmet standardını yerine getirmelerini sağlamak üzere yılda en az bir defa hizmet içi eğitim düzenlenmesini sağlamak, g) Laboratuvar çalışmalarında araştırma, geliştirme ve mevcut çalışmaların iyileştirilmesine destek verecek ulusal ve uluslararası işbirliği faaliyetlerinde bulunulmasını sağlamak, ğ) Kurumun ve Müdürlüğün verdiği görev alanı ile ilgili diğer görevleri yapmak.
Hükmü ile laboratuvara ait idari işlemlerin yürütülmesi olduğu anlaşılmaktadır.
13) Son olarak da belirtmek gerekir ki idarenin yetkilerinin kanunla düzenlenmekle birlikte bağlı yetkinin
olmadığı durumlarda sürekli gelişen, değişen ve durağan olmayan gereksinimlere ayak uydurabilmek amacıyla idareye takdir yetkisi tanınmış olup idare bağlı yetki dışında takdir yetkisini de kullanabilmektedir. Daha açık bir ifadeyle Kanunlarda da emredici kelimeler yerine “verebilir”, “edilebilir”, “atayabilir”, “görevlendirilebilir”, “dönüştürülebilir” gibi yetki verdiği makama yapmak ya da yapmamak konusunda bir seçim imkanı tanıyan düzenlemelerle idarenin takdir yetkisinin mevcut olduğuna işaret etmektedir. O halde anılan yönetmeliğin 16 ncı maddesinde “Halk sağlığı laboratuvar sorumlusu, tercihen 26/4/2014 tarihli ve 28983 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tıpta ve Diş
Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğine göre klinik mikrobiyoloji, klinik biyokimya, enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanı veya tabip, veteriner hekim, kimya mühendisi, biyoteknoloji ve genetik mühendisi, gıda mühendisi, ziraat fakültesinin gıda bölümü mezunu ziraat
mühendisi, çevre mühendisi, kimyager ve biyologlardan tercihen laboratuvar çalışma alanında doktora/yüksek lisans eğitimi almış olanlar veya bu unvanlı personelden en az iki yıl laboratuvarda çalışmış olanlar arasından görevlendirilir.” denilmek suretiyle idarenin anlayışına bırakılmış hareket serbestisi tanıdığı anlaşılmaktadır. Elbette idare tamamen serbest şekilde işlem yapamayacak işlemini belli kriterler üzerinden vermekle yükümlüyse de olayın uygunluğu konusunda idarenin takdir yetkisi mevcut bulunduğu düşünülmektedir.
14) Nitekim başvuranın ilgili görevlendirmenin iptali talebiyle şikayet mekanizmaları üzerinden idareye
defaatle başvurduğu bu başvurularda da . . .’nin göreviyle ilgili yapılan soruşturmada kurum işleyişiyle ilgili belgelerin altına uzmanlık yetkisi çerçevesinde imza attığının tespit edildiği yönünde rapor hazırlandığı, biyoloji mezuniyetinin bulunduğu ve bu bu görevlendirmenin de idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, nitekim yapılan soruşturma neticesinde kamu zararının oluşmadığının tespit edildiği başvuranın . . :’nin görevinin sonlandırılması yönündeki talebinin idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
15) Ancak laboratuvar sorumlusu kadrosuna herhangi bir atamanın gerçekleşmediği, kamu hizmetlerinde
ve kamu kuruluşlarında göreve alınacak kişilerin işe alınmasında ve görevlendirilmelerinde yeterliliklerini dikkate alan devlet kadrolarına gerekli nitelik ve yeteneklere sahip en yeterli kişilerin alınmasını teminnen idarenin laboratuvar sorumlusu kadrosuna mevzuatta öngörülen niteliklere uygun
Laboratuvar Sorumlusu atmasını gerçekleştirmesi bu bakımdan idarenin devlet kadrolarına gerekli nitelik ve yeteneklere sahip en yeterli kişilerin alınmasını teminnen idarenin laboratuvar sorumlusu kadrosuna mevzuatta öngörülen niteliklere uygun Laboratuvar Sorumlusu atmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup Van İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle; Başvurunun KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE;
Başvuranın, Erciş İlçe Devlet Hastanesinde Halk Sağlığı Laboratuvarı Sorumlusunun görevinin sonlandırılması yönündeki talebinin REDDİNE, Laboratuvar sorumlusu olarak Halk Sağlığı Hizmetlerine Yönelik Laboratuvarların Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmeliğin 16 ıncı maddesi çerçevesinde görevlendirme yapılması yönünde VAN
VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; VAN
VALİLİĞİ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve VAN VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi