Laboratuvar teknolojisi mezunlarının DGS ile eczacılık programına geçiş talebi Yükseköğretim Kurulu tarafından hangi gerekçelerle reddedilir (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/1690-S.20.2633

BAŞVURU NO : 2019/14136

KARAR TARİHİ : 29/01/2020

RET KARARI

YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Eczane Hizmetleri ve Laboratuvar Teknolojisi ön lisans programları mezunlarına Eczacılık programına dikey geçiş yapabilme hakkı verilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/08/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Van Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu,

Laboratuvar Teknolojisi ön lisans programı mezunu olduğunu, Dikey Geçiş Sınavıyla (DGS)

birçok ön lisans programının kendi alanlarına yönelik lisans programlarına geçişi varken

Eczane Hizmetleri ve Laboratuvar Teknolojisi ön lisans programlarının Eczacılık lisans programına geçiş hakkı bulunmadığını belirtmekte olup; Eczane Hizmetleri ve Laboratuvar

Teknolojisi ön lisans programlarının mezunlarına Eczacılık lisans programına dikey geçiş hakkının verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının konuya ilişkin 27/12/2019 tarihli ve sayılı

yazısında özetle;

2.1) Dikey Geçiş Sınavının (DGS) Meslek Yüksekokulları ve Açık Öğretim Ön Lisans

Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimlerine Devamları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca gerçekleştirilmekte olduğu,

2.2) Mezkur Yönetmelik’in 5’inci maddesi uyarınca meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön

lisans mezunlarından örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmak üzere başvurma şartlarını taşıyanlar için hangi lisans programlarının açılacağı, açılacak lisans programlarına meslek yüksekokulları ve açıköğretimin hangi programını bitirenlerin başvurabileceğinin YÖK Başkanlığınca belirlendiği,

2.3) Bu kapsamda yapılan başvuruların Başkanlık ilgili komisyonlarda görüşülüp

Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantılarında karara bağlandığı, yapılan bu toplantılar neticesinde Laboratuvar Teknolojisi ön lisans programından mezun adayların Eczacılık lisans programına geçiş yapmalarının uygun bulunmadığı,

2.4) Ayrıca, DGS yoluyla Eczacılık, Tıp ve Diş Hekimliği fakültelerinde lisans tamamlama

eğitimi yapılamamakta olduğu ve bu programların DGS kılavuzunda dikey geçiş yapılabilecek programlar arasında yer almadığı,

açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) T.C. Anayasasının; “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde;

“Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir. (…)”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, ayrıca, “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur …” hükmü yer almaktadır.

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.

5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Yükseköğretim Kurulunun görevleri”

başlıklı 7’nci maddesinin (e) bendi, “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları

Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek” hükmünü haizdir.

6) 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un

“Temel ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinin yedinci fıkrasında “Yükseköğretim ile ilgili sınavlar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.” hükmü yer almaktadır.

7) Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları

Hakkında Yönetmelik’in;

7.1) 5’inci maddesinde; “Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarından

mezun olanların, bitirdikleri alanların devamı niteliğindeki lisans programlarına dikey geçiş yapmaları amacı ile lisans programlarında kontenjan ayrılır. Bu kontenjanlar, sınavsız olarak meslek yüksekokulları programlarına devam ederek mezun olan öğrencilerin yüzde onundan az olmaz. (Değişik cümle:RG-28/8/2015-29459 3.mükerrer) Meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön lisans mezunlarından örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmak üzere başvurma şartlarını taşıyanlar için hangi lisans programlarının açılacağı, açılacak lisans programlarına meslek yüksekokulları ve açıköğretimin hangi programını bitirenlerin başvurabileceği, bu programların kontenjanları ve programlara yapılacak yerleştirmede kullanılacak puan türleri, dikey geçiş yapılacak üniversitelerin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenir ve ilan edilir.”

7.2) 6’ncı maddesinde; “(Değişik:RG-20/5/2006-26173) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme

Merkezi (ÖSYM) her yıl, meslek yüksekokulu ve açıköğretim önlisans mezunları ile o yıl son sınıfta olup staj dışındaki mezuniyet şartlarını yerine getirenlerin hangi lisans programlarına dikey geçiş için başvurabileceklerini, bu programların koşullarını ve bu programlara alınacak öğrenci sayılarını gösteren bir kılavuz hazırlar. Bu kılavuzda, adayların nasıl başvurabilecekleri, lisans programı tercihlerini nasıl yapacakları, sınav, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, meslek yüksekokulu müdürlükleri ve açıköğretim önlisans programlarının bağlı olduğu birimlerce yürütülecek işlemlerle ilgili ilke ve kurallar yer alır.

Bu kılavuz, Yükseköğretim Kurulunun onayı ile yürürlüğe girer. Meslek yüksekokulu müdürlükleri ile açıköğretim önlisans programlarının bağlı olduğu birimler başvurma belgelerinin bu Yönetmelikte yer alan koşullara uygunluğunu kontrol ederek onaylanmasından, başvuru evrakının başvuru süresi sonunda ÖSYM’ye ulaştırılmasından ve son sınıflarda okuyan öğrencilerin mezuniyet işlemlerini Temmuz ayının son haftasına kadar tamamlayarak mezun olsun veya olmasın, başvursun veya başvurmasın tüm adayların akademik not ortalamalarını

ÖSYM’den elektronik ortamda gönderilen listelere işleyerek bu listelerin 1 Ağustos tarihine kadar ÖSYM’ye gönderilmesinden sorumludurlar.”

hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya

kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9) Başvuran, 1’inci paragrafta belirtildiği üzere; Eczane Hizmetleri ve Laboratuvar

Teknolojisi ön lisans programlarının mezunlarına DGS yolu ile Eczacılık lisans programına dikey geçiş hakkı verilmesini talep etmektedir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından, 2’nci paragrafta bahsedildiği üzere; bahse konu talebin ilgili komisyonlar tarafından değerlendirildikten sonra Yürütme Kurulu toplantısında görüşüldüğü ve Laboratuar Teknolojisi önlisans programından mezun adayların Eczacılık lisans programına geçiş yapmalarının uygun bulunmadığına karar verildiği ifade edilmektedir.

10) Kurumumuzca mevzuat yönünden yapılan araştırma çerçevesinde; 6114 sayılı

Kanunun 7’nci maddesinin yedinci fıkrasında yükseköğretim ile ilgili sınavların

Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağının ifade edildiği, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7’nci maddesinde, öğrencilerin dikey geçişleriyle ilgili esasların Üniversitelerarası Kurulun da görüşü alınmak suretiyle

Yükseköğretim Kurulunca tespit edileceğinin belirtildiği, Meslek Yüksekokulları ve

Açıköğretim Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik’in 5’inci maddesi uyarınca açılacak lisans programlarına meslek yüksekokulları ve açıköğretimin hangi programını bitirenlerin başvurabileceğinin Yükseköğretim Kurulunca belirleneceğinin ve ilan edileceğinin hükme bağlandığı ve ÖSYM Başkanlığı tarafından Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar ile alınan kararlar çerçevesinde hazırlanan Dikey Geçiş

Sınavı (DGS) Kılavuzu hükümleri doğrultusunda sınav uygulamasının yürütüldüğü tespit edilmiştir.

11) Somut olay özelinde, başvuranın Yüzüncü Yıl Üniversitesi Özalp Meslek Yüksekokulu

Laboratuvar Teknolojisi programından 2011 yılında mezun olduğu, başvuranın

Laboratuvar Teknolojisi ön lisans programı mezunlarına Eczacılık lisans programına dikey geçiş imkânı sağlanması talebi ile ilgili olarak; konunun Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında ilgili komisyonlar tarafından değerlendirildikten sonra Yürütme Kurulu toplantısında görüşüldüğü ve Laboratuvar Teknolojisi ön lisans programından mezun adayların

Eczacılık lisans programına geçiş yapmalarının uygun bulunmadığına karar verildiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, konuyla ilgili olarak Yükseköğretim Kurulunca ilgili mevzuata uygun bir şekilde gerekli işlemlerin yürütüldüğü ve mevzuatla verilen yetki dahilinde karar verildiği anlaşılmıştır.

12) Kurumumuzca hakkaniyet açısından yapılan değerlendirme kapsamında; başvuranın

Eczane Hizmetleri ve Laboratuvar Teknolojisi ön lisans programları mezunlarına Eczacılık lisans programına dikey geçiş hakkının verilmesi talebinin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından ilgili komisyonlarda “bilimsel özerklik” çerçevesinde bahse konu ön lisans programlarının müfredatları ile kazandıkları bilgi ve beceriler bakımından incelendiği, konunun

Yürütme Kurulu toplantısında görüşüldüğü ve ilgili teklifin uygun bulunmadığına karar verildiği saptanmıştır. Ayrıca, belirli ön lisans programlarından DGS yoluyla dikey geçiş yapılabilecek lisans programlarının DGS Kılavuzunda “Tablo-2. Ön Lisans Mezuniyet

Alanlarına Göre Dikey Geçiş Yapılabilecek Lisans Programları” içerisinde sayıldığı, buna göre Eczane Hizmetleri ön lisans programı mezunlarının Biyokimya, Kimya, Kimya

Mühendisliği ve Kimya Mühendisliği ve Uygulamalı Kimya lisans programlarını; Laboratuvar

Teknolojisi ön lisans programları mezunların ise Biyoloji, Laboratuvar Teknolojisi, Bitki

Koruma, Bitkisel Üretim ve Teknolojileri, Biyomühendislik, Biyoteknoloji, Biyoteknoloji ve

Moleküler Biyoloji, Genetik ve Biyomühendislik, Gıda Teknolojisi, Hemşirelik, Hemşirelik ve

Sağlık Hizmetleri, Kimya, Moleküler Biyoloji ve Genetik, Organik Tarım İşletmeciliği, Tarımsal Yapılar ve Sulama, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme lisans programlarını tercih edebileceklerinin belirtilmiş olduğu, ancak Eczacılık, Tıp ve Diş Hekimliği lisans programların DGS Kılavuzu uyarınca dikey geçiş yapılabilecek lisans programlarının içerisinde yer almadığı, dolayısıyla Dikey Geçiş Sınavı ile Eczacılık, Tıp ve Diş Hekimliği

Fakültelerinde lisans tamamlama eğitimi yapılamamakta olduğu tespit edilmiş olup, tüm bu açıklamalar doğrultusunda İdarenin başvuruya konu işleminde hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

13) Kurumumuza benzer bir konuda 19/07/2019 tarihli ve 2019/12733 numaralı

başvuruya verilmiş olan 17/01/2020 tarihli emsal kararda; başvuranın Hukuk Büro

Yönetimi ve Sekreterliği ön lisans programı mezunlarına Hukuk lisans programına dikey geçiş hakkının verilmesi talebine ilişkin, “… başvuranın Hukuk Büro Yönetimi ve Sekreterliği

Bölümü mezunlarına da Dikey Geçiş Sınavıyla Hukuk Fakültelerine geçiş imkânı sağlanması talebinin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından “bilimsel özerklik” çerçevesinde Hukuk

Büro Yönetimi ve Sekreterliği ile Adalet ön lisans programlarının müfredatları ile kazandıkları bilgi ve beceriler bakımından incelendiği, konunun 10/04/2019 tarihli Yürütme Kurulu toplantısında görüşüldüğü ve ilgili teklifin uygun bulunmadığına karar verildiği …” gerekçesiyle Ret Kararı verilmiştir.

14) Sonuç olarak; Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, İdarenin ret işleminde

hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede

yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup;

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı, tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının

başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi