|
ÖZET: Bu karar, başvuranın 2020 KPSS Ortaöğretim sınavı sonucuna dayanarak Milli Savunma Bakanlığına yaptığı Teknisyen kadrosu için başvurunun, lisans mezunu olması gerekçesiyle reddedilmesi üzerine yapılan incelemeleri kapsamaktadır. Başvuran, lisans eğitimini tamamlamadığı dönemde KPSS’ye girdiğini ve sınav sonuçlarının iki yıl geçerlilik süresine sahip olduğunu belirtmiştir. Ancak, Milli Savunma Bakanlığı, başvuranın lisans mezunu olması nedeniyle ortaöğretim düzeyindeki kadrolara başvurusunun kabul edilemeyeceğini ifade etmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, kamu personel alımında “eşitler arası yarışma” ilkesinin önemine vurgu yaparak, her eğitim düzeyine uygun sınav ve alım süreçlerinin işletilmesinin gerekliliğini belirtmiştir. Bu çerçevede, başvuranın lisans mezunu olması gerekçesiyle puan sıralamasına alınmaması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığına karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın başvurusu reddedilmiş ve bu durum kamu hizmetlerine girişte eşitlik ilkesinin sağlanmasına yönelik bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2179-S.22.3289
BAŞVURU NO : 2021/14035
KARAR TARİHİ : 16/02/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
KPSS alt öğrenim puanı ile kamu personel alımı sınavlarına başvuru
BAŞVURUNUN KONUSU :
yapılması hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi başvurusunda özetle; Milli Savunma Bakanlığı sözleşmeli personel alımı başvuru sisteminde sistemsel bir hata bulunduğunu, ÖSYM Kılavuzunun 1.10, 1.11, 1.12 nci maddeleri çerçevesinde lise mezunuyken aldığı 2020 KPSS94 puanının halihazırda geçerli olduğunu, 28/06/2021 tarihinde üniversite mezunu olduğunu ancak başkaca bir sınava girmemesi nedeniyle en az 2 sene orta öğretim KPSS94 puanının geçerliliğini devam ettirdiğini belirterek, sitemin düzeltilerek başvurusunun kabul edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Savunma Bakanlığının başvuruya ilişkin ilettiği 05/11/2021 tarihli ve sayılı yazıda özetle; “Söz konusu temine yönelik başvurular 11-31 Ağustos 2021 tarihleri arasında https://personeltemin.msb.gov.tr internet adresi üzerinden alınmıştır.
Başvurucunun, sözleşmeli personel temin faaliyetine başvuru yaptığı tarih itibariyle lisans mezunu olduğu ancak KPSS94 puanı ile başvuru yaptığı, dolayısıyla KPSS puan türü uyumsuzluğu nedeniyle sistem üzerinden başvuru yapmasının mümkün olmadığı, her bir kadro unvanı için belirlenen niteliklere sahip olma şartı kapsamında başvurucunun başvuru yaptığı tarih itibariyle lisans mezunu olduğu göz önünde bulundurulduğunda ve KPSSP94 puanının ortaöğretim mezunları için geçerli bir puan olması nedeniyle
KPSSP94 puanının başvuru aşamasında kabul edilemediği anlaşılmıştır,
Sonuç olarak başvurucu tercih etliği unvan ve branşta (elektrik branşında teknisyen) adaylarda aranan eğitim niteliği ve KPSS puan türü şartını birlikte sağlayamadığından başvurusunun kabul edilmediği tespit edilmiştir.” denilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin son fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları, bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”; “Kamu hizmetlerine girme hakkı başlıklı 70’inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un
“Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini… ifade eder.”; “Temel ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrasında; “Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır.
İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir”,
6. 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 numaralı Bakanlıklara
Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı” ara başlığı altındaki “Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini… ifade eder”, “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b)
bendinde; “İlgili mevzuat hükümleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında görev almaya veya görevde yükselmeye yönelik sınavları ve gerektiğinde yerleştirme işlemlerini ilgili kurumun talebine bağlı olarak yapmak”, aynı fıkranın (e) bendinde; “Hizmetin gereklerine uygun ölçme, seçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntemlerini belirlemek”, aynı fıkranın (i) bendinde; “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.”,
7. 03/05/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlerine İlk Defa
Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik; a) A Grubu Kadrolar; Başbakanlık, bakanlıklar, bunların müsteşarlık, başkanlık ve bağımsız genel müdürlük düzeyindeki bağlı ve ilgili kuruluşları ile bağlı ortaklıklarındaki, özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yetişme programı sonrası yeterlik sınavına tabi tutulan mesleklere ilişkin kadro ve görevler ile il özel idareleri ve belediyelerin teftiş kurullarına, …b) B Grubu Kadrolar; Kadroları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listelerde yer alan, genel ve katma bütçeli kurumlarla bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlar ile kurulan fonlar ve kefalet sandıkları, il özel idareleri ve belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları
birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında yukarıda (a)
bendinde belirtilmiş olan meslekler dışında, ilk defa kamu hizmeti ve görevlerine atama yapılacak kadro ve görevlere, atanacaklar için yapılacak işlem ve sınavları kapsar”, “KPSS’nin geçerlilik süresi” başlıklı 11’inci maddesinde; “KPSS, sonuçların açıklanmasından itibaren iki yıl süreyle geçerlidir. (Mülga ikinci cümle: RG-15/8/2018-30510 – CK-25/1 md.) (…) Yeni bir sınavın yapılamaması durumunda ise sınav sonuçları, bir sonraki sınav sonuçlarının açıklanmasına kadar geçerli olmaya devam eder.”,
8. Milli Savunma Bakanlığı 2021 yılı Sözleşmeli Personel Temini Başvuru Kılavuzunun 2 nci maddesinin (c) bendi; “Başvuru tarihi itibariyle üst öğrenim durumuna göre nitelik tablosunda (Tablo-2)
bulunan her bir kadro unvanı için belirlenen niteliklere sahip olmak”,
9. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi 2020 Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS)
Ortaöğretim Başvuru Kılavuzunun 1 inci maddesinin dördüncü ve dokuzuncu fıkrası; “1.4. 2020KPSS Ortaöğretim Sınavı, ortaöğretim kurumlarından (lise, meslek lisesi) mezun olanlar ile sınavın geçerlilik süresi içerisinde (iki yıl) mezun olabilecek durumda bulunanlar içindir. Bu kılavuz sadece bu sınavın kural ve işlemlerini kapsamaktadır.” 1.9. Yönetmelik kapsamında olmayıp yapacakları sınavlarda KPSS sonuçlarını esas alma durumunda olan kamu kurum ve kuruluşları; B grubu kadro niteliği taşıyan tüm kadrolu ve sözleşmeli personel alımlarında lisans düzeyi için KPSSP3, ön lisans düzeyi için KPSSP93 ve ortaöğretim için ise KPSSP94 puanını kullanacaklardır.”
10. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi 2020 Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) Lisans
Başvuru Kılavuzunun 1 inci maddesinin dördüncü fıkrası; “2020-KPSS LİSANS sadece lisans (dört veya daha fazla yıllık yükseköğretim) programlarından mezun olanlar ile mezun olabilecek durumda olanlar içindir. Bu kılavuz, sınavın kural ve işlemlerini kapsamaktadır…
Bir lisans programından 13 Temmuz 2020 tarihi itibarıyla mezun olmamış olmak koşuluyla; ön lisans (iki yıllık meslek yüksekokulu ve iki yıllık açıköğretim) veya ortaöğretim (lise veya dengi meslek lisesi)
mezunları ile bu kurumlardan mezun olabilecek durumda olanlar, KPSS’ye ortaöğretim/ön lisans düzeyinde girebileceklerdir. Bir lisans programından 13 Temmuz 2020 tarihinden sonra mezun olacaklar ise mezuniyet durumlarını göz önünde bulundurarak, KPSS’ye lisans düzeyinden veya ortaöğretim/ön lisans düzeyinden girebileceklerdir. Adayların birden fazla öğrenim düzeyinde KPSS’ye girmeleri mümkün değildir. KPSS Ortaöğretim/Ön Lisans sınavıyla ilgili kılavuz ayrıca hazırlanacak ve adaylara duyurulacaktır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuran, 2020 KPSS Ortaöğretim sonucuna göre 11-31 Ağustos başvuru döneminde Milli
Savunma Bakanlığına Teknisyen olmak üzere yaptığı başvurunun, “28/06/2021 tarihinde Lisans mezunu olması” gerekçesiyle reddedildiğini, 2020 KPSS’ye girdiği dönemde Lisans eğitimini tamamlamadığını,
ilgili Kuruma da sınavın 2 yıllık geçerlilik süresi içerisinde başvurduğunu belirterek, başvurusunun kabulünü talep etmektedir.
13. Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik ile
2020 KPSS Ortaöğretim Kılavuzu hükümleri çerçevesinde, başvuranın katılmış olduğu 2020 KPSS
Ortaöğretim sınavı sonuçları iki yıl geçerlilik süresini haizdir.
14. Bununla birlikte, 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında
Kanun’un, 4 numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin, 2020 Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) Ortaöğretim ve Lisans Başvuru Kılavuzu ile MSB Sözleşmeli Personel Temini Başvuru
Kılavuzunun her biri adaylar için bağlayıcı ve düzenleyici bir işlemdir ve sınava başvuran adaylar
Kılavuzdaki düzenlemeleri kabul etmiş sayılmaktadır. Bu çerçevede, başvuranın başvurduğu Teknisyen kadrosu ile ilgili olarak Milli Savunma Bakanlığının yayınladığı başvuru kılavuzu ve eklerinde; “Başvuru tarihi itibariyle üst öğrenim durumuna göre nitelik tablosunda belirtilen her bir kadro unvanı için belirlenen niteliklere sahip olmak, ortaöğretim kurumlarının elektrik-elektronik teknolojisi alanı ve dallarından mezun olmak.” şartının bulunduğu, aynı şekilde KPSS Lisans Başvuru Kılavuzunda da sınava girenlerden sınav geçerlilik süresi içerisinde Lisans diploması almaya hak kazanacak olanların Lisans
Düzeyi KPSS’ye başvurması gerektiğinin belirtildiği görülmektedir.
15. Bu hususa Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/12/2020 tarihli ve 2020/47 E. ve 2020/3181
K. sayılı Kararı’nda da; “… Devlet memuru olmayı isteyen adayların, bilgi ölçme suretiyle puan esasına göre sıralanmasına yönelik bir yarışma sınavı olan KPSS, evrensel bir norm olan “eşitler arası yarışma” ilkesi gereği, hukuksal durum itibarıyla denk durumda olanların kendi aralarında yarışmalarının, dolayısıyla aynı öğrenim düzeyindeki adayların birbirleriyle yarışmalarının sağlanması amacıyla, ortaöğretim (lise ve dengi), önlisans (iki yıllık meslek yüksek okulları) ve lisans (dört ve daha fazla süreli yükseköğrenim) olmak üzere üç düzeyde yapılmaktadır.
KPSS’de genel yetenek-genel kültür testlerinin uygulanması ve ortaöğretim ile önlisans kadrolarına yapılacak yerleştirmelerde, genel yetenek-genel kültür bölümünden alınan KPSS puanının esas alınması nedeniyle, adayların mezun olduğu en üst öğretim düzeyinden sınava girmesi, eşitler arası yarışma ilkesinin, bir başka ifadeyle aynı öğrenim düzeyindekiler arasında fırsat eşitliğinin hayata geçirilmesi niteliğindedir. Aynı şekilde, mezun olunan öğrenim düzeyine göre, herkesin sadece mezun olduğu en üst öğrenime uygun kadroya atanmak için başvuruda bulunabilecek olmasının da söz konusu ilkenin gereği olduğu açıktır…
Herkesin, mezun olduğu en üst öğrenim düzeyine ilişkin sınava girip, bu sınavdan alınan puan ile başvuruda bulunmasının sağlanması ve aynı zamanda eşitler arasında ayrımcılığın ortadan kaldırılması amacıyla hem alt hem de üst öğrenim düzeyinden mezuniyeti olan kimselerin, en üst öğrenim düzeyinden sınava girmek kaydıyla alacağı puan ile alt öğrenim düzeyinden mezun olanlara ilişkin kadrolara başvuru yapmasının engellenmesine ilişkin şartların konulmasında, hukuka ve hakkaniyete aykırılık görülmemiştir…” yer verildiği değerlendirildiğinde, başvuru özelinde Milli Savunma Bakanlığının üst öğrenim durumuna göre ortaöğretim mezunu teknisyen alım talebinin “eşitler arası yarışma” ilkesine uygun olduğu, bu yolla her eğitim düzeyine göre ayrı sınav ve alım süreçlerinin işletilmesiyle ortaöğretim ve ön lisans mezunu kişilerin lisans mezunu kişilere karşı haksız rekabete uğramadan kamu da görev alabilmelerinin sağlandığı, diğer taraftan kamu görevine giren kişilerin mezuniyet durumu nedeniyle üstleriyle ve denkleriyle yaşayabileceği sorunların önüne geçildiği, kamu maliyesi açısından ise etkin bir iş/ücret dengesinin oluşturulduğu görülmektedir.
16. Dolayısıyla, başvuranın lisans mezunu olması gerekçesiyle ilgili idarece puan sıralamasına alınmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, bu çerçevede “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin bildirilmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, işlemi yapan İdareye karşı Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ve MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi