|
ÖZET: Başvuru sahibi, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği çerçevesinde, Etimesgut’taki evinin çatısına 12.000 $ değerinde bir güneş enerjisi sistemi kurduğunu belirtmiştir. Ancak, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yapılan son düzenlemelerle, ev tipi üreticilerden dağıtım bedeli alınmaya başlanmış ve bu durum, başvuranın yatırımının faydasız hale gelmesine yol açmıştır. Başvuran, eski mevzuatın geri getirilmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, başvuranın talebine ilişkin olarak, dağıtım bedellerinde yapılan değişikliklerin geri alınmadığını ve lisanssız üreticilere yönelik yeni tarife uygulamalarının 1/1/2024 tarihinden itibaren geçerli olduğunu açıklamıştır. Bu değişiklikler, lisanssız üreticilerin sistem üzerindeki maliyet etkilerini göz önünde bulundurarak yapılmıştır. Ayrıca, lisanssız üretim tesislerinin sayısındaki artış, dağıtım şirketlerinin maliyetlerini artırmış ve bu nedenle farklılaştırılmış bir dağıtım bedeli uygulamasına gidilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş, idarenin uygulamalarının hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. Ancak, başvuranın hangi mercilere başvurabileceği konusunda yeterli bilgilendirme yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, idarenin başvuru süreçlerinde daha şeffaf ve bilgilendirici olması gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/269-S.25.422
BAŞVURU NO : 2024/2865
KARAR TARİHİ : 09.01.2025
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞI
Dağıtım bedeli hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 22.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarafından yapılan başvuruda başvuru sahibi, Lisanssız Elektrik Üretim
Yönetmeliği uyarınca Mahallesi Sokak No: Etimesgut Ankara adresinde bulunan evinin çatısına yaklaşık 12.000 $ bedelle sözleşme hesap no’lu, tesisat no’lu Güneş
Enerjisi Çatı projesi yaptırdığını, fakat Devletin yasa, yönetmelik ve yasal mevzuatına güvenerek yaptığı yatırım sonucunda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun – sayılı, Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel
Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul Ve Esaslar başlıklı Kurul
Kararı’nın 16’ncı maddesinin 5. ve 6. fıkralarında kurum tarafından değişiklik yapıldığı ve kendisi gibi ev tipi üreticilerden eski kurul kararı ile % 100 dağıtım bedeli alınmaması uygulamasından vazgeçilerek tarafından düzenli olarak ürettiği elektrik için dağıtım bedeli alınmaya başlandığını, Enerji Piyasası
Düzenleme Kurulunun vermiş olduğu kurul kararını değiştirerek dağıtım bedeli alınması yönünde kurul kararı vermiş olması sonucunda yaptırdığı çatı güneş enerjisi sisteminin hiçbir faydasının olmadığı ortaya çıktığını, kendisinden alınan dağıtım bedelleri nedeniyle, fiili olarak emekli ve tüketici olan kendisine ve ailesine faydası olmaması nedeniyle mevzuatın eski haline getirilmesini, kazanılmış hakkının iadesini, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 12/07/2024 tarih ve S. sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 22/07/2024 tarih ve E- – sayılı yazılarında;
2.1) Başvuru sahibinin Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife
Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esasların 16’ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkrasında yapılan değişikliğin geri alınması yönündeki talebi doğrultusunda işlem tesis edilmemiş olmakla birlikte lisanssız
üretimde uygulanan dağıtım bedellerinde değişiklik yapılması söz konusu olduğu, 1/1/2022 tarihinden itibaren tüm lisanssız üreticilere veriş yönünde aynı dağıtım bedeli uygulanırken başvuranın belirtmiş olduğu hususlar da dikkate alınarak 10/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanılan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız elektrik üretim tesisleri için 1/1/
2024 tarihinden itibaren geçerli tarife tablolarında veriş yönlü dağıtım bedeline yönelik farklılaştırmaya
gidildiği, 1/1/2024 tarihinden itibaren lisanssız üreticilere veriş yönünde 73,7099 kr/kWh birim bedel uygulanırken 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi
Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun eki I sayılı cetvelin (e) bendi kapsamında aktif enerji bedeline tabi olan lisanssız üreticilere veriş yönünde dağıtım bedeli olarak 36.9322 kr/kWh uygulanmaya başlandığı, 1/7/2024 tarihinden itibaren ise lisanssız üreticilere veriş yönünde 117.1606 kr/kWh dağıtım bedeli uygulanırken 5346 sayılı Kanunun eki I sayılı cetvelin (e) bendi kapsamında yer alan lisanssız üreticilere veriş yönlü dağıtım bedeli olarak 36.9322 kr/kWh uygulanmaya devam edileceği,
2.2) Dağıtım tarifesi; elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan kullanıcılara eşit
taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller ile tarifenin uygulanmasına ilişkin hüküm ve şartlardan oluştuğu, dağıtım şirketlerinin elektriğin üretim yapılan tesislerden tüketicilere ulaşabilmesi için gerekli olan şebekenin tesisi ve bu şebekenin kesintisiz, güvenli ve sürdürülebilir olarak işletilebilmesi için oluşan maliyetlerine istinaden sistem kullanım bedelleri belirlendiği ve dağıtım sistemi kullanıcılarından tahsil edildiği,
2.3) Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, Usul ve Esaslarda tanımlanmakta olup anılan
bedellerden biri de dağıtım bedeli olduğu, dağıtım bedeli, tek veya çift terimli tarife sınıfına tabi tüketicilerin dağıtım sisteminden çektiği elektrik enerjisi miktarı üzerinden ve üretim faaliyetleri kapsamında üreticilerin dağıtım sistemine verdiği enerji miktarı üzerinden alınan kWh birim bedelini ifade ettiğini, lisanssız üreticiler dağıtım şirketlerine tüketim tesislerinde tüketilen enerji miktarı ile üretim tesislerinden sisteme verilen enerji miktarı dikkate alınarak dağıtım bedeli ödeyebilmekte olup Elektrik
Üretim Anonim Şirketi tarafından dağıtım bedeli tahsil edilmesinin ise söz konusu olmadığı,
2.4) Lisanssız elektrik üretim tesisleri, tüketicilerin kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurdukları
tesisler olup günden güne yaygınlaştığı, zaman içerisinde lisanssız üreticiler kendi ihtiyaçları için üretim yapmaktan ziyade lisanslı üreticilere benzer şekilde piyasa faaliyetine konu edilebilecek seviyede bir elektrik üretimi gerçekleştirmeye başladığı, lisanssız üreticilerin sayısının giderek artması ve sistemi yoğun bir şekilde kullanmalarına paralel olarak; dağıtım şirketlerince bağlantı anlaşması düzenlenmekte, sayaç tesisi, arıza onarım, uzlaştırma işlemleri yürütülmekte, sistemde reaktife yol açmadan kaynaklı reaktif ceza maliyetine katlanılmakta, lisanssız üreticilere sunulacak hizmetler için personel alımı yapılmakta olup tüm bu unsurlar dağıtım şirketlerinin maliyetindeki artışları da beraberinde getirdiği, lisanssız üreticilerin, lisanslı üreticilerden farklı olarak dağıtım şebekesinde neden oldukları durumlar ve kendileri tarafından da karşılanmayan etkiler gözetilerek dağıtım bedeli uygulamasında farklılaştırmaya gidilmiş olup 30/12/2021 tarihli ve sayılı Kurul Kararı ile kabul edilen Dağıtım Lisansı Sahibi
Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Usul ve Esasların 1’inci maddesiyle Usul ve Esasların 16’ncı maddesinin değiştirildiği,
2.5) Aynı ölçüm noktasında kurulan lisanssız elektrik üretim tesisleri ve bu tesislerle ilişkilendirilen
tüketim tesisleri bakımından üretim ve tüketimin mahsuplaşılması ile yalnızca üretim fazlası enerji miktarı için veriş yönlü dağıtım bedeli tahakkuk ettirilmekte, tüketimi karşılayan üretim miktarı için ise veriş yönlü dağıtım bedeli uygulanmadığı, çekiş yönlü dağıtım bedeli açısından üretim miktarına kadar indirimli sistem kullanım bedelleri uygulanmakta olup tüm bu düzenlemelerle tüketicilerin kendi tüketim ihtiyacını karşılamaya yönelik lisanssız elektrik üretim faaliyetinde bulunmalarının teşvik edildiği,
2.6) Söz konusu indirim uygulamasının değiştirilememesi idarenin takdir yetkisini kullanamayacağı
anlamına gelir ki bu durum 4628 ve 6446 sayılı Kanun uyarınca elektrik piyasasını dizayn eden Kurumun yetkisinin yok sayılması anlamına gelebileceği, tarifede yer alabilecek unsurların zaman içerisinde değişkenlik gösterebilecek olması, düzenlenen faaliyetle ilgili maliyetlerin dönemler arası değişkenlik göstermesi, bu maliyetlerin ilişkilendirileceği yük profillerinin ülkedeki tüm sistem kullanıcılarına ait olması, kullanıcı sayısı ve enerji talebinin değişkenlik arz etmesi, sistem kullanım profili ve kullanım amacı gibi pek çok unsur tarife yapısında dikkate alınabilecek unsurlar olduğu, Kurulca takdir edilen indirim oranının bir süre uygulandıktan sonra değiştirilmesi veya kaldırılması tarife metodolojisine uygun ve objektif olarak öngörülebilir nitelikte olduğu, lisanssız üretim tesisleri için getirilen yeni uygulama 1/1/2022 itibarı ile yürürlüğe girmiş olup bu tarihe kadar indirimden faydalanan üreticiler için geçmişe dönük bir uygulama tesis edilmemiş, geriye dönük bir faturalama yapılmasına sebebiyet de verilmediği, lisanssız elektrik üretim tesislerinin sahiplerinin kazanılmış haklarının ellerinden alınması gibi bir durum söz konusu olmadığı,
2.7) Lisanssız elektrik üretim tesisleri, şirket kurma ve lisans alma yükümlülüklerinden muaf olarak kendi
tüketim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulduğu, bu santraller lisansın ilgilisine yüklediği yükümlülüklere tabi olmayıp lisanslı elektrik üretim tesisleri için ilgili mevzuatta tanımlanan diğer yükümlülüklerden ve sorumluluklardan da ari şekilde faaliyet gösterebildiği, bu nedenle lisanssız üreticilerin maddi beklentiler ile üretimde bulunmaları yerine tüketim ihtiyaçlarını karşılama amacıyla hareket etmeleri esas olup aksi durumda lisans alarak üretim faaliyetinde bulunmaları gerektiği,
2.8) Bununla birlikte, lisanssız üreticilerin ürettiği ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi görevli tedarik
şirketleri tarafından 5346 sayılı Kanun kapsamında belirlenen fiyatlardan satın alındığı, ihtiyaç fazlası elektriğin görevli tedarik şirketlerince hangi fiyattan satın alınacağı hususu Kurumun görev alanına girmemekle birlikte 9/5/2019 tarihli ve 1044 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu karar kapsamına giren çatı ve cephe uygulamalı güneş enerjisi kaynaklı üretim tesislerinde üretilen ihtiyaç fazlası enerji için
Kurumca ilan edilen kendi abone grubuna ait perakende tek zamanlı aktif enerji bedeli uygulanmaya başlandığı, anılan Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilen fiyat uygulaması 5346 sayılı Kanunun I sayılı cetveline derç edildiği,
2.9) 28/12/2023 tarihli ve sayılı Kurul Kararı ile 1/1/2024 tarihinden itibaren geçerli tarife tabloları
onaylanmış olup Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında ürettiği ihtiyaç fazlası enerjisi aktif enerji bedeli üzerinden satın alınan lisanssız elektrik üretim tesislerinin veriş yönlü dağıtım bedelinde farklılaştırmaya gidildiği, 1/1/2024 tarihinden itibaren lisanssız üreticilere veriş yönünde 73,7099 kr/kWh birim bedel uygulanırken 5346 sayılı Kanunun eki I sayılı cetvelin (e) bendi kapsamında aktif enerji bedeline tabi olan lisanssız üreticilere veriş yönünde dağıtım bedeli olarak 36.9322 kr/kWh uygulanmaya başladığı, 1/7/2024 tarihinden itibaren ise lisanssız üreticilere veriş yönünde 117,1606 kr/kWh dağıtım bedeli uygulanırken 5346 sayılı Kanunun eki I sayılı cetvelin (e) bendi kapsamında yer alan lisanssız üreticilere veriş yönlü dağıtım bedeli olarak 36.9322 kr/kWh uygulanmaya devam edileceği,
2.10) Başvuranın faydalandığı indirim uygulamasının başladığı 2019 yılından 2024 Nisan ayına (dâhil)
kadar lisanssız elektrik üretim tesislerinin kurulu gücü gösterilmekte olup 30/12/2021 tarihli ve sayılı Kurul Kararı ile Usul ve Esasların 16’ncı maddesinde yapılan değişiklik neticesinde yenilebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız elektrik üretim tesisi sahiplerinden tüketimi aşan üretim miktarları için veriş yönlü dağıtım bedeli tahakkuk edilmeye başlanması lisanssız elektrik üretim tesislerinin kurulması ve işletilmesine teşviki azaltacak bir etki göstermediği, aksine indirim uygulamasının kaldırıldığı 2021 yılı sonunda 7.546.99 MW olan lisanssız kurulu gücü 2024 yılı Nisan ayı itibarıyla
13.708 MW’a ulaşarak %81,6 artış gösterdiği,
Açıklamaları yapılmıştır.
/
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…. “Piyasaların denetimi ve dış ticaretin düzenlenmesi” başlıklı 167’nci maddesinde, “Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununun “Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler” başlıklı 14’üncü
maddesinde – (1) Lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyetler şunlardır:
(2) Cumhurbaşkanı, rekabetin gelişmesi, iletim ve dağıtım sistemlerinin teknik yeterliliği ve arz güvenliğinin temini ilkeleri çerçevesinde, lisanssız faaliyet yapabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin kurulu güç üst sınırını kaynak bazında beş katına kadar artırmaya yetkilidir.
(3) Lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince, 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik
Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında belirlenen fiyatlardan alınır.
5.1) “Tarifeler ve tüketicilerin desteklenmesi” başlıklı 17’nci maddesinde; – (1) (Değişik: 4/6/2016-
6719/21 md.) Bu Kanun kapsamında düzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifeler, ilgili tüzel kişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusu faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanır ve onaylanmak üzere Kuruma sunulur. Kurul, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığı tarife tekliflerinin revize edilmesini ister veya gerekmesi hâlinde resen revize ederek onaylar. İlgili tüzel kişiler Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygulamakla yükümlüdür.
(4) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) İlgili faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Bir gerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulabilmesini de içeren usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Kurul tarafından tüketici özelliklerine göre abone grupları, bu abone grupları için elektrik enerjisi tüketim miktarına göre farklı veya yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla ayrı tarifeler belirlenebilir. (Ek cümle:25/3/2020-7226/36 md.) Tüketiciler talep etmeleri halinde yenilenebilir enerji kaynaklarının desteklenmesi amacıyla belirlenen tarifelerden faydalanabilir. Kurulca düzenlemeye tabi tarifeler, doğrudan nihai tüketiciye veya nihai tüketiciye yansıtılmak üzere ilgili tüketiciye enerji tedarik eden lisans sahibi tüzel kişilere yansıtılır.
/
(6) Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır:
ç) (Değişik: 4/6/2016-6719/21 md.) Dağıtım tarifeleri: Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifeleri, elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Dağıtım tarifeleri; dağıtım sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur. Dağıtım şirketlerinin tarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlar bu kayıpları düşürmeyi teşvik edecek şekilde Kurul tarafından belirlenir. Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır. Teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından düzenlenir.
6) 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına
İlişkin Kanunun “YEK Destekleme Mekanizması” başlıklı 6’ncı maddesinde, (Değişik:25/11/20207257/13 md.); “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği 18/5/2005 tarihinden 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girmiş veya girecek olan YEK Destekleme Mekanizmasına tabi üretim lisansı sahipleri için, bu Kanuna ekli I sayılı Cetvelde yer alan fiyatlar, on yıl süre ile uygulanır. 31/12/2020 tarihinden sonra işletmeye girecek olan YEK Belgeli üretim tesisleri için bu Kanuna göre uygulanacak fiyat ve süreler Cetveldeki fiyatları geçmemek üzere Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
(Değişik ikinci fıkra:2/5/2024-7501/8 md.) On yıllık süresini bitiren lisanssız üretim faaliyeti kapsamındaki tesisler için tesis sahibi tarafından talep edilmesi ve lisans alma bedeli ile lisans süresi boyunca elektrik piyasasında oluşan saatlik piyasa takas fiyatının, bu madde kapsamında tesis tipi bazında uygulanan güncel YEK Destekleme Mekanizması fiyatından fazla olması halinde aradaki fiyat farkının
YEK Destekleme Mekanizmasına katkı bedeli olarak ödenmesi koşullarıyla lisanslı üretim faaliyetine geçilebilir. Bu kapsamdaki başvurular için uygulanacak lisans alma bedeli, lisans süresi ve lisanslı üretim faaliyetine geçilmesine ilişkin diğer hususlar EPDK tarafından ayrıca belirlenir. Lisanssız üretime devam edecek üretim tesislerinde üretilecek ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi için, elektrik piyasasında oluşan piyasa takas fiyatını geçmemek üzere uygulanacak fiyat ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar
Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
7) 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız
Elektrik Üretim Yönetmeliğinde,
7.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, “(1) Bu Yönetmeliğin amacı elektrik piyasasında, tüketicilerin
elektrik ihtiyaçlarını (Mülga ibare:RG-11/8/2022-31920) kendi üretim tesisinden karşılaması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve küçük ölçekli üretim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması (Mülga ibare:RG-11/8/2022- 31920) amacıyla lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın, elektrik enerjisi üretebilecek, gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesidir.”
7.2) “İhtiyaç fazlası enerjinin tespiti” başlıklı 23’üncü maddesinde; “ (1) Lisanssız üretim yapan
gerçek ve tüzel kişilerin kendi ihtiyaçlarını karşılamak için üretim yapmaları esastır. Ancak 5 inci maddenin birinci fıkrasının (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen üretim tesislerinde üretilen elektrik enerjisinin, üretim tesisi ile aynı yerde kurulu tüketim tesisi ya da tesislerinde tüketilemeyen miktarı, aynı dağıtım bölgesinde olması şartıyla aynı kişiye ait başka bir tüketim tesisinde ya da tesislerinde tüketilebilir. (2) İlgili şebeke işletmecisi, bu Yönetmelik kapsamında üretim yapan gerçek ve tüzel kişilerin üreterek şebekeye verdikleri ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi miktarlarını; a) Üretim tesisi ile tüketim tesisinin aynı yerde olması halinde bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda ve/veya, b) Üretim tesisi ile tüketim tesisinin aynı yerde olmaması halinde üretim sayacından elde edilen saatlik verilerden, tüketim tesisine ilişkin saatlik sayaç verilerinin veya tüketim sayaçlarından saatlik bazda veri alınamayan tüketim tesisleri için dengeleme ve uzlaştırma işlemlerini düzenleyen ilgili mevzuat hükümleri uyarınca onaylanan profil uygulaması yapılarak elde edilen saatlik tüketim verilerinin mahsuplaştırılması suretiyle saatlik bazda, tespit eder.
7.3) “Yasaklar ve yaptırımlar” başlıklı 34’üncü maddesinde, (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki üretim
tesislerinde üretilen elektrik enerjisi, bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar dışında ticarete konu edilemez.
8) 31/12/2015 tarihli ve 29579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Dağıtım
Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler Ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul
Ve Esaslar’ın “Üretim faaliyetleri için tarifelerin uygulanması” başlıklı 16’ncı maddesinde, (1)
Dağıtım sistemine bağlı tüm üretim tesisleri veriş yönünde tercih etmeleri halinde çift terimli veya tek terimli tarifeden birini seçebilir.
(2) 21 inci maddede belirtilen bağlantı durumlarına göre, dağıtım sistemi kullanıcısı üreticilere üretim faaliyetleri için dağıtım bedeli, güç bedeli ve gerekmesi halinde güç aşım bedelinin yanı sıra bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen koşullar çerçevesinde reaktif enerji bedeli de uygulanır.
Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının b bendi kapsamındaki lisanssız üreticilere uygulanan dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, üretim tesislerinin sistem üzerinde oluşturdukları ek maliyetler dikkate alınarak farklılaştırılabilir. Söz konusu lisanssız üreticilere uygulanan dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, 31/12/2017 tarihinden önce ilgili şebeke işletmecisinden geçici kabule hazır tutanağı alan tesisler için geçici kabulün bu tutanağa istinaden yapılması halinde 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı
Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında belirlenen fiyatlardan yararlanılan süre boyunca Kurul tarafından belirlenecek oranda indirimli uygulanır.
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ABDULLAH CENGİZ MAKAS’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuru sahibi özetle başvuru sahibi, Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği uyarınca evinin çatısına
yaklaşık 12.000 $ bedelle sözleşme hesap no’lu, tesisat no’lu Güneş Enerjisi
Çatı projesi yaptırdığını, fakat Devletin yasa, yönetmelik ve yasal mevzuatına güvenerek yaptığı yatırım sonucunda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun – sayılı, Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve
Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul Ve Esaslar başlıklı Kurul Kararı’nın 16’ncı maddesinin 5. ve 6. fıkralarında kurum tarafından değişiklik yapıldığı ve kendisi gibi ev tipi üreticilerden eski kurul kararı ile % 100 dağıtım bedeli alınmaması uygulamasından vazgeçilerek tarafından düzenli olarak ürettiği elektrik için dağıtım bedeli alınmaya başlandığını, Enerji Piyasası
Düzenleme Kurulunun vermiş olduğu kurul kararını değiştirerek dağıtım bedeli alınması yönünde kurul kararı vermiş olması sonucunda çatı güneş enerjisi sisteminin hiçbir faydasının olmadığını, alınan dağıtım bedelleri nedeniyle fiili olarak emekli ve tüketici olarak faydası olmaması nedeniyle mevzuatın eski haline getirilmesini, kazanılmış hakkının iadesini, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
11) Başvuruya konu Güneş Enerjisi Çatı Proje sahiplerinden dağıtım bedeli alınmaması talebiyle Enerji
Piyasası Düzenleme Kurulunca 1/1/2022 tarihinden itibaren tüm lisanssız üreticilere veriş yönünde aynı dağıtım bedeli uygulanırken 10/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanılan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız elektrik üretim tesisleri için 1/1/ 2024 tarihinden itibaren geçerli tarife tablolarında veriş yönlü dağıtım bedeline yönelik farklılaştırmaya gidildiği, dağıtım şirketlerinin elektriğin üretim yapılan tesislerden tüketicilere ulaşabilmesi için gerekli olan şebekenin tesisi ve bu şebekenin kesintisiz, güvenli ve sürdürülebilir olarak işletilebilmesi için oluşan maliyetlerine istinaden sistem kullanım bedelleri belirlendiği ve dağıtım sistemi kullanıcılarından tahsil edildiği,
12) Tüketimi karşılayan üretim miktarı için ise veriş yönlü dağıtım bedeli uygulanmadığı, tarifede yer
alabilecek unsurların zaman içerisinde değişkenlik gösterebilecek olması, düzenlenen faaliyetle ilgili maliyetlerin dönemler arası değişkenlik göstermesi, bu maliyetlerin ilişkilendirileceği yük profillerinin ülkedeki tüm sistem kullanıcılarına ait olması, kullanıcı sayısı ve enerji talebinin değişkenlik arz etmesi, sistem kullanım profili ve kullanım amacı gibi pek çok unsur tarife yapısında dikkate alınabilecek unsurlar olduğu, Kurulca takdir edilen indirim oranının bir süre uygulandıktan sonra değiştirilmesi veya kaldırılması tarife metodolojisine uygun ve objektif olarak öngörülebilir nitelikte olduğu, lisanssız üretim tesisleri için getirilen yeni uygulama 1/1/2022 itibarı ile yürürlüğe girmiş olup bu tarihe kadar indirimden faydalanan üreticiler için geçmişe dönük bir uygulama tesis edilmemiş, geriye dönük bir faturalama yapılmasına sebebiyet de verilmediği, lisanssız elektrik üretim tesislerinin sahiplerinin kazanılmış haklarının ellerinden alınması gibi bir durum söz konusu olmadığı,
13) 1/1/2024 tarihinden itibaren lisanssız üreticilere veriş yönünde 73,7099 kr/kWh birim bedel
uygulanırken 5346 sayılı Kanunun eki I sayılı cetvelin (e) bendi kapsamında aktif enerji bedeline tabi olan lisanssız üreticilere veriş yönünde dağıtım bedeli olarak 36.9322 kr/kWh uygulanmaya başladığı, 1/7/2024 tarihinden itibaren ise lisanssız üreticilere veriş yönünde 117,1606 kr/kWh dağıtım bedeli uygulanırken 5346 sayılı Kanunun eki I sayılı cetvelin (e) bendi kapsamında yer alan lisanssız üreticilere veriş yönlü dağıtım bedeli olarak 36.9322 kr/kWh uygulanmaya devam edileceği, lisanssız elektrik üretim tesisi sahiplerinden tüketimi aşan üretim miktarları için veriş yönlü dağıtım bedeli tahakkuk edilmeye başlanması lisanssız elektrik üretim tesislerinin kurulması ve işletilmesine teşviki azaltacak bir etki göstermediği, aksine indirim uygulamasının kaldırıldığı 2021 yılı sonunda 7.546.99 MW olan lisanssız kurulu gücü 2024 yılı Nisan ayı itibarıyla 13.708 MW’a ulaşarak %81,6 artış gösterdiği belirtilmiştir.
14) Elektrik hizmetinin sağlanması özü itibariyle kamu hizmeti olarak nitelendirebilen ve dağıtım
şirketlerinin ve tedarikçi şirketin idare hukuku kurallarıyla bağlı olduğu bir hizmet çeşididir. 6446 sayılı
Elektrik Piyasası Kanununun amaçları arasında elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasının vurgulandığı, Elektrik Piyasasında
Dağıtım Ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliğinde de Dağıtım şirketinin, dağıtım faaliyeti gösterdiği bölgede bulunan kullanıcılara sunduğu hizmetin kalitesinden sorumlu olduğu, “dağıtım için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit etmek ve gerektiğinde ilgili lisans hükümleri doğrultusunda revize etmek” Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun görevleri arasında sayıldığı belirtilmiştir.
15) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununda üretim faaliyetinin, lisans almak şartıyla yürütülebilecek
elektrik piyasası faaliyetlerinden biri olduğu, kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisinin lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyet kapsamında olduğu, lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisinin son kaynak tedarik şirketince, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi
Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında belirlenen fiyatlardan alınacağı, bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usûl ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
16) İdare, Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile düzenleme yapma yetkisine sahiptir. Genel düzenleyici
işlemler, üst hukuk kurallarına uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da mevcut bir kuralı değiştiren veya kaldıran tek yanlı idari işlemlerdir. Düzenleme yetkisini kullanarak yönetmelik, tebliğ, genelge gibi genel düzenleyici işlemler tesis eden idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallara yer vermiş olması gerekmekte olup, bu genel düzenlemelerin üst hukuk kurallarına aykırı hükümler içermemesi zorunludur.
17) Düzenleyici ve denetleyici kuruluşların düzenleme yapma ve mevcut düzenlemelerde değişiklik
yapma yetkisiyle iletim, dağıtım, toptan satış ve perakende satış için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit etmek ve gerektiğinde ilgili lisans hükümleri doğrultusunda revize etmek görev ve yetkisinin bulunduğu açıktır. Ancak, bu kuruluşların aynı zamanda, düzenleme, denetleme ve kural koyma fonksiyonlarını yerine getirirken, Anayasal bakımdan güçlü bağlarla hukuki zemine dayanarak hareket etmesi, düzenleyici işlem tesis etmek suretiyle tasarrufta bulunma yetkisini mutlak, sınırsız ve keyfiyete yol açacak şekilde kullanmaması, mevcut kurallarda değişiklik yaparken de hukuki güvenlik ve haklı beklenti ilkelerini gözetmesi gerekmektedir. Aksi halde, idarenin keyfi karar ve uygulamalarına yol açılacağı açıktır.
18) Konuyla ilgili benzer bir uyuşmazlıkta, Danıştay 13’üncü Dairesinin 2022/296 E. 2022 5030 K.
sayılı kararının fikir verebileceği düşünülmektedir. Danıştay 13. Dairesi tarafından 2022/296 E.
2022/5030 K. sayılı karar ile davanın reddine karar verilmiş olup anılan kararda;
18.1) “Kazanılmış hak”, yürürlükteki hukuka uygun olarak doğan ve böylece kişiye özgü lehte sonuçlar
doğurmuş, daha sonra mevzuat değişikliği ya da işlemin geri alınması gibi durumların varlığına rağmen hukuk düzenince korunması gereken bir haktır. Bir hakkın, kazanılmış hak olarak nitelendirilebilmesi için, kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş olması gerekmektedir.
18.2) Bir faaliyetin belirli şartlar altında ve çeşitli imkânlar tanınarak gerçekleştirilebilmesi yetkisini
veren hukukî düzenlemelerin kalıcı olduklarının kabulü mümkün olmadığından, sonradan ortaya çıkan yeni şartların, değişiklik yapılmasını kaçınılmaz kılması hâlinde hukukî düzenlemelerin değişebileceği hususu göz önünde bulundurulduğunda, dağıtım bedelinde indirim uygulamasının geleceğe dönük olarak kaldırılmasının kazanılmış hak ihlâli olarak değerlendirilemeyeceği açıktır.” ifadelerine yer verilerek değişen şartlar doğrultusunda geleceğe dönük olarak lisanssız üreticilere yönelik dağıtım bedelinde indirim uygulamasının kaldırılmasının kazanılmış hak ihlali sayılmayacağı belirtilmiştir.
18.3) “Kazanılmış hak”, yürürlükteki hukuka uygun olarak doğan ve böylece kişiye özgü lehte sonuçlar
doğurmuş, daha sonra mevzuat değişikliği ya da işlemin geri alınması gibi durumların varlığına rağmen hukuk düzenince korunması gereken bir haktır. Bir hakkın, kazanılmış hak olarak nitelendirilebilmesi için, kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş olması gerekmektedir.
18.4) Bir faaliyetin belirli şartlar altında ve çeşitli imkânlar tanınarak gerçekleştirilebilmesi yetkisini
veren hukukî düzenlemelerin kalıcı olduklarının kabulü mümkün olmadığından, sonradan ortaya çıkan yeni şartların, değişiklik yapılmasını kaçınılmaz kılması hâlinde hukukî düzenlemelerin değişebileceği hususu göz önünde bulundurulduğunda, dağıtım bedelinde indirim uygulamasının geleceğe dönük olarak kaldırılmasının kazanılmış hak ihlâli olarak değerlendirilemeyeceği açıktır.
18.5) “Haklı beklenti” ise, idarenin ister düzenleyici işlem, ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir
uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmeleridir. Kazanılmış hak ilkesinde olduğu gibi, haklı beklentilerde de, kamu hizmetlerinin değişkenliği ve adaptasyonu ilkesi ile hakkaniyet, hukukî güvenlik ve idarî istikrar ilkeleri arasında bir tür uzlaşma veya dengeleme sağlanmaktadır. Bu nedenle, kişilerin idareden bu tür beklentilerinin ilelebet veya çok uzun bir gelecek için değil, ancak mâkul ve öngörülebilir bir gelecek için haklı olacağı kabul edilmelidir. Buradaki mâkul süre için somut ve genel bir süre bulunmamakla birlikte, bahsi geçen hakkın niteliğine, kişiler nezdinde doğuracağı mağduriyetin derecesine ve kamu açısından getireceği mali külfetlerin ve kamusal yükümlülüklerin ağırlığına göre idarece takdir edilebilecektir (ULUSOY Ali D., Yeni Türk İdare Hukuku, 2021, Ankara, s. 453).” gerekçelerine yer verilmiştir.
19) Tüm bu açıklamalar ve dosya kapsamına göre Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;
başvuruya konu yenilebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız elektrik üretim tesis sahiplerinden (Güneş
Enerjisi Çatı projesi) dağıtım bedeli alınmasına yönelik idare işlemde, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız elektrik üretim tesisleri için 1/1 2024 tarihinden itibaren geçerli tarife tablolarında veriş yönlü dağıtım bedeline yönelik farklılaştırmaya gidildiği, dağıtım şirketlerinin elektriğin üretim yapılan tesislerden tüketicilere ulaşabilmesi için gerekli olan şebekenin tesisi, kesintisiz, güvenli ve sürdürülebilir olarak işletilebilmesi için oluşan maliyetlerine istinaden sistem kullanım bedelleri belirlendiği ve dağıtım sistemi kullanıcılarından tahsil edildiği anlaşılmaktadır.
20) Dağıtım bedeli, tek veya çift terimli tarife sınıfına tabi tüketicilerin dağıtım sisteminden çektiği
elektrik enerjisi miktarı üzerinden ve üretim faaliyetleri kapsamında üreticilerin dağıtım sistemine verdiği enerji miktarı üzerinden alınan kWh birim bedeli ifade etmektedir. Bununla birlikte, lisanssız üreticiler kendi ihtiyaçları için üretim yapmaktan ziyade lisanslı üreticilere benzer şekilde piyasa faaliyetine konu edilebilecek seviyede bir elektrik üretimi gerçekleştirmeye başladığı, lisanssız üreticilerin, lisanslı üreticilerden farklı olarak dağıtım şebekesinde neden oldukları maliyetler ve kendileri tarafından da karşılanmayan etkiler gözetilerek dağıtım bedeli uygulamasında farklılaştırmaya gidildiği görülmektedir.
Bu kapsamda mezkur Danıştay kararında belirtildiği üzere, bir faaliyetin belirli şartlar altında ve çeşitli imkânlar tanınarak gerçekleştirilebilmesi yetkisini veren hukuki düzenlemelerin kalıcı olduklarının kabulü mümkün olmadığından, sonradan ortaya çıkan yeni şartların, değişiklik yapılmasını kaçınılmaz kılması hâlinde hukukî düzenlemelerin değişebileceği hususu göz önünde bulundurulduğunda, dağıtım bedelinde indirim uygulamasının geleceğe dönük olarak kaldırılmasının kazanılmış hak ihlâli olarak değerlendirilemeyeceği açık olduğuna yer verilmiştir.
21) Öte yandan söz konusu EPDK Kurul Kararıyla lisanssız elektrik üretim tesislerinin dağıtım
bedellerine yapılan indirimin kaldırılmasının güneş enerjisi sektöründe mağduriyete yol açtığı ve yatırımcıların güvenine zarar verdiği, yatırımların sürdürülebilirliğini ve verimliliğini olumsuz etkilediği, her ay sonunda mahsuplaşma hesabı sonrası tüketim fazlası elektrikten dağıtım bedeli alınmamakta iken, yeni karar ile birlikte tüketim fazlası şebekeye verilen elektrikten lisanssız santrallere uygulanacak olan dağıtım bedelini almaya karar verildiği ileri sürülmüştür. Dağıtım bedeli, enerji nakil hatları ve üretim noktalarının bakım ve onarım masraflarını karşılamak amacıyla kullanımın belirli bir oranı olacak şekilde
EPDK tarafından belirlendiği, çatı üstü GES santralinde, oluşan üretim fazlası şebekeye basılırken, yani gelir elde edildiği durumda dağıtım bedeli ve vergiler hariç kazanç sağlamaktadır.
22) Elektrik üretimi kadar üretilen elektrik enerjisinin kayıpsız ve güvenli bir şekilde abonelere binlerce
kullanıcıya iletimi ve dağıtımı da en önemli süreçlerden biridir. Bu nedenle iletim ve dağıtım sistemlerindeki hat kayıplarının en aza indirilmesi, elektrik şebekesinin verimli bir şekilde işletilmesi kaliteli ve kesintisiz enerji sağlanması açısından çok önemlidir. Bunun için elektrik şebekesinin bakım ve onarımlarının yapılması, genişleme ve yenileme yatırımlarının gerçekleştirilmesinin gerektiği açıktır.
23) Yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, anılan mevzuat hükümleri, Yargı Kararları ile dosya
içindeki bilgi ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; lisanssız elektrik üretim tesisleri olan
“Güneş Enerjisi Çatı proje” sahiplerinden dağıtım bedeli alınması yönündeki Enerji Piyasası Düzenleme
Kurul kararının kazanılmış haklara zarar verdiği, yatırımların karşılığının alınmadığı, bu alandaki yatırımların sürdürülebilirliğini olumsuz etkilediği, bununla ilgili mevzuatın eski hale getirilmesi gerektiği hususlarıyla ilgili; her ne kadar 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi
Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda, bu Kanunun amacının, yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımının yaygınlaştırılması, bu kaynakların güvenilir, ekonomik ve kaliteli biçimde ekonomiye kazandırılması, kaynak çeşitliliğin artırılması, sera gazı emisyonlarının azaltılması, atıkların değerlendirilmesi, çevrenin korunması ve bu amaçların gerçekleştirilmesinde ihtiyaç duyulan imalat sektörünün geliştirilmesi olduğu hükme bağlandığının belirtildiği,
23.1) Ancak lisanslı üreticilere kıyasla lisanssız üreticilere belli bir avantaj sağlanarak yenilenebilir enerji
kaynaklarının toplam elektrik üretimindeki payının arttırılması amacıyla verilen teşviklerin haksız rekabete yol açabileceği, İdare tarafından da söz konusu teşviklerin kaldırılabileceğinin mevzuat hükümleriyle düzenlendiği, dağıtım tarifelerin geleceğe yönelik ve belirli bir süre için yapılıyor olması, tarifede yer alacak unsurların zaman içerisinde değişkenlik gösterebilecek olması, faaliyetle ilgili maliyetlerin dönemler arası değişkenlik göstermesi, bu maliyetlerin ilişkilendirileceği yükün tüm sistem kullanıcılarını etkilemesi, kullanıcı sayısı ve enerji talebinin değişkenlik arz etmesi gibi birçok unsur göz önünde bulundurulduğunda, dağıtım şirketlerinin elektriğin üretim yapılan tesislerden tüketicilere ulaşabilmesi için gerekli olan şebekenin tesisi ve bu şebekenin kesintisiz, güvenli ve sürdürülebilir olarak işletilebilmesi için oluşan maliyetlerine istinaden sistem kullanım bedelleri belirlendiği ve dağıtım sistemi kullanıcılarından tahsil edildiği, idarelerin düzenleme yapma ve mevcut düzenlemelerde değişiklik yapma yetkisinin, düzenlemeye tâbi piyasanın dinamik ve teknik yapısı gereği daha kapsamlı olduğu konusunda tereddüt bulunmamakla birlikte bir hukuk devletinde idarelerin düzenleyici işlemler
üzerinde değişiklik yapma konusunda sahip oldukları takdir yetkisinin olduğu, dolayısıyla dosyada mevcut bilgi ve belgelerden İdarenin hukuka aykırı işlem tesis ettiğine ilişkin bir sonuca varılamamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde,
Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu başvurana 22/08/2024 tarihli ve S.24.13792 sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi