Lise mezunu hemşirelerin teşvik ek ödemesi alabilmesi için öğrenim durumu tavan tutarını nasıl etkiler (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran hemşire, Temmuz 2022 döneminde teşvik ek ödemesi yapılmamasını, lise mezunu olduğu gerekçesiyle hukuka aykırı bulmakta ve itiraz etmektedir. 209 sayılı Kanun’un 5. maddesi, döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemelerin tavanını belirlemekte ve bu tavanın üzerinde ek ödeme yapılmasını yasaklamaktadır. Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan Ek Ödeme Yönetmeliği, ek ödemenin hesaplanmasında personelin unvanı, görev süresi ve diğer kriterleri dikkate alarak belirli oranlar öngörmektedir. Başvuranın durumunda, lise mezunu olması nedeniyle tavan ek ödeme tutarına takıldığı ve bu nedenle teşvik ek ödemesi alamadığı belirtilmiştir.

İdare, başvurana Temmuz 2022 dönemine ait teşvik ek ödemesi yapılmamasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığını ifade etmiştir. Başvuranın maaş zammı nedeniyle hesaplanan sabit ek ödeme farkının matraha eklenmesi ve öğrenim durumunun tavan tutarına etki etmesi, teşvik ödemesinin yapılmamasının gerekçeleri arasında yer almaktadır. Sonuç olarak, başvuranın itirazı reddedilmiş ve teşvik ek ödemesi yapılmaması işlemi hukuka uygun bulunmuştur.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/3431-S.23.5740

BAŞVURU NO : 2022/17070

KARAR TARİHİ : 17/03/2023

RET KARARI

SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Hemşire olarak görev yapan başvuranın teşvik ek ödeme talebi.

BAŞVURU TARİHİ : 21/11/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Bolu İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesinde hemşire olarak görev yaptığını, Temmuz

2022 tarihli ek ödemede tarafına teşvik ek ödemesi yatırılmadığını, idareye yapmış olduğu itiraz başvurusu

üzerine Yönetmeliğe göre işlem yapıldığı ve lise mezunu olmasından dolayı tavana takıldığı için teşvik ödemesi çıkmadığının bildirildiğini, devamında Temmuz 2022 dönemine ilişkin ödeme çıkmazken Ağustos

2022 dönemine ilişkin 427,00 TL teşvik ödemesi aldığını, aynı kurumda diğer hemşire statüsünde

çalışanlara Temmuz ayı için teşvik ek ödemesi yapılmış olup, lise mezunu olduğu gerekçesiyle kendisine teşvik ek ödemesi yapılmamasının hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğunu belirterek; idarece uygulanan söz konusu ücretlendirme sisteminin adil ve hukuka uygun hale getirilmesini ve oluşan hak kaybının telafisini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 24/01/2023 tarih ve

– – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Bakanlık merkez teşkilatında (laboratuvarlar hariç) görev yapanlar dışındaki personele, döner sermaye gelirlerinden, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz

Kurumunun tabip ve eczacı unvanlı kadrolarında çalışanlar ile sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri ile teknik hizmetler sınıfı kadrolarına atanmış olup Kurumun analiz ve kontrol laboratuvarlarında fiilen görev yapan personele döner sermaye gelirlerinden dördüncü fıkra uyarınca Bakanlık döner sermaye hesabına aktarılan tutardan birinci fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde bir ayda yapılacak ek ödemenin tutarı, ilgili personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamının; eğitim görevlisi ile uzman tabip kadrosuna

atanan profesör ve doçentlerde yüzde 950’sini, uzman tabip ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile uzman diş tabiplerinde yüzde 850’sini, pratisyen tabip ve diş tabipleri ile uzman eczacılarda yüzde 650’sini, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunda görev yapan eczacılara yüzde 350’sini, hastane müdürü ve eczacılarda yüzde 305’ini, diğer personelde ise yüzde 225’ini geçemez.” hükmünün yer aldığı, 2.2. Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinde görev yapan personele 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesine dayanılarak hazırlanan 12/08/2022 tarihli ve 31921 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sağlık Bakanlığı

Ek Ödeme Yönetmeliği” usul ve esasları çerçevesinde ek ödeme yapıldığı, 2.3. Bu minvalde bahsi geçen personele mezkur Kanun hükmü kapsamında hesaplanan tavan ek ödeme tutarını, personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamının belirlediği, 2.4. Mezkûr Yönetmeliğin Ek-1 sayılı “Tavan Ek Ödeme Tutarına Esas Katsayılar” tablosunda, Bakanlıkta görev yapan farklı unvanlardaki personelin tavan katsayıları yer almakta olup; bu katsayılar 209 sayılı

Kanunun 5 inci maddesinde yer aldığı üzere aynen korunarak ek ödeme hesaplamalarında uygulandığı, mezkûr Kanun hükmü gereği söz konusu tavan katsayılarının üzerinde ek ödeme yapılmasının mümkün olmadığı, 2.5. Başvurana Temmuz 2022 maaş zammı yapılması nedeniyle hesaplanan 14 günlük sabit ek ödeme farkı brüt tutarının matraha eklenmesinin ve başvuranın öğrenim durumunun lise olması ve tavan tutarına takılmasından dolayı Temmuz 2022 dönemine ait teşvik ek ödemesi çıkmadığı, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “(Değişik ikinci fıkra: 16/6/2022-7411/3 md.) Bakanlık merkez teşkilatında (laboratuvarlar hariç) görev yapanlar dışındaki personele, döner sermaye gelirlerinden, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz

Kurumunun tabip ve eczacı unvanlı kadrolarında çalışanlar ile sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri ile teknik hizmetler sınıfı kadrolarına atanmış olup Kurumun analiz ve kontrol laboratuvarlarında fiilen görev yapan personele döner sermaye gelirlerinden dördüncü fıkra uyarınca Bakanlık döner sermaye hesabına aktarılan tutardan birinci fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde bir ayda yapılacak ek ödemenin tutarı, ilgili personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamının; eğitim görevlisi ile uzman tabip kadrosuna atanan profesör ve doçentlerde yüzde 950’sini, uzman tabip ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile uzman diş tabiplerinde yüzde 850’sini, pratisyen tabip ve diş tabipleri ile uzman eczacılarda yüzde 650’sini, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunda görev yapan eczacılara yüzde 350’sini, hastane müdürü ve eczacılarda yüzde 305’ini, diğer personelde ise yüzde 225’ini geçemez. Sağlık Bakanlığı tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığının onayı ile belirlenen özellikli

tıbbi işlemler karşılığı yapılacak ek ödemelerde, yüzde 950 ve yüzde 850 oranları beş kat artırılarak uygulanır. İşin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yenidoğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 225 oranı, yüzde 260 olarak uygulanır. Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak profesör, doçent ve eğitim görevlilerine bu fıkradaki oranların yüzde 50’sini, tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlara bu fıkradaki oranların yüzde 30’unu, diğer personele yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca ek ödeme yapılır. Sözleşmeli olarak istihdam edilen personele yapılacak ek ödemenin tutarı ise, aynı birimde aynı unvanlı kadroda çalışan ve hizmet yılı aynı olan emsali personel esas alınarak belirlenir ve bunlara yapılacak ek ödeme hiçbir şekilde emsaline yapılabilecek ek ödeme üst sınırını geçemez. Bu fıkra uyarınca personele her ay yapılacak ek ödeme net tutarı, 375 sayılı Kanun

Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından az olamaz ve bu kapsamda söz konusu ek 9 uncu maddeye göre belirlenen ek ödeme tutarı bu fıkra uyarınca döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemeden mahsup edilmek üzere merkezî yönetim bütçesinden karşılanır. Bu madde uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.” 6. 12/08/2022 tarihli ve 31921 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme

Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Sağlık Bakanlığınca belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, disiplin durumu, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, verimliliği, tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemlerden oluşan genel tıbbi işlemler, özellikli tıbbi işlemler ile uluslararası sağlık hizmetlerinde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, döner sermayeden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarını belirlemek, sağlık hizmetlerini iyileştirmek, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu teşvik etmektir.” 6.2. “Personele yapılacak ek ödeme dağıtımı” başlıklı 6 ncı maddesinde; …

“(2) Teşvik ek ödemesi için ülke, bölge, hastane grupları ve hastane tahakkukları, verimlilik, hasta memnuniyeti, hizmeti elde etme maliyeti gibi faktörler dikkate alınarak, sağlık tesisinin dağıtabileceği miktarı ile bu miktarın tabip ve tabip dışı personele verilecek oranları Bakanlıkça belirlenir.

(3) Personele yapılacak ek ödeme, temel ek ödeme ile teşvik ek ödemesinden oluşur.

a) Temel ek ödeme, sabit ödeme ile taban ödeme toplamından oluşur.

1) Sabit ödeme; personelden tabip ve diş tabipleri ile tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar için

209 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesine göre; sağlık tesislerinde görev yapan üniversite personeli ile tabip

dışı personel için aynı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının altıncı cümlesi gereği merkezî yönetim bütçesinden yapılan ek ödeme tutarıdır.

2) Taban ödeme; personelin ödüllendirilerek motivasyonun artırılması amacıyla yapılan ödemedir. Bu

ödeme, Ek-3A sayılı tablodaki personelin kadro unvanına göre belirlenen taban katsayısının en yüksek

Devlet memuru aylığı ile çarpımı sonucu bulunan tutardır. Bu ödemenin hesaplanmasında mesai içi aktif çalışma gün katsayısı ayrıca çarpan olarak kullanılır. Bu ödeme disiplin cezası alanlardan; uyarma ve kınama cezası alanlara bir ek ödeme dönemi, aylıktan kesme cezası alanlara iki ek ödeme dönemi, kademe ilerlemesi cezası alanlara üç ek ödeme dönemi süresince yapılmaz.

b) Teşvik ek ödemesi: Personelin görev yaptığı sağlık tesisinde hizmete katkısı ve verimliliği ile finansal sürdürülebilirliği sağlama, hizmetin kalitesi, çalışan ve hasta memnuniyeti gibi kriterler göz önüne alınarak mesai içi ve mesai dışı çalışmalarına karşılık olarak döner sermayeden personele yapılan ödemedir.” …

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurana Temmuz 2022 teşvik ek ödemesi yapılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Hemşire olarak görev yapan başvuran, lise mezunu olduğu gerekçesiyle Temmuz 2022 ek ödeme döneminde tarafına teşvik ek ödemesi yapılmamasına itiraz etmektedir.

9. 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bakanlık merkez teşkilatında (laboratuvarlar hariç) görev yapanlar dışındaki personele, döner sermaye gelirlerinden, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz

Kurumunun tabip ve eczacı unvanlı kadrolarında çalışanlar ile sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri ile teknik hizmetler sınıfı kadrolarına atanmış olup Kurumun analiz ve kontrol laboratuvarlarında fiilen görev yapan personele döner sermaye gelirlerinden dördüncü fıkra uyarınca Bakanlık döner sermaye hesabına aktarılan tutardan birinci fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde bir ayda yapılacak ek ödemenin tutarı, ilgili personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamının; eğitim görevlisi ile uzman tabip kadrosuna atanan profesör ve doçentlerde yüzde 950’sini, uzman tabip ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile uzman diş tabiplerinde yüzde 850’sini, pratisyen tabip ve diş tabipleri ile uzman eczacılarda yüzde 650’sini, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunda görev yapan eczacılara yüzde 350’sini, hastane müdürü ve eczacılarda yüzde 305’ini, diğer personelde ise yüzde 225’ini geçemez.” hükmüne yer verilmiştir.

10. Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinde görev yapan personele 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesine dayanılarak hazırlanan 12/08/2022 tarihli ve 31921 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sağlık Bakanlığı

Ek Ödeme Yönetmeliği” usul ve esasları çerçevesinde ek ödeme yapılmaktadır. Anılan Yönetmeliğin personele yapılacak ek ödeme dağıtımına ilişkin 6 ncı maddesinde; teşvik ek ödemesi için ülke, bölge, hastane grupları ve hastane tahakkukları, verimlilik, hasta memnuniyeti, hizmeti elde etme maliyeti gibi faktörler dikkate alınarak, sağlık tesisinin dağıtabileceği miktarı ile bu miktarın tabip ve tabip dışı personele verilecek oranların Bakanlıkça belirleneceği öngörülmüştür. Anılan düzenlemede, personele yapılacak ek ödemenin, temel ek ödeme ile teşvik ek ödemesinden oluştuğu; temel ek ödemenin, sabit ödeme ile taban ödeme toplamından oluştuğu; teşvik ek ödemesinin ise personelin görev yaptığı sağlık tesisinde hizmete katkısı ve verimliliği ile finansal sürdürülebilirliği sağlama, hizmetin kalitesi, çalışan ve hasta memnuniyeti gibi kriterler göz önüne alınarak mesai içi ve mesai dışı çalışmalarına karşılık olarak döner sermayeden personele yapılan ödeme olarak belirtilmiştir.

11. Başvuru konusuna ilişkin olarak İdare tarafından yapılan açıklamada; başvurana mezkur Kanun hükmü kapsamında hesaplanan tavan ek ödeme tutarını, personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamının belirlediği; Yönetmeliğin Ek-1 sayılı “Tavan Ek Ödeme Tutarına Esas Katsayılar” tablosunda, Bakanlıkta görev yapan farklı unvanlardaki personelin tavan katsayıları yer almakta olup bu katsayılar 209 sayılı

Kanunun 5 inci maddesinde yer aldığı üzere aynen korunarak ek ödeme hesaplamalarında uygulandığı, söz konusu Kanun hükmü gereği söz konusu tavan katsayılarının üzerinde ek ödeme yapılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Bu kapsamda, başvurana Temmuz 2022 maaş zammı yapılması nedeniyle hesaplanan 14 günlük sabit ek ödeme farkı brüt tutarının matraha eklenmesinin ve başvuranın öğrenim durumunun lise olması ve tavan tutarına takılmasından dolayı Temmuz 2022 dönemine ait teşvik ek ödemesi çıkmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla anılan düzenlemeler kapsamında, başvurana Temmuz 2022

teşvik ek ödemesi yapılmaması yönündeki işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.

12. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinde görev yapan personele 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesine dayanılarak hazırlanan “Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme

Yönetmeliği” usul ve esasları çerçevesinde, başvurana Temmuz 2022 teşvik ek ödemesi yapılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Bolu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Sağlık Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi