|
ÖZET: Başvuran, 03.07.2023 tarihinde yurda giriş yaparak 07.07.2023 tarihinde e-devlet üzerinden IMEI kaydı için gerekli harcı ödemiştir. Ancak, sistemsel yoğunluk nedeniyle IMEI kaydını tamamlayamamış ve bu durumu Kamu Denetçiliği Kurumu’na iletmiştir. Başvurusunda, log kayıtlarının dikkate alınmaması nedeniyle IMEI kaydının yapılmadığını ifade eden başvuran, tanıdıklarının kayıt işlemlerinin tamamlandığını belirtmiştir. İdare, başvuranın log kaydı olmadan kayıt işleminin tamamlanamayacağını açıklamış ve harç ödemesinin yalnızca ön koşul olduğunu vurgulamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirirken, ilgili idarelerden bilgi talep etmiş ve başvuranın e-devlet üzerinden IMEI kaydetme işlemini gerçekleştirmediği sonucuna ulaşmıştır. İlgili idareler, harç ödemesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığını, başvuranın kayıt sürecinde gerekli adımları tamamlamadığını belirtmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın IMEI kaydı için gerekli işlemleri tamamlamadığı ve log kaydının olmaması nedeniyle talebinin kabul edilmediği ifade edilmiştir. İlgili mevzuat gereği, harç ödemesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı ve başvuranın gerekli adımları atmadığı tespit edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1919-S.24.3044
BAŞVURU NO : 2023/13350
KARAR TARİHİ : 19.02.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın log kayıtları dikkate alınmayarak IMEI kaydının yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi Kurumumuza yapılan başvuru dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle; 03.07.2023
tarihinde yurda giriş yaptığı, 07.07.2023 tarihinde e-devlet üzerinden IMEI No ve TC Kimlik numarası kaydedilerek sistemde otomatik çıkan vergi tutarı olan 6.091,30 TL’yi ödediği, ancak e-devlet sürecindeki sistemsel yoğunluk sebebiyle IMEI kaydetmeye giremediğini, zaten tahsilat sırasında IMEI numarası yazıldığı için ve 120 gün kullanım, 365 gün de kayıt süresi verildiğini, başvurusu kabul edilen tanıdıklarının
“tahsilat bulunamadı” uyarısı aldıklarını belirttiğini ancak kendisinin bu kısma giremediğini, 20.07.2023 tarihinde dilekçe ile idareye başvurduğu, idare tarafından öncelikle şifahi olarak log kaydı olmaması nedeniyle kayıt işleminin tamamlanamayacağının ifade edildiği, ayrıca arkadaşlarının log kaydı olması nedeniyle IMEI kayıt işlemlerinin tamamlandığı; kendisinin log kaydı bilmediğini aynı gün IMEI kaydete girmesi gerektiğini bilemeyeceğini, bir gün gibi kısa bir süreye sıkıştırılan işlemlerin teknik aksaklığa sebebiyet verebileceğini 11.08.2023 tarihinde tekrar Kuruma dilekçe verdiğini; 16.08.2023 tarihinde idare tarafından verilen cevapta log kaydı olmaması nedeniyle, IMEI kaydetmek için hangi tarihte sisteme girildiyse o tarihte geçerli olan vergi tutarının yatırılması gerektiği, yasal olarak ve sistemsel olarak kayıt işlemlerinin tamamlanmasının mümkün olmadığının belirtildiği, yurda girmeyenlerin bile her hangi bir tarih yazarak denemeleri sonucu hata loguna düştükleri için kayıtlarının yapıldığını iddia ve ifade ederek; log kayıtları dikkate alınmayarak 03.07.2023 tarihinde yurda girişinin olması, 07.07.2023 tarihinde vergiyi ödemesi hususlarının dikkate alınarak IMEI kayıt işlemlerinin tamamlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığından, gelen cevap üzerine Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi Genel
Müdürlüğünden, akabinde Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun 07.11.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve
eklerinde özetle;
2.1.1) İthalat yoluyla yurda getirilen, yurt içinde imal edilen veya yurt dışından yolcu beraberinde getirilen
cihazlara ait IMEI numaralarının MCKS aracılığıyla kayıt altına alındığı, söz konusu cihazlara ilişkin iş ve işlemlerin 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik (Yönetmelik) ve 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair
Tebliğ’de (Tebliğ) yer alan hükümler doğrultusunda yürütüldüğü,
2.1.2) Ülkemizde, yurt dışından yolcu beraberinde getirilen mobil cihazların kayıt başvurularının
01.11.2012 tarihinden itibaren e-devlet üzerinden internet ortamında yapılmaya başlandığını, IMEI kayıt
başvurusu işlemlerinin e-devlet üzerinden internet ortamında yapılmasının sağlanması ile kişilerin, mobil işletmecilerin Abone Kayıt Merkezlerine giderek, bayilere herhangi bir ücret ödeme ve başvuru yapma zorunluluğunun ortadan kalktığını, sürecin daha hızlı bir şekilde işlemesinin sağlandığı ve fiziki evrak akış zorunluluğunun ortadan kalkmasıyla birlikte kaynak tasarrufu da sağlandığını,
2.1.3) IMEI kayıt başvurusu hizmetinin e-devlet üzerinden gerçekleştirilmesi sürecinde Emniyet Genel
Müdürlüğü (EGM), İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİ), Hazine ve
Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ile Kurumları arasında yapılan protokoller çerçevesinde entegrasyonların yapıldığı, e-Devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti kullanılarak yolcu beraberinde getirilen cihazın kayıt altına alınmasında gerekli bazı kontrollerin adı geçen kurumlar tarafından gerçekleştirildikten sonra Kurumlarınca Yönetmelik ve Tebliğ kapsamındaki kontrollerin gerçekleştirildiği ve kontrollerden geçen IMEI’lerin kayıt altına alındığı,
2.1.4) Bu kapsamda kişinin kimlik bilgilerinin NVİ tarafından, giriş-çıkış kontrolleri ve pasaport ile ilgili
hususlar EGM tarafından, cihaza ilişkin kullanım harcı ödenip ödenmediğinin kontrolünün GİB tarafından,
3 yılda 1 adet cihaz hakkı getirme ile ilgili Ticaret Bakanlığı düzenlemesinin kontrolünün ise Kurumlarının
teknik alt yapısı üzerinden gerçekleştirilerek bu kontrollerde herhangi bir olumsuzluk olmaması halinde kayıt işlemine sistem üzerinden doğrudan onay verildiği,
2.1.5) e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin doğruluğundan başvuru sahibinin
sorumlu bulunduğu, e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda dört adımlı bir sürecin tanımlanmış olduğu, bu dört adımın harç ödemesi de dahil olmak üzere başvuru sahibi tarafından tamamlanarak e-Devlet kapısı ekranlarından nihayetlendirilmesi halinde cihaza ait IMEI numarası veya numaralarının, gerekli
teknik kontroller yapılarak beyaz listeye alındığı ve söz konusu cihaza elektronik haberleşme hizmeti verilebilmesinin sağlandığını, e-Devlet üzerinden sunulan “IMEI kaydet” hizmeti ekranlarından harcın yatırılmasının kayıt için tek başına yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiğinin büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği,
2.1.6) Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması için harcın ödemesi yeterli olmadığı, harç
ödenmesinin yalnızca kayıt için bir ön koşul olarak yerine getirildiği, yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt işlemlerinin e-Devlet aracılığıyla yapılmakta olduğu e-devlet üzerinden yapılan iş ve işlemlerden kullanıcının kendisinin sorumlu olduğu, yine kayıt işlemine ilişkin olarak kullanıcıların sorun yaşamaması için ilgili e-Devlet ekranlarında “…işlem sonunda size verilecek olan kayıt başvuru numarasını görmeden sistemden çıkmayınız !” ibaresinin, kalın bir yazı metni ile kullanıcılara işlem esnasında gösterilerek gerekli uyarıların yapıldığı,
2.1.7) ve IMEI numaralı cihaza ait kaydın bulunmadığı,
2.1.8) 07.07.2023 tarihinde mağduriyet yaşamış vatandaşlar için yapılan çalışma kapsamında Kurumlarına
EGM, GİB ve TÜRKSAT tarafından iletilen listelerde ’e ait herhangi bir veriye rastlanmadığı, harç bedelinin ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı, kayıt işleminin gerçekleşmesi için e-Devlet IMEI Kaydet hizmetindeki bütün adımların tamamlanmasının arandığı, sistem tarafından sonuç adımında oluşturulacak başvuru numarasını ekranda görmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği,
2.1.9) 07.07.2023 tarihinde mağduriyet yaşayan vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi adına çalışma
yapıldığı, vatandaşların taraflarına göndermiş oldukları harç ödemesi ve yurda giriş çıkış belgeleri ile birlikte uygunluğu değerlendirilerek e-Devlet IMEI Kaydet hizmetinden cihazları kayıt yapılabilir statüsüne taşındığı, başvuranın da tecrübe ve ikrar ettiği üzere, 07.07.2023 günü ödemeyi yapıp kayıt işlemini tamamlamak üzere sisteme giriş yapan kişilerin Kurumlarınca tespitinin yapılabildiği ancak müracaat sahibinin bu tespitler içerisinde yer almadığından kayıt işleminin tamamlanmasının mümkün olmadığı, her somut olay/kişiye özel teknik- idari-hukuki detaylı incelemenin yapıldığı ve sonuca göre işlem tesis edilip veya edilmeyeceğinin değerlendirildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2) Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü’nün
(TÜRKSAT’ın) 29.12.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.2.1) (T.C. Kimlik No: ‘e ait; e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan
IMEI Kaydet hizmetinin 06-07 Temmuz 2023 tarihleri arasındaki kullanım bilgileri ve e-Devlet Kapısı giriş bilgileri incelendiği, (T.C. Kimlik No: ‘ün 7 Temmuz 2023 tarihinde e-Devlet Kapısı’na giriş yaptığı ancak 6- 7 Temmuz 2023 tarihlerinde e-Devlet Kapısı üzerinden IMEI Kaydet hizmeti kullanımının gerçekleşmediğinin görüldüğü,
2.2.2) 7 Temmuz 2023 tarihinde Resmi Gazete’ de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla birlikte IMEI kayıt
harç bedelindeki değişiklik sebebiyle, kullanıcıların eski kayıt bedelinden yararlanabilmek amacıyla son gün IMEI Kaydet hizmeti kullanımındaki yoğunluk BTK web servislerinin kullanımında da bir yoğunluğa
/
sebep olduğu; web servis yanıt sürelerinin standartların üzerine çıkması sebebiyle hizmetin kullanımında aksamalar yaşandığının tespit edildiği,
2.2.3) e-Devlet Kapısı sistemleri 7/24 hizmet sunumu ve kesintisizliğin sağlanması amacıyla ilgili ekipler
tarafından izlendiği ve platformun kesintisiz çalışma oranı %99 olarak ölçümlendiği, ancak e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan hizmetlerin, ilgili kurum web servisleri aracılığı ile sunulmakta olup, hizmetlerdeki kesintisizlik, ilgili kurumların sağladığı web servislerin sağlıklı çalışması ile doğru orantılı olduğu hususlarına yer verilmiştir.
2.3) Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 06.02.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.3.1) Yapılan incelemede; Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Harçlar Vergi Dairesi Müdürlüğü kayıtlarında
yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı olarak 07.07.2023 tarihinde Başkanlığın internet sitesi üzerinden IMEI numarası beyan edilerek 6.091,30 TL tutarında ödeme yapıldığı ve mükellef hesabına ödeme belge numarası ile işlendiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.1) “Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “…Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir”,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
6) 04.01.1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Kanunun Şümulü” başlıklı 1’inci
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır”,
6.1) “Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat” başlıklı 3’üncü maddesinin (A) bendinin birinci
fıkrasında, “Vergi kanunlarının uygulanması: Bu Kanunda kullanılan ‘Vergi Kanunu’ tabiri işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder”,
6.2) “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise, “Vergi alacağı, vergi
kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar”,
7) 02.07.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun “Mevzuu” başlıklı 108’inci maddesinde;
“ İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir.”
7.1) “Mükellef” başlıklı 109’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını
kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler.”
7.2) “Harç alma ölçüleri” başlıklı 110’uncu maddesinde; “İmtiyazname, ruhsatname ve diploma
harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.”
7.3) “İşlemin yapılamayacağı” başlıklı 127’nci maddesinde; “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça,
harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz.”
7.4) “Memurların sorumluluğu” başlıklı 128 inci maddesinde; “Gerekli harçları tamamen almadan
işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar.”
7.5) (8) sayılı tarifenin VIII – Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı: (Ek : 4.12.1985-
3239/96-c md; Mülga : 28.5.1986 – 3293/7 md; Yeniden düzenleme: 31.5.2012-6322/20 md.) “1.Ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izni (Söz konusu harç, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödenir. Elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması için yapılan başvuru sırasında harcın ödendiğine ilişkin belge aranır ve harç ödenmeden kayıt işlemi yapılmaz. Harç ödenmeden kayıt işlemi yapılan ve kullanıma açılan cihazlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından kullanıma kapatılır. Ödenmeyen harç %50 fazlasıyla ilk kayıt tarihinden itibaren 6183 sayılı
Kanuna göre hesaplanan gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Bu tahsilat yapılmadan cihaz kullanıma açılamaz.)”
8) 24.11.2022 tarihli ve 32023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 542 sıra nolu Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliğinde; “Bu hüküm uyarınca yeniden değerleme oranı 2022 yılı için % 122,93 (yüz yirmi iki virgül doksan üç) olarak tespit edilmiştir.”
9) 05.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun “Elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazlar” başlıklı 55’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum tarafından izin verilmedikçe, abone kimlik ve iletişim bilgilerini taşıyan özel bilgiler veya cihazın teşhisine yarayan elektronik kimlik bilgileri yeniden oluşturulamaz, değiştirilemez, kopyalanarak çoğaltılamaz veya herhangi bir amaçla dağıtılamaz.”
9.1) “Teknik uyumluluk” başlıklı 57’nci maddesinin birinci fıkrasında; “İşletmeciler, elektronik kimlik
bilgisi değiştirildiği tespit edilen, uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ve Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara, elektronik haberleşme hizmeti veremezler. Ancak, Kurumun MCKS’sinde kayıtlı iken elektronik kimlik bilgisi kopyalanmış gerçek cihazlar ve mobil haberleşme hizmeti sunan işletmeciler tarafından finansman borcu bulunduğu bildirilen cihazlar borcun devam ettiği süre boyunca sadece eşleştirme yapılan abone numaraları ile kullanılmak üzere kullanıma açılır. İşletmeciler finansman borcu ödenen cihazları, eşleştirme yapılan numara kısıtının kaldırılmasını teminen MCKS’ye bildirir.”
10) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmeliğin “Beyaz liste” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Beyaz liste; a) Mevzuata uygun bir şekilde; yolcu beraberinde getirilerek, ithal edilerek veya yurt içinde imal edilerek
Kuruma bildirilen ve kayıt işlemi tamamlanan, b) 5/4/1983 tarihli ve 2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanunun mülga Geçici 6 ncı maddesi kapsamında kayıt altına alınmış olan elektronik kimlik bilgisi değiştirilmemiş ve kopyalanmamış, cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”
10.1) “Siyah liste” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Siyah liste; kaçak, kayıp, çalıntı,
elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş ya da başka cihazlara kopyalanmış, bertaraf veya ihraç edildiği
Kuruma bildirilmiş, uluslararası daimi veri dolaşım hizmeti aldığı veya Kurum kayıtlarında yer almadığı halde ülkemiz sınırları içerisinde kullanımda olduğu tespit edilmiş ve son sinyal almasından itibaren kesintisiz bir yıl süreyle elektronik haberleşme şebekelerinden hizmet almamak suretiyle beyaz listeden çıkarılmış cihazlara ait IMEI numaralarından oluşur.”
10.2) “Yolcu beraberinde getirilen cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınması” başlıklı
14’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi cihazının kayıt altına alınması için Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapar.”, dördüncü fıkrasında; “Yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvuruları yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren üç yüz altmış beş gün içerisinde yapılır. Ancak bu süre, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (h)
bendi hükmü gereği; Kurum kayıtlarında olmadığı halde haberleşme hizmeti sunulan cihazların yüz yirmi günlük kullanım süresini değiştirmez.”, beşinci fıkrasında; “e-Devlet kapısı üzerinden yapılan başvurularda, bilgi ve belgelerin eksiksiz ve doğru olmasından başvuru sahibi sorumludur.” yedinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde üç takvim yılı süreyle eşleştirilmiş beyaz listeye alınır.”
11) 12.07.2014 tarihli ve 29058 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz
Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin “Başvuru” başlıklı 4’ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara ait IMEI numaralarının kayıt altına alınmasına ilişkin başvurular yurt dışından yolcu beraberinde getirilen cihazların sahipleri tarafından e-Devlet kapısı üzerinden yapılır.”, sekizinci fıkrasında; “Cihaza ait IMEI numarası veya numaraları, gerekli kontrollerden geçmesi halinde beyaz listeye alınır.”
12) 16.06.2012 tarihli ve 28325 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 67 Seri No.lu Tebliğde; “Söz konusu
cihazlara ilişkin elektronik kimlik bilgisinin kaydedilebilmesi için harcın ödenmiş olması gerekmektedir.
Bu nedenle, kayıt yapılmadan önce, harcın ödendiğine ilişkin vergi dairesi alındısının aslı aranır, alındıda yazan IMEI numarası ile kaydedilmesi istenen IMEI numarası karşılaştırıldıktan sonra kayıt işlemi yapılır.
Kayıt işlemine esas alınan alındının bir örneği başvuru dosyasında muhafaza edilir.”
13) 19.10.2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde; “Yolcu beraberinde getirilen
telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olay, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınmasıdır.
Ancak kayıt işlemine ilişkin harç, kayıttan önce ödendiğinden kayıt işleminin yapılamaması durumunda ödenen harcın iadesi mümkün bulunmaktadır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, log kayıtları dikkate alınmayarak
03.07.2023 tarihinde yurda girişinin olması, 07.07.2023 tarihinde vergiyi ödemesi hususlarının dikkate
alınarak IMEI kayıt işlemlerinin tamamlanmasını talep etmektedir.
16) Başvuranın IMEI kayıt için başvuruda bulunulduğu tarihte, sistem yoğunluğundan kayıt
tamamlanamasa bile sisteme giriş yapıp yapmadığı önem arz etmektedir. Bu noktada Kurumumuzca üç defa yazışma yapılmıştır. Bu çerçevede Kurumumuzca ön inceleme ve araştırma yapılmış olan konuyla ilgili olarak Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; 07.07.2023 günü ödemeyi yapıp kayıt işlemini tamamlamak üzere sisteme giriş yapan kişilerin
Kurumlarınca tespitinin yapılabildiği ancak müracaat sahibinin bu tespitler içerisinde yer almadığından kayıt işleminin tamamlanmasının mümkün olmadığı açıklamalarına yer verildiği görülmüştür. İdarece mağduriyet yaşayan vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi adına çalışma yapıldığı, vatandaşların taraflarına göndermiş oldukları harç ödemesi ve yurda giriş çıkış belgeleri ile birlikte uygunluğu değerlendirilerek e-Devlet IMEI Kaydet hizmetinden cihazları kayıt yapılabilir statüsüne taşındığı, başvuranın da tecrübe ve ikrar ettiği üzere, 07.07.2023 günü ödemeyi yapıp kayıt işlemini tamamlamak üzere sisteme giriş yapan kişilerin Kurumlarınca tespitinin yapılabildiği ancak müracaat sahibinin bu tespitler içerisinde yer almadığından kayıt işleminin tamamlanmasının mümkün olmadığı, her somut olay/kişiye özel teknik- idari-hukuki detaylı incelemenin yapıldığı ve sonuca göre işlem tesis edilip veya edilmeyeceğinin değerlendirildiği açıklamalarına yer verilmiştir. Ayrıca başvuran 120 gün kullanım,
365 gün de kayıt süresi verildiğini, kendisinin log kaydı bilmediğini aynı gün IMEI kaydet’e girmesi
gerektiğini bilemeyeceğini, ifade ettiğinden, harç yatırıldıktan sonra IMEI kayıt için tekrar sisteme girilmesi gerektiğine ilişkin yeterli bilgilendirme yapılıp yapılmadığı sorulmuştur. İdarece bu duruma ilişkin olarak da bilgilendirmeler gönderilmiştir.
17) Bunun üzerine Kurumumuzca Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme Anonim Şirketi
Genel Müdürlüğü (TÜRKSAT) ile yazışma yapmıştır. Benzer şekilde TÜRKSAT tarafından gönderilen cevabi yazıda da; başvuranın e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan IMEI Kaydet hizmetinin 06-
07 Temmuz 2023 tarihleri arasındaki kullanım bilgileri ve e-Devlet Kapısı giriş bilgileri incelendiği,
(T.C. Kimlik No: ‘ün 7 Temmuz 2023 tarihinde e-Devlet Kapısı’na giriş yaptığı ancak 6- 7 Temmuz 2023 tarihlerinde e-Devlet Kapısı üzerinden IMEI Kaydet hizmeti kullanımının gerçekleşmediğinin görüldüğü, ifade edilmiştir.
18)Başvuranın, “log kayıtları dikkate alınmayarak 03.07.2023 tarihinde yurda girişinin olması, 07.07.2023 tarihinde vergiyi ödemesi hususlarının dikkate alınarak IMEI kayıt işlemlerinin tamamlanmasını” talep ettiğinden Kurumumuzca Gelir İdaresine Başkanlığına da yazı yazılmıştır. İdarece IMEI harç tarihinin
07.07.2023 tarihi olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca Kurumumuzca 06.02.2024 tarihinde Gelir İdaresi
Başkanlığı ile gerçekleştirilen görüşmede; bazı başvuranların yapmış oldukları ödemelerin hesapta görüntülenemediği iddiaları sorulmuş olup, İdarece IMEI harç ödemelerinin anlık olarak kullanıcıların hesabına işlendiği bilgisi verilmiştir.
19) Yukarıda da ifade edildiği üzere başvuranın 07.07.2023 tarihinde harç yatırdığı ancak IMEI kaydını
tamamlamadığı, 03.07.2023 tarihinde yurda girişinin olması, 07.07.2023 tarihinde vergiyi ödemesi hususlarının dikkate alınarak log kayıtları dikkate alınmayarak IMEI kayıt işlemlerinin tamamlanmasını talep ettiği anlaşılmaktadır. Ancak log kayıtları kişinin, IMEI kaydının tamamlanması için sisteme girip girmediğini göstermektedir. Kurumumuzca bu konuda tespit yapabilmek için defaten yazışma gerçekleştirilmiştir. Ancak başvuranın ilgi tarihte kayıt yaptırmak üzere sisteme girdiğine ilişkin bir tespit mümkün olmamıştır. Bu noktada IMEI kayıt işlemi tamamlanmadan ve 07.07.2023 tarihinde kayıt için sisteme girilmemesi durumunda, daha önce ödenen harcın, harç tutarı değiştikten sonra kabul edilip edilemeyeceğine ilişkin olarak inceleme yapılması gerekmiştir. Mali yükümlülüklere ilişkin temel usulü düzenleyen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hükme bağlanmıştır. 213 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesi üzerinden harçlara da uygulanabilen bu madde, harç alacağının doğabilmesi için harcın gündeme gelmesine sebep hizmet veya işlemin gerçekleşmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu bakımdan, IMEI kayıt harcının, işlemin yapıldığı zaman diliminde veya o işlem öncesinde peşin ödenmesi gerekmektedir.
20) Bu çerçevede öncelikle mevzuat uyarınca elektronik kimlik bilgisi değiştirildiği tespit edilen,
uluslararası dolaşım hizmetlerine yönelik düzenlemeler ile Kurum düzenlemelerine uymayan elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti verilemediği ve elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kayıt altına alınması gerektiği belirtilmelidir.
21) Elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların kaydı ise 5809 sayılı Kanun, Elektronik Kimlik Bilgisini
Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik ve aynı ismi taşıyan Tebliğ kapsamında yürütülmektedir. Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğin 1’inci maddesinde de; ithal veya imal edilen ya da yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların elektronik haberleşme hizmetinden faydalanabilmesi için elektronik kimlik bilgilerinin kayıt altına alınması, kayıp, kaçak veya çalıntı cihazlara elektronik haberleşme hizmeti
verilmesinin engellenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinin tebliğin amacı olduğu ifade edilmiştir.
Bu çerçevede; yolcu beraberinde getirilen cihazın sahibi, cihazının kayıt altına alınması için
Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair Tebliğde belirtilen bilgi ve belgeleri tamamlayarak e-Devlet kapısı üzerinden başvurusunu yapması gerekmektedir. Diğer taraftan cihazın mevzuatta belirtilen süreler içinde kayıt altına alınmaması halinde ise elektronik haberleşme bağlantısı kesilmektedir.
22) Nitekim Kurumumuza daha önce yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödemesine
rağmen kayıt sürecini tamamlamaması nedeniyle telefonunun kullanıma kapatılması sonucu mağduriyet oluştuğu iddiası ile yapılan başvuruda da; Yönetmelik hükümleri kapsamında yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ödenmesine rağmen e-devlet sisteminden kayıt işleminin tamamlanmadığı için telefon izninin kapatılmasında hukuka aykırılık bulunmadığından başvurunun reddi, diğer taraftan hakkaniyet gereği güncel telefon kullanım izin harcı ödemesi yapılan ancak kayıt işlemi tamamlanmadığı için kapatılan cihazlara yönelik mağduriyet giderici tedbirler alınması yönünde de Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumu’na tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumu, 2020/64022
Başvuru No.lu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 18.11.2020) İlgili idarece de; KDK kararında tavsiye edilen ve kullanım izin harcı yatırıldığı halde e-Devlet üzerinden başvurunun tamamlanmaması sonucu oluşan mağduriyetleri giderici önlem olarak 20.02.2021 tarihli ve 31401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazların Kayıt Altına Alınmasına Dair
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının yeniden düzenlendiği belirtilmiştir. Nitekim Yönetmeliğin 14’üncü maddesinde; yolcu beraberinde getirilen cihazların kayıt altına alınması başvurularının yolcunun yurda giriş tarihinden itibaren
365 içerisinde yapılacağı ancak bu sürenin, haberleşme hizmeti sunulan cihazların 120 günlük kullanım
süresini değiştirmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede yolcu beraberinde getirilen cihazın, kayıt edilmeden ilk kullanım tarihinden itibaren azami 120 gün kullanılması mümkün olsa dahi elektronik haberleşme hizmetinin devam etmesini sağlamak amacıyla kayıt işleminin yurda giriş tarihinden itibaren
365 gün içerisinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
23) Somut olayda incelemesi yapılan uyuşmazlık konusu; 03/07/2023 tarihinde yurda girişinin olması,
07/07/2023 tarihinde vergiyi ödemesi hususlarının dikkate alınarak başvuranın log kaydı dikkate alınmadan
IMEI kayıt işlemlerinin tamamlanması talebi hakkındadır. Başvuran 120 gün kullanım, 365 gün de kayıt süresi verildiğini, kendisinin log kaydı bilmediğini aynı gün IMEI kaydet’e girmesi gerektiğini bilemeyeceğini, iddia etmektedir.
24) Yukarıda da ifade edildiği üzere yurt dışından yolcu beraberinde getirilen elektronik kimlik bilgisini
haiz cihazların (cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar vs.) Türkiye’de kullanılabilmesi için, Türkiye’ye giriş tarihi itibariyle 365 gün içinde kayıt işlemlerinin yapılması zorunlu olup, aksi halde cihaz iletişime kapatılmaktadır. Bu duruma göre; cihaz sahibinin e-devlet kapısı üzerinden sisteme giriş yaparak, Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumu başlığı altında yer alan hizmetlerden öncelikle cihaz kayıt hakkını sorgulaması, cihaz kayıt hakkı mevcut ise IMEI kaydet alanındaki gerekli bilgileri doldurmak ve belirlenen harç ücretini yatırmak suretiyle kayıt işleminin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. (Kamu Denetçiliği
Kurumu, 2019/11455 Başvuru No.lu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 09.12.2019)
25)Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı ise 492 sayılı Harçlar Kanununa istinaden alınmaktadır. 492 sayılı Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin “Yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcı” başlıklı bölümünde, ticari mahiyette olmaksızın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulunan verici portatif telsiz telefon cihazları kullanım izninin harca tabi olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca adı geçen Kanunda imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu; imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; anılan harçların, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı ve anılan kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamının peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmayacağı düzenlenmiştir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hükme bağlandığı için, yasa gereği ödeme daha önce yapılmış dahi olsa IMEI kaydının tamamlandığı tarihte ödenmesi öngörülen meblağlar geçerlidir.
26) Ancak daha önceki aşamaların tamamlanması ve Gelir İdaresi Başkanlığı sitesi üzerinden harç
bedelinin yatırılması kayıt işleminin yapılması ya da kayıt işleminin tamamlanması anlamına gelmemektedir. Harç ödemesi yapıldıktan sonra e-devlet kayıt sayfasına dönülerek kayıt işleminin onaylanması ve başvuru takip numarasının alınması gerekmektedir. Harcın artacağı 07.07.2023 tarihinde sistem yoğunluğu nedeniyle kayıt tamamlanamasa bile en azından sisteme girilmiş olması gerekmektedir. Kişi, sisteme girdiği halde sistem yoğunluğundan kaydın tamamlanamaması durumda, İdarenin sorumluluğu gündeme gelecektir. Kurumumuzca bu durum özellikle araştırılmaktadır.
Nitekim İdare cevabında, başvuranın da kabul ettiği üzere ilgi tarihte sisteme giriş yapanlar için “ilgi tarihinde mağduriyet yaşayan vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi adına çalışma yapıldığı, vatandaşların taraflarına göndermiş oldukları harç ödemesi ve yurda giriş çıkış belgeleri ile birlikte uygunluğu değerlendirilerek e-Devlet IMEI Kaydet hizmetinden cihazları kayıt yapılabilir statüsüne taşındığı, başvuranın da tecrübe ve ikrar ettiği üzere, 07.07.2023 günü ödemeyi yapıp kayıt işlemini tamamlamak üzere sisteme giriş yapan kişilerin Kurumlarınca tespitinin yapılabildiği ancak müracaat sahibinin bu tespitler içerisinde yer almadığından kayıt işleminin tamamlanmasının mümkün olmadığı, her somut olay/kişiye özel teknik- idari-hukuki detaylı incelemenin yapıldığı ve sonuca göre işlem tesis edilip veya edilmeyeceğinin değerlendirildiği” ifade etmektedir. Nitekim Kurumumuza bu konuda çok başvuru yapılmış olup, sisteme girdiği tespit edilenler hakkında talep yerine getirilen dosyalar hakkında dostane çözüm kararı tesis edilmiştir.
27) Ancak başvuran hakkında Kurumumuzun tüm yazışmalarına rağmen 07.07.2023 tarihinde sisteme giriş
yapıldığına ilişkin bir tespit yapılamamıştır. Başvuran giriş yapıldığına dair log kaydı olmadan ödenen harcın kabul edilmesi gerektiğini iddia etmektedir. Yukarıda belirtildiği üzere bu durum vergi hukuku hükümleri ile uyarlı değildir.
28) Ayrıca başvuran 120 gün kullanım, 365 gün de kayıt süresi verildiğini, kendisinin log kaydı bilmediğini
aynı gün IMEI kaydet’e girmesi gerektiğini bilemeyeceğini ifade ettiğinden, ilgi tarihte sisteme girilmesi gerektiğine ilişkin bilgilendirme yapılıp yapılmadığı sorulmuştur. İdarenin cevabı ve eklerine göre, İlgili idare tarafından da başvuru esnasında ekranda bulunan bilgilendirme metninde herhangi bir eksik işlem yapılmasını önleyebilmek için bold (kalın) puntolarla kullanıcıların bilgilendirildiği, başvuru sayfasında ödeme kontrol onay aşamasında onay butonu bulunduğu, bu sayfada cihaz kayıt harcı
ödendikten sonra kayıt işleminin tamamlanması için onay aşamasına yönlendirileceği hususunda başvurucuların bilgilendirildiği ifade edilmiştir. Nitekim aşağıdaki görüntüde de yer aldığı üzere bilgilendirme kısmının son maddesinde de harç bedelinin ödenmesinin kayıt işlemi için yeterli olmadığı, başvuru numarasının ekranda görmeden hizmetten çıkış yapılmaması gerektiği bilgisi bulunmaktadır.
(https://www.turkiye.gov.tr/btk-imei-kaydet)
28.1) Ayrıca Kurumun resmi internet sitesinde de yurt dışından getirilen cihazların kayıt işlemlerine ilişkin
tüketicileri bilgilendirmeye yönelik açıklamaların yer aldığı, harç tutarının yatırıldıktan sonra kayıt işleminin tamamlanmadığının özel olarak belirtildiği tespit edilmiştir.
(https://tuketici.btk.gov.tr/merkezi-cihaz-kayit-sistemi)
Belge Doğrulama Kodu: 4e44-7ede-5383 Belge Doğrulama Adresi: https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/
29) Somut olayda başvuran “IMEI kayıt işleminin yapıldığı gün hangi vergi miktarı geçerli ise o verginin
ödenmesi gerektiği yönünde bilgi verildiğini” ancak yurda girmeyenlerin bile her hangi bir tarih yazarak denemeleri sonucu hata loguna düştükleri için kayıtlarının yapıldığını öğrendiğini belirtmektedir. İdarece
IMEI kayıt sürecinde kişinin kimlik bilgilerinin NVİ tarafından, giriş-çıkış kontrolleri ve pasaport ile ilgili hususlar EGM tarafından, cihaza ilişkin kullanım harcı ödenip ödenmediğinin kontrolünün GİB tarafından,
3 yılda 1 adet cihaz hakkı getirme ile ilgili Ticaret Bakanlığı düzenlemesinin kontrolünün ise Kurumlarının
teknik alt yapısı üzerinden gerçekleştirilerek bu kontrollerde herhangi bir olumsuzluk olmaması halinde kayıt işlemine sistem üzerinden doğrudan onay verildiği ifade edilmektedir. Ayrıca 2019 yılında
Kurumumuza yapılan bir başvuruya ilişkin yapılan incelemede de başvuranın yurtdışında iken 618.60 TL olan yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcını ödediği, ancak aynı gün Resmi Gazetede yayımlanan ancak ertesi gün yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı gereği telefon kullanım izin harcında artırıma gidildiği ve başvuranın yürürlük tarihi sonrasında yurda giriş yaptığı, tüm bu nedenlerle de başvuranın yüz yirmi günün içerisinde herhangi bir gün e-devlet üzerinden IMEI kaydını yapabileceği beklentisinin haklı beklenti olarak görülmesine imkan bulunmadığı, cihaz kaydının yapılabilmesi için güncel harç tutarının ödenmesinin istenmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir. (Kamu Denetçiliği Kurumu, 2019/18570 Başvuru No.lu Ret Kararı, 15.04.2020)
30) Yukarıda yer verilen karardan farklı olarak somut olayda başvuranın harcı ödediği tarihte yurt içinde
olduğu ancak IMEI kayıt işlemleri için sisteme girdiğine ilişkin bir tespit olmadan, log kaydına bakılmaksızın 07.07.2023 tarihinde ödediği harç miktarı esas alınarak kayıt işlemini yapabilmek amacıyla
Kurumumuza başvurduğu anlaşılmıştır. Buna karşın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hususunun hükme bağlandığı, benzer şekilde Harçlar Kanununda da yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcının, elektronik kimlik bilgisinin kayıt altına alınması işleminden önce ödeneceği düzenlenmiştir. Ayrıca 2012/2 Harçlar Kanunu İç Genelgesinde yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcında vergiyi doğuran olayın, yolcuların kendi kullanımları için yurt dışından getirdikleri alıcısı bulanan verici portatif telsiz telefonlarının IMEI numarasının kayıt altına alınması olduğu ifade edilmiştir. Bu çerçevede harcı doğuran olay cihazın kayıt altına alınması (IMEI kayıt işleminin tamamlanması) olduğundan kayıt tarihindeki harç bedelinin esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle daha önce yatırılan ve güncel olmayan bir harcın yeni kayıt işleminde yeterli kabul edilmesi, vergiye ilişkin mevzuat hükümleri gereği kanunen mümkün olmamaktadır.
31) Sonuç olarak başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; IMEI kayıt işleminde bu kapsamda kişinin kimlik bilgilerinin kontrolünün Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, giriş-çıkış kontrollerinin ve pasaport ile ilgili hususların Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından, cihaza ilişkin kulanım harcı ödenip ödenmediğinin kontrolünün Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından, 3 yılda 1 adet cihaz hakkı getirme ile ilgili
Ticaret Bakanlığı tarafından, düzenlemenin kontrolünün ise Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
Başkanlığı tarafından teknik alt yapı üzerinden gerçekleştirildiği, kişi kaydı tamamlamadığında İdarenin re-sen işlemi tamamlama yetkisinin bulunmadığı,
31.1) Harç ödemesinin yapıldığı 07.07.2023 tarihinde Resmi Gazete’ de yayımlanan Cumhurbaşkanı
kararıyla birlikte IMEI kayıt harç bedelindeki değişiklik sebebiyle, kullanıcıların eski kayıt bedelinden yararlanabilmek amacıyla son gün IMEI Kaydet hizmeti kullanımındaki yoğunluk BTK web servislerinin kullanımında da bir yoğunluğa sebep olduğu ancak TÜRKSAT’ın göndermiş olduğu belgelerde başvuran tarafından 6- 7 Temmuz 2023 tarihlerinde e-Devlet Kapısı üzerinden IMEI Kaydet hizmeti kullanımının gerçekleşmediğinin belirtildiği,
31.2) E-devlet üzerinden sunulan “IMEI Kaydet” hizmeti ekranlarında harcın yatırılmasının kayıt için tek
başına yeterli olmadığı ve mutlaka işlem ile ilgili tüm aşamaların tamamlanarak takip numarası alınması suretiyle işlemin tamamlanmasının sağlanması gerektiğinin büyük puntolu yazılarla kullanıcılara bildirildiği,
31.3) Söz konusu hususlar çerçevesinde harç ödemesinin yapılmasının IMEI kaydının tamamlanması için
yeterli olmadığı, harç yatırıldıktan sonra e-devlet kayıt sayfasındaki onay butonunun basılması ve IMEI kayıt numarası alınması gerektiği ve yolcu beraberinde getirilen telefon kullanım izin harcına esas olayın
IMEI numarasının kayıt alına alınması olduğu, daha önce yatırılan ancak işlemi tamamlanmayan harcın yeni kayıt işleminde yeterli kabul edilmesinin vergi mevzuatı gereği mümkün olmadığı,
31.4) Ayrıca 07.07.2023 tarihinde mağduriyet yaşayan vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi adına
ilgili idarelerce çalışma yapıldığı, vatandaşların taraflarına göndermiş oldukları harç ödemesi ve yurda giriş çıkış belgeleri ile birlikte uygunluğu değerlendirilerek e-Devlet IMEI Kaydet hizmetinden cihazları kayıt yapılabilir statüsüne taşındığı, 07.07.2023 günü ödemeyi yapıp kayıt işlemini tamamlamak üzere sisteme giriş yapan kişilerin tespitinin yapılabildiği, nitekim bu konuda Kurumumuza yapılan başvurularda ilgi tarihte sisteme girdiği buna rağmen sistem yoğunluğundan kaydını tamamlayamadığı tespit edilen pek çok kişinin talebinin İdarece kabul edilmesi üzerine dostane çözüm kararı verildiği, başvuranın 07.07.2023 tarihinde sisteme giriş yapıp yapmadığının tespiti için üç kurumla yazışma yapıldığı ancak ilgi tarihte IMEI kaydı için sisteme girilmediğinin anlaşıldığı, bu noktada idarenin kişinin sisteme giriş yaptığına dair log olmadan vergi usul mevzuatı gereği harç yatırılan tarihi esas alamayacağından, talebin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
32) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
33) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi