|
ÖZET: Başvuran, maaşında yapılan kesintilerin haksız olduğunu iddia ederek, bu kesintilerin sonlandırılmasını ve iadesini talep etmiştir. Anayasa, yargı mercilerince verilen kararların idarelerce ivedilikle yerine getirilmesini öngörmektedir. İcra ve İflas Kanunu, borçlunun maaşının en az dörtte birinin haczedilebileceğini belirtmektedir. Yargıtay içtihatları da, haczedilecek miktarın belirlenmesinde borçlunun ve ailesinin geçim ihtiyacının göz önünde bulundurulması gerektiğini vurgulamaktadır.
Değerlendirme sonucunda, başvuranın maaşının Eylül 2020 itibarıyla 4940,76 TL olduğu, toplam kesintilerin 1774,14 TL olduğu ve başvurana 3166,62 TL net tutar bırakıldığı tespit edilmiştir. Bu durumda, maaşının %64,1 oranında bir kesinti yapıldığı anlaşılmakta ve İcra ve İflas Kanunu’na uygun bir işlem olduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla, başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/87333-S.20.95050
BAŞVURU NO : 2020/92096
KARAR TARİHİ : 09/11/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Maaş haciz işlemlerinin iptali talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 04/08/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel
Müdürlüğü Sinop Müze Müdürlüğünde görev yaptığını belirtmektedir. Başvuran, 2012 yılında yaşadığım maddi olumsuzluklar sebebi ile aldığı borçlarını ödeyemediği ve memur olduğu için maaşı üzerine sırasıyla Sivas İcra Dairesi
03.09.2012 tarih ve 2 sayılı dosyayla, Kastamonu İcra Dairesi 06.1 1.2012 tarih ve
sayılı dosyayla, Kastamonu İcra Dairesi 06.1 1.2012 tarih ve sayılı dosyayla, Sivas (kapatılan) 3. İcra Dairesi 17.12.2015 tarih ve sayılı dosyayla, Sivas
İcra Dairesi 17. 12.2015 tarih ve sayılı dosyayla icra takibi başlatıldığını açıklamaktadır. Başvuran, ilk sıradaki doyası için maaşına karşılık gelen 320 TL’den daha fazla olan 500 TL, 4 üncü ve 5 inci sıradaki borçlarının ödenmesi için 300 TL kesinti yapılması konularında muvafakat verdiğini belirtmektedir. İlk sıra dosyasına olan borcunun halen devam ettiğini, 4 üncü ve 5 inci sıradaki dosyalarının borçlarının ise bittiğini ve 2 nci sırdaki dosyası için ayda 200 TL kesinti yapılmaya başlandığını belirten başvuran, borçlarının bittiğini İdareye bildirmesine karşın bu borçları için kesinti yapılmasına bugüne kadar devam edildiğini iddia etmektedir. Başvuran, İdareye yaptığı 04/03/2020 tarihinde başvurusuna 2 nci sıradaki dosyasının aslında ilk sırada olduğu, ilk sıradaki dosyada muvafakat olunamayacağı ve muvafakatli dosyalar için ayrıca kesinti yapılacağı yönünde cevap verildiğini ileri sürmektedir.
Bu kapsamda başvuran anılan işlemlerin durdurularak haksız kesintilerin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sinop Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 14/09/2020 tarihli ve sayılı yazısında; haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KANLKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan
Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, icra kararları gereği maaşında yapılan kesintilerin haksız olduğu iddiasıyla buna ilişkin işlemlerin sonlandırılıp kesintilerin tarafına iadesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
8. Anayasamız yargı mercilerince verilen kararların ilgili idarelerce ivedilikle ve değiştirilmeksizin yerine getirilmesini hüküm altına almıştır.
9. İcra ve İflas Kanunu’na göre ise borçlunun maaş/ücretinin 1/4’ünün her durumda haczedebileceğini düzenlemektedir. Buna göre, ücretin tamamı borçlu ve ailesinin geçinmeleri için yeterli olmasa bile, icra memuru haczedeceği miktarın azami sınırını belirlerken, borçlunun ve ailesinin ihtiyacını göz önünde bulundurup ücretin 1/4’ünü mutlaka haczetmekle yükümlüdür.
10. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 21.1.2016 tarihli ve K.2016/1687 sayılı Kararında da, İcra ve
İflas Kanununun 83. maddesi gereğince kısmen haczi mümkün olan maaş ve ücretten, borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra müdürünce lüzumlu olarak takdir edilen miktar indirildikten sonra kalan kısmın haczi mümkün olup, haczedilecek miktar, maaş ve ücretin 1/4’ünden az olamayacağına hükmetmiştir.
11. Başvuru konusu olayda, başvuranın aylık nafaka ödemelerine ilişkin toplam 574,14 TL, Sivas 2 inci İcra Müdürlüğünün sayılı Kararıyla ayda 500 TL olarak ödediği borcundan Eylül ayı itibarıyla 668, 75 TL borcunun kaldığı, Kastamonu 1 inci İcra
Müdürlüğünün sayılı karıyla hükmolunan aylık 700 TL’nin kesintisine devam olunduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, bu borçların haczi için başvuranın muvafakat verdiği de anlaşılmaktadır.
12. 2020 yılı Eylül ayı itibarıyla da başvuranın maaşının 4940,76 TL, toplam kesintilerin 1774,14 TL tutarında olduğu, başvurana 3166,62 TL net tutar bırakıldığı, bu itibarla başvuranın maaşının %64,1 oranında ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. İcra ve İflas Kanunu’nun haczedilen miktarın, maaşın ¼’ünden az olmayacağı yönündeki hükmü dikkate alındığında, icra takibine yönelik işlemlerde hukuka aykırı bir işlem bulunmadığı belirlenmiştir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi