|
ÖZET: Başvuran, İzmir İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı Buca 35.07.008 No.lu aile hekimliğinde hemşire olarak görev yapmaktadır. 27 Mart 2023 ile 3 Temmuz 2023 tarihleri arasında bir gebe ile ilgili izlemlerini gerçekleştirmemesi nedeniyle, maaşından 2.883 TL performans kesintisi yapılmıştır. Başvuran, bu kesintinin haksız olduğunu ve gecikmenin nedeninin gebe tarafından yapılan bildirim eksiklikleri olduğunu ifade ederek, kesintinin yasal faiziyle iadesini talep etmiştir.
İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü, başvuranın itirazını kabul etmemiştir. Müdürlük, aile hekimliği sisteminin gerekliliklerini yerine getirmediği gerekçesiyle kesintinin yapıldığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın bağlı olduğu aile hekiminin de itiraz hakkını kullanmadığı ve gerekli sağlık hizmetlerinin zamanında sunulmadığı ifade edilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın talebi reddedilmiş ve kesintinin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine ilişkin kararın hukuka uygun olduğunu belirtmiş, ancak idarenin başvuru yollarını açıkça belirtmediğini vurgulamıştır. Bu nedenle, idarenin gelecekte bu ilkeye dikkat etmesi önerilmiştir. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2979-S.24.4733
BAŞVURU NO : 2023/19498
KARAR TARİHİ : 14.03.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın maaşından yapılan performans kesintisi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; İzmir İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı Buca 35.07.008 No.lu aile hekimliğinde hemşire (aile sağlığı çalışanı) olarak görev yaptığını, bir gebe ile ilgili olarak izlemlerini özel hastanede yaptırması,
4 kez hastanede kadın doğum kontrolüne gitmesine rağmen Karar Destek Sistemi (KDS) ekranına gebelik
kaydının düşmemesi, gebenin kendilerine bildirim yapmaya gerek görmemesi ve kendilerinden bu konuda hizmet almayı istememesinden dolayı, 27/03/2023-03/07/2023 tarihleri arasındaki 1. izleminin; gebenin 31
Temmuzda başvurması neticesinde 31 Temmuz tarihinde gebelik bildirimi ve izlemi yapılarak Ulusal
Sağlık Sistemine (USS) kendisi tarafından gönderildiğini, ancak gebenin 1. izlemi performans izlem aralığında yapılmadığından dolayı maaşından performans kesintisi altında 2.883 TL kesildiğini, yukarıda yer verilen kontrolü dışı faktörler nedeniyle gebeliğin 1. izlemini belirtilen tarih aralığında yapmadığı ithamıyla maaş kesintisi yapıldığını ifade ederek, ilgili kişinin gebeliğinin geç tespiti neticesinde haksız kesilen performans maaş kesintisi 2.883 TL’nin tarafına kesintinin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 28/12/2023 tarihli ve – – sayılı yazısında;
2.1. Başvuranın görev yaptığı birimde sözleşmeli Aile Hekimi tarafından Temmuz ayında gönderilen performans itiraz başvurusunun 29/05/2014 tarih ve sayılı Türkiye Halk Sağlığı
Kurumu (THSK), Aile Hekimliği İzleme ve Değerlendirme Daire Başkanlığının “Performans İtiraz
Komisyonu Çalışma Usulü ve Esasları” yazısı gereğince oluşturulan “Aile Hekimliği Uygulamasında
Çalışan Personelin İtirazlarını Değerlendirme Komisyonu” tarafından kabul edilmediği,
2.2. Başvuranın aile hekimliği sisteminin gereklerini ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda yerine getirmekle yükümlü olduğu, farklı kurumların yükümlülükleri ile ilgili şikâyet olması durumunda ilgili kurumlara başvuru yapılması gerektiği,
2.3. Yönetmeliklerin ilgili maddeleri gereğince 15-49 kadın izlemi ve takiplerinin Aile Hekimi ve Aile
Sağlığı Çalışanlarının yapması gereken izlemler olduğu, konu ile ilgili 22/11/2023 ve barkod no.lu yazı ile ilgili kişiye de bilgi verildiği ve tebliğ edildiği,
2.4. 2008 yılından bu yana aynı birimde sözleşmeli olarak görev yapmakta olan ve Aile Hekimliği
Sistemine hâkim bulunan Aile Hekimi Dr. ’ın Aile Hekiminin Performans Usul ve
Esaslarına göre tekrar itiraz hakkı olmasına rağmen, Komisyona yapılmış herhangi bir ikinci itiraz başvurusu olmadığı gibi Nisan 2011 tarihinden beri aralıklarla sözleşmeli Aile Sağlığı Çalışanı olarak
Kayseri ilinde, 01/06/2022 tarihinden beri İzmir ilinde çalışmakta olan ’dan da Müdürlüğe yapılan bir yazılı başvuru ya da telefon görüşmesinin de olmadığı,
2.5. Sağlık Bakanlığınca Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri Aile Hekimliği ve Toplum Sağlığı Hizmetleri olmak üzere iki şekilde vatandaşlara hizmet sunulduğu, Aile Hekimleri ve Aile sağlığı çalışanlarınca ekip olarak Aile Sağlığı Merkezlerinde kendi nüfuslarına kayıtlı vatandaşlarımıza koruyucu, rehabilite ve tedavi edici sağlık hizmetleri verildiği, koruyucu sağlık hizmetlerinin doğum öncesinden başlayarak ölüme devam eden bir hizmet olduğu, bu hizmetlerin neler olduğu, nasıl ve kimlere verileceği, hangi sürelerde ve ne sıklıkla verilmesi gerektiğinin Kanun, Yönetmelik, Yönerge, Genelge, Tüzük, Kılavuz ve duyurularla belirlendiği, tüm vatandaşların olduğu gibi birinci basamakta görev yapmakta olan tüm sağlık çalışanlarının da bundan sorumlu olduğu, ayrıca sağlık hizmetlerinin basamakları, görev, yetki ve sorumluluklarının sağlık eğitimi veren tüm okullarda okutulmakta ve öğretilmekte olduğu, yeni çıkan değişiklerde mevzuat hükmü olması durumunda Resmi Gazetede yayımlandığı anda tüm vatandaşlarımıza tebliğ niteliğinde olduğu gibi, görev yapmakta olan personellere ayrıca tebliğen duyurulduğu, zaman zaman eğitimlerin düzenlendiği, ilgili kişiye de bahse konu başvuru ve benzer konularda Buca İlçe Sağlık
Müdürlüğü tarafından 15.06.2023 tarihinde yüz yüze eğitim verildiği, eğitim dokümanlarının ayrıca eğitime katılan tüm personele WhatsApp üzerinden İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderildiği,
2.6. Özellikle doğurganlık çağında olan kişilerin yılda bir kere yapılan periyodik muayenelerinden ayrı olarak yılda en az iki defa 15-49 izlemlerinin yapılmasının ilerleyen süreçte anne, bebek ölümlerini önlemek, yeni doğan bebeklerin hayatları boyunca sağlıklarını etkileyecek bir hastalığa sahip olup olmadığını anlamak ve alınacak önlemleriṅ planlanması vb. açısından önem arz ettiği,
2.7. Aile Hekimliği Sisteminde görev yapmakta olan kişilerin aile hekimliği birimine kayıtlı tüm vatandaşlara her yıl yılda en az bir kere ulaşılması, periyodik sağlık kontrollerinin yapılması, riskli bir durum tespit edilmesi halinde buna yönelik tedbir ve önlemlerin alınarak vatandaşların bilgilendirilmesi ve sürecin takip edilmesinin zorunlu olduğu, imzalamış oldukları sözleşmede de bu durumun açıkça ifade edildiği,
2.8. Aile hekimlerince vatandaşlara zorunlu olarak verilmesi gereken hizmetlerden yapılmayan ve verilmeyen bir hizmetin neden verilmediğini açıklamak üzere dilekçe ile başvuru yapıldığı, bu
başvurularda aile hekimlerince kendi ellerinde olmayan sebeplerle (göç, geçici göç, kişinin hastanede yatması, aşı ya da izlem yapılmasını engel olacak performans aralığını kapsayan rahatsızlık durumu, vb.)
neden hizmet verilmediği dilekçe ve evraklarla açıklandığı ve bu belgelerin incelenerek Komisyona girdiği, bahse konu başvurunun da aile hekimleri tarafından Ağustos ayı içinde yapılan performans itirazlarını değerlendirmek üzere “Aile Hekimliği Uygulamasında Çalışan Personelin Performans
İtirazların Değerlendirme Komisyonu”nun 07/09/2023 tarihinde toplandığı, Komisyon tarafından yapılan değerlendirmede, Buca 3507008 No.lu Birimde 01/01/2008 tarihinden beri sözleşmeli Aile Hekimi tarafından ’nın gebeliğinin geç tespiti, 28/03/2013 tarihinden beri Birimde kayıtlı olan kişiye 15/11/2019 tarihinden sonra 31/07/2023 tarihine kadar Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliğinin dördüncü maddesine göre; sağlıkla ilgili olarak kayıtlı kişilere rehberlik yapılarak, sağlığı geliştirici ve koruyucu hizmetler ile ana çocuk sağlığı ve üreme sağlığı hizmetlerinin verilmemesi, verdiği hizmetlerle ilgili olarak sağlık kayıtlarını tutmak ve gerekli bildirimlerin yapılmaması, kendisine kayıtlı kişilerin yılda en az bir defa değerlendirerek sağlık kayıtlarının güncellenmemesı̇ nedeniyle mevzuat hükümlerı̇ gereğı̇ itiraz başvurusunun uygun görülmediği,
2.9. Ombudsmanlık başvurusuna istinaden Müdürlük Çocuk, Ergen, Kadın ve Üreme Sağlığı Birimine tekrar görüş sorulduğu, ilgili birimin ekli yazısında da belirtildiği üzere 28/03/2013 tarihinden beri birimde kayıtlı kişiye Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği gereği olan takip ve izlemlerin eksik yapılması ve durumun komisyon tarafından tespit edilmesi nedeniyle itiraz başvurusunun uygun olmadığının ifade edildiği,
2.10. Aile hekiminin Performans Usul ve Esaslarına göre aile hekiminin tekrar itiraz hakkı olmasına rağmen, Komisyona yapılmış herhangi bir ikinci itiraz başvurusu olmadığı gibi ’dan da
Müdürlüğe yapılan bir yazılı başvuru ya da telefon görüşmesinin olmadığı, aile hekimi tarafından
Performans Usul ve Esaslarına göre kararın kabul edildiği, Müdürlükçe, öncelikle birinci basamak koruyucu sağlık hizmetlerinin düzgün, zamanında ve usulüne uygun yapılmasını sağlamak, ilerleyen süreçte doğabilecek anne, bebek ölümlerinin önüne geçebilmek, vatandaşlarımızda geç tespit edilen bir sağlık sorunu nedeniyle doğabilecek hukuki ve vicdani bir süreç yaşanmamasını sağlamak ve kamu zararına yol açılmaması için mezkûr mevzuat hükümleri gereğince yapılabilecek bir işlem bulunmadığı,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin; 5.1. “Aile Hekiminden Yapılacak Kesintiler” başlıklı 20 inci maddesinde; “(1) Koruyucu hekimlik hizmetlerinden; aşılama, gebe, bebek-çocuk takibi için ayrı ayrı, başarı oranına göre kesinti uygulanır.
Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimi veya geçici aile hekimi için 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (a)
bendine göre hesaplanan brüt ücretin; a) Aylık başarı oranı % 98 – % 97 ise % 2’si, b) Aylık başarı oranı % 96 – % 95 ise % 4’ü, c) Aylık başarı oranı % 94 – % 90 ise % 6’sı, ç) Aylık başarı oranı % 89 – % 85 ise % 8’i, d) Aylık başarı oranı % 85’ten daha düşük olanlar için % 10’u, esas alınmak suretiyle hesaplanacak miktarlar, aşılama, gebe, bebek-çocuk takibi için ayrı ayrı değerlendirilerek aile hekimine yapılacak ödemeden düşülür.
(2) Aşılama, gebe, bebek-çocuk takiplerinin hangi aralıklarda ne şekilde yapılacağı ve kesintilerin usul ve esasları Bakanlıkça belirlenerek duyurulur.
(3) Köy yollarının kar, çığ düşmesi, sel nedeniyle kapanması gibi mülki idare amirinin takdir edeceği mücbir sebepler veya aşılama, gebe, bebek-çocuk takibinin ihbar düzenlenmesine rağmen yaptırılmaması gibi nedenlerle yerine getirilemeyen hizmetler, bu hesaplamalarda dikkate alınmaz.
(4) Bu madde gereğince aile hekiminden yapılacak kesintilerin toplamı, 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince hesaplanan brüt tutarın % 20’sinden fazla olamaz.” 5.2. “Aile sağlığı çalışanından yapılacak kesintiler” başlıklı 23 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin
20 nci maddesine göre yapılacak kesintilerdeki usul, esas ve oranlar, sözleşme veya görevlendirmeyle
çalıştırılan aile sağlığı çalışanları için 21 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine göre hesaplanan brüt gelir üzerinden hesaplanmak suretiyle aynen uygulanır.
(2) Bu madde gereğince aile sağlığı çalışanından yapılacak kesintilerin toplamı, 21 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi gereğince hesaplanan brüt gelirinin % 20’sinden fazla olamaz.”
6. Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin; 6.1. “Aile hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Aile hekimi, aile sağlığı merkezini yönetmek, birlikte çalıştığı ekibi denetlemek ve hizmet içi eğitimlerini sağlamak, Bakanlıkça ve Kurumca yürütülen özel sağlık programlarının gerektirdiği kişiye yönelik sağlık hizmetlerini yürütmekle yükümlüdür.
(2) Aile hekimi, kendisine kayıtlı kişileri bir bütün olarak ele alıp kişiye yönelik koruyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini bir ekip anlayışı içinde sunar.
(3) Aile hekiminin Kurumca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
a) Çalıştığı bölgenin sağlık hizmetinin planlamasında bölgesindeki toplum sağlığı merkezi ile işbirliği yapmak.
b) Hekimlik uygulaması sırasında karşılaştığı toplum ve çevre sağlığını ilgilendiren durumları bölgesinde bulunduğu toplum sağlığı merkezine bildirmek.
c) Kendisine kayıtlı kişilerin ilk değerlendirmesini yapmak için altı ay içinde ev ziyaretinde bulunmak veya kişiler ile iletişime geçmek.
ç) Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermek.
d) Sağlıkla ilgili olarak kayıtlı kişilere rehberlik yapmak, sağlığı geliştirici ve koruyucu hizmetler ile ana çocuk sağlığı ve üreme sağlığı hizmetlerini vermek.
e) Periyodik sağlık muayenesi yapmak.
f) Kayıtlı kişilerin yaş, cinsiyet ve hastalık gruplarına yönelik izlem ve taramaları (kanser, kronik hastalıklar, gebe, lohusa, yenidoğan, bebek, çocuk sağlığı, adölesan (ergen), erişkin, yaşlı sağlığı ve benzeri) yapmak.
g) Evde takibi zorunlu olan engelli, yaşlı, yatalak ve benzeri durumdaki kendisine kayıtlı kişilere evde veya gezici/yerinde sağlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermek.
ğ) Aile sağlığı merkezi şartlarında teşhis veya tedavisi yapılamayan hastaları sevk etmek, sevk edilen hastaların geri bildirimi yapılan muayene, tetkik, teşhis, tedavi ve yatış bilgilerini değerlendirmek, ikinci ve üçüncü basamak tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri ile evde sağlık hizmetlerinin koordinasyonunu sağlamak.
h) Tetkik hizmetlerinin verilmesini sağlamak ya da bu hizmetleri vermek.
ı) Verdiği hizmetlerle ilgili olarak sağlık kayıtlarını tutmak ve gerekli bildirimleri yapmak.
i) Kendisine kayıtlı kişileri yılda en az bir defa değerlendirerek sağlık kayıtlarını güncellemek.
j) Gerektiğinde hastayı gözlem altına alarak tetkik ve tedavisini yapmak.
k) Entegre sağlık hizmetinin sunulduğu merkezlerde gerektiğinde hastayı gözlem amaçlı yatırarak tetkik ve tedavisini yapmak.
l) İlgili mevzuatta birinci basamak sağlık kuruluşları ve resmî tabiplerce kişiye yönelik düzenlenmesi öngörülen her türlü sağlık raporu, sevk evrakı, reçete ve sair belgeleri düzenlemek.
m) Kurumca belirlenen konularda hizmet içi eğitimlere katılmak.
n) Kurumca ve ilgili mevzuat ile verilen diğer görevleri yapmak.” 6.2. “Aile sağlığı elemanının görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Aile sağlığı elemanı, aile hekimi ile birlikte ekip anlayışı içinde kişiye yönelik koruyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini sunmak ve görevinin gerektirdiği hizmetler ile ilgili sağlık kayıt ve istatistiklerini tutmakla yükümlüdür. 4 üncü maddede sayılan görevlerin yerine getirilmesinde aile hekimi ile birlikte çalışır.” (2) Aile sağlığı elemanının Kurumca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.
a) Kişilerin hayati bulgularını ölçmek ve kaydetmek.
b) Aile hekiminin gözetiminde, talimatı verilen ilaçları uygulamak.
c) Yara bakım hizmetlerini yürütmek.
ç) Tıbbi alet, malzeme ve cihazların hizmete hazır bulundurulmasını sağlamak.
d) Poliklinik hizmetlerine yardımcı olmak, tıbbi sekreter bulunmadığı hallerde sevk edilen hastaların sevk edildiği kurumla koordinasyonunu sağlamak.
e) Gereken tetkikler için numune almak, eğitimini aldığı basit laboratuvar tetkiklerini yapmak veya aldığı numunelerin ilgili laboratuvar tarafından teslim alınmasını sağlamak.
f) Gezici ve yerinde sağlık hizmetleri, sağlığı geliştirici ve koruyucu hizmetler ile ana çocuk sağlığı ve üreme sağlığı hizmetlerini vermek, evde sağlık hizmetlerinin verilmesinde aile hekimine yardımcı olmak.
g) Kurumca belirlenen hizmet içi eğitimlere katılmak.
ğ) Sağlık hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak görev, yetki ve sorumlulukları kapsamında aile hekiminin verdiği diğer görevleri yerine getirmek.
h) Kurumca ve ilgili mevzuat ile verilen diğer görevleri yapmak.”
hükümleri yer almaktadır.
7. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aile Hekimliği İzleme Değerlendirme Daire
Başkanlığının 10.06.2014 tarihli ve 29962 sayılı yazısı ile duyurulan Performans İtiraz Komisyonu
Çalışma Usul ve Esaslarının; 7.1. 18 inci maddesinde; “Komisyon kararına itiraz, ancak ek bilgi ve belge olması durumunda ve bir sonraki toplantıya kadar aynı komisyona yapılacak olup komisyon tarafından tekrar değerlendirilerek karara bağlanacaktır.”
7.2. “Aile Hekimliği Uygulaması Performans Değerlendirilmesi İtiraz Nedenleri ve Sunulması
Gereken Evraklar” başlıklı Ek 1’de; “Aile hekimliği biriminde, aile hekimi mevcut (sözleşmeli/görevlendirmeli) ise performans itiraz formu aile hekimi tarafından doldurulacak, ayrıca aile sağlığı çalışanı performans itiraz formu doldurmayacaktır.” ifade edilmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, İzmir İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı Buca 35.07.008 No.lu aile hekimliğinde hemşire (aile sağlığı çalışanı) olarak görev yaptığını, bir gebe ile ilgili olarak 27/03/2023-03/07/2023 tarihleri arasında yapılması gereken 1. izleminin; gebenin 31 Temmuzda başvurması neticesinde 31 Temmuz tarihinde gebelik bildirimi ve izlemi yapılarak Ulusal Sağlık Sistemine (USS) kendisi tarafından gönderildiğini, ancak gebenin 1. izlemi performans izlem aralığında yapılmadığından dolayı maaşından performans kesintisi altında 2.883 TL kesildiğini ifade ederek, ilgili kişinin gebeliğinin geç tespiti neticesinde haksız kesilen performans maaş kesintisi 2.883 TL’nin tarafına kesintinin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle iadesini talep etmektedir.
10. İlgili idare (İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü) tarafından başvuranın görev yaptığı birimde sözleşmeli
Aile Hekimi tarafından Temmuz ayında gönderilen performans itiraz başvurusunun 29/05/2014 tarih ve sayılı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu (THSK), Aile Hekimliği İzleme ve
Değerlendirme Daire Başkanlığının “Performans İtiraz Komisyonu Çalışma Usulü ve Esasları” yazısı gereğince oluşturulan “Aile Hekimliği Uygulamasında Çalışan Personelin İtirazlarını Değerlendirme
Komisyonu” tarafından kabul edilmediği, Müdürlükçe, öncelikle birinci basamak koruyucu sağlık hizmetlerinin düzgün, zamanında ve usulüne uygun yapılmasını sağlamak, ilerleyen süreçte doğabilecek anne, bebek ölümlerinin önüne geçebilmek, vatandaşlarımızda geç tespit edilen bir sağlık sorunu nedeniyle doğabilecek hukuki ve vicdani bir süreç yaşanmamasını sağlamak ve kamu zararına yol açılmaması için mezkûr mevzuat hükümleri gereğince yapılabilecek bir işlem bulunmadığı savunulmaktadır.
11. Şikâyet konusuna ilişkin idareden gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; başvuran tarafından bir gebenin 1. izleminin performans izlem aralığında yapılmadığından dolayı başvuranın maaşından performans kesintisi adı altında 2.883 TL kesildiği, konu ile ilgili olarak başvuranın bağlı olduğu aile hekimi tarafından 22.08.2023 tarihinde itirazda bulunulduğu, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Performans İtiraz Komisyonu Çalışma Usul ve Esasları doğrultusunda oluşturulan Performans İtiraz
Komisyonunun 2023 yılı Ağustos ayındaki toplantısında itirazın reddine karar verildiği, ilgili aile hekiminin mezkûr Usul ve Esaslara göre Komisyon kararına karşı itiraz hakkı olmasına rağmen, Komisyona yapılmış herhangi bir ikinci itiraz başvurusunun bulunmadığı görülmektedir.
12. Başvuran tarafından her ne kadar ilgili kişinin gebeliğini tespit eden özel hastanenin gebeliğin bildirimini yapmaması, 4 kez yapılan kadın doğum kontrollerindeki gebe izlemlerini bildirmemesi, bahse konu kişinin gebelik işlemleriyle ilgili hizmeti aile hekimliğinden almak istemeyişi ve aile hekimliği birimine geç başvurması neticesinde 1. izleminde gecikme yaşandığı ifade edilmekle birlikte, Aile
Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin “Aile hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 4 üncü
maddesinde; “… f) Kayıtlı kişilerin yaş, cinsiyet ve hastalık gruplarına yönelik izlem ve taramaları (kanser, kronik hastalıklar, gebe, lohusa, yenidoğan, bebek, çocuk sağlığı, adölesan (ergen), erişkin, yaşlı sağlığı ve benzeri) yapmak.” hükümlerine yer verildiği, dolayısıyla aile hekimliği çalışanlarının birinci basamak koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında (üst basamak sağlık hizmet sunucularından bağımsız olarak)
kendilerine kayıtlı kişilerin yaş, cinsiyet ve hastalık gruplarına yönelik rutin izlem ve taramalarını yapma görevinin bulunduğu, buna göre Aile Hekimliği Birimince bahse konu gebenin 27.03.2023-03.07.2023 tarihleri arasında yapılması gereken 1. izleminin gecikmeli olarak 31.07.2023 tarihinde yapıldığı, yukarıda yer verilen ilgili mevzuat hükümleri ve Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun “15-49 Kadın
İzlemleri” konulu ve ilgili tüm birimlere gönderilen 17.03.2015 tarihli ve 84879097/230 sayılı yazısı ile
Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanarak internet üzerinden tüm ilgililerin erişimine açılan Doğum Öncesi
Bakım Yönetim Rehberi uyarınca aile hekimliği çalışanlarının kendilerine kayıtlı 19-49 yaş grubundaki tüm kadınların gebe takip ve belirli dönemler itibarıyla izlem sorumluluğunun bulunmasına rağmen ilgili gebenin takip ve izlem hizmetlerinin süresinde ve usulüne uygun bir şekilde yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.
13. Başvuranın, Aile Hekimliği Birimine kayıtlı bir gebenin 1. izleminin süresinde yapılmadığı dolayısıyla performans ücretinde kesintiye gidildiği, söz konusu kesintinin Aile Hekimliği Uygulaması Kapsamında
Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin birinci fıkrasında “Koruyucu hekimlik hizmetlerinden; aşılama, gebe, bebek-çocuk takibi için ayrı ayrı, başarı oranına göre kesinti uygulanır.” hükmü ile ikinci fıkrasındaki
“Aşılama, gebe, bebek-çocuk takiplerinin hangi aralıklarla ne şekilde yapılacağı ve kesintilerin usul ve esasları Bakanlıkça belirlenerek duyurulur.” hükmü kapsamında gerçekleştirildiği, başvuranın bağlı olduğu aile hekimi tarafından 22.08.2023 tarihinde yapılan itirazın Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliğinin 4 üncü maddesi, Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun “15-49 Kadın
İzlemleri” konulu 17.03.2015 tarih ve 84879097/230 sayılı yazısı ve “Sağlık Bilgi Sistemleri” konulu
12.09.2022 tarih ve E.493 sayılı yazısına uygun olmayan izlem girişi nedeniyle Performans İtiraz
Komisyonu tarafından reddedildiği görülmektedir.
14. Yukarıda yer verilen ilgili mevzuat hükümleri, Sağlık Bakanlığı tarafından konuya ilişkin hazırlanarak tüm birimlere dağıtımlı olarak gönderilen yazılar ve ilgili idarenin açıklamaları uyarınca; birinci basamak koruyucu sağlık hizmetlerinin düzgün, zamanında ve usulüne uygun yapılmasını sağlamak, ilerleyen süreçte doğabilecek anne, bebek ölümlerinin önüne geçebilmek, vatandaşlarımızda geç tespit edilen bir sağlık sorunu nedeniyle doğabilecek hukuki ve vicdani bir süreç yaşanmamasını sağlamak ve kamu zararına yol açılmaması için Aile Hekimliği Birimi çalışanlarının gebe takip ve izlem hizmetlerini süresinde sağlamalarının gerektiği, bu hizmetlerin süresinde yerine getirilmemesi halinde ise ilgililerin maaşından performans kesintisi yapıldığı anlaşılmaktadır.
15. Diğer taraftan, benzer bir konuda Kurumumuza yapılmış olan 2023/14964 numaralı başvuru üzerinden; Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı bir bebeğin ilk izlem aşı tarihinin geçirilmesi neticesinde aile hekimi olan başvuranın maaşından yapılan performans kesintisi ile ilgili olarak, idarece gerçekleştirilen performans kesintisi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile 05/03/2024 tarihli ve 2024/2488sayılı Ret Kararının verilmiş olduğu tespit edilmiştir.
16. Dosya kapsamında yapılan inceleme ve araştırma ile Kurumumuzca 2023/14964 numaralı başvuruya verilen emsal Ret Kararının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; başvuran hakkında gerçekleştirilen performans kesintisinin konuyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ve Sağlık Bakanlığı tarafından konuya ilişkin hazırlanarak ilgili tüm birimlere gönderilen yazı ve açıklamalar doğrultusunda
yapıldığı ve başvuranın bağlı olduğu aile hekiminin yapmış olduğu performans itirazının Performans İtiraz
Komisyonu tarafından değerlendirilerek yukarıda detayına yer verilen gerekçelerle reddedildiği anlaşıldığından, idarece gerçekleştirilen performans kesintisi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İZMİR VALİLİĞİNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi