Maaş promosyon ücretinin eksik ödenmesi iddiası (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuru, kamu görevinden ihraç edilen bir öğretmenin, ihraç süresince maaş promosyonlarının ödenmediği iddiasıyla Milli Eğitim Bakanlığı’na yaptığı şikâyeti kapsamaktadır. Şikayetçi, 22/01/2020 tarihinde başvurusunu yaparak, ihraç olduğu dönemdeki promosyon ücretinin kendisine ödenmesini talep etmiştir. İlgili idare, yapılan incelemeler sonucunda, promosyon ödemelerinin, Dulkadiroğlu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Halk Bankası arasında imzalanan protokoller çerçevesinde gerçekleştirildiğini belirtmiştir. 2016-2019 yıllarını kapsayan protokol gereği, şikayetçiye 670 TL, 2019-2022 yıllarını kapsayan yeni protokol kapsamında ise 2072 TL promosyon ödemesi yapılmıştır.

Kamu Denetçiliği Kurumu, şikayetçinin, ihraç olduğu süre zarfında alması gereken promosyon tutarının eksik ödendiğini tespit etmiştir. Bu bağlamda, Milli Eğitim Bakanlığı’na, şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Kurum, bu kararın, ilgili bakanlık tarafından otuz gün içinde bildirilmesini zorunlu kılmıştır. Bu süreç, kamu görevlilerinin haklarının korunması ve idarenin hukuka uygun hareket etmesi açısından önem taşımaktadır.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/11560-S.20.16285

BAŞVURU NO : 2020/1594

KARAR TARİHİ : 05/06/2020

TAVSİYE KARARI

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Maaş promosyon ücretinin eksik ödendiği iddiasına ilişkindir.

BAŞVURU TARİHİ : 22/01/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Şikâyetçi, kamu görevinden ihraç edildiği ve göreve iade edildiği süreler arasında maaş promosyonlarının ödenmediğini iddia edip ihraç olduğu tarihler arasındaki promosyon ücretinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 03/04/2020 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Milli Eğitim

Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı’ndan alınan 21/04/2020 tarihli ve E.

sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. İMKB Doğukent Ortaokulu öğretmeni ün göreve iade edildiği tarih itibarıyla promosyonlarının ödenmediği hakkındaki yazı ve eklerinin incelendiği, 2.2. İlgiliye; idarece mali ve özlük haklarına ilişkin ödemelerin ve promosyon ödemesinin yapıldığı, 05/02/2020 tarihli ve sayılı yazıyla hukuki gerekçeler ile birlikte

Müdürlüğün Strateji Bölümü ve İnsan Kaynakları Bölümünün bilgilendirildiği, 2.3. Promosyon ödemelerinin Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 19/07/2007 tarihli ve 9103 sayılı 2007/21 nolu Genelge emirleri doğrultunda personel maaş ödemelerine esas olmak üzere Müdürlük ile Banka arasında yapılan protokol çerçevesinde yapıldığı, 2.4. Müdürlük ile Halk Bankası arasında yapılan 2016 -2019 yıllarını kapsayan 3 (üç) yıllık protokol gereğince ilgiliye promosyon ödemesinin 2016 Şubat ayında 670,00 TL 3 (üç)

yıllık peşin olarak ödendiği, aynı zamanda; yeni protokol çerçevesinde 2019-2022 yıllarının kapsayan 3 (üç) yıllık protokol gereğince 2019 Şubat ayında ise 2072,00 TL promosyon ödemesinin 3 (üç) yıllık peşin olarak ödendiği, 2.5. İlgili ile benzer durumda olan personel için protokol doğrultusunda hareket edildiği, ilçeye ilk defa atanan personeller için ilçede göreve başlama tarihi itibarıyla 6 (altı) aylık dönemler halinde promosyon ödemesi yapıldığı, bu konuda Müdürlük ile Banka arasında yapılan protokol doğrultusunda herhangi bir farklı uygulamanın söz konusu olmadığı, 2.6. İlgilinin ilçede çalıştığı sürelere ilişkin hizmet cetvelinin yazı ekinde gönderildiği, konuyla ilgili adı geçenle maaş, ek ders, eğitime hazırlık ödeneği ve faiz ödemeleri hakkında yazışma yapıldığı, 2.7. Herhangi bir yargı organında görülmekte olan veya sonuçlanan dava bulunup bulunmadığı bilgisinin bilinmediği, Hususları bildirilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” 3.2. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesi; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” 3.4. “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” 3.5. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler: Genel ilkeler” başlıklı 128 nci maddesinin ikinci fıkrası; “…Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır…”, 4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal

Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.” 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 6. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Aylığın Ödenme Zamanı ve Esasları” başlıklı 164 üncü maddesi; “Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir. Emekliye ayrılma ve ölüm hallerinde o aya ait peşin ödenen aylık, geri alınmaz.

Sözleşmeli personelin ücretleri sözleşme şartlarına göre; geçici personelin gündelikleri gün hesabıyla hafta veya ay sonlarında ödenir.

Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel

Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve

2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet

memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.

Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye

Bakanlığı yetkilidir.” 7. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı

“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü

Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin; 7.1. “Komisyonun oluşumu” başlıklı 1 inci maddesi; “Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı

Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.” 7.2. “Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesi; “Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.

a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi, b) Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi c) Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması. …” 7.3. “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesi; “Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır.

Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir.

Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet

Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.

Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.

Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir.”

8) 08/03/2018 tarihli ve 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7098 sayılı

Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun (12/01/2018 tarihli ve 30299 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanan 697 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken

Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname); “İade hükümleri” başlıklı 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “ İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.”

9) 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 nolu

Başbakanlık Genelgesinin;

9.1) 4 üncü maddesi,

“ (10/08/2010 tarihli ve 27668 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2010/17 nolu Başbakanlık

Genelgesi ile değişik) Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır.”

9.2) 5 inci maddesi,

“ (05/08/2008 tarihli ve 26958 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008/18 nolu Başbakanlık

Genelgesi ile değişik) Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.”,

9.3) 7 nci maddesi,

“Genelge çerçevesinde yapılacak uygulamalar kurum personelinin rahatlıkla bilgi edinebileceği şekilde ilan panoları ve internet siteleri yoluyla ilan edilecek, aleniyet ilkesine titizlikle riayet edilecektir” 10. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel

Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesi; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” 11. Dulkadiroğlu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 2016 – 2019 Yılları Maaş Ödeme

Protokolünün; 11.1. “Personele hesap açılması ve ATM kartı verilmesi” başlıklı 3 üncü maddesi; “Kurum, maaş ödeyeceği personelin Bankaca istenen bilgilerini protokolün imzalandığı tarihten en geç 5 gün içerisinde istenen dosya deseninde bir liste halinde ve aynı zamanda elektronik bilgi aktarımı yoluyla… Bankanın Kahramanmaraş şubesine yazılı olarak bildirecektir. Kurum kadrosuna yeni katılan personel ile Kurumla ilişkisi kesilen personele ait bilgileri 3 gün önceden Bankaya bildirmekle yükümlüdür.

İş bu protokol kapsamındaki promosyon işlemleri, banka nezdinde açılmış/açılacak olan 3L’li ve/veya başka bir ad altındaki geçici hesaplar üzerinden gerçekleştirilecek olup, kurumun bu hesap/hesaplar üzerinde herhangi bir tasarruf hak ve yetkisi bulunmamaktadır.” 11.2. “Ödeme bilgilerinin bankaya iletimi” başlıklı 4 üncü maddesi; “ Kurum; Banka’nın maaş ödemesi hizmetlerinden yararlanabilmek için her bir ödeme döneminde, personeline o dönem için yapılacak ödemelerin dökümünü (ödeme bilgilerini) maaş ödeme gününden en az 2 iş günü önce saat 12:00’ye kadar Banka’nın Madde-1’de belirtilen

Şubesine, kurumun bilgisi dahilinde bankaca belirlenen ve istenen formatlarda, kurum yetkililerinin ıslak imzalarını taşıyan yazılı ödeme talimatı ile birlikte bir liste halinde ve – taraflardan birinin talebi halinde – aynı zamanda elektronik bilgi aktarımı yolu ile veya disket/cd aracılığı ile de Bankaya iletecek ve teslim edecektir. Ödeme talimatı ve ödeme bilgilerinin gönderiminde yukarıdaki sürelere ve koşullara uyulmadığı, ıslak imzalı ödeme talimatı ekinde yer alan liste ile elektronik bilgi aktarımı, cd/disket içeriğinde yer alan bilgilerin birbiriyle uyumlu olmadığı, gerek fiziksel gerekse teknik açıdan problemler olması, kurumun tabi olduğu mevzuata uygun olmaması ya da Ödeme talimatı ve ödeme bilgilerinin bankanın belirlediği formatlara uygun olmaması gibi hallerde, ücretlerin personel hesaplarına alacak kaydedilmemesinden ya da hatalı kaydedilmesinden ve bu nedenlerle kurum nezdinde doğabilecek konusu suç teşkil eden ya da soruşturmaya konu olabilecek nitelikteki eylem ve usulsüzlüklerden dolayı Kurum Banka’ya karşı hiçbir itiraz veya talep hakkı bulunmadığını, tüm sorumluluğun münhasıran kendisinde olduğunu kabul, beyan ve taahhüt eder. Ödeme bilgileri; ödeme günü, personelin adı soyadı, TCKN bilgisi, hesap numarası ve her bir personele yapılacak ödeme miktarı ve liste toplamını kapsayacaktır.

Liste toplamları ile personel maaş bilgileri arasında farklılık bulunması halinde bilgilerin düzeltilmesi Banka sorumluluğunda değildir. Bu durumda Kurum’dan yeni liste istenecektir.

Ödeme bilgilerine ait münferit hatalar bulunması halinde bu personele maaş ödemesi hizmeti verilemeyecektir. Bu kişilere ödemenin sağlanması kurumun sorumluluğunda olacaktır.

Kurum, bu gibi durumlarda Banka’ya karşı itiraz ve talep hakkı bulunmadığını kabul, beyan ve taahhüt eder.

Banka, Kurum personeline protokol içeriğinin gerçekleşmesi ve 15/01/2016 tarihinden itibaren ilk maaş ödemesinin yapılması şartı ile kişi (personel) başı aylık 18,61 TL üzerinden yapılacak hesaplama ile mevcut olduğu bildirilen 3177 personele PEŞİN olarak toplam 2.128,590 TL promosyon ödemesi yapacaktır. Promosyon tutarının tamamı nakit olarak ödenecektir….

Kurum personelinin promosyon ödemeleri ile ilgili itirazlarından, hukuki konulardan ve bu türden olabilecek dava ve sonuçlarından Bankanın hiçbir sorumluluğu olmayacaktır…”

Hükmünü amirdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

12. Şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için Milli Eğitim Bakanlığı’na Tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar

Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Şikayetçi, Dulkadiroğlu İMKB Doğukent Ortaokulunda görev yapmakta iken 22/07/2016 tarihinde açığa alındığını, 01/09/2016 tarih ve 672 sayılı KHK ile ihraç edildiğini, OHAL

Komisyonunun kararı üzerine 11/11/2018 tarihinde görevine iade edildiğini iddia edip, ihraç olduğu tarihler arasındaki maaş promosyon ücretinin ödenmesini talep etmektedir.

14. Başvuranın başvurusu hakkında ayırma kararı verilmiş olup, bu kararda, başvuranın; “Ödenmeyen mali hakları ile ilgili olarak; ek ders ve sınav ücretleri, destekleme ve yetiştirme kurslarında verilen hizmet puanları, eksik ödenen eğitim ve öğretim hazırlık ödeneği, asgari geçim indirimi (AGİ), faiz ödemesi ve promosyon ücretinin fiili çalışmadan sayılıp, hesaplanarak tarafına ödenmesi” taleplerinden “Promosyon ücreti” talebinin Denetçiliğimiz tarafından inceleneceği tespit edilmiştir.

15. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda; promosyon ödemelerinin

Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 19/07/2007 tarihli ve 9103 sayılı 2007/21 nolu Genelge emirleri doğrultunda personel maaş ödemelerine esas olmak üzere

Dulkadiroğlu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Banka arasında yapılan protokol çerçevesinde yapıldığı, Müdürlük ile Halk Bankası arasında yapılan 2016 -2019 yıllarını kapsayan 3 (üç)

yıllık protokol gereğince ilgiliye promosyon ödemesinin 2016 Şubat ayında 670,00 TL. 3 (üç) yıllık peşin olarak ödendiği, aynı zamanda; yeni protokol çerçevesinde 2019-2022 yıllarının kapsayan 3 (üç) yıllık protokol gereğince 2019 Şubat ayında ise 2072,00 TL.

promosyon ödemesinin 3 (üç) yıllık peşin olarak ödendiği hususları bildirilmiştir.

16. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.

17. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.

18. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2008/18 sayılı genelge ile “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.” hükmü; 2010/17 sayılı genelge ile de “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır.” hükmü eklenerek, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar ve değişiklikler, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.

19. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; Dulkadiroğlu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Halk

Bankası arasında 2016 -2019 yıllarını kapsayan 3 (üç) yıllık protokol gereğince 2016 Şubat ayında ilgiliye üç yıllık peşin olarak 670 TL ödendiği, aynı zamanda yeni protokol çerçevesinde 2019-2022 yıllarının kapsayan 3 (üç) yıllık protokol gereğince 2019 Şubat ayında ilgiliye 2072,00 TL peşin olarak ödendiği tespit edilmiştir. Ayrıca şikâyetçinin, ilgili idare nezdinde 08/10/2012 tarihinde göreve başladığı, 01/09/2016 tarih ve 29818 sayılı Mükerrer

Resmi Gazete’de yayımlanan 672 sayılı KHK ile şikâyetçinin kamu görevine son verildiği, OHAL İnceleme Komisyonunun Kararına istinaden 11/11/2018 tarihinde şikâyetçinin kamu görevine iade edildiği, şikâyetçinin mevcut durumda Yapı Kredi Bankası’ndan maaş vb.

ödemelerini aldığı ve ilgili protokolün bitiş tarihine kadar da söz konusu bankadan maaş ödemelerini almaya devam edeceği hususları tespit edilmiştir. Bu noktada uyuşmazlığın; şikâyetçinin kamu görevine fiili olarak devam etmediği 22/07/2016 ve 11/11/2018 tarihleri arasında idare ile banka arasındaki protokol kapsamında promosyon ödemelerinin tamamını alıp almadığı noktasında düğümlendiği görülmektedir.

20. Dulkadiroğlu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Halk Bankası arasında yapılan Kamu

Kurumları Maaş Ödemesi Protokolünün, 3 üncü maddesinde; “Kurum maaş ödeyeceği personelin Bankaca istenen bilgilerini protokolün imzalandığı tarihten en geç 5 gün içerisinde istenen dosya deseninde bir liste halinde ve aynı zamanda elektronik bilgi aktarımı yoluyla…

Bankanın Kahramanmaraş şubesine bildirecektir. Kurum kadrosuna yeni katılan personel ile

Kurumla ilişkisi kesilen personele ait bilgileri 3 gün önceden Bankaya bildirmekle yükümlüdür.”, 4 üncü maddesinde; “Banka, Kurum personeline protokol içeriğinin gerçekleşmesi ve 15/01/2016 tarihinden itibaren ilk maaş ödemesinin yapılması şartı ile kişi (personel) başı aylık 18,61 TL üzerinden yapılacak hesaplama ile mevcut olduğu bildirilen

3177 personele PEŞİN olarak toplam 2.128,590 TL promosyon ödemesi yapacaktır.

Promosyon tutarının tamamı nakit olarak ödenecektir…. Kurum personelinin promosyon ödemeleri ile ilgili itirazlarından, hukuki konulardan ve bu türden olabilecek dava ve sonuçlarından Bankanın hiçbir sorumluluğu olmayacaktır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

21. Dulkadiroğlu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Halk Bankası Kahramanmaraş Şubesi arasında yapılan ve 2016 – 2019 yılları arasını kapsayan protokol kapsamında Kurum personeline ilgili Banka tarafından üç yıllık maaş promosyon ücreti olarak 2.128,590 TL ödeneceği öngörülmüştür. Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise başvurana üç yıllık maaş promosyon ücreti olarak 670 TL ödendiği belirtilmiştir. Halk Bankası ile

Dulkadiroğlu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü arasındaki maaş protokol sözleşmesi devam ederken, başvuranın idarenin işlemi nedeniyle kamu görevine son verilmiş ve bu sebeple başvurana, diğer Kurum personeline nazaran eksik ödeme yapıldığı saptanmıştır. Başka bir deyişle; eğer idarenin işlemi nedeniyle başvuranın görevine son verilmemiş olsa idi, başvurana Banka tarafından maaş promosyon ücreti olarak 670 TL değil, diğer kurum personeli gibi 2.128,590 TL ücret ödeneceği hususu tespit edilmiştir.

22. Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125 inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır.

23. Ülkemizde 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasanın 120 nci maddesi ve

2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine

karar verilmiş, alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmışlardır.

24. Diğer yandan alınan tedbirler nedeniyle idarî işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanların mağduriyetlerini gidermek amacıyla da ilgililerin kamu görevine dönmesini öngören OHAL KHK’ları ile düzenleme yapılarak, görevine iade edilmesine karar verilenler açısından çıkarılmaya ilişkin Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

25. Her ne kadar göreve iade edilen kamu görevlilerine iade KHK’larında geriye dönük mali hakların ödenmesi yönünde faize ilişkin bir hüküm bulunmadığı anlaşılmış ise de, Anayasa

Mahkemesinin bireysel başvuru üzerine vermiş olduğu, 07/02/2017 tarih ve 2015/4812 sayılı kararında; “…Sonuç olarak başvurucunun maaşından kesintilerin yapıldığı tarihlerden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süredeki enflasyon oranlan dikkate alındığında mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilen söz konusu alacakların enflasyon oranlan karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödendiği anlaşılmaktadır. Buna karşın başvurucuya herhangi bir faiz ödemesi ise yapılmamış, faiz ödenmesi yönündeki başvurucunun talebi de idari ve yargısal makamlarca reddedilmiştir. Söz konusu değer kaybının oranı gözetildiğinde müdahaleyle başvurucuya şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklendiği, bu sebeple konusu müdahalenin kamunun yaran ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasında kurulması gereken adil dengeyi başvurucu aleyhine bozduğu kanaatine varılmıştır.” yönünde değerlendirme yapılmıştır.

26. Benzer nitelikli bir yargı kararında; “Ekonomilerde bir değişim vasıtası olan para, çeşitli ticari, sınai, zirai vs. faaliyetlerde kullanılmakla, sahibine, kazanç, kira, nema vs. adları altında kimi yararlar sağlayan ekonomik bir değerdir. Paranın, sahibi dışındaki kişi ve kuruluşlarca kullanılması, sahibinin bu ekonomik değerden mahrum bırakılması sonucunu yaratması yanında, enflasyon etkisinde olan ekonomilerde, paranın değerini, yani alım gücünü enflasyon oranına bağlı olarak yitirmesine (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Kahramanmaraş İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, ŞİKÂYETÇİYE ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi