|
ÖZET: Başvuran, Madencilik Petrol Ürünleri İthalat İhracat Ltd. Şti. adına maden işletme ruhsatına ilişkin idari para cezası ve iptal işlemlerine itirazda bulunmuştur. Başvurusunda, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 29/05/2017 tarihli yazısının, kendisine tebliğ edilmeden mahalle muhtarına teslim edildiğini ve bu durumun kendisini olumsuz etkilediğini belirtmiştir. Ayrıca, ruhsat harçlarının bir kısmını ödediğini, ekonomik zorluklar nedeniyle diğer kısmını ödemekte güçlük çektiğini ifade ederek, ruhsatının iptal edilmemesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, başvuruya ilişkin yaptığı açıklamada, ruhsat bedelinin ödenmemesi nedeniyle idari para cezası uygulandığını ve ruhsatın iptal edilmesi gerektiğini belirtmiştir. İdare, ruhsat sahibinin tebligat mevzuatına uygun bir şekilde bilgilendirildiğini, dolayısıyla ruhsatın iptal edilmesinin hukuken zorunlu olduğunu ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan incelemeler sonucunda idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık tespit etmemiş ve başvurunun reddini önermiştir. Sonuç olarak, başvuru, ruhsatın iptali ve idari para cezalarının uygulanması konularında yasal düzenlemelere uygun olarak değerlendirilmiş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Başvuranın, idari işlemlere karşı yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7682-7682 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/14875 2017/ 14875
KARAR TARİHİ : 04/05/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden
İşleri Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Maden işletme ruhsatının iptali hususlarına itiraz hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 29/11/2017 29.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, ortağı ve müdürü olduğu Madencilik Petrol Ürünleri İthalat İhracat
Ltd .Şti .ne ait sicil nolu maden işletme ruhsatına ilişkin idari para cezası ve iptal işlemleri hususunda, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 29/ 05/ 2017 tarih ve sayılı yazısının, kendisinin haberi olmaksızın tebliğ alındısı ile mahalle muhtarına teslim edildiğini, anılan yazının, 20/ 11/ 2017 tarihinde haberdar olunarak muhtardan tebliğ alındığını, yazı içeriğinde ruhsatın 3 ay içerisinde iptal olacağının ve idari para cezası uygulandığının bildirildiğini, faaliyet gösterdiği ilde meydana gelen deprem nedeniyle karşı karşıya kaldıkları ekonomik ve pazar sorunlarına rağmen ruhsat harçlarının bir kısmını ödediklerini bir kısmını da tüm zorluklara rağmen faaliyetlerini sürdürme gayretleri neticesinde ödeyeceklerini belirterek; kendilerine tebliğ edilmemiş olan ve geç haberdar oldukları ruhsatın 3 ay içerisinde iptal olacağına ilişkin yazının tebliğ tarihinin tekrar değerlendirilmesini ve ruhsatının iptal edilmemesi hususunda gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden, Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün 05/ 03/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuruya konu, Van ili dahilinde ve Madencilik Petrol Ürünleri İthalat İhracat
1 / 8uhdesinde bulunan IV . Grup Maden İşletme ruhsatına ilişkin olarak, 29/ 05/ 2017 tarih
ve sayılı yazıları ile 3213 sayılı Maden Kanununun ilgili maddeleri uyarınca idari para cezası uygulandığı,
2.2) Ruhsat Harçları ve Devlet Hakları ile ilgili olarak, 2013- 2014- 2015 yıllarına ait Ruhsat Harçları
ile 2011- 2012- 2013- 2014- 2015- 2016 yıllarına ait Devlet haklarının ödenmediği tespit edildiğinden, konuyla ilgili ruhsat sahibi şirkete ve Vergi dairesine tahsili için bildirimde bulunulduğu,
2.3) Söz konusu ruhsatın iptal edilip edilmeyeceği hususunda, Genel Müdürlüklerindeki işlemlerin
halen devam etmekte olduğu, 3213 sayılı Maden Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki, “Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur . İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ilgili ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır . 1. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır . Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması halinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir . Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir .” hükmü uyarınca ruhsatın iptal edilmesi gerektiği,
2.4) Genel Müdürlüklerince anılan şirkete uygulanan idari para cezaları hususunda; 13/ 07/ 2016 tarih
ve sayılı yazıları ile 2016 yılına ait ruhsat bedeli ödenmediğinden 21.116,00 TL, 10/ 01/ 2017 tarih ve sayılı evrak ile Maden Kanununun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen
“…Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahihi veya vekili imzalar . Defterin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 20.000 TL idari para cezası verilir .” hükmü doğrultusunda 21.116,00 TL tutarında idari para cezası, 2017 yılına ait ruhsat bedeli ödenmediğinden dolayı 29/ 05/ 2017 tarih ve sayılı yazıları ile 21.925,00 TL idari para cezası uygulandığı, yazıları tarihi itibariyle uygulanan idari para cezalarının ödendiğine dair Genel
Müdürlüklerine herhangi bir belgenin ibraz edilmediği,
2.5) Bahse konu 29/ 05/ 2017 tarih ve sayılı yazılarının, ruhsat sahibi
Madencilik Petrol Ürünleri İthalat İhracat Ltd . Şti .ye ait “Esenler Mah . Sıhke Cad . Apt .
kat :3 Merkez/VAN” adresine iletildiği, adrese tebliğ edilemeyip tebliğ alındısı üzerinde belirtilen yazıya göre adres kapalı olduğundan Mernis kayıtlarına göre Tebligat Kanunu 21 inci maddeye göre işlem yapılarak mahalle muhtarına 07/ 06/ 2017 tarihinde tebliğ edildiğinin, 2 nolu haber kağıdı düzenlenerek muhatabın kapısına yapıştırıldığının ve en yakın komşusu Ş.K.nın durumdan haberdar edildiğinin belirtildiği,
2.6) Tebligat Kanununun, “Tebliğ imkansızlığı ve tebellüğden imtina” başlıklı 21 inci maddesinin;
“Kendisine tebligat yapılacak kimse veya yukarıdaki maddeler mucibince tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber, adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirilir . İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır .” hükmü doğrultusunda söz konusu yazının tebligat mevzuatına uygun olduğu,
2.7) Ruhsat sahibinin Genel Müdürlük kayıtlarında bulunan ikametgah adresine gönderilen yazılar,
tebligat mevzuatına uygun bir şekilde iletildiğinden Genel Müdürlüklerince bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmadığı,
2.8) Şirkete uygulanan idari para cezalarının, Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahasında yapılan
denetimler ve bilgi işlem kayıtlarında yapılan incelemeler neticesinde ve 3213 sayılı Maden Kanunu
2 / 8gereği, Genel Denetim Olurları ve Makam Olurları alınarak uygulandığı, idari para cezalarına şirket
tarafından herhangi bir şekilde itiraz edildiğine dair bilgi ve belge bulunmadığı,
2.9) Ruhsat bedelinin ödenmemesinden dolayı uygulanan idari para cezasının, 3213 sayılı Maden
Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hükmü gereği olduğu ve ilgili madde uyarınca ruhsatın iptal edilmesi gerektiği,
2.10) Başvuru konusu hakkında, Maden Kanununun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrası hükmü ile
Tebligat Kanununun “Tebliğ imkansızlığı ve tebellüğden imtina” başlıklı 21 inci maddesinde açıklanan hüküm doğrultusunda işlem yapıldığı,
2.11) Genel Müdürlüklerince yapılan tüm işlemler, 3213 sayılı Maden Kanunu ve Yönetmelikleri ile
diğer mevzuat çerçevesinde yerine getirildiğinden, yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü yer almaktadır .
4) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
5) 4/ 6/ 1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun;
5.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“İşletme Ruhsatı : İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi .”
“Devlet Hakkı : Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen kısım .”
“Ruhsat Bedeli : Taban bedelinin, maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli ( 1) ve ( 2) sayılı tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar; arama ruhsatlarında tamamı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, işletme ruhsatlarında ise %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere maden gruplarına göre teminat olarak ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına yatırılması gereken tutarı .”
“Daimi Nezaretçi : (Ek : 4/ 2/ 2015- 6592/ 2 md .) İşletmede daimi olarak istihdam edilen maden mühendisini .” olarak tanımlanmıştır .
5.2) “Beyan usulü” başlıklı 10 uncu maddesinin altıncı fıkrasında; “Daimi nezaretçinin, atandığı
ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine kaydetmesi zorunludur . Aksi takdirde daimi nezaretçi uyarılır . İkinci kez aynı ruhsat ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçi hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır . Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar . Defterin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 20.000 TL idari para cezası verilir .” hükmü yer almaktadır .
3 / 85.3) “Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Yürürlükteki
ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur .
İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır . I . Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır . Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000
TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir . Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir . Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir . Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz . Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir .
Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000
TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi
Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır . Ruhsat bedeli, taban bedelinin maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak arama ruhsatlarında ekli ( 1) sayılı tabloda, işletme ruhsatlarında ise ekli ( 2) sayılı tabloda gösterildiği şekilde hesaplanır . Kuruşlar liraya iblağ edilir .
Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idari para cezaları hakkında 30/ 3/ 2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır . Bu
Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir . Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir…” hükmüne yer verilmiştir .
6) 11/ 2/ 1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununun
6.1) “Elektronik tebligat” başlıklı 7/a (Ek : 11/ 1/ 2011- 6099/ 2 md.) maddesinde; “Anonim,
limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlere elektronik yolla tebligat yapılması zorunludur . Birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre elektronik yolla tebligatın zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde bu Kanunda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılır . Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır . Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir .”
6.2) “ Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat” başlıklı 12 nci maddesinde; “Hükmi şahıslara
tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır . Bir ticarethanenin muamelelerinden doğan ihtilaflarda, ticari mümessiline yapılan tebliğ muteberdir .”
6.3) “Hükmi şahısların memur ve müstahdemlerine tebligat” başlıklı 13 üncü maddesinde ;“…
hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır .” 6.4.) “Tebliğ imkansızlığı ve tebellüğden imtina” başlıklı 21 inci maddesinde; “Kendisine tebligat yapılacak kimse veya yukarıdaki maddeler mucibince tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber, adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirilir . İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır .
(Ek fıkra : 11/ 1/ 2011- 6099/ 5 md .) Gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup, muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi, tebliğ memuru
4 / 8tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya
memurlarına imza karşılığında teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırır . İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır …” hükümleri bulunmaktadır .
7) Resmi Gazetenin 21/ 09/ 2017 tarih ve 30187 sayısında yayımlanan Maden Yönetmeliğinin,
“KEP adreslerinin bildirilmesi” başlıklı geçici 10 uncu maddesinde; “Ruhsat sahiplerinin tebligata esas Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) adreslerinin bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren iki ay içerisinde Genel Müdürlüğe bildirilmesi zorunludur . Aksi halde Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası gereğince işlem tesis edilir .” hükmü bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idarenin tebliğ usulü ile
tebliğ tarihinin belirlenmesinde ve ruhsatın iptal edilmesi işlemlerinde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, ortağı ve müdürü olduğu Madencilik Petrol Ürünleri İthalat İhracat
Ltd .Şti .ne ait maden işletme ruhsatına ilişkin idari para cezası ve iptal işlemleri hususunda, Enerji ve
Tabi Kaynaklar Bakanlığının 29/ 05/ 2017 tarihli yazısının, kendisinin haberi olmaksızın tebliğ alındısı ile mahalle muhtarına teslim edildiğini, anılan yazının, 20/ 11/ 2017 tarihinde haberdar olunarak muhtardan tebliğ alındığını, yazı içeriğinde ruhsatın 3 ay içerisinde iptal olacağının ve idari para cezası kesildiğinin bildirildiğini, faaliyet gösterdiği ilde meydana gelen deprem nedeniyle karşı karşıya kaldıkları ekonomik ve pazar sorunlarına rağmen ruhsat harçlarının bir kısmını ödediklerini bir kısmını da tüm zorluklara rağmen faaliyetlerini sürdürme gayretleri neticesinde ödeyeceklerini belirterek; kendilerine şahsen tebliğ edilmemiş olan ve geç haberdar oldukları ruhsatın 3 ay içerisinde iptal olacağına ilişkin yazının tebliğ tarihinin tekrar değerlendirilmesini ve ruhsatın iptal edilmemesini talep etmektedir .
10) Başvuru konusuna ilişkin idareden temin edilen bilgi ve belgelerden; Van ili dahilinde
Madencilik Petrol Ürünleri İthalat İhracat uhdesinde bulunan IV . Grup Maden
İşletme ruhsatına ilişkin olarak, 2013- 2014- 2015 yıllarına ait Ruhsat Harçları ile 2011- 2012- 2013- 2014- 2015- 2016 yıllarına ait Devlet haklarının ödenmediğinin tespit edildiği ve konuyla ilgili ruhsat sahibi şirkete ve vergi dairesine tahsili için Maden İşleri Genel Müdürlüğünce bildirimde bulunulduğu; aynı şekilde, anılan Genel Müdürlüğün 13/ 07/ 2016 tarihli yazısı ile 2016 yılına ait ruhsat bedeli ödenmediğinden 21.116,00 TL, 10/ 01/ 2017 tarihli yazısıyla Maden
Kanununun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrası hükmü doğrultusunda 21.116,00 TL tutarında idari para cezası uygulandığının bildirildiği anlaşılmıştır .
11) Başvuruya konu edilen Genel Müdürlüğün 29/ 05/ 2017 tarih ve sayılı yazısıyla;
01/ 01/ 2017 tarihi itibariyle tahakkuk eden ve son ödeme tarihi 31/ 01/ 2017 olan 2017 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığının tespit edildiği, anılan ruhsat sahası için Maden Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü doğrultusunda ruhsat bedelinin yasal süresi içerisinde ödenmediği tespit edildiğinden 21.925,00 TL tutarında idari para cezası uygulandığı, ruhsat bedelinin anılan yazının tarafına tebliğ tarihinden itibaren üç ( 3) ay içerisinde yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceğinin bildirildiği anlaşılmıştır . Ayrıca İdarenin 2 numaralı paragrafta yer verilen Kurumumuza cevap yazısı tarihi itibariyle, uygulanan idari para cezalarının işletme tarafından ödendiğine dair
5 / 8herhangi bir belgenin ibraz edilmediği belirtilmiştir .
12) İlgili hükümlerine 5 numaralı paragraflarda yer verilen Maden Kanununda, işletme ruhsatı;
işletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi olarak tanımlanmış olup; bu anlamda, işletme ruhsatı, Kanunda öngörülen esas ve usullere göre bedel karşılığında alınan ve yıllık aidatları olan yetki belgeleridir . Kanunda ruhsat sahibi işletmeler için birtakım yükümlülükler getirilmiş ve anılan yükümlülüklere uyulmaması halinde uygulanacak olan yaptırımlar da cezaların kanuniliği ilkesi çerçevesinde Kanun maddesinde açık bir şekilde öngörülmüştür . Kanunda bu şekilde ruhsat sahipleri için birtakım yükümlülükler ve idari para cezaları öngörülmesi suretiyle madencilik faaliyetlerinin denetlenmesi amaçlanmıştır .
13) Anayasanın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden olan ‘belirlilik’
ilkesi gereği, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir . Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir . Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar . (Anayasa Mahkemesinin 13/ 11/ 2014 tarih ve E :2013 / 95, K:2014 / 176 sayılı
Kararı)
14) Anayasa Mahkemesinin yukarıdaki kararında da belirtildiği üzere, idari yaptırımlara ilişkin
hükümlerin, belirlilik ilkesi gereği herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık ve net olması, kişilerin kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilmesini sağlamakla birlikte, özellikle de idarenin keyfi uygulamalarına karşı bireyleri koruyucu olması açısından önem göstermektedir . Bu kapsamda, Maden Kanununda işletmeler için getirilen yükümlülüklere uyulmaması halinde işletmelere uygulanacak yaptırımlar açık ve kesin olup; başvuruya konu işletme ruhsatına uygulanan idari para cezalarının, yukarıda yer verilen ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ve anılan düzenlemelere uygun bir şekilde uygulandığı, idari para cezalarının uygulanması işlemlerinin hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır . Zaten başvuran tarafından da söz konusu idari para cezalarına itiraz edilmemekte olup; başvuranın itirazının, idari para cezası uygulandığı ve ruhsat bedelinin anılan yazının tebliğ tarihinden itibaren üç ( 3) ay içerisinde yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceğinin bildirildiği başvuruya konu idarenin 29/ 05/ 2017 tarih ve 415243 sayılı yazısının tebliğ tarihi ile ruhsatın iptal edilmemesi hususuna ilişkin olduğu görülmektedir . Bu anlamda, başvuran, anılan yazının kendisinin haberi olmaksızın tebliğ alındısı ile mahalle muhtarına teslim edildiğini, yazının 20/ 11/ 2017 tarihinde haberdar olunarak muhtardan tebliğ alındığını iddia ederek; kendilerine şahsen tebliğ edilmemiş olan ve geç haberdar oldukları ruhsatın 3 ay içerisinde iptal olacağına ilişkin yazının tebliğ tarihinin tekrar değerlendirilmesini ve ruhsatın iptal edilmemesini talep etmektedir .
15) Başvuruya konu yazının tebligat mevzuatına uygun bir şekilde tebliğ edilip edilmediğinin
tespiti amacıyla yapılan inceleme kapsamında idareden temin edilen bilgi ve belgelerden; söz konusu 29/ 05/ 2017 tarih ve sayılı yazının, ruhsat sahibi Madencilik Petrol
Ürünleri İthalat İhracat Ltd . Şti .nin Ticaret Sicil Gazetesinde ticaret merkezi olarak kayıtlı olan
“Esenler Mah . Sıhke Cad . Apt . Kat :3 Merkez/VAN” adresine iletildiği, adrese tebliğ edilemeyip tebliğ alındısı üzerinde belirtilen yazıya göre adres kapalı olduğundan Mernis kayıtlarına göre Tebligat Kanununun 21 inci maddesine göre işlem yapılarak mahalle muhtarına 07/ 06/ 2017 tarihinde tebliğ edildiği, 2 nolu haber kağıdı düzenlenerek muhatabın kapısına yapıştırıldığı ve en yakın komşusu Ş.K.nın durumdan haberdar edildiği tespit edilmiştir .
16) Genel Müdürlüğün tebliğe konu ilgili yazısının muhatabının Limited Şirket olması nedeniyle,
Tebligat Kanununun tüzel kişilere ilişkin tebligat hükümlerinin incelenmesinde, Kanunun
“Elektronik tebligat” başlıklı 7/a maddesinin ikinci fıkrası ile Anonim, limited ve sermayesi
6 / 8paylara bölünmüş komandit şirketlere elektronik yolla tebligat yapılmasının zorunlu olduğu, üçüncü
fıkrasında da elektronik yolla tebligatın zorunlu bir sebeple yapılamaması hâlinde bu Kanunda belirtilen diğer usullerle tebligat yapılacağı hüküm altına alınmıştır .
17) Ancak İdare ve başvurandan edinilen bilgilere göre, 29/ 05/ 2017 tarihli yazının gönderildiği
tarihte, Madencilik Petrol Ürünleri İthalat İhracat Ltd . Şti .ye ait bir Kayıtlı Elektronik
Posta (KEP) adresinin edinilmediği, 21/ 09/ 2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Maden Yönetmeliğinin “KEP adreslerinin bildirilmesi” başlıklı Geçici 10 uncu maddesinde, ruhsat sahiplerine KEP adresi alma zorunluluğu getirilmesinden sonra bu adresin alındığı anlaşılmıştır . Bu nedenle, yazının gönderildiği tarihte bir KEP adresinin İdareye sunulmamasından dolayı İdarece, zorunlu olarak bu hükmün işletilemediği kanaatine varılmıştır .
18) Yine Tebligat Kanununun, “Hükmi şahıslara ve ticarethanelere tebligat” başlıkla 12 ve 13
üncü maddelerinin incelenmesinde, Kanunda hükmi şahıslara tebliğin, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılacağı, ancak hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mütat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde oldukları takdirde tebliğin orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılacağı hüküm altına alınmıştır .
19) Dosyadaki “Tebliğ Alındısı” belgesinin incelenmesinde, İdarece, tebliğin Tebligat Kanununun 12
ve 13 üncü maddelerine göre yapılması ancak tebliğin imkânsızlığı ve tebellüğden imtina durumunda ise Kanunun gerçek kişilere ilişkin tebliğ hükümlerini düzenleyen 21 inci maddesine göre tebliğin yapılmasının istendiği, tebliğe gidildiğinde Şirketin kapalı olduğu görüldüğünden, Kanunun 12 ve 13 üncü maddeleri uyarınca tebliğin imkansızlığından dolayı, tebliğ memurunun Kanunun 21 inci maddesine göre işlem yaptığı görülmüştür .
20) Tebligat Kanununun 6 numaralı paragrafta yer verilen “Tebliğ imkansızlığı ve tebellüğden
imtina” başlıklı 21 inci maddesinin; “Kendisine tebligat yapılacak kimse veya yukarıdaki maddeler mucibince tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber, adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirilir . İhbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır .” hükmü doğrultusunda da, söz konusu yazının tebligat mevzuatına uygun bir şekilde tebliğ edildiği ve ayrıca yazının mahalle muhtarına tebliğ edildiği 07/ 06/ 2017 tarihi tebliğ tarihi olarak kabul edilmektedir . Tebligata ilişkin anılan hükümlerin, herhangi bir tereddüte yer vermeksizin açık ve kesin olduğu görülmekte; idarenin de söz konusu yazıyı tebligat mevzuatına uygun bir şekilde tebliğ ettiği anlaşılmaktadır . Aynı şekilde, tebliğ tarihinin tespiti hususu da anılan düzenleme kapsamında açık ve kesin olup, bu anlamda tebliğ tarihinin belirlenmesinde idarenin farklı bir değerlendirme yapma veya takdir yetkisi bulunmamaktadır .
21) Başvuruya konu ruhsatın iptali hususunda ise 5.3 numaralı paragrafta yer verilen 3213
sayılı Maden Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında; yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması halinde idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının isteneceği, bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceği açıkça düzenlenmiştir . Bu hüküm karşısında,
2017 yılına ait ruhsat bedelinin ödenmemesi sebebiyle uygulanan idari para cezasının anılan
düzenlemeye uygun olduğu, idari para cezası uygulandığına ve ruhsat bedelinin üç ay içerisinde yatırılması gerektiğine ilişkin 07/ 06/ 2017 tarihinde tebliğ edildiği tespit edilen söz konusu yazının tebliğ tarihinden itibaren üç ay geçmesine rağmen yükümlülüklerin yerine getirilmediği
7 / 8anlaşıldığından, bahse konu hüküm uyarınca idare tarafından ruhsatın iptal edilmesi kanuni
bir zorunluluk olmaktadır . Bu kapsamda, anılan kanuni hükümler hiçbir tereddüte veya yoruma yer vermeksizin açık ve kesin olup, somut olay açısından ruhsatın iptal edilmemesi hususunda idarenin herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır .
22) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuruya konu maden işletme ruhsatına
ilişkin olarak Maden Kanununun ilgili maddeleri uyarınca idari para cezası uygulandığı, maden işletme ruhsatına uygulanan idari para cezalarının, anılan Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahasında yapılan denetimler ve bilgi işlem kayıtlarında yapılan incelemeler neticesinde ve 3213 sayılı Maden Kanunu gereği Genel Denetim Olurları ve Makam Olurları alınarak uygulandığı, hali hazırda idari para cezalarına şirket tarafından herhangi bir itirazda bulunulmadığı, hukuka uygun bir şekilde uygulanan idari para cezalarına ilişkin bildirimin de tebligat mevzuatına uygun bir şekilde yapıldığı ve bu anlamda hukuken tebliğ tarihinin 07/ 06/ 2017 olduğu, Kanunda açıkça öngörülen yükümlülüklerin yine Kanunda öngörülmüş olan süre içerisinde yerine getirilmemesi sebebiyle ruhsatın iptal edilmesi yönündeki yaptırımın da Kanunda açık ve kesin olarak düzenlendiği, bu anlamda kanunilik ilkesi gereği idarenin farklı bir değerlendirmede bulunmasının söz konusu olamayacağı değerlendirilmiş olup; idarenin tebliğ usulü ile tebliğ tarihinin belirlenmesinde ve ruhsatın iptal edilmesi işlemlerinde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI MADEN İŞLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi