|
ÖZET: Başvuru, maden ruhsatının iptali işleminin kaldırılması talebine ilişkindir. Başvuran, müvekkil şirketinin 1991 yılından beri faaliyet gösterdiğini, 2018’de ruhsat süresinin uzatıldığını ve gerekli izinlerin alındığını belirtmiştir. Ancak, 2021 yılı ruhsat bedelinin süresinde yatırılmadığı gerekçesiyle ruhsatın iptal edildiğini ifade ederek, bu durumun kendisine ağır bir yaptırım olduğunu savunmuştur. Başvuran, iptal işleminin kaldırılmasını ve ruhsat bedellerinin ödenmesi konusunda tebligat yapılmamasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
İdare, başvuruya ilişkin yaptığı açıklamada, 2021 yılı ruhsat bedelinin yasal süre içinde ödenmediğini ve bu nedenle ruhsatın iptalinin Maden Kanunu’na uygun olarak gerçekleştirildiğini belirtmiştir. İptal işleminin, ruhsat sahibine herhangi bir bildirim yapılmadan yürürlüğe girdiği ifade edilmiştir. İdare, ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda iptal işleminin zorunlu olduğunu vurgulamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, ruhsat iptali işleminin hukuka uygun olduğunu ve idarenin uygulamalarında bir eksiklik bulunmadığını belirtmiştir. Başvurunun reddine karar verilmiş ve ilgili idareye tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/9171-S.22.14144
BAŞVURU NO : 2022/4596
KARAR TARİHİ : 25/07/2022
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Maden ruhsatının iptali işleminin kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Müvekkilinin uhdesindeki şirketin (sicil: sayılı II-A grubu) kalker ruhsatı taş ocakları
nizamnamesine göre ruhsatlandırılmış ve faaliyetlerine 1991’den beri devam etmekte iken
26.05.2004 tarihinde çıkarılan 3212 sayılı Maden Kanununda yapılan değişiklik ile 5177 sayılı
kanunun geçici 2. maddesi gereği intibakı yapıldığını, 2018 tarihinde süresi dolduğunu ve intibak yapılarak 05/06/2018 yılından geçerli 99,09 hektarlık alana erişim numaralı 10 yıl Süreli işletme ruhsatı aldığını, diğer kamu kurumlarından alınması gerekli olan ÇED, mülkiyet, iş yeri açma izinlerini aldığını ve 11/11/2020 tarihinden geçerli kalker işletme izni düzenlendiğini,
3213 Sayılı Kanunun öngördüğü tüm yükümlülükleri yerine getirdiklerini, ekonomik yönden
karşılaşılan engellerin aşıldığını, ödeme güçlüklerini yeniden yapılandırma işlemi ile aştıklarını ve
2020 yılı ruhsat bedelinin süresinde yapılandırıldığını;
Ancak, şirketin karşılaştığı ekonomik sıkıntılar nedeni ile 2020 yılının ruhsat bedelinin 2020 yılı sonunda yapılandırma çerçevesinde yatırıldığını, bu nedenle 2021 yılı ocak ayı sonuna kadar 2021 yılı ruhsat bedelinin yatırılması işleminin unutulmuş ve süresinde yatırılmamış olduğunu, anılan
gerekçeyle idarenin 3213 Sayılı Maden Kanununun 13. maddesinin 1.fıkrası gereği tüm işlemleri tamamlanan ve üretim için gün sayılan kalker maden ruhsatını iptal ettiğini ve İdarenin, iptal işlemine yönelik olarak bilgilendirme ve tebligat yapmadan müvekkilininin ruhsatım iptal etmesinin, çok ağır bir yaptırım olduğunu ifade ederek; açıklanan gerekçeler ışığında TURİZM İNŞAAT
TAAH.SAN.TİC.LTD.ŞTİ. uhdesinde bulunan Sicil: sayılı ll(a) grubu maden işletme ruhsatının 2021 yılı ruhsat bedelinin süresinde tamamlanmadığı gerekçesine istinaden Maden ve
Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 29/12/2021 gün ve – sayılı ruhsat iptaline yönelik idari işleminin kaldırılarak üretim faaliyetlerine izin verilmesini, şirketin uğradığı mağduriyetin giderilmesini ve 5326 Sayılı Kabahatler Kanununun 26.maddesi ve Tebligat
Kanununun yukarıda açıklanan hükümleri ile çelişen, Anayasa’nın ilgili maddeleri ile AİHS Protokol
1 de zikredilen kazanılmış hakların ve mülkiyet hakkının korunmasına yönelik hükümlerine aykırılık
teşkil eden 3213 Sayılı Maden Kanununun 13.maddesinin 1. fıkrasında belirtilen “Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili olarak ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz” hükmünün değiştirilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesini kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden, Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün 01/06/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Genel Müdürlük sistem kayıtlarında yapılan incelemede, Balıkesir ili, Susurluk ilçesi sınırları
dahilinde iptal işlemi yapılmadan önce Turizm İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi uhdesinde bulunan Sicil: II-A grubu kalker ruhsat sahası ile ilgili olarak; 2021 yılına ait işletme ruhsat bedelinin yasal süre sonu olan 30.06.2021 tarihine kadar tamamlanmadığının tespit edildiği ve 29/12/2021 gün ve – – sayılı yazı ile Maden Kanunun 13. Maddesi 1. fıkrası gereği 01/07/2021 tarihi itibariyle ruhsat iptali yapıldığı,
2.2) 7257 sayılı Kanun ile değişik 3213 sayılı Maden Kanununun 13. maddesinin 1. fıkrasında
“Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a)
bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. (Değişik cümle:25/11/2020-7257/2 md.) Ruhsat bedelinin tamamının ocak ayının sonuna kadar yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak ruhsat bedeli olarak yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir……” hükmü yer almakta olup söz konusu idari yaptırımın yukarıdaki Kanun hükmüne istinaden gerçekleştirildiği,
2.3) Söz konusu Sicil: sayılı II(a) grubu kalker işletme ruhsat sahası ile ilgili olarak Genel
Müdürlüğün sistem kayıtlarında yapılan incelemede, 2021 yılına ait işletme ruhsat bedelinin yasal süre sonu olan 30.06.2021 tarihine kadar tamamlanmadığı tespit edildiği ve 30.06.2021 tarihine kadar
2021 yılına ait işletme ruhsat bedelinin tamamlanmaması nedeniyle 29/12/2021 tarih ve
sayılı yazı ile Sicil: sayılı işletme ruhsat sahası 01.07.2021 tarihinden geçerli iptal edilmiş olup ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken 61.194,00 TL tutarındaki işletme ruhsat bedelinin takip ve tahsil edilmesi için bağlı bulunduğu Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazı yazıldığı,
2.4) Ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe tevdii edilen 02/02/2022 tarih ve sayılı
dilekçede, ruhsat bedelinin ödenmediğini idarenin yazısı ile öğrenmiş oldukları, herhangi bir bilgilendirme yapılmadan iptal edildiği, şirketin mali sıkıntı içerisinde olması nedeni ile Covid-19 ile birkaç kez uygulanan mücbir sebep olarak değerlendirilmesi ve iptalin iptalinin talep edildiği, dilekçede bahsi geçen COVİD-19 kapsamında mücbir sebeplerin 2020 yılı için olduğu, 2021 yılı için ruhsat bedeline dair Bakanlık tarafından ilan edilmiş bir mücbir sebep durumu bulunmadığından bahisle ruhsat sahibine yazılan 18/03/2022 tarih ve sayılı yazımız ile 3213 sayılı Maden
Kanunu’nun 13. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen açık hükümler gereği ruhsat sahasının iptalinin
Maden Kanunu çerçevesinde Kanuna uygun olarak gerçekleştirildiğinden cezai işlemle ilgili yapılacak bir işlem bulunmadığının bildirildiği, ayrıca ruhsat sahibi tarafından dilekçesinde belirtildiği şekliyle ruhsat bedelinin iptali için son sürenin ocak ayı sonu olmadığı, ocak ayından sonra
Haziran ayı sonuna kadar gecikme bedeli ile birlikte yatırılabildiği, ancak 01/01/2021 – 30/06/2021 tarihleri arasında yine dilekçede belirtildiği şekliyle paranın yatırılmasının unutulduğu hususunun açıkça belirtildiği,
2.5) 7257 sayılı Kanun ile değişik 3213 sayılı Maden Kanununun 13. maddesinin 1. Fıkrasında
belirtilen “….Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz…..”, açık hükmü gereği ruhsat sahibine herhangi bir bildirim yapılmadan ruhsatın iptali gerçekleştirildiği, Genel Müdürlüklerince yapılan tüm işlemlerin, 3213 sayılı Maden Kanunu ve Yönetmelikleri ile diğer mevzuat çerçevesinde yerine getirildiğinden, yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun;
5.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Kanunda geçen deyimler aşağıda açıklanmıştır:
İşletme Ruhsatı: İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi.
Devlet Hakkı: (Değişik:14/2/2019-7164/5 md.) Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısım.
Ruhsat Bedeli: (Ek: 4/2/2015-6592/2 md.) (Değişik:14/2/2019-7164/5 md.) Taban bedelinin, ruhsatın yürürlükte kaldığı takvim yılı sayısı, maden grubu, cinsi ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli (1) ve (2) sayılı tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar; arama ruhsatlarında tamamı Genel Müdürlüğün bütçesine ve
işletme ruhsatlarında ise %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere teminat olarak, %20’si Genel Müdürlüğün bütçesine, %50’si ise genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Genel
Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılması gereken tutar.
Daimi Nezaretçi: (Ek: 4/2/2015-6592/2 md.) İşletmede daimi olarak istihdam edilen maden mühendisini.”
5.2) “Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(Değişik
fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. (Değişik cümle:25/11/2020-7257/2 md.) Ruhsat bedelinin tamamının ocak ayının sonuna kadar yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak ruhsat bedeli olarak yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz.
İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz.
Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile (…) bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir.
Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000
TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi
Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır. (Değişik cümle:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat bedeli; arama ruhsatlarında, ekli (1) sayılı tabloda; işletme ruhsatlarında ise ekli (2) sayılı tabloda belirtilen şekilde hesaplanır. Kuruşlar liraya iblağ edilir.
(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına ödenir. İdari para cezalarına karşı otuz gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilir. Verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması takip ve tahsilatı durdurmaz. Genel Müdürlük genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili bedeli en geç on beş iş günü içerisinde Hazine hesabına aktarır. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. İlgili tahsil dairesi idari para cezası tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içerisinde durumu Genel Müdürlüğe bildirir.
(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerde ruhsat birleştirme, izin alanı değişikliği, ihale, küçük alanların ihalesi, rödövans ve devir talepleri, 16 ncı maddenin onbirinci fıkrası gereğince yapılan talepler, işletme ruhsatı ve süre uzatımı taleplerinde işletme ruhsat taban bedelinin Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere
Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılması (…) hâlinde müracaat edilir. I. Grup (a)
bendi madenlerde ise işletme ruhsat taban bedelinin büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına gelir kaydedilmek üzere
yatırıldığına dair belge ile müracaat edilir. Aksi takdirde bu fıkra kapsamındaki müracaatlar ruhsat taban bedelleri iade edilmeksizin reddedilir.
(Ek fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Ruhsat sahiplerinin ruhsat yürürlük yazısı, ruhsat devri, rödövans sözleşmesi, izin alanı değişikliği, ruhsat birleştirme, ruhsat alanı küçültme, terk, mera tahsis değişikliği, geçici tatil, işletme izni, pasa değerlendirme, pasa döküm alanı, 16 ncı maddenin onbirinci fıkrası gereğince yapılan zaruri üretim izni, kamu yararı kararı, kamulaştırma kararı ve patlayıcı madde talepleri; aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin bulunması, (…) ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı borcu olmaması, işletme izni olan işletme ruhsatlarında daimi nezaretçi atamasının yapılmış olması, yetkilendirilmiş tüzel kişi sözleşmesinin bulunması ve mevzuatın ilgili hükümleri kapsamında ibraz edilmesi gereken belgelerin tamamının eksiksiz bir şekilde ibraz edilmesi şartıyla değerlendirmeye alınır, aksi takdirde talep reddedilir.
Ruhsat devir taleplerinde tahakkuk etmiş/edecek, diğer taleplerde ise tahakkuk etmiş ve son ödeme tarihi geçmiş Devlet hakkı borcu olmaması aranır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6) Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran, 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere özetle, müvekkil şirket uhdesinde Sicil:
II-A grubu kalker ruhsatı bulunduğunu, ekonomik sıkıntılar nedeniyle 2020 yılının ruhsat bedelinin
2020 yılı sonunda yapılandırma çerçevesinde ödendiğini, ancak 2021 yılı Ocak ayı sonuna kadar
2021 yılı ruhsat bedelinin yatırılması işleminin unutulduğunu ve süresinde ödenmediğini, ilgili idare
tarafından 3213 sayılı Maden Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrası gereğince ruhsatın iptal edildiğini, şirkete herhangi bir bilgilendirme ve tebligat yapmadan ruhsatın iptal edilmesinin çok ağır bir yaptırım olduğunu iddia ederek ruhsat iptaline yönelik idari işleminin kaldırılarak üretim faaliyetlerine izin verilmesini, şirketin uğradığı mağduriyetin giderilmesini ve 5326 Sayılı Kabahatler
Kanununun 26.maddesi ve Tebligat Kanununun ilgili hükümleri ile çelişen, Anayasa’’nın ilgili maddeleri ile AİHS Protokol 1’de zikredilen kazanılmış hakların ve mülkiyet hakkının korunmasına yönelik hükümlerine aykırılık teşkil eden 3213 Sayılı Maden Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen, “… Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili olarak ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz.” hükmünün değiştirilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.
8) Başvuru konusuna ilişkin idareden temin edilen bilgi ve belgelerden; Genel Müdürlük sistem
kayıtlarında yapılan incelemede, Balıkesir ili, Susurluk ilçesi sınırları dahilinde iptal işlemi yapılmadan önce Turizm İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi uhdesinde bulunan
Sicil: II-A grubu kalker ruhsat sahası ile ilgili olarak; 2021 yılına ait işletme ruhsat bedelinin yasal süre sonu olan 30.06.2021 tarihine kadar tamamlanmadığının tespit edildiği ve 29/12/2021 gün ve – – sayılı yazı ile Maden Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrası doğrultusunda 01/07/2021 tarihi itibariyle ruhsat iptali yapıldığı, ocak
ayının sonuna kadar ödenmesi gereken 61.194,00 TL tutarındaki işletme ruhsat bedelinin takip ve tahsil edilmesi için bağlı bulunduğu Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazı yazıldığı anlaşılmıştır.
9) İlgili hükümlerine 5 numaralı paragraflarda yer verilen Maden Kanununda, “….Ruhsat bedellerinin
yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz…”, açık hükmü gereği ruhsat sahibine herhangi bir bildirim yapılmadan ruhsatın iptalinin gerçekleştirilebileceğine yer verilmiştir. Kanunda ruhsat sahibi işletmeler için birtakım yükümlülükler getirilmiş ve anılan yükümlülüklere uyulmaması halinde uygulanacak olan yaptırımlar da cezaların kanuniliği ilkesi çerçevesinde Kanun maddesinde açık bir şekilde öngörülmüştür. Kanunda bu şekilde ruhsat sahipleri için birtakım yükümlülükler ve idari para cezaları öngörülmesi suretiyle madencilik faaliyetlerinin denetlenmesi ve söz konusu yükümlülükler yerine getirilmediğinde oluşacak sonuçların ruhsat sahiplerince önceden bilinerek önlem alınması amaçlanmıştır.
10) Anayasanın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden olan ‘belirlilik’ ilkesi
gereği, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. (Anayasa Mahkemesinin 13/11/2014 tarih ve E:2013/95, K:2014/176 sayılı
Kararı)
11) Başvuruya konu ruhsatın iptali hususunda ise 5.2 numaralı paragrafta yer verilen 3213 sayılı
Maden Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır.
Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. (Değişik cümle:25/11/2020-7257/2 md.) Ruhsat bedelinin tamamının ocak ayının sonuna kadar yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın o yıl haziran ayının son gününe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında artırılarak ruhsat bedeli olarak yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir.
Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir…” hükmü açıkça düzenlenmiştir. Bu hüküm karşısında, 2021 yılına ait ruhsat bedelinin ödenmemesi sebebiyle yükümlülüklerin yerine getirilmediği anlaşıldığından, bahse konu hüküm uyarınca idare tarafından ruhsatın iptal edilmesi kanuni bir zorunluluk olmaktadır. Bu kapsamda, anılan kanuni hükümler hiçbir tereddüte veya yoruma yer vermeksizin açık ve kesin olup, somut olay açısından ruhsatın iptal edilmemesi hususunda idarenin herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır.
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuruya konu maden işletme ruhsatına
ilişkin olarak Maden Kanununun ilgili maddeleri uyarınca ruhsat iptali işlemi uygulandığı, maden işletme ruhsatına uygulanan iptal işleminin, anılan Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahasında
yapılan denetimler ve bilgi işlem kayıtlarında yapılan incelemeler neticesinde uygulandığı, söz konusu süreler içerisinde ruhsat bedelinin ödenmediği, hukuka uygun bir şekilde uygulanan iptal işlemine ilişkin bildirimde bulunulmamasının da maden mevzuatına uygun bir şekilde yapıldığı ve bu anlamda kanunda açıkça öngörülen yükümlülüklerin yine Kanunda öngörülmüş olan süre içerisinde yerine getirilmemesi sebebiyle ruhsatın iptal edilmesi yönündeki yaptırımın da Kanunda açık ve kesin olarak düzenlendiği, bu anlamda kanunilik ilkesi gereği idarenin farklı bir değerlendirmede bulunmasının söz konusu olamayacağı değerlendirilmiş olup; idarenin tebliğ usulü ile iptale ilişkin tebliğde bulunmamasının belirlenmesinde ve ruhsatın iptal edilmesi işlemlerinde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI MADEN İŞLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi