|
ÖZET: Başvuran, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’ne (DSİ) yönelik olarak, yer altı ve yer üstü suları üzerindeki tasarruf yetkisini düzenleyen kanunun değiştirilmesini talep etmiş ve mahallesine gölet yapılmaması kararında ısrar eden DSİ personelinin görevden alınmasını istemiştir. Başvuru, 27 Mayıs 2021 tarihinde yapılmış olup, daha önceki başvurularının olumsuz sonuçlandığı belirtilmiştir. DSİ, gölet yapımına ilişkin yapılan ön incelemede, mevcut koşulların uygun olmadığını ve başka projeleri olumsuz etkileyebileceğini ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirirken, idarenin verdiği bilgileri ve ilgili mevzuatı göz önünde bulundurmuştur. DSİ’nin gölet yapımına ilişkin kararının hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın dilekçesine verilen yanıtın, kararın itiraz süreçlerini yeterince açıklamadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, idarenin bu konuda daha dikkatli olması gerektiği önerilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, hem başvurana hem de Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiştir. Kamu Başdenetçisi Şeref Malkoç, başvurunun hukuka uygunluğunu vurgulayarak, ilgili süreçlerin doğru işletilmesi gerektiğini belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11873-S.21.19117
BAŞVURU NO : 2021/10037
KARAR TARİHİ : 16/08/2021
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın, yer altı ve yer üstü suları tasarruf yetkisini Devlet Su
BAŞVURUNUN KONUSU :
İşlerine veren Kanunun değiştirilmesi, Mahallesine gölet yapılmaması kararında ısrar eden DSİ görevlilerinin acilen görevden alınması ve Mahallesine gölet yapılmasına karar verilmesi talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan T.C. Kimlik No’lu başvurusunda özetle; ilgili idarenin Kurumumuz arabuluculuk faaliyetlerine olumsuz cevap verdiğini, Epreme Göletine zarar vereceğinden dolayı Mahallesine gölet yapılmayacağını belirttiğini, yer altı ve yer üstü suların tasarruf yetkilerinin kendilerinde olduğunu iddia ettiğini, Deresi’nin Mahallesi mülkiyetinde olduğunu tasarruf yetkisinin Köyü’ne ait olduğunu, kendilerinin Epreme Göleti’ne mani olmadığını, suların hacmine göre ve Epreme Göletlerinin kotalarının düşürülerek gölet yapılmasını istediklerini ifade ederek tasarruf yetkisini Devlet Su İşlerine veren Kanunun değiştirilmesini, gölet yapılmaması kararında ısrar eden DSİ görevlilerinin acilen görevden alınmasını ve Mahallesine gölet yapılmasına karar verilmesini Kurumumuzdan talep etmiştir.
1.1. Kurumumuz kayıtlarının tetkikinden; başvuranın 07.09.2020 tarihinde Malatya ili Hekimhan İlçesi
Mahallesinde Deresine gölet yapılması için 2018 yılında başvuruda bulunduğunu ancak gölet yapılacak yer olmadığı gerekçesiyle başvurusunun reddedildiğini, durumu anlattığını, üç gün içinde mühendislerin gelip inceleme yaparak yerin çok güzel olduğunu söylediklerini ancak resmi yazı yazmadıklarını ve bir sürü ağacın kuruduğunu ifade ederek gölet yapılması talebiyle Kurumumuza başvurduğu, başvurunun idari başvuru yolu tüketilmeden yapıldığı anlaşıldığından 11.11.2020 tarihinde tarafına Gönderme Kararı verildiği, 09.03.2021 tarihinde Kurumumuza Malatya ili Hekimhan
İlçesi Mahallesinde yer alan Deresi üzerine sulama göleti yapılması talebiyle tekrar başvuruda bulunduğu ancak başvuranın talebiyle ilgili olarak …idari başvuru yolunun tüketildiğine dair evrakın
dosyada yer almadığı gerekçesiyle 17.03.2021 tarihinde tarafına Gönderme Kararı verildiği, başvuranın aynı taleple 22.03.2021 tarihinde tekrar başvuruda bulunduğu ve İdarenin zımni ret süresi içerisinde
Kurumumuza yeniden başvuru yapıldığından yasal mevzuatımızda yer alan süre şartını sağlamayan başvuru hakkında İncelenemezlik Kararı verildiği tespit edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden
16.06.2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen Genel
Müdürlüğün 16.07.2021 tarih ve E- 8 sayılı cevabi yazısında; 2.1. Malatya İli, Hekimhan İlçesi, Mahallesi Muhtarı Malatya DSİ 92. Şube
Müdürlüğü’ne gölet yapılmasıyla ilgili başvurusu üzerine, DSİ 9. Bölge Müdürlüğü Malatya DSİ 92. Şube
Müdürlüğü teknik elemanlarınca söz konusu gölet yapımı talep edilen dere üzerinde ön inceleme yapıldığı ve depolama için uygun aks yeri bulunamadığı, dolayısıyla suyun depolanmasına imkân sağlayacak teknik, ekonomik ve hidrolojik olarak uygun yer bulunamadığından gölet yapılması talep edilen yerin uygun değerlendirilemediği, 2.2. Sonrasında Epreme Mahallesi Muhtarının sulama göleti talebi üzerine, membaında inşaatı tamamlanarak su tutmaya başlayan Kurşunlu Göletinin bulunduğu derenin mansabında, Mahallesi
Muhtarının gölet talep ettiği yan derenin de beslediği ana dere üzerinde, yaklaşık 3 km daha mansapta bulunan yerin baraj aksı için uygun değerlendirildiği, 2.3. Bunun üzerine yatırım programlarına da alınarak “Malatya-Yazıhan Epreme Göleti ve Sulaması
Planlama ve Mühendislik Hizmetleri” işi adıyla ihale edilip 24.10.2019 tarihinde sözleşme imzalanarak işe başlanıldığı, dolayısıyla mevcut şartlar ve besleme havzası dikkate alındığında, Mahallesi içinden geçen dere üzerinde uygun ve ekonomik bir depolama imkânı olmadığından ayrı bir depolama imkânının bu aşamada çalışılmasının, teknik, ekonomik ve hidrolojik açıdan uygun değerlendirilemediği, 2.4. DSİ 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 17.09.2019 tarihinde ihale edilen “Malatya-Yazıhan Epreme Göleti ve Sulaması Planlama ve Mühendislik Hizmetleri” işinin, . A.Ş. yükleniminde devam ettiği, işin kapsamındaki Harita, Hidroloji, DYM, Tarımsal Ekonomi ve Kamulaştırma, Arazi Sınıflandırma
Raporları tamamlanarak onaylandığı, Jeoteknik ve ÇED Raporları süreci devam etmekte olup işin 2021 yılı içerisinde tamamlanmasının planlandığı, 3 2.5. Epreme Göleti Hidroloji Planlama Raporuna göre; işletmeye esas yıllık toplam akım 3.012 hm olup, %76 regülasyon oranı ile brüt 398 ha arazinin sulanmasının öngörüldüğü, 2.6. Epreme Göleti aks yerinin yaklaşık 10 km membaında ve aynı dere üzerinde yapımı tamamlanarak su tutmaya başlayan Malatya-Hekimhan Kurşunlu Göleti bulunduğu, 2.7. 6200 sayılı Yasa ve 167 sayılı Yeraltı Suları Kanunu gereğince yüzey suları ve yeraltı suları ile ilgili tasarruf yetkisi Kurumlarında olup, Kurumlarının mevzuat ve kanunlara uygun şekilde su yapıları ve projeleri gerçekleştirilerek vatandaşın sulama suyu ihtiyaçlarına çözüm üretildiği, bu çerçevede, Kurumları usul ve esasları doğrultusunda gerekçeleriyle birlikte gölet yapılmaması kararını yazılı ve sözlü olarak ifade eden personelin görevden alınmasını gerektirecek bir durumun bulunmadığının değerlendirildiği, bilgilerinin verildiği görülmüştür.
3. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün 19.04.2021 tarih ve E- sayılı cevabi yazısında; 3.1. Mahallesine sulama göleti yapılmasının, mansabında bulunan başka bir projeyi olumsuz etkilemesi sonucu doğuracağından mevzuatları gereği tasarruf yetkileri dahilinde membadaki projenin
/
yapılmaması gerektiği, ancak Epreme Göleti planlama çalışmalarının tamamlanması ile elde edilen veriler ışığında su regülasyonu açısından değerlendirme yapıldıktan sonra Mahallesine gölet yapılmasının
Epreme Göletini olumsuz etkilemediği tespit edilmesi durumunda gölet talebinin yeniden değerlendirilebileceği bilgilerinin verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 5. 14.06.2021 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. Ancak;
Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır.”, 6. 15/7/2018 tarihli ve 4 Sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer
Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Devlet Su İşleri
Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri başlıklı 121 nci maddesinde; “1) Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: a) Taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesisler meydana getirmek. b) Sulama tesislerini kurmak, sulama sahalarında mevcut parsellerin tamamını veya aksamını gösterir harita ve planları yapmak veya yaptırmak ve icabı halinde kadastrosunu yaptırmak. c) Sulak alanları ıslah etmek, erozyon ve rüsubat kontrolü ile ilgili etüt ve planlama işlerini yapmak veya yaptırmak, kendi tesislerini korumaya yönelik erozyon kontrolü maksatlı ağaçlandırma çalışmaları yapmak. ç) (a) ve (b) bentlerindeki faaliyetlerle ilgili olmak şartıyla sudan ve zaruret halinde yardımcı diğer kaynaklardan enerji istihsal etmek. d) Şehir ve kasabaların içme su ve kanalizasyon projelerini tetkik, tasdik ve murakabe etmek. e) Köy içme suları için teknik organizasyon ve murakabeyi sağlamak ve bu iş için Bakanlık emrinde çalışacak lüzumlu bilgiye sahip elemanları yetiştirmek. f) Akar sularda ıslahat yapmak ve icap edenleri seyrüsefere elverişli hale getirmek, …o) İşletmeye açılan hidroelektrik santrallerin su kullanım hakkı anlaşmalarına uygun olarak işletilip işletilmediğini kontrol etmek, bunlarla ilgili her türlü hesap ve tahsilât işlemlerini yapmak, baraj, gölet ve kanal gibi su yüzeyleri ile rezervuar alanında azami su kotu ile işletme kotu arasında kalan yerlerde güneş enerjisi sistemlerinin kurulmasına yönelik taleplerden uygun görülenleri bedeli karşılığında kiralamak. …r) Su tahsislerini yapmak, yerüstü ve yeraltı sularını kalite yönünden izlemek, atıksular sebebiyle yerüstü ve yeraltı sularının kirlenmesinin tespiti hâlinde durumu ilgili bakanlığa bildirmek…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
/
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
8. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; yer altı ve yer üstü suları tasarruf yetkisini Devlet Su İşlerine veren Kanunun değiştirilmesini, gölet yapılmaması kararında ısrar eden
DSİ görevlilerinin acilen görevden alınmasını ve Mahallesine gölet yapılmasına karar verilmesini talep etmektedir.
9. İdareden alınan bilgilere göre, gölet yapımı talep edilen dere üzerinde yapılan ön inceleme neticesinde mevcut şartlar ve besleme havzası dikkate alındığında, Mahallesi içinden geçen dere üzerinde uygun ve ekonomik bir depolama imkânı olmadığından ve ayrı bir depolama imkânı çalışması teknik, ekonomik ve hidrolojik açıdan uygun olmadığından gölet yapılamadığı, Mahallesine sulama göleti yapılmasının, mansabında bulunan diğer projeyi olumsuz etkileyeceği, Malatya-Yazıhan Epreme Göleti ve
Sulaması Planlama ve Mühendislik Hizmetleri işinin 2021 yılı içerisinde tamamlanmasının planlandığı, Epreme Göleti planlama çalışmalarının tamamlanması ile elde edilen veriler ışığında su regülasyonu açısından değerlendirme yapıldıktan sonra Mahallesine gölet yapılmasının Epreme Göletini olumsuz etkilemediği tespit edilmesi durumunda gölet talebinin yeniden değerlendirilebileceğini ifade ettiği tespit edilmiştir.
10. Yukarıdan bu yana anlatılanlar, şikâyet başvurucusunun iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; Mahallesi içinden geçen dere üzerinde uygun ve ekonomik bir depolama imkânı bulunmaması ile Mahallesine sulama göleti yapılmasının mansabında bulunan diğer projeyi olumsuz etkileyecek olması ile Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğünün mevzuat ve kanunlara uygun şekilde davranması ve gerekçeleriyle birlikte gölet yapılmaması kararını yazılı ve sözlü olarak ifade eden personelin görevden alınmasını gerektirecek bir durum bulunmaması nedenleriyle başvuranın taleplerinin İdarece reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı görülerek şikâyetin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından ilgili idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır. Buna karşılık, başvurana iletilen cevabi yazıda, idarelerin kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup idareye bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
12. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. Maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi