TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12784-S.19824
BAŞVURU NO : 2019/14386
KARAR TARİHİ : 09/12/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
İdarenin, mahkeme kararını keyfi olarak yerine getirmediği
BAŞVURUNUN KONUSU :
iddiası hk.
BAŞVURU TARİHİ : 22/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) tarihinde Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; Avukat …; Cizre Kadastro
Mahkemesi’nin … Esas, … Karar sayılı kararının Şırnak Kadastro Müdürlüğü’nce beş yılı aşkın bir süredir keyfi olarak yerine getirilmediğini, bunun taşınmazdan gerektiği gibi istifade edememe sonucunu doğurduğunu iddia etmekte olup, söz konusu mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun … tarih ve … sayılı, bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı tarafından
Kurumumuza gönderilen 07/10/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1) Başvuru konusu Cizre Kadastro Mahkemesi’nin …. ve …. sayılı kararı ile yine Cizre
Kadastro Mahkemesi’nin …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, . ve … sayılı kararlarına ait mahkeme dosyalarının bir bütün olarak Şırnak Kadastro Müdürlüğüne gönderilmesinden sonra güvenlik gerekçesiyle bölgede sokağa çıkma yasaklarının başladığı ve bu sebeple gerek mahkeme ve gerekse kamu kurum ve kuruluşlarında gerekli incelemelerin yapılamadığı, sokağa çıkma yasağının başlaması sebebiyle mevcut personelin Cizre biriminde göreve başladığı ve bahse konu mahkeme dosyalarının geçen süre zarfında Şırnak ilinde kaldığı, bu sürede ORKA çalışmalarının devam ettiği, ayrıca yer değiştirme suretiyle bir kısım personelin başka
Müdürlüklere atamalarının yapıldığı, Şırnak İline gelindiğinden dosyaların fark edilmediği ve dosyalarla ilgili herhangi bir işlemin yapılmadığı, ancak daha sonra CİMER sistemi üzerinden gelen talep üzerine müdürlükte yapılan inceleme sonucunda dosyaların bulunduğu, yine
Müdürlükte mevcut personelin müdürlükçe yapılan iş ve işlemlerde görevli olması sebebiyle personel yetersizliğinden çalışmalara başlanamadığı ve bu durumun ilgilisine bildirildiği, mevcut iş ve işlemlerin bitiminden sonra söz konusu dosyalarla ilgili iş işlemlerin başlatıldığı, aradan geçen süre zarfında bahse konu dava dosyalarında yapılması istenen iş ve işlemlerin tamamlanmasına yönelik herhangi bir keyfi durumun söz konusu olmadığı ve bahse konu taşınmazların kadastro tutanaklarının ihyasına yönelik çalışmalara başlandığı ve çalışmalara devam edildiği,
2.2) Başvuru sahibinin dilekçesinde belirtmiş olduğu Cizre Kadastro Mahkemesi’nin …. ve ….
sayılı kararında belirtilen Şırnak İli Silopi İlçesi Görümlü Beldesi …numaralı parselin kadastro tutanağının ihyası ve yine bu parselle birlikte Cizre Kadastro Mahkemesi’nin …, …, …, …, …, …, …, …, 2014/3, …, …, … ve … sayılı kararlarında da Şırnak İli, Silopi İlçesi, Görümlü
Köyü …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … numaralı parsellerin de kadastro tutanağının ihyasına yönelik gerekli iş ve işlemlerin yapılmasının kadastro müdürlüğünden talep edildiği ve bu bağlamda Müdürlükçe bahse konu parsellerin tapulama tutanaklarının ihyasına yönelik ilgili mahkeme, kamu kurum ve kuruluşların arşivlerinde incelemelerin yapıldığı ve bu durumun tutanak altına alındığı yine bahsi geçen mahkeme kararlarının bir kısmında belirtilen parseller ile dava dilekçesinde belirtilen parsel numaralarının birbiri ile uyuşmaması sebebiyle kadastro müdürlüğünce Cizre Kadastro
Mahkemesi’nden konu ile ilgili tavzih kararının alınmasının talep edildiği ve gerek bahse konu
Cizre Kadastro Mahkemesi’nin …….. sayılı kararında belirtilen Şırnak İli Silopi İlçesi Görümlü
Beldesi … parsel numaralı taşınmaz ve gerekse yukarıda bahsi geçen taşınmazların kadastro tutanağının ihyasına yönelik mahkeme kararının uygulandığı, çalışmalara başlandığı, gerekli iş ve işlemlerin devam ettiği,
2.3) Cizre Kadastro Mahkemesi’nin …. ve …. sayılı kararı ile yine Cizre Kadastro
Mahkemesi’nin …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … sayılı kararlarının bir bütün olarak uygulanmasına yönelik gerekli çalışmaların başlatıldığı ve devam ettiği,
2.4) Cizre Kadastro Mahkemesinin …. ve …. sayılı kararında belirtilen Şırnak İli Silopi İlçesi
Görümlü Beldesi … parsel numaralı taşınmazın kadastro tutanağının ihyası talebinin karşılanabilir olduğu ve çalışmaların devam ettiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Mülkiyet Hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras hakkına
sahiptir. Bu haklar ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması, toplum yararına aykırı olamaz.”,
3.2) “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan
faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz”,
3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.4) “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinin son fıkrasında; “Yasama
ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
5) İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 17 nci maddesinde; Hiç kimsenin keyfi olarak
mal ve mülkünden yoksun bırakılamayacağı düzenlenmiştir.
6) Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın “Mülkiyet Hakkı” başlıklı 17 nci maddesinde;
Mülkten yoksun bırakılma sonucunda, zamanında ödenecek adil tazminat koşuluna yer verilmiştir.
7) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 1 No’lu Ek Protokol’ün “Mülkiyetin Korunması”
başlıklı 1 inci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.” şeklinde düzenlemeye gidilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; İdarenin, şikâyete
konu işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılarak hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, Şırnak Kadastro Müdürlüğü’nce beş yılı aşkın
bir süredir keyfi olarak yerine getirilmediği iddia edilen Cizre Kadastro Mahkemesi’nin …
Esas, … Karar sayılı kararının uygulanması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10) Kararın “İlgili Mevzuat” kısmında yer verilen düzenlemelere göre; yasama ve yürütme
organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği açıkça belirtilmiş, herkesin mülkiyet ve miras hakkına sahip olduğu ve bu hakların ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabileceği, hiç kimsenin keyfi olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılamayacağı; kamu menfaati nedeniyle veya yasada öngörülen koşullar çerçevesinde, kaybı karşılığında zamanında adil bir tazminat ödenmesi koşulu ile yapılması dışında, hiç kimsenin elinden mülkünün alınamayacağı ifade edilmiştir.
11) Anayasa Mahkemesinin 14/01/2010 tarihli ve E.2009/27, K.2010/9 sayılı kararında;
“Anayasa’nın 36. maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğü, diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biri olmakla birlikte aynı zamanda toplumsal barışı güçlendiren, bireyin adaleti bulma, hakkı olanı elde etme, haksızlığı önleme uğraşının da aracıdır. Hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı, sadece yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunmada bulunma hakkını değil, yargılama sonunda hakkı olanı elde etmeyi de kapsayan bir haktır. ” ifadeleri kullanılmıştır.
12) Anayasa’nın 138 inci maddesi ile yargı kararlarının ne olursa olsun uygulanmamasından
idarenin sorumlu tutulduğu görülmektedir. Öte yandan İdarenin kararı uygulama yükümlülüğü devam ettikçe, yargı kararının uygulanmamasından doğan sorumluluğunun da devam edeceği bir gerçektir. Yukarıda anılan Anayasa Mahkemesi kararından; Anayasanın 36 ncı maddesinde yer alan ‘hak arama hürriyeti’nin yalnızca yargı mercileri karşısında davalı veya davacı olma sıfatını değil aynı zamanda mahkeme nezdinde verilmiş olan kararın idari mercilerce gereğinin yerine getirilmesini de kapsadığı anlaşılmakta olup, ayrıca mahkeme kararlarının uygulanması yargılama sürecinin devamı niteliğinde görülerek yargılama sürecini tamamlayan ve yargılamanın bir anlam ve sonuç doğurmasını saylayan unsur olarak nitelendirildiği görülmektedir.
13) Somut olayın değerlendirilmesi neticesinde, ilgili Mahkemenin “Dava konusu Görümlü
Köyü … Mevkii … no.lu parselin kadastro tutanağının ihyası ve askı ilanının yapılması amacıyla esasın kapatılarak dosyanın nihai karar niteliğiyle Şırnak Kadastro Müdürlüğü’ne gönderilmesine,…” kararı neticesinde, İdarenin bahse konu taşınmazların kadastro tutanaklarının ihyasına yönelik çalışmalara başlanarak çalışmalara devam edildiğine ve gecikmeye dair açıklaması dikkate alında da kararın verildiği 15/08/2014 tarihinden bu zamana kadar beş yılı aşkın sürenin makul olmadığı ve İdarenin söz konusu mahkeme kararını makul sürede ifa etmekten kaçınamayacağı, bunun adil yargılanma hakkı ile mülkiyet hakkının ihlali sonucunu doğuracağı değerlendirilmiştir.
14) Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı
çerçevesinde; İdarenin, Cizre Kadastro Mahkemesi’nin …Esas, … Karar sayılı kararını, aradan geçen yaklaşık beş yıllık sürede uygulamaması işleminde hukuka uyarlık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ancak İdare tarafından haklı beklentiye uygunluk ve makul sürede karar verme ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup, bu ilkelere uyulması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Bahse konu taşınmazların kadastro tutanaklarının ihyasına yönelik çalışmaların ivedilikle tamamlanması hususunda TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
İdare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi