|
ÖZET: Başvuru, Bingöl Belediye Başkanlığı’na işyeri ruhsatı düzenlenmesi talebiyle yapılmıştır. Başvuran vekili, müvekkilinin Bingöl Merkez’de bulunan bir işyeri için ruhsat başvurusunun reddedilmesi üzerine Erzurum 2. İdare Mahkemesi’nde dava açtığını belirtmiştir. Mahkeme, başvurunun kabulüne karar vermiş; ancak, bu kararın uygulanmadığı iddia edilmiştir. İlgili ruhsat, 14 Mart 2022’de düzenlenmiş, fakat 1 Nisan 2022’de iptal edilmiştir. İptal kararına karşı da yeni bir dava açılmış ve yürütmenin durdurulması kararı verilmiştir. Ancak, mahkeme kararının süresi içinde uygulanmadığı ifade edilmiştir.
Bingöl Belediye Başkanlığı, başvuruya ilişkin açıklamasında, ruhsatın iptalinin, gerekli belgelerin tamamlanmaması nedeniyle gerçekleştiğini belirtmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin mahkeme kararına uymadığına ve bu durumun hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. İlgili mevzuat gereği, mahkeme kararlarının gecikmeksizin uygulanması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, başvurunun kabul edilerek, mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi için Bingöl Belediye Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulü yönünde karar almış ve ilgili idarenin mahkeme kararını uygulaması için gerekli adımları atması gerektiğini belirtmiştir. Bu durum, hukukun üstünlüğü ve iyi yönetim ilkeleri açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15831-S.22.24182
BAŞVURU NO : 2022/9489
KARAR TARİHİ : 07/12/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİNGÖL BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İşyeri ruhsatı düzenlenmesi suretiyle mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/07/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran vekili tarafından tarihinde kayıt altına alınan şikayet dilekçesinde kayıtlı
hususlarda özetle; Müvekkilinin, Bingöl Merkez adresinde bulunan “ isimli işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için Bingöl Belediye Başkanlığına başvuru yaptığı, başvurunun reddedilmesi nedeniyle bu işlemin iptali için Erzurum 2. İdare Mahkemesinde 2021/565 esas numarası ile dava açıldığı, davanın kazanılmasına rağmen mahkeme kararının uygulanmadığı, bu sebeple 2021/5213 esas numarası ile Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, aradan 8 ay geçtikten sonra 14/03/2022 tarihinde ruhsat düzenlendiği ancak 01/04/2022 tarihinde iptal edildiği, bu işleme karşı da Erzurum 2. İdare Mahkemesinde 2022/615 esas numarası ile dava açıldığı ve 06/05/2022 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesinin yapılan itirazı reddettiği, kararın 16/05/2022 tarihinde Bingöl Belediye Başkanlığına tebliğ edilmekle birlikte 30 günlük süre geçmesine rağmen kararın uygulanmadığı iddia ve ifade edilerek ruhsat düzenlenmesi suretiyle mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi talep edilmektedir.
/
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikayet edilen idareden 07/09/2022 tarih ve sayılı bilgi
ve belge talebinde bulunulmuştur. Bingöl Belediye Başkanlığından alınan 12/10/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; “İlimiz büfe işyeri açmak isteyen
Belediyemize yazılı başvurarak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı talebinde bulunmuştur. Yönetmeliğin ilgili maddesine göre İşyeri Ruhsatı verilmesi için, tüm belge ve bilgilerin eksiksiz getirilmesi zorunludur. Ancak
İşyeri Denetim Komisyonunun mahallinde yapmış olduğu kontrolde büfe işyerinin 2004 yılı öncesi yapı olduğu ve 3194 sayılı imar kanununun geçici 16. maddesine göre yapı kayıt belgesinin olmadığı tespit edilerek eksikliğinin giderilmesi için ilgiliye 15 gün süre verildiği ve tanınan 15 günlük süre zarfında eksikliklerinin giderilmediğinden dolayı verilen İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı iptal edilmiştir. İptal yazısı Zabıta Müdürü imzasıyla tebliğ edilmiştir. Tebligatla ilgili belgeler ekinde sunulmuştur.
adına düzenlenen ve yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı, Belediyemizce düzenlenen İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatı yasal süresi içerisinde iptal edilerek muhataba iadeli ve taahhütlü olarak tebliğ edilmiştir. Söz konusu yapının bulunduğu taşınmaz, 3194 sayılı imar kanununa aykırılığından dolayı İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatı verilmesi yasal olarak mümkün bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1) “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili
şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
4.2) “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Kurum, inceleme ve
araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
5) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun;
5.1) “Yürütmenin durdurulması” başlıklı 27’nci maddesi;
“(Değişik: 10/6/1994-4001/12 md.)
1. Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz.
2. (Değişik: 2/7/2012-6352/57 md.) Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler…”
5.2) “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci maddesi;
“1.(Değişik:10/6/1994-4001/13 md.) Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez…” hükmüne yer verilmiştir.
… 3. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.
4. (Değişik: 21/2/2014-6526/18 md.) Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir…”
6) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun;
6.1) “Yapı kullanma izni” başlıklı 30’uncu maddesi;
“Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik (…) bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir. Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir.
Belediyeler, valilikler (…) mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirmek mecburiyetindedir. Aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının veya biten kısmının kullanılmasına izin verilmiş sayılır.(…)
Bu maddeye göre verilen izin yapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak mesuliyetten kurtarmayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden de kurtarmaz.
6.2) “Kullanma izni alınmamış yapılar” başlıklı 31’inci maddesi;
“İnşaatın bitme günü, kullanma izninin verildiği tarihtir. Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılarda izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılmazlar.
Ancak, kullanma izni alan bağımsız bölümler bu hizmetlerden istifade ettirilir.”
6.3) Geçici 11’inci maddesi;
“(Ek : 9/7/2008-5784/25 md.) 1/7/2022 tarihine kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde, ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması üzerine, kullanma izni alınıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone
grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanabilir. Bu kapsamda, ilgili belediyeden dağıtım şirketlerine elektriğin kesilmesi talebinin söz konusu olması halinde aboneliği iptal edileceğinden, su ve/veya elektrik bağlanması herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmez. Ancak, yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartı 31/12/2021 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanmaz…”
6.4) Geçici 16’ncı maddesi;
“Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt
Belgesi verilebilir…”
7) 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “İmar kirliliğine neden olma” başlıklı 184’üncü maddesi;
(1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
(3) Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(4) Üçüncü fıkra hariç, bu madde hükümleri ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır.
(5) Kişinin, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yaptığı veya yaptırdığı binayı imar planına ve ruhsatına uygun hale getirmesi halinde, bir ve ikinci fıkra hükümleri gereğince kamu davası açılmaz, açılmış olan kamu davası düşer, mahkum olunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar.
(6) (Ek: 29/6/2005 – 5377/21 md.) İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili olarak uygulanmaz.
8) 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına
İlişkin Yönetmeliğin;
8.1) “İşyerinde aranacak genel şartlar” başlıklı 5’inci maddesi;
“İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır:
…c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, …”
8.2) “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesi;
“(Değişik birinci fıkra: 19/3/2007 – 2007/11882 K.) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına
göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.
İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz…”
8.3) “İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi” başlıklı 13’üncü maddesi;
“İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.”
8.4) Geçici 7’nci maddesi;
“(Ek:RG-9/6/2020-31150-C.K-2626/15 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ticari amaca yönelik verilen yapı kayıt belgesine sahip yapılarda açılmak istenen iş yerleri, faaliyet konusu itibarıyla ruhsatlandırma için gerekli olan can ve mal güvenliği ile ilgili bu Yönetmeliğin ve ilgili diğer mevzuatın amir hükümlerinde belirtilen şartları taşıması halinde yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın ruhsatlandırılır.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran vekili tarafından detaylarına 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere özetle, işyeri açma ve
çalışma ruhsatı düzenlenmesi suretiyle mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi talep edilmiştir.
11) İdare tarafından Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerin tetkik edilmesinden, idarenin yazısında
14/03/2022 tarihinden öncesine ve Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 08/09/2022 tarih ve sayılı iptal kararından sonrasına ilişkin bir bilgi bulunmadığı; /
11.1) Bingöl Merkez adresinde bulunan yapıda bakkal
açmak üzere 14/03/2022 tarih ve sayılı başvuru beyan formu ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebinde bulunulduğu,
11.2) İdare tarafından aynı tarihte 14/03/2022 tarih ve sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği,
11.3) İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün bahse konu yapı ile ilgili olarak yapı ruhsatı, yapı kullanma izin
belgesi ve yapı kayıt belgesinin bulunmadığı şeklindeki 15/03/2022 tarih sayılı bildirimi üzerine 15 günlük sürede eksikliklerin giderilmesi için hazırlanan 15/03/2022 tarih ve sayılı yazının 16/03/2022 tarihinde başvurana tebliğ edildiği,
11.4) Verilen süre içerisinde eksikliğin giderilmemesi nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının
01/04/2022 tarihli İnceleme Komisyonu Raporu doğrultusunda iptal edildiğine ilişkin “Zabıta Müdürü” imzalı 01/04/2022 tarih ve sayılı yazının 13/04/2022 tarihinde mahalle muhtarına elden teslim edildiği anlaşılmıştır.
12) Başvuru dilekçesi ekinde sunulan ve Kurumumuzca temin edilen mahkeme kararları incelendiğinde;
12.1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin 08/03/2021 tarih ve sayılı yazı ile
reddedilmesi nedeniyle açılan davaya yönelik Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 07/10/2021 tarih ve sayılı kararında; “… davalı idare tarafından, davacının ruhsat başvurusunda bulunduğu işyeri ile ilgili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmadığı, davacıya ait işletmenin yer ve çevre bakımından uygun olmadığı hususunun mesafe ölçümleriyle somut olarak ortaya konulmadığı anlaşıldığından davacının söz konusu işletme ile ilgili işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine yönelik talebinin yer ve çevre olarak uygun olmadığı gerekçesiyle reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” gerekçesiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddedilmesine yönelik işlem iptal edilmiştir.
12.2) 14/03/2022 tarihinde ruhsat verildiği, 01/04/2022 tarih ve sayılı yazı ile yapı ruhsatı, yapı
kullanma izin belgesi ve yapı kayıt belgesi olmadığı gerekçesiyle, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği anlaşılmış olup, bu işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla numarası ile açılan davada
Erzurum 2. İdare Mahkemesi, “işyeri ruhsatının iptaline yönelik işlemin yerine getirilmesi halinde doğacak zararların giderilemeyecek nitelikte olması ve işlemin uygulanmakla etkisi tükenecek nitelikte olması nedeniyle … davalı idare tarafından savunma sunuluncaya değin yürütmenin durdurulması için gereken koşulların oluştuğu sonucuna varılmıştır.” gerekçesiyle 06/05/2022 tarihinde ve ara karar cevabının beklendiği süreçte 23/06/2022 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir.
12.3) Başvuran vekili tarafından Kurumumuza yapılmış olan tarihli başvuru, Bingöl Belediye
Başkanlığına 16/05/2022 tarihinde tebliğ edilen Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 06/05/2022 tarihli yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararının süresi içerisinde uygulanmadığı iddiasını taşımaktadır.
12.4) Başvurunun inceleme süreci içerisinde esasa ilişkin olarak 08/09/2022 tarihinde iptal kararı
verilmiştir. Kurumumuzca temin edilen Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 08/09/2022 tarih ve sayılı esasa ilişkin kararında “… davacı tarafından işletilen işyeri için düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, bu konuda yetki devri yapılmayan Zabıta Müdürünce iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk görülmemiştir.”
/
gerekçesiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatının idare tarafından iptal edilmesine yönelik işlemin iptaline karar verilmiştir.
13) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 138’inci maddesinde “…Yasama ve yürütme
organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”. hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi de yargı kararlarının uygulanmasını “mahkemeye erişim hakkı” kapsamında değerlendirmektedir (Anayasa Mahkemesinin 3/4/2014 tarih 2013/711 sayılı bireysel başvuru kararı).
Mahkeme kararlarının uygulanması yargılamanın dışında olmakla birlikte onu tamamlayan ve yargılamanın sonuç doğurmasını sağlayan bir unsurdur. Karar uygulanmazsa yargılamanın da bir anlamı olmayacaktır. Bu nedenle yargı kararlarının uygulanması mahkemeye erişim hakkı bağlamında adil yargılanma hakkı kapsamındadır. (Anayasa Mahkemesi kararı için bakınız: No: 2012/144, 2/10/2013, § 28 ve 29)
14) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci
maddesinde; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına göre işlem tesis edilmemesi ve eylemde bulunulmaması yasal olarak idare aleyhine maddi ve manevi tazminat yükümlülüğünü doğurabilecektir.
15) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesine
göre işyeri ruhsatlarının yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu
Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanması gerekmektedir. Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 08/09/2022 tarih ve sayılı kararında da ifade edildiği üzere Yönetmelik’te işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali konusunda açıkça düzenleme bulunmamakla birlikte, idare hukukunun temel ilkelerinden olan yetkide ve usulde paralellik ilkesi gereğince, işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleme yetkisine sahip olan belediye başkanının ya da bu konuda yetki verdiği kişinin işyeri açma ve çalışma ruhsatını iptal etme yetkisi de bulunmaktadır.
16) Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 08/09/2022 tarih ve sayılı kararında, dava
konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi işleminin, Zabıta Müdürü’ne yetki devri yapılmamış olması nedeniyle yetki unsuru yönünden iptal edilmesi üzerine belediyenin en üst amiri olan belediye başkanının veya yetki devri ile görevlendirmiş olduğu yetkilinin imzasıyla işlem tesis edilmesi gerekirken, idarenin mahkeme kararı doğrultusunda işlem tesis ettiğine ilişkin bir bilgi dosyada mevcut değildir.
17) Yukarıda açıklanan gerekçelerle dosya kapsamına göre Kurumumuzca yapılan inceleme
neticesinde, Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 08/09/2022 tarih ve sayılı kararı doğrultusunda işlem tesis edilmemesinin hukuka aykırı olduğu değerlendirilmiş, belediyenin en üst amiri olan belediye başkanının veya bu konuda yetki devri ile görevlendirmiş olduğu yetkilinin imzasıyla işlem tesis edilmesi suretiyle mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede, Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerinin süresi içerisinde karşılandığı, bununla birlikte mahkeme kararları doğrultusunda tesis edilen işlemlerde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından bahse konu ilkelere riayet edilmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye
kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup idarenin işlem ya da eylemine karşı
Erzurum İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 08/09/2022 tarih ve sayılı kararının gereğinin yerine getirilmesi hususunda BİNGÖL BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve BİNGÖL BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/