Mahkeme kararının uygulanmaması nedeniyle polis memurunun kamu görevine iadesi ve mali haklarının iadesi talebiyle idarenin hukuka aykırı davranışı değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/5130-S.22.7821

BAŞVURU NO : 2022/3716

KARAR TARİHİ : 13/04/2022

TAVSİYE KARARI

Adres:

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

Adres: r

BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Mahkeme kararının uygulanması hakkında

BAŞVURU TARİHİ : 09/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran vekili özetle, Müvekkilinin polis memuru olarak görev yaparken Bakan onayı ile kamu görevinden çıkarılmasına karar verildiğini, ilgili işlemin iptali için Ankara 1. İdare Mahkemesi nezdinde yürütmeyi durdurma talepli olarak iptal davası açıldığını, Mahkemenin 05/05/2021 tarih . sayılı kararı ile yürütülmesinin durdurulmasına karar verdiğini, davalı İçişleri

Bakanlığının itirazının Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi tarafından 24.06.2021 tarih ve İtiraz No: ile itirazın reddine kesin olarak karar verildiğini belirterek işlemin yürütülmesinin durdurulması kararının uygulanarak müvekkilinin kamu görevine atanması ve haksız işlem nedeniyle uğradığı mali ve özlük haklarının iadesi yönünde tavsiye kararı alınmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Emniyet Genel Müdürlüğünün 31/03/2022 tarih ve sayılı yazısında; “…Uygulayıcı birimimizden alınan ilgi (b) sayılı yazıda; Personel Daire Başkanlığı kayıtlarının tetkikinden; Ankara

Emniyet Müdürlüğü kadrosunda … sicil sayılı polis memuru olarak görev yapmakta iken hakkında polis başmüfettişliğince FETÖPDY ile irtibatlı / iltisaklı olması sebebiyle düzenlenen araştırma raporu sonucunda 7145 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 35 inci madde kapsamında 27/02/2021 tarihinde kamu görevinden çıkarılarak 04/03/2021 tarihinde teşkilatımızdan ilişiğinin kesildiği, Başvuranın Bu işlemin iptali talebiyle idaremiz aleyhine açmış olduğu davada; Ankara 1.İdare Mahkemesince 05/05/2021 tarih ve sayılı “Yürütmenin Durdurulmasına” kararı verildiği, bahse konu kararın uygulanması noktasında işlemlerin devam ettiği bildirilmiştir…” açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

/

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

5.“Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,

6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Karaların sonuçları” başlıklı 28 inci maddesinin ilk fıkrasında; “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.”

7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran vekili müvekkilinin polis memuru olarak görev yaparken Bakan onayı ile kamu görevinden çıkarılmasına karar verildiğini, ilgili işlemin iptali için Ankara 1. İdare Mahkemesi nezdinde yürütmeyi durdurma talepli olarak iptal davası açıldığını, Mahkemenin 05/05/2021 tarih sayılı kararı ile yürütülmesinin durdurulmasına karar verdiğini, davalı İçişleri Bakanlığının 09.06.2021 tarihinde itiraz ettiğini, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin itirazın reddine karar verdiğini karar verdiğini belirterek mahkeme kararın uygulanarak müvekkilinin kamu görevine atanması ve haksız işlem nedeniyle uğradığı mali ve özlük haklarının iadesi yönünde tavsiye kararı alınmasını talep etmektedir.

9. Somut olayda, idare mahkemesinin kamu görevinden çıkarılma işlemi hakkında yürütmenin durdurulması kararı verdiği, karara ilgili idarece yapılan itirazın Bölge İdare Mahkemesince reddedildiği, başvuranın idareye başvurarak mahkeme kararının uygulanmasını talep ettiği, ilgili idarenin Kurumumuza verdiği cevapta kararın uygulanması noktasında işlemlerin devam ettiğini bildirdiği başvuru içeriğindeki belgelerden anlaşılmıştır.

10. Anayasamızın 138 inci maddesinde Yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu; bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hüküm altına alınmıştır. Aynı şekilde 2577 sayılı İdari

Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddesinde Danıştay, bölge idare ve idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye ve eylemde bulunmaya mecbur olduğu ve bu sürenin hiçbir şekilde tebliğden itibaren otuz günü geçemeyeceği düzenlenmiştir.

/

11. Anayasa Mahkemesinin 27/09/2012 tarihli, E:2012/22, K:2012/133 sayılı kararındaki; “Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukukun ve adaletin en somut yansıması olan mahkeme kararlarının uygulanması, hukuk devleti ilkesi ve onun vazgeçilmez koşullarından biri olan hukuka bağlı idare anlayışının gereğidir. Anayasa’nın 138. maddesinin dördüncü fıkrasında, ‘Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.’ denilmektedir. Bu hükme göre, kamu görevlileri de mahkeme kararlarını yerine getirmek zorunda olup, bu konuda seçim hakları bulunmamaktadır. Kaldı ki, mahkeme kararlarını kasten yerine getirmeyen memur ve diğer kamu görevlilerinin eylemleri suç oluşturmaktadır.” hükmü de idarelerin mahkemelerin ilk derece, istinaf, temyiz gibi seviyelerdeki kararları arasında herhangi bir fark gözetmeden, tüm mahkeme kararlarının hukuk devleti ve yargı bağımsızlığı ilkeleri gereği uygulanması gereğini vurgulamaktadır. (Kurumumuzun emsal nitelikli 2021/1996 sayılı Kararı)

12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Anayasanın 138 inci ve 2577 sayılı yasanın 28 inci maddeleri gereğince söz konusu mahkeme kararının uygulanması konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Anayasanın 138 inci ve 2577 sayılı yasanın 28 inci maddeleri gereğince ilgili mahkeme kararının uygulanması konusunda İçişleri

Bakanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın Başvurana, Başvuran Vekiline ve İçişleri Bakanlığına tebliğine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/