|
ÖZET: Başvuru, Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından iptal edilen bir ihale ile ilgili mahkeme kararının uygulanması talebine ilişkindir. Başvuran, ihaleye katıldığını, ancak iptal kararının ardından açtıkları davada Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin, iptal kararını verdiğini belirtmiştir. İdare, mahkeme kararına uygun olarak tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına geri dönüldüğünü bildirmiştir. Ancak, başvuranın iddiasına göre, İdare, mahkeme kararının gereğini yerine getirmemiştir.
İdare, başvuruya ilişkin açıklamalarında, mahkeme kararının ardından yürütülen işlemlerin hukuka uygun olduğunu savunmuştur. İhale sürecinin devam ettiğini ve gerekli belgelerin sunulduğunu belirtmiştir. Ancak, başvuranın başvurularına yanıt verilmediği yönündeki iddiaları, İdare’nin iletişim eksiklikleri nedeniyle sorgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, İdare’nin süreçte şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine uymadığını tespit etmiştir. Sonuç olarak, başvuru reddedilmiş ve İdare’nin mahkeme kararına uygun davranmadığına dair eleştirilerde bulunulmuştur. İdare’nin gelecekte daha dikkatli ve şeffaf bir iletişim süreci yürütmesi önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6936-S.22.10634
BAŞVURU NO : 2022/1937
KARAR TARİHİ : 01/06/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ELEKTRİK ÜRETİM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Mahkeme kararının uygulanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 05/02/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Ticaret Limited Şirketi adına Av.
tarafından Kurumumuza iletilen 05.02.2022 tarihli başvuruda özetle; (a) Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünce gerçekleştirilen kayıt numaralı ihaleye müvekkili tarafından iştirak edildiği, (b) Sonrasında ihalenin İdare tarafından iptaline karar verildiği ve buna mukabil İdare aleyhine açtıkları dava sonucunda, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 29.12.2021 tarihli ve , sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptal edildiği, (c) Anılan mahkeme kararının uygulanması talebiyle İdare nezdinde yapmış oldukları başvurulara cevap verilmediği ve ihale ile ilgili hiçbir işlem tesis edilmediği, Belirtilmiştir.
2. Ankara 11. İdare Mahkemesinin 2021/2281 sayılı ilamının bir örneği ile mahkeme kararının uygulanması talebiyle İdareye iletilen 05.01.2022 tarihli ve 24.01.2022 tarihli dilekçe örnekleri (KEP ileti çıktıları birlikte) başvuru dilekçesinin ekinde sunulmuştur.
3. Başvuran, dava konusu işlemin iptaline yönelik anılan mahkeme kararının ivedilikle uygulanması yönünde İdareye tavsiyede bulunulmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
4. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir.
İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen tüm iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri iletmesi istenmiştir.
5. İdare, söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden Kurumumuza gönderdiği 11.03.2022 tarihli ve sayılı yazısında özetle; (a) Ankara 11. İdare Mahkemesinin sayılı ilamı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, “ihalenin iptali kararının” 07.01.2022 tarihinde geri alındığı ve teklif değerlendirme aşamasına dönüldüğünü, (b) Bu bağlamda İhale Komisyonunun ilk olarak 18.01.2022 tarihinde olmak üzere çeşitli zamanlarda toplandığını; söz konusu toplantılarda Çöllolar Sahası İşletme Müdürlüğü ve faaliyet alanını içeren sahanın TKİ Genel Müdürlüğüne devrine ilişkin süreç gözetilerek kararlar alındığını, (c) Gerçekleştirilen son toplantıda, devir işlemi için gerekli olan tüm yükümlülüklerin tamamlanması ile birlikte Çöllolar Sahası İşletme Müdürlüğünün 04.03.2022 tarihi itibarıyla Türkiye Kömür İşletmelerine fiilen devredildiğinin tespit edildiğini; atıkların taşınması ve depolanması işinde kullanılan A11, A12 ve
A13 numaralı bantların da söz konusu devir işlemi kapsamında yer aldığını, (d) Bu çerçevede, teknik şartnamede yer alan şartlarla ikmalinin mümkün olamayacağı gerekçesiyle
İhale Komisyonunca ihalenin iptaline karar verildiğini; 09.03.2022 tarihli ve sayılı komisyon kararının ihale yetkilisi olan Genel Müdürlük Makamı tarafından 11.03.2022 tarihinde onaylanmasını müteakip ihaleye katılan tüm isteklilere 14.03.2022 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edildiğini, İfade etmiştir.
6. İdare, anılan mahkeme kararının uygulanması talebiyle yapmış oldukları başvurulara cevap verilmediği yönündeki başvuran iddiasına ilişkin olarak; ihale sürecinin yürürlükteki kanun ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğüne ilişkin 10.02.2022 tarihli ve sayılı cevabi yazılarının, Ticaret Limited Şirketinin sunmuş olduğu imza sirküleri, teklif mektubu ve ticaret sicil gazetesinde kayıtlı adresine iadeli APS ile gönderildiğini ancak söz konusu gönderinin, firmanın taşındığı şerhiyle, Kurumlarına geri döndüğünü belirtmiştir.
7. Başvuru konusu ihale kapsamında yürütülen işlemlere ilişkin diğer bilgi ve belgeler 11.03.2022 tarihli ve sayılı yazı ekinde sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
8. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
9. Anayasa’nın “Mahkemelerin bağımsızlığı başlıklı” 138’inci maddesinin dördündü fıkrası uyarınca:
Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.
10. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca:
Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. […]
12. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
13. 4734 sayılı Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesi ile
“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinin ilgili hükümleri uyarınca:
Madde 39- İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.
Madde 40- 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.
[…]
İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.
İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.
İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.
[…].
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
14. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
/
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 1. Olay ve Olgular
Başvuru dilekçesi ve ekleri; İdare tarafından sunulan bilgi ve belgeler; Ankara 11. İdare Mahkemesinin sayılı kararında yer verilen tespitler ve kayıt numaralı ihaleye ilişkin olarak
EKAP üzerinden ulaşılan kamuya açık bilgilerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; 15. kayıt numaralı “Afşin Elbistan B Termik Santraline ait toplam 1.800.000 ton atığın 12 ay süreyle taşınması ve depolanması hizmet alımı” ihalesi İdare tarafından 27.05.2021 tarihinde gerçekleştirilmiştir.
16. İhale İdari Şartnamesi uyarınca söz konusu atık taşıma ve depolama işinin Afşin Elbistan B Termik
Santral sahası ile Çöllolar Mevkiinde gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. Teknik Şartnamede belirlendiği üzere işin konusu, Afşin Elbistan B termik Santralinden çıkan belirli atıkların mevcut konveyörler ile “Kül
Yükleme İstasyonuna” getirilmesi, buradan kamyonlara otomatik olarak yüklenerek atık depolama sahasına (Çöllolar Dış Döküm Sahası) taşınarak depolanması, depolama sonrası arazi yüzeyinin dozerlerle tesviye edilmesi ve üzerinin geçirimsiz malzeme ile kaplanması işlerinden oluşmaktadır.
17. Bu kapsamda silolarda biriktirilen külün, santralden çıkan %100 yedekli iki kül konveyörü ile atık teslim noktasına taşınması, buradan A-11, A-12 ve A-13 numaralı bant konveyörlere veya gerekmesi halinde acil yükleme bandına yüklenerek “Kül Yükleme İstasyonuna” getirilmesi ve belirli şartlar dâhilinde depolanması gerekmektedir. Acil yükleme bandı ile A-11, A-12 ve A-13 numaralı bantların ve şutlarının her türlü temizlik, bakım, vulkanize, tamir ve benzeri işleriyle birlikte işletilmesinin Yüklenicinin sorumluluğunda olduğu düzenlenmiştir.
18. Başvuran Ticaret Limited Şirketi söz konusu ihaleye katılım sağlayarak diğer isteklilerle birlikte tekliflerini sunmuştur.
19. İsteklilerce sunulan tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, İhale Komisyonunun 19.08.2021 tarihli ve 86 sayılı kararıyla – Termik Santrallar Daire Başkanlığının 18.08.2021 tarihli ve sayılı yazısına
dayanılarak – ihalenin iptaline karar verilmiştir. sayılı mezkûr yazının içeriği özetle şu şekildedir:
“[…] Afşin Elbistan B Termik Santralı İşletme Müdürlüğü’nün ekteki yazısı ile; […] A11, A12, A13 kül konveyörlerinin İşletme Müdürlüklerine devredilerek işletmesinin taraflarınca yapılmasının planlandığı, bu çerçevede Afşin-Elbistan Linyitleri Takip ve Koordinasyon İşletme Müdürlüğünden 42 personelin naklen tayinlerinin Müdürlüklerine yapılması için yazışmaların devam ettiği, […]. Sayıştay
Raporları öneriler kısmında yer alan ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması adına, atıl durumdaki personel kullanılarak, atıkların taşınması işindeki bir kısım işin kurum personelince yapılması planlanmış olduğundan, 27.05.2021 tarihinde yapılan ihalenin kapsamının daraltılması ve değişikliği zorunluluğu doğmuştur. Bu sebeple kül konveyörleri ile ilgili kısmı çıkartılmış olan “Atık Taşıma, Depolama ve Serme Hizmet Alım İşi” ihalesine çıkılmak üzere 27.05.2021 tarihli ihalenin iptal edilmesi
[…]” 20. Başvuran tarafından İhale Komisyonunun 19.08.2021 tarihli ve sayılı söz konusu kararının iptali istemiyle dava açılmıştır. Görülen dava sonucunda Ankara 11. İdare Mahkemesinin 29.12.2021 tarihli ve sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Söz konusu iptal
kararında yer verilen gerekçe özetle şu şekildedir:
[…] dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işin onay ve ihale süreçlerinden geçerek ilan edildiği, neticesinde isteklilerin teklif verdiği, verilen teklifler neticesinde bazı isteklilerin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu
/
sırada davalı idare Termik Santraller Daire Başkanlığından gelen yazı üzerine ihalenin iptaline karar verildiği, ancak iptal gerekçelerinin ihale ilan tarihinde yer alan hususlara ilişkin olduğu, ihalenin iptaline karar verilebilmesi için kamu yararı ve hizmet gereklerinin sağlanması hususunun yanında
Kamu İhale Kanununda yer alan temel ilkelerin de aranması gerektiği, somut olayda kamu kaynaklarının verimli kullanımı bağlamında bazı işlerin kurum personelince gördürülmesi gerekçesiyle işlem tesis edildiği iddia edilmiş ise de; yeni ihale kapsamında teklifin birim maliyetinin arttığı, işin azalmasına rağmen teklif fiyatın aynı oranda azalmadığı, başka bir ifadeyle kamu kaynaklarının verimli kullanımından bahsedilemeyeceği, ayrıca ihale ilanının ve tekliflerin alınmasından belirli bir süre geçmesinden sonra alınan bu kararın saydamlık, rekabet ve kamu kaynaklarının verimli kullanımına aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından, dava konusu ihalenin iptali kararında hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
21. Ankara 11. İdare Mahkemesinin 29.12.2021 tarihli ve sayılı gerekçeli kararının İdareye tebliğini müteakip, Hukuk Müşavirliğinin 05.01.2022 tarihli ve sayılı yazısı ile İdarenin ilgili birimleri söz konusu karar hakkında bilgilendirilmiştir. Buna mukabil İdare tarafından başvuran ile birlikte diğer isteklilere EKAP üzerinden iletilen 07.01.2022 tarihli yazıda, dava konusu işlemin iptaline ilişkin anılan Mahkeme kararı neticesinde “Tekliflerin Değerlendirilmesi” aşamasına dönüldüğü bildirilmiş; ihale sürecine devam edilebilmesi için teklif geçerlilik süresinin 31 Mart 2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil)
devam ettiğinin ilgililerce bildirilmesi, ayrıca ihaleye sunulan geçici teminatla aynı tutarda teminatın vadesi en erken 30 Nisan 2022 tarihi olacak şekilde temin edilerek 17.01.2022 tarihine kadar İdareye sunulması istenmiştir.
22. Bu meyanda İdare ile Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) Kurumu Genel Müdürlüğü arasında, “İdarenin uhdesinde bulunan Çöllolar İşletme Müdürlüğü ile faaliyet alanı içinde bulunan no’lu ( ) […] kömür sahasının, ruhsata ait tüm haklarının ve işletme izninin TKİ’ye bedelsiz olarak
[devredilmesine]” ilişkin 31.12.2021 tarihli bir sözleşme imzalanmıştır. İdare Yönetim Kurulunun
31.12.2021 tarihli ve sayılı kararıyla da devir işlemlerinin tamamlanabilmesi için keyfiyetin Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının onayına sunulması kararlaştırılmıştır.
23. 18.01.2022 tarihinde gerçekleştirilen komisyon toplantısında, başvuran ile birlikte diğer bir istekli tarafından, 07.01.2022 tarihli yazı ile istenilen hususların yerine getirildiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, “Afşin Elbistan B Termik Santralindeki fiili durum da göz önüne alınarak ihaleye konu hizmet alım işinin karar alma sürecini hukukî, malî ve idari anlamda etkileyecek bileşenlerin etraflıca görüşülüp değerlendirilmesi için İhale Komisyonunun 25 Ocak 2022 Salı günü saat 10.00’da tekrar toplanılmasına” karar verilmiştir.
24. İhale Komisyonu tarafından 25 Ocak 2022 Salı günü gerçekleştirilen toplantıda; “Afşin Elbistan B
Termik Santralindeki fiili durumun ve saha şartlarının ihale konusu hizmetin yerine getirilebilmesi için uygun olup olmadığının sorulmasına ve Yönetim Kurulu[n]un 31.12.2021 tarih ve – sayılı kararı ile
Çöllolar Sahası İşletme Müdürlüğü ve faaliyet alanını içeren sahanın TKİ Genel Müdürlüğüne devrine ilişkin sürece göre işlem tesis etmek üzere komisyonun 09 Şubat 2022 Çarşamba günü saat 10.00’da tekrar toplanmasına” karar verilmiştir.
25. İhale Komisyonu tarafından 9 Şubat 2022 Çarşamba günü gerçekleştirilen toplantıda; “ihale konusunu doğrudan etkilediği için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı OLUR’una ilişkin sürecin tamamlanması akabinde karar almak üzere tekrar toplanılmasına” karar verilmiştir.
26. İhale Komisyonu tarafından son olarak 9 Mart 2022 tarihinde gerçekleştirilen toplantıda ise; devir işlemi için gerekli olan tüm yükümlülüklerin tamamlandığının tespiti ile birlikte “Çöllolar Sahası İşletme
Müdürlüğü ve faaliyet alanı içinde bulunan tesisler arasında Atıkların Taşınması ve Depolanması işinde kullanılan A11-A12-A13 no.lu bantların 04.03.2022 tarihi itibariyle TKİ Genel Müdürlüğüne devredilmesi
/
ve ihalenin teknik şartnamede yer alan şartlarla ikmalinin mümkün olmaması nedeniyle [iptaline]” karar verilmiştir.
2. Değerlendirme 27. Başvuran özetle, kayıt numaralı ihalenin İdare tarafından iptal edilmesi üzerine açtıkları dava sonucunda, Ankara 11. İdare Mahkemesinin sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiğini ancak anılan mahkeme kararı gereğinin İdarece yerine getirilmediğini iddia etmiştir (§1).
28. Öncelikle idarece tesis edilen işlemlerin yargı organlarınca iptaline karar verilmesi halinde, söz konusu iptal kararlarının hukuk düzeninde yaratacağı etkiye kısaca değinilmesi gerekmektedir. Gerek doktrinde gerekse yargı kararlarında sıklıkla vurgulandığı üzere, “[h]ukuka aykırı bulunan idari işlemler hakkında verilen iptal kararları; varlıklarını hukuka uygunluk karinesinden yararlanmak suretiyle sürdüren idari işlemleri tesis edildikleri tarihe kadar geriye yürür şekilde ortadan kaldırır. […]. İptal kararlarının bu özelliği, dava konusu yönetsel tasarruftan önceki hukuki durumun sağlanması gereğinden kaynaklanmaktadır.” (Danıştay 2. Dairesinin 22.01.2008 tarihli ve 2007/1114 sayılı [YD] kararı.)
29. Bu bağlamda, yargı organlarınca verilen iptal kararları üzerine idarenin yetkili organlarınca, gerekli hallerde yeni işlemler tesis edilmek suretiyle, önceki hukuki durumun sağlanmasına yönelik tedbirler derhal alınmalıdır. Bu tespit, Anayasa’nın 2’nci maddesinde ifade olunan hukuk devleti ilkesinin doğal bir sonucudur. Keza Anayasa’nın 138’inci maddesi uyarınca da idare, mahkeme kararlarına uygun davranmak ve bu kararları hiçbir suretle değiştirmeksizin ve geciktirmeksizin yerine getirmekle yükümlü tutulmuştur (§9). Benzer bir düzenlemeye 2577 sayılı Kanun’un 28’inci maddesinde de yer verilmiş olup anılan hüküm uyarınca idare, mahkeme kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez (§11).
30. Başvuru konusu olayda, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 29.12.2021 tarihli iptal kararı neticesinde
İdare tarafından gecikmeksizin eylemde bulunulduğu anlaşılmıştır. Bu bağlamda, Hukuk Müşavirliğinin
05.01.2022 tarihli yazısı ile İdarenin ilgili birimleri söz konusu karar hakkında bilgilendirilmiştir ve
müteakiben İdarenin 07.01.2022 tarihli yazısı ile isteklilere, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına dönüldüğü bildirilerek ihale sürecine devam edilebilmesi için yerine getirilmesi gereken işlemler açıklanmıştır (§21).
31. Ancak idarenin mahkeme kararlarını icaplarına göre ve geciktirmeksizin yerine getirme yükümlülüğüne ilişkin bir denetimin, söz konusu iptal kararına binaen yürütülen usul işlemlerinin gözlemlenmesi ile sınırlı tutulamayacağı açıktır. Bu anlamda idarenin, mahkeme kararını yalnızca biçimsel olarak değil, kararın hüküm ve gerekçelerini birlikte gözeterek bütün sonuçları ile uygulayıp uygulamadığının değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Başka bir ifade ile idarenin şekli anlamda yargı kararını uygulamaya yönelik işlemleri tesis etmekle birlikte, gerekçesiz ya da açıkça hukuki dayanaktan yoksun başka bir takım tasarruflarıyla ilgili yargı kararını etkisiz bırakma gayretine girişmesi halinde bunun da önlenmesi gerekecektir. Danıştay 5. Dairesinin 02.02.2005 tarihli ve kararında bahse konu husus şu şekilde
ifade edilmiştir:
Davacının Personel ve Eğitim Dairesi Başkanı olarak görev yapmakta iken iki kez başka görevlere atandığı ve geçici olarak görevlendirildiği, bu işlemlerin iptali istemiyle açtığı davalarda verilen kararlar üzerine eski görevine döndürüldükten sonra, hakkında gerekçesiz olarak yeni işlemler kurulduğu gözönüne alındığında, söz konusu işlemlerle yargı kararlarını etkisiz bırakma amacı güdüldüğü sonucuna varıldığından yargı kararlarının biçimsel olarak uygulanması suretiyle oluşan ağır hizmet
kusuru nedeniyle manevi tazminata hükmedilmesi gerekirken aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuksal isabet bulunmamaktadır.
32. Başvuru konusu olayda, Mahkemenin iptal kararı neticesinde İdare tarafından tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına geri dönülmüş ve 18.01.2022 tarihinde ilk komisyon toplantısı gerçekleştirilmiştir. Müteakiben 25 Ocak 2022 ve 9 Şubat 2022 tarihlerinde iki ayrı toplantı daha gerçekleştirilmiştir. Söz konusu toplantılarda, 31.12.2021 tarihli sözleşme kapsamında gerçekleştirilmesi öngörülen devir işlemlerinin bekletici mesele olarak değerlendirildiği ve bahse konu sürecin takibi ile sonucuna göre işlem tesis etmek üzere kararlar alındığı anlaşılmaktadır (§§22-25). İhale Komisyonu tarafından son olarak 9 Mart 2022 tarihinde gerçekleştirilen toplantıda ise devir işlemlerinin tamamlandığı tespit edilmiş; devir sonucunda ihale kapsamında öngörülen işlerin teknik şartnamede yer alan şartlarla ikmalinin mümkün olamayacağı değerlendirmesi ile ihalenin iptaline karar verilmiştir (§26).
33. Çöllolar Sahası İşletme Müdürlüğünün ve onunla birlikte atıkların taşınması ve depolanması işinde kullanılan A-11, A-12 ve A-13 numaralı taşıma bantlarının TKİ’ye devrine ilişkin sözleşme 31.12.2021 tarihinde ilgili taraflar arasında imzalanmış olup buna mukabil devir işlemleri, çeşitli yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerektiğinden, belirli bir süreç sonucunda tamamlanmıştır. Diğer yandan, atık maddelerin
A-11, A-12 ve A-13 numaralı bant konveyörler kullanılarak taşınması işinin ihale kapsamında yapılması gereken işlerden olduğu; söz konusu bantların bakım, tamir, temizlik ve benzeri işlerinin yapılması dâhil işletilmesinden de yüklenicinin sorumlu olacağı hususları ihale dokümanı içerisinde yer verilen Teknik
Şartname kapsamında açıkça düzenlenmiştir (§§16-17). Dolayısıyla, İhale Komisyonu tarafından söz konusu devir süreci takip edilmek suretiyle işlemler tesis edilmiş olmasının makul bir yaklaşım olduğu değerlendirilmiş olup İdarenin ilgili yargı kararının uygulanmasını geciktirme veya kararı etkisiz bırakma amacıyla hareket ettiğini gösterir bir unsur tespit edilememiştir.
34. Bu çerçevede, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusu ile ilgili olarak İdarece yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 35. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
36. Sunulan bilgi ve belgelerden anlaşıldığı üzere; İdare 07.01.2022 tarihli yazısı ile teklif değerlendirme aşamasına dönüldüğünü isteklilere bildirmiş olmakla birlikte, devam eden süreçte (14.03.2022 tarihinde ihale iptal kararının EKAP üzerinden ilgililere tebliğine kadar) başkaca bir açıklamada bulunmamıştır. Zira başvuran tarafından da mahkeme kararının uygulanması talebiyle İdare nezdinde yapmış oldukları başvurulara cevap verilmediği ifade edilmiştir (§§1-2).
37. Buna mukabil İdare tarafından Kurumumuza sunulan açıklamada, söz konusu başvuran dilekçelerine istinaden “ihale sürecinin yürürlükteki kanun ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğüne ilişkin” 10.02.2022 tarihli cevap yazılarının firma kayıtlı adresine iletildiği ancak gönderinin – firmanın taşındığı şerhiyle – Kurumlarına iade edildiği belirtilmiştir (§6).
38. İdareye iletilen 05.01.2022 tarihli ve 24.01.2022 tarihli dilekçelerin firma adına vekili tarafından imzalanarak ve kayıtlı elektronik posta kanalıyla gönderildiği, ekinde vekâletname örneklerinin de sunulduğu görülmüştür. 10.02.2022 tarihli cevap yazısının yalnızca ilgili firma adresine iletilmesi ve iade şerhiyle dönmesi üzerine başkaca bir eylemde bulunulmaması göz önüne alındığında; İdarenin, söz konusu dilekçelerin cevaplanmasında gerekli gayret ve özeni göstermediği kanaatine varılmıştır. Kaldı ki idare
/
tarafından gönderilen 10.02.2022 tarihli cevap yazısının incelenmesinden, ihale sürecinin uzamasına neden olan süreç hakkında yeterli açıklamaların da ortaya konulamadığı anlaşılmıştır.
39. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, “nezaket”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uymadığı kanaatine varılmış olup bundan sonraki işlemlerinde bahse konu ilkelere uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
40. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Bu bağlamda ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve ELEKTRİK ÜRETİM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi