Mahkeme kararlarının idareyi bağlayıcılığı ve hizmet belgesinde müdür unvanının yer alması talebiyle ilgili hukuki değerlendirme (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/984-S.22.1535

BAŞVURU NO : 2021/18041

KARAR TARİHİ : 21/01/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Hizmet cetvelinde ( belgesinde) değişiklik yapılması talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 23/10/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 2014 yılında müdürlük görevinden alınması nedeniyle açmış oluğu dava sonucunda söz konusu işlemin iptaline ilişkin Batman İdare Mahkemesinin / E. ve / K. nolu kararı doğrultusunda 13/10/2014-22/07/2016 tarihleri arasındaki süre için özlük haklarının tarafına verildiğini ancak söz konusu karara rağmen hizmet belgesinde 13/10/2014-22/07/2016 tarihleri arasındaki sürenin öğretmen olarak belirtildiğini, belirtilen sürenin yargı kararı gereği İlkokulu’nda müdürlükten sayılması nedeniyle hizmet cetveli ve diğer kayıtlarda bu süreler için müdür unvanına yer verilmesi gerektiğini belirterek söz konusu hizmet belgesinin düzeltilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuranın başvurusuna istinaden Kurumumuzca verilen Gönderme Kararına istinaden Milli

Eğitim Bakanlığının 28/10 /2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle, idarelerin, mahkemelerce verilen iptal ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların amacı ve kapsamına göre iptal edilen işlemden doğan sonuçları ortadan kaldırarak önceki hukuki durumun geçerliliğini sağlamakla yükümlü bulunduğu, bu itibarla ilgilinin müdürlük görevinde fiilen bulunmadığı süreler hizmet belgesinde müdür olarak gösterilmemekle birlikte yargı kararı gereği müdürlük görevinden sayılarak fiilen görev yapmadığı bu sürelere ilişkin mali ve özlük haklarını aldığı açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 138 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında: “

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”

5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.

6. 657 sayılı Devlet memurları Kanununun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur.

Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.

Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.

Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.” hükümleri düzenlenmiştir.

7. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel

Tebliği (Seri No:2)’nde “D) ÖZLÜK DOSYASI TUTULMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR

657 sayılı Kanunun 6111 sayılı Kanunla değiştirilen “Memur bilgi

sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinin son fıkrasında, “Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet

Personel Başkanlığınca belirlenir.” denilmektedir. Mezkur hükme istinaden aşağıdaki usul ve esaslara göre işlem yapılması gerekli görülmüştür.

1- Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir.

2- Kurumlarca her memura üzerinde memurun kurumu, adı, soyadı, unvanı, Türkiye

Cumhuriyeti kimlik numarası, fotoğrafı ve gerekli görülen diğer bilgilerin yer aldığı bir kurum kimlik belgesi verilir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B ve 4/C maddelerine göre istihdam edilenler, personel bilgi sistemine kaydolunur ve bunlara kurum kimlik belgesi verilir. Söz konusu personel için personel bilgi dosyası tutulur.

3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.

4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.

5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur:

Birinci bölümde; ilk-yeniden-naklen atamaya ilişkin belgeler,

İkinci bölümde; öğrenim durumu, bildiği yabancı diller ve derecesi, yaptığı lisansüstü eğitimstaj ve incelemeleri ile ilgili belgeler, katıldığı her türlü eğitim faaliyetine ilişkin belgeler, kendisi tarafından verilen yayın ve eserlerine ilişkin bilgiler, Üçüncü bölümde; memurun kullandığı izinlere ilişkin belgeler, Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları, Beşinci bölümde; kurumlarca gerekli görülmesi halinde memurun maaş, ücret, harcırah ve sair parasal haklarına ilişkin belgeler, emeklilik durumuna ilişkin belgeler, bakmakla yükümlü olduğu kişilere ilişkin bildirimler, mal beyannameleri ile sendika üyeliğine ilişkin belgeler, Altıncı bölümde; memurun adaylık ve asli memurluğa atanmasına ilişkin belgeler, derece ve kademe ilerlemeleri, sınıf, yer, unvan, görev değişiklikleri ile ilgili belgeler, geçici görevlendirilmesine ilişkin belgeler, Yedinci bölümde; ödül, başarı ve üstün başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler, Sekizinci bölümde; askerlik durumu, mecburi hizmet yükümlülüğü ve özürlülük durumuna ilişkin belgeler ile yukarıdaki bölümler kapsamına girmeyen memurun hizmet durumuna ilişkin diğer mesleki bilgi ve belgeler, Saklanır.

6- Belgeler özlük dosyasının ilgili bölümüne, eski tarihli olan altta olacak şekilde, kronolojik sıraya göre yerleştirilir.

7- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar.

8- Görevi herhangi bir şekilde sona eren memurların özlük dosyaları kurumlarınca saklanır.

9- Özlük dosyalarının tutulması ve muhafazasında özel hayatın gizliliği ilkesine riayet edilir.

Özlük dosyası içeriği hakkında soruşturma ve kovuşturmaya yetkili merciler dışındakilere açıklama yapılamaz, bilgi verilemez. Ayrıca kişinin rızası olmaksızın özlük dosyasındaki bilgiler ve kayıtlar esas alınarak kişi hakkında yayında bulunulamaz.

10- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B ve 4/C maddelerine göre istihdam edilen personelin personel bilgi dosyasında; kronolojik sıraya göre sözleşmeler, öğrenim durumuna ilişkin belgeler, kurum içi yer ve unvan değişikliklerine ilişkin belgeler, izinler, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler, sözleşme feshi ve hizmete yönelik diğer belgeler tutulur.”

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Başvuran, 2014 yılında müdürlük görevinden alınması nedeniyle açmış oluğu dava sonucunda söz konusu işlemin iptaline ilişkin Batman İdare Mahkemesinin / E. ve / K. nolu kararı doğrultusunda 13/10/2014-22/07/2016 tarihleri arasındaki süre için özlük haklarının tarafına verildiğini ancak söz konusu karara rağmen hizmet belgesinde 13/10/2014-22/07/2016 tarihleri arasındaki sürenin

öğretmen olarak belirtildiğini ifade etmekte olup, belirtilen süreler için müdür unvanına yer verilecek şekilde hizmet belgesinin düzeltilmesini talep etmektedir.

10. Başvuruya konu olayda, Batman İli, Merkez, İlkokulu’nda okul müdürü olarak görev yapmakta olan başvuran, müdürlük görevinin uzatılmaması işlemine ilişkin yargı yoluna başvurmuş, Batman 1. İdare Mahkemesinin 18/3/2016 tarihli ve E: / K: / sayılı kararı ile söz konusu işlemin iptaline karar vermiş, söz konusu yargı kararına istinaden Milli Eğitim Bakanlığınca 13/10/201422/07/2016 tarihleri süresince müdür olarak görev yapamamasından kaynaklı mahrum kaldığı özlük haklarının yerine getirildiği ancak ilgili idare tarafından başvuranın TPAO 100. Yıl İlkokulunda fiilen öğretmen olarak görev yapmış olduğu sürelere ilişkin hizmet cetvelinde düzeltme yapılmaması nedeniyle başvurularda bulunduğu, söz konusu başvurularının ise reddedildiği anlaşılmaktadır.

11. Başvuruya esas 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda, memurların Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolacağı, her memur için bir özlük dosyası tutulacağı, özlük dosyasına; memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulacağı, memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulacağı belirtilmekte, Kamu Personel Genel Tebliğinde ayrıntılı olarak düzenlenen söz konusu bilgi ve belgeler arasında da “yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri ile memurun sınıf, yer, unvan, görev değişiklikleri ile ilgili belgeler” ifadelerine yer verilmiştir.

12. İdare mahkemelerin iptal kararlarının sonucu o işlemin hiç yapılmamış gibi değerlendirilmesi ve ilgilinin statüsünü idari işlem öncesi hale getirmesidir. Ayrıca mahkeme kararları T.C. Anayasanın 138 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında yer alan: “ Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” hükmü gereğince yasama ve yürütme erklerini bağladığı gibi yürütmenin bünyesinde yer alan idareler için evleviyetle bağlayıcıdır. Bu noktada idarelerin yargı kararlarının hukuksal sonuçlarını etkisiz bırakmaya yönelik işlem tesis edemeyeceği anayasanın hükmü olup aynı zamanda hukuk devleti ilkesinin doğal sonucudur. Bu bağlamda idareden beklenen idari yargı kararlarının aynen ve gecikmeksizin bütün olarak uygulamasıdır.

13. Bu kapsamda, başvuru konusuna ilişkin Milli Eğitim Bakanlığınca verilen cevabi yazıda da, başvuranın fiilen görev yapmış olduğu unvan ve kuruluş çerçevesindeki bilgilere hizmet belgesinde yer verilmekle birlikte yargı kararı gereğince söz konusu süreler için mahrum kalınan mali haklarının iade edildiği ve bu sürelerin müdürlük görevi nezdinde özlük haklarına yansıtıldığı anlaşıldığından başvurana anılan döneme ilişkin mali ve sosyal hakların ödenebilmesinin ön koşulunun söz konusu dönem de müdür kadro ve unvanında olabilmesi olduğu, İdarenin, mahkeme kararını mali ve sosyal haklar açısından yapılan işlemlerde değerlendirirken başvuranı müdür unvanında kabul edip özlük dosyası haricinde tutulan hizmet belgesi işlemi açısından ise mahkeme kararının hilafına hareket edilmesinde hukuki isabet görülemediğinden idarece gerçekleştirilen işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılarak başvuranın talebi doğrultusunda müdür unvanına yer verilecek şekilde hizmet belgesinin düzeltilmesi gerektiği değerlendirilmiştir,

14. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin, mahkeme kararını mali ve

sosyal haklar açısından yapılan işlemlerde değerlendirirken başvuranı müdür unvanında kabul edip özlük dosyası haricinde tutulan hizmet belgesi işlemi açısından ise mahkeme kararının hilafına hareket edilmesinde hukuki isabet görülemediğinden idarece gerçekleştirilen işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılarak başvuranın talebi doğrultusunda müdür unvanına yer verilecek şekilde hizmet belgesinin düzeltilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu

Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Batman

İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın talebi doğrultusunda, mahkeme kararı kapsamında 2014-2016 yılları arasında, müdür unvanına yer verilecek şekilde hizmet belgesinin düzeltilmesi amacıyla MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu

karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın gereği için BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/