|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, başvuranın icra dosyalarına yönelik ödemelerin yapılmasını talep etmesi üzerine verilmiştir. Başvuran, mahkeme kararlarının uygulanmaması nedeniyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. İdarenin, mahkeme kararlarını yerine getirmekte gecikmesi, Anayasa’nın 138. maddesi gereği hukuka aykırıdır. İdare, bağımsız mahkemelerce verilen kararları zamanında uygulamakla yükümlüdür ve bu yükümlülüğün ihlali, adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelir.
Kararda, idarenin gecikmeli işlem yapmasının hizmet kusuru olarak değerlendirildiği ve bu durumun Anayasa’nın 125. maddesi çerçevesinde idarenin sorumluluğunu doğurduğu vurgulanmıştır. İdarenin, mahkeme kararlarına uygun şekilde hareket etmemesi, kamu yararına aykırı bir durum oluşturmakta ve başvuranın mağduriyetine yol açmaktadır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilerek, mahkeme kararlarının yerine getirilmesi için İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3694-S.22.5559
BAŞVURU NO : 2021/16817
KARAR TARİHİ : 16/03/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Mahkeme kararlarınca hükmedilen bedellerin ödenmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan Av. , 1.1. Müvekkilleri ve İstanbul İli, Zeytinburnu
İlçesi, Merkezefendi Mahallesi, Ada, Parselde kayıtlı Blok no.lu bağımsız bölümün satın alınması esnasında 19.350,00 TL tapu harcı ödediğini, ilgili tapu harcının iadesi için öncelikle vergi dairesine yazılı başvuruda bulunulduğunu, ödemenin yapılmaması üzerine davalı Hazine ve Maliye
Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine İstanbul 5. Vergi Mahkemesinde dava açıldığını, Mahkemenin 25/11/2019 tarihli ve / Esas, 2 Karar sayılı kararı ile müvekkil tarafından ödenen 19.350,00 TL tapu harcının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 116,80 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından ödenmesine karar verildiğini, karara ilişkin istinaf yoluna başvurulduğunu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. Vergi Dava
Dairesinin 19/03/2020 tarihli ve Esas, Karar sayılı kararı ile davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, 03/06/2020 tarihli dilekçe ile Yeditepe
Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi Müdürlüğüne mahkeme kararında hükmedilen kalemlerin ödenmesi için
/
başvuru yapılmasına rağmen ödenemediğini, bunun üzerine Bakırköy 7. İcra Müdürlüğünün
Esas sayılı dosyası ile mahkemece hükmedilen alacaklar yönünden icra takibi yapıldığını, 1.2. Müvekkili İstanbul İli, Zeytinburnu İlçesi, Merkezefendi Mahallesi, Ada, Parselde kayıtlı / Blok no.lu bağımsız bölümün satın alınması esnasında 28.340,00 TL tapu harcı ödediğini, ilgili tapu harcının iadesi için öncelikle vergi dairesine yazılı başvuruda bulunulduğunu, ödemenin yapılmaması üzerine davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine
İstanbul 7. Vergi Mahkemesinde dava açıldığını, Mahkemenin 11/10/2019 tarihli ve Esas, Karar sayılı kararı ile müvekkil tarafından ödenen 28.340,00 TL tapu harcının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 116,80 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından ödenmesine karar verildiğini, karara ilişkin istinaf yoluna başvurulduğunu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. Vergi Dava Dairesinin 19/03/2020 tarihli ve
Esas, Karar sayılı kararı ile davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, 03/06/2020 tarihli dilekçe ile Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi
Dairesi Müdürlüğüne mahkeme kararında hükmedilen kalemlerin ödenmesi için başvuru yapılmasına rağmen ödenmediğini, bunun üzerine Bakırköy 7. İcra Müdürlüğünün Esas sayılı dosyası ile mahkemece hükmedilen alacaklar yönünden icra takibi yapıldığını, 1.3. Müvekkil İstanbul İli, Zeytinburnu İlçesi, Merkezefendi Mahallesi, Ada, Parselde kayıtlı / Blok no.lu bağımsız bölümün satın alınması esnasında 28.340,00 TL tapu harcı ödediğini, ilgili tapu harcının iadesi için öncelikle vergi dairesine yazılı başvuruda bulunulduğunu, ödemenin yapılmaması üzerine davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine
İstanbul 8. Vergi Mahkemesinde dava açıldığını, Mahkemenin 31/10/2019 tarihli ve Esas, Karar sayılı kararı ile müvekkil tarafından ödenen 28.340,00 TL tapu harcının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 116,80 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından ödenmesine karar verildiğini, karara ilişkin istinaf yoluna başvurulduğunu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. Vergi Dava Dairesinin 18/03/2020 tarihli ve
6 Esas, Karar sayılı kararı ile davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar
verildiğini ve kararın kesinleştiğini, 03/06/2020 tarihli dilekçe ile Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi
Dairesi Müdürlüğüne mahkeme kararında hükmedilen kalemlerin ödenmesi için başvuru yapılmasına rağmen ödenmediğini, bunun üzerine Bakırköy 7. İcra Müdürlüğünün Esas sayılı dosyası ile mahkemece hükmedilen alacaklar yönünden icra takibi yapıldığını, 1.4. Müvekkil İstanbul İli, Zeytinburnu İlçesi, Merkezefendi Mahallesi, Ada, Parselde kayıtlı / Blok no.lu bağımsız bölümün satın alınması esnasında 28.340,00
TL tapu harcı ödediğini, ilgili tapu harcının iadesi için öncelikle vergi dairesine yazılı başvuruda bulunulduğunu, ödemenin yapılmaması üzerine davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi
Başkanlığı aleyhine İstanbul 14. Vergi Mahkemesinde dava açıldığını, Mahkemenin 03/12/2019 tarihli ve
Esas, Karar sayılı kararı ile müvekkil tarafından ödenen 28.340,00 TL tapu harcının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 118,55 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından ödenmesine karar verildiğini, karara ilişkin istinaf yoluna başvurulduğunu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. Vergi Dava Dairesinin 18/06/2020 tarihli ve Esas, Karar sayılı kararı ile davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, 22/06/2020 tarihli dilekçe ile Yeditepe Veraset ve Harçlar
Vergi Dairesi Müdürlüğüne mahkeme kararında hükmedilen kalemlerin ödenmesi için başvuru yapılmasına rağmen ödenmediğini, bunun üzerine Bakırköy 7. İcra Müdürlüğünün Esas sayılı dosyası ile mahkemece hükmedilen alacaklar yönünden icra takibi yapıldığını, /
1.5. Müvekkil İstanbul İli, Zeytinburnu İlçesi, Merkezefendi Mahallesi, Ada, Parselde kayıtlı Blok no.lu bağımsız bölümün satın alınması esnasında 18.960,00 TL tapu harcı ödediğini, ilgili tapu harcının iadesi için öncelikle vergi dairesine yazılı başvuruda bulunulduğunu, ödemenin yapılmaması üzerine davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine
İstanbul 7. Vergi Mahkemesinde dava açıldığını, Mahkemenin 11/11/2019 tarihli ve 2 Esas, Karar sayılı kararı ile müvekkil tarafından ödenen 18.960,00 TL tapu harcının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 116,80 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından ödenmesine karar verildiğini, karara ilişkin istinaf yoluna başvurulduğunu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. Vergi Dava Dairesinin 18/06/2020 tarihli ve
7 Esas, Karar sayılı kararı ile davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar
verildiğini ve kararın kesinleştiğini, 22/06/2020 tarihli dilekçe ile Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi
Dairesi Müdürlüğüne mahkeme kararında hükmedilen kalemlerin ödenmesi için başvuru yapılmasına rağmen ödenmediğini, bunun üzerine Bakırköy 7. İcra Müdürlüğünün Esas sayılı dosyası ile mahkemece hükmedilen alacaklar yönünden icra takibi yapıldığını, 1.6. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından müvekkil davalı olduğu Bakırköy 4. İcra Hukuk Mahkemesinin Esas sayılı dosyası ile icra memur muamelesi şikayet talepli dava açıldığını, Mahkemenin 25/09/2020 tarihli ve Esas, Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiğini, 700,00 TL vekalet ücretinin davacı idareden alınarak davalıya verilmesine hükmedildiğini, söz konusu ilam vekalet ücretinin tahsili için Bakırköy 7. İcra Müdürlüğünün
Esas sayılı dosyası kapsamında icra takibi yapıldığını, 1.7. Müvekkil İstanbul İli, Zeytinburnu İlçesi, Merkezefendi Mahallesi, Ada, Parselde kayıtlı Blok no.lu bağımsız bölümün satın alınması esnasında 30.900,00 TL tapu harcı ödediğini, ilgili tapu harcının iadesi için öncelikle vergi dairesine yazılı başvuruda bulunulduğunu, ödemenin yapılmaması üzerine davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi
Başkanlığı aleyhine İstanbul 13. Vergi Mahkemesinde dava açıldığını, Mahkemenin 30/12/2019 tarihli ve
Esas, Karar sayılı kararı ile müvekkil tarafından ödenen 30.900,00 TL tapu harcının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikle iadesine, 122,30 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücretinin davalı idare tarafından ödenmesine karar verildiğini, karara ilişkin istinaf yoluna başvurulduğunu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 5. Vergi Dava Dairesinin 26/11/2020 tarihli ve
Esas, Karar sayılı kararı ile davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, 22/06/2020 tarihli dilekçe ile Yeditepe Veraset Ve Harçlar Vergi
Dairesi Müdürlüğüne mahkeme kararında hükmedilen kalemlerin ödenmesi için başvuru yapılmasına rağmen ödenmediğini, bunun üzerine Bakırköy 5. İcra Müdürlüğünün Esas sayılı dosyası ile mahkemece hükmedilen alacaklar yönünden icra takibi yapıldığını; 1.8. Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi Müdürlüğünce 19/06/2020 tarihli cevabi yazıda, Merkezi
Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde vekillere yapılacak ödemelerde noterce düzenlenmiş vekaletname aslı veya noterce onaylanmış örneğinin istenilmesine dair açık hüküm bulunduğunun, ancak vekaletname aslı ya da noter onaylı örneği ve dekont aslı ya da onaylı örneği ile harç iadesi yapılacağının, 06/04/2021 tarihli cevabi yazıda ise, mahkemece hükmedilen alacaklar için ödenek talep edildiğinin, ödenek tahsis edildiğinde ödeme yapılacağının belirtildiği; 07/07/2021 tarihli güncel icra dosya kapak hesabını da içeren ödeme yapılması talepli dilekçenin cevapsız bırakıldığı, 03/08/2021-09/08/2021 tarihleri arasında CİMER üzerinden başvurular yapıldığı, Vergi Dairesince tapu harcı makbuz asılları ve noter tasdikli vekaletname belgelerinin tamamlanması halinde ödeme yapılabileceğinin ifade edildiği; /
1.9. Bu bağlamda, açılan icra takiplerine rağmen Müdürlük tarafından vekaletname aslının ve makbuz aslının talep edildiğini, ödeme yapılacak kişinin avukatın bizzat kendisi olmadığını, muhatap icra dairesine ödeme yapılacağını, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin hatalı yorumlandığını, vergi dairesince ödemenin icra dairesine yapılmasına müteakip vekaletname eksikliği olması halinde zaten icra dairesince vekile herhangi bir ödeme yapılamayacağını, dava dosyalarında vergi dairesine verilen dilekçe eklerinde makbuz örneklerine ve vekaletnamelere de ulaşmanın mümkün olduğunu, makbuz ve vekaletnamenin geçerli olmaması halinde yargılama aşamalarında mahkemece bu hususun da değerlendirileceğini, mahkeme kararına rağmen Yeditepe
Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi Müdürlüğünce işlem yapılmadığını, ödeme yapılmadıkça kamu aleyhine de faiz işlemeye devam ettiğini belirterek işlemleri sürüncemede bırakan görevi ihmal eden ve kamunun zarara uğratılmasına sebep olan kişiler hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını, müvekkillerin mağduriyetlerinin giderilmesini, ödemelerin ivedilikle icra dosyalarına yapılmasına karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz 15/10/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Gelir
İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Hukuk ve İhtilaflı İşler Grup Müdürlüğünün 12/11/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Mükellef ve tarafından Hazine ve Maliye
Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine açtığı davada İstanbul 5. Vergi Mahkemesinin 25/11/2019 tarihli ve E. 2019/ 1488, K. 2019/2270 sayılı kararıyla tapu harcı ana parası ve işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 116,80 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücreti ödenmesine karar verilmesi üzerine Gelir İdaresi Başkanlığınca kararın istinafa götürüldüğü, İstanbul 5. Vergi Dava Dairesi
Başkanlığınca verilen E. 2020/1372, K. 2020/2513 sayılı karar ile temyizi kabil olmamak üzere istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, 2.2. Mükellef tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine açtığı davada İstanbul 7. Vergi Mahkemesinin 11/10/2019 tarihli ve E. 2019/1293, K. 2019/2141 sayılı kararıyla tapu harcı ana parası ve işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 116,80 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücreti ödenmesine karar verilmesi üzerine Gelir İdaresi Başkanlığınca kararın istinafa götürüldüğü, İstanbul 5. Vergi Dava Dairesi Başkanlığınca verilen E. 2020/1249, K.
2020/2529 sayılı karar ile temyizi kabil olmamak üzere istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, 2.3. Aynı mükellef tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine açtığı başka bir davada İstanbul 7. Vergi Mahkemesinin 11/11/2019 tarihli ve E. 2019/1294, K. 2019/2142 sayılı kararıyla tapu harcı ana parası ve işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 116,80 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücreti ödenmesine karar verilmesi üzerine Gelir İdaresi Başkanlığınca kararın istinafa götürüldüğü, İstanbul 5. Vergi Dava Dairesi Başkanlığınca verilen E. 2020/497, K. 2020/3222 sayılı karar ile temyizi kabil olmamak üzere istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, 2.4. Mükellef tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine açtığı davada İstanbul 8. Vergi Mahkemesinin 31/10/2019 tarihli ve E. 2019/129, K. 2019/2183 sayılı kararıyla tapu harcı ana parası ve işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 116,80 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücreti ödenmesine karar verilmesi üzerine Gelir İdaresi Başkanlığınca kararın istinafa götürüldüğü, İstanbul 5. Vergi Dava Dairesi Başkanlığınca verilen E. 2020/1476, K. 2020/2408 sayılı karar ile temyizi kabil olmamak üzere istinaf başvurusunun reddine karar verildiği,
2.5. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca karşı açılan davada
Bakırköy 4. İcra Hukuk Mahkemesinin 25/09/2020 tarihli ve E. 2020/247, K. 2020/423 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilerek 700,00 TL vekalet ücretinin davacı idareden alınarak davalıya verilmesine karar verildiği, 2.6. Mükellef tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine açtığı davada İstanbul 14. Vergi Mahkemesinin 03/12/2019 tarihli ve E. 2019/1154, K.
2019/2189 sayılı kararıyla tapu harcı ana parası ve işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 118,55 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücreti ödenmesine karar verilmesi üzerine Gelir İdaresi
Başkanlığınca kararın istinafa götürüldüğü, İstanbul 5. Vergi Dava Dairesi Başkanlığınca verilen E.
2020/1048, K. 2020/3253 sayılı karar ile temyizi kabil olmamak üzere istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, 2.7. Mükellef tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine açtığı davada İstanbul 13. Vergi Mahkemesinin 30/12/2019 tarihli ve E. 2019/980, K. 2019/2480 sayılı kararıyla tapu harcı ana parası ve işleyecek yasal faizi ile birlikte iadesine, 122,30 TL yargılama gideri ve 1.512,00 TL vekalet ücreti ödenmesine karar vermesi üzerine Gelir İdaresi Başkanlığınca kararın istinafa götürüldüğü, İstanbul 5. Vergi Dava Dairesi Başkanlığınca verilen E. 2020/4542, K.
2020/10197 sayılı karar ile temyizi kabil olmamak üzere istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, 2.8. Bütçe gelirlerinden yapılacak ret ve iade işlemlerinde ödeme yapılacak kişilere ilişkin 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazete’de yayınlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri
Yönetmeliğinin “Ödeme yapılacak kişiler” başlıklı 8 inci maddesinin düzenlendiği, 2.9. Avukatlık Kanununun 56 ncı maddesinde “… kanunda açıkça gösterilmeyen hallerde avukatlar takip ettikleri işlerde aslı kendilerinde bulunan her türlü kağıt belgelerin örneklerini kendileri onaylayarak …” hükmü yer almasına rağmen 5035 sayılı Kanunla 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 120 nci maddesine eklenen fıkra ile nakden veya mahsuben tahsil edilen ancak fazla veya yersiz olarak tahsil edildiği anlaşılan vergilerde ve kanunları gereğince mükelleflere yapılacak iade ve mahsup işlemlerinde düzeltmeye dayanak teşkil edecek belgeler ile bu işlemlere ait usul ve esasların Maliye Bakanlığınca belirleneceğinin hükme bağlandığı, 2.10. Dava dosyalarıyla ilgili olarak asıl alacak düzeltme işlemleri yapılmış olup iadeye hazır bir durumda olması nedeniyle mükellefin kendisine ödenmesi her zaman mümkün olmakla birlikte vekile yapılacak ödemeler konusunda yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği belgelerin tamamlanması halinde ödeme yapılabileceğinin değerlendirildiği, ayrıca yargılama giderlerine ilişkin icra takiplerinden ikisine ödeme yapıldığı, ödeme yapılamayan icra dosyaları konusunda ödenek tahsisine yönelik işlemler devam etmekte olup neticelendiğinde ödemelerin yapılabileceği ifade edilmiştir.
3. Kurumumuz 11/02/2022 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Gelir
İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi
Müdürlüğünün 22/02/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 3.1. Gelir İdaresi Başkanlığından evrakların taraflarına ulaşması sürecinde Covid-19 pandemi nedeniyle mesai saatlerinin kısaltılması, esnek çalışma yapılması, pozitif ve kronik rahatsızlıklar nedeniyle eksik personelle çalışılması nedenleriyle gecikmeler olduğu, evrakların ulaşmasıyla birlikte Tapu Harçları
Servisi tarafından iade işlemlerinin yapılabilmesi için gerekli düzeltmelerin 2020 yılı Ocak, Şubat ve
Mart ayları içerisinde yapıldığı,
3.2. Muhasebe Servisinin ilgili iadeleri yapılabilmesi için Merkezi Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesine istinaden eksik belgelerin (vekaletname aslı veya noter onaylı örneğinin ve ödenen harca ait dekont aslının) tamamlanması gerektiği, iadenin evrakların tamamlanmasından sonra yapılacağının
Av. ikametgah ve iş yeri adreslerine 19/06/2020 ve 25/06/2020 tarihli eksiklik yazıları ile gönderildiği, ancak Av. gönderilen yazıları ihtiyarı olarak almadığı, eksik belgelerini tamamlamadığını ve İcra Müdürlüğüne başvurduğunu, 3.3. Bakırköy 5. İcra Dairesi’nin 2021-2368 numaralı dosyasına 30/09/2021 tarihli numaralı, Bakırköy 7. İcra Dairesi’nin 2021-7146 numaralı dosyasına 30/09/2021 tarihli numaralı evraklar ile ödeme yapılması için 01/10/2021 tarihinde ilgili belgelerin Fatih Mal
Müdürlüğü’ne teslim edildiği, 3.4. İcra Müdürlüklerinin dosyalarına talep edilen paranın tamamının (vekalet ücreti, yasal faiz, günlük faiz gibi kalemlerin) gönderilebilmesi için ödenek talep edildiğini, ödeneğin gelme sürecinde dosyaların kapatılmasının zaman aldığını, talep edilen ödenekler tarafları adına tahsis edildiği zaman ödemelerin yapılabildiğini, 2021 yılında 04/01/2021 tarihinde 4.473.402,27 TL ödenek talep edildiğini, bu ödeneğin 17/05/2021 tarihinde taraflarına tahsis edildiğini, 28/06/2021 tarihinde ise 14.185.593,49 TL ödenek talebinde bulunulduğunu, ancak bugün itibariyle hala ödenek tahsisi yapılmadığını, 3.5. Mükellef adına İstanbul 5.Vergi Mahkemesinin 19/03/2020 tarihli ve E.2020/1372, K.2020/2513 sayılı dava sonucuna istinaden 10/02/2020 tarih ve 2020021017duX00001110 no.lu düzeltme fişi ile 19.350,00 TL iade düzeltmesinin yapıldığı, mükellef vekili tarafından 03/06/2020 tarihinde dilekçe ekinde Avukatlık Kanunu gereğince vekaletnameyi kendisi tasdik ederek vekalet fotokopisi ve dekont fotokopisi ile iade talep ettiği anlaşıldığından 19/06/2020 tarihli ve 436670 sayılı evrak eksiklik yazısı yazılarak 28/04/2021 tarihinde tebliğ edildiği, 3.6. Mükellef adına İstanbul 7. Vergi Mahkemesinin 11/11/2019 tarihli ve
E.2019/1294, K.2019/2412 sayılı dava sonucuna istinaden 22/01/2020 tarihli ve no.lu düzeltme fişi ile 18.960,00 TL iade düzeltmesi yapıldığı, mükellef vekili tarafından 22/06/2020 tarihinde dilekçe ekinde Avukatlık Kanunu gereğince vekaletnameyi kendisi tasdik ederek vekalet fotokopisi ve dekont fotokopisi ile iade talep ettiği anlaşıldığından 25/06/2020 tarihli ve 453860 sayılı evrak eksiklik yazısı yazılarak 28/04/2021 tarihinde tebliğ edildiği, 3.7. İstanbul 7. Vergi Mahkemesinin 11/10/2019 tarihli ve E. 2019/1293, K.2019/2141 sayılı dava sonucuna istinaden 20/01/2020 tarihli ve no.lu düzeltme fişi ile 28.340,00 TL iade düzeltmesi yapıldığı, mükellef vekili tarafından 03/06/2020 tarihinde verilen dilekçe ekinde
Avukatlık Kanunu gereğince vekaletnameyi kendisi tasdik ederek vekalet fotokopisi ve dekont fotokopisi ile iade talep ettiği anlaşıldığından 19/06/2020 tarihli ve 438319 sayılı, 25/06/2020 tarihli ve 453860 sayılı evrak eksiklik yazısı yazılarak 28/04/2021 tarihinde tebliğ edildiği, 3.8. Mükellef adına İstanbul 8. Vergi Mahkemesinin 31/10/2019 tarihli ve E.2019/1291, K.2019/2183 sayılı dava sonucuna istinaden 09/03/2020 tarihli ve no.lu düzeltme fişi ile 28.340,00 TL iade düzeltmesi yapıldığı, mükellef vekili tarafından 03/06/2020 tarihinde verilen dilekçe ekinde Avukatlık Kanunu gereğince vekaletnameyi kendisi tasdik ederek vekalet fotokopisi ve dekont fotokopisi ile iade talep ettiği anlaşıldığından 19/06/2020 tarihli ve sayılı evrak eksiklik yazısı yazılarak 28/04/2021 tarihinde tebliğ edildiği, 3.9. Mükellef adına İstanbul 14. Vergi Mahkemesinin 03/12/2019 tarihli ve
E.2019/1154, K.2019/2189 sayılı dava sonucunda 28/01/2020 tarihli ve no.lu
/
düzeltme fişi ile 28.340,00 TL iade düzeltmesi yapıldığı, mükellef vekili tarafından 22/06/2020 tarihinde dilekçe ekinde Avukatlık Kanunu gereğince vekaletnameyi kendisi tasdik ederek vekalet fotokopisi ve dekont fotokopisi ile iade talep ettiği anlaşıldığından 25/06/2020 tarihli ve sayılı evrak eksiklik yazısı yazılarak 28/04/2021 tarihinde tebliğ edildiği, 3.10. Mükellef adına İstanbul 13. Vergi Mahkemesinin E. 2019/980, K.2019/2480 sayılı dava sonucunda 13/07/2020 tarihli ve no.lu düzeltme fişi ile 30.900,00 TL iade düzeltmesi yapıldığı, 10/08/2021 tarihli ve sayılı evrak eksiklik yazısı yazılarak 16/08/2021 tarihinde tebliğ edildiği, 3.11. Başvuru konusuna ilişkin işlemlerin sürüncemede bırakılmasının görevli personelden kaynaklanmadığı, mahkeme kararlarına istinaden gerekli düzeltme işlemleri zamanında yapıldığı, yapılan düzeltme işlemlerine istinaden iade işlemlerinin yapılabilmesi için Merkezi Harcama Belgeleri
Yönetmeliğinin 8 inci maddesine istinaden eksik belgelerin ibrazı yazı ile tebliğ edilmesine rağmen tebliğ evrakının sürüncemede bırakıldığı, istenilen belgelerin ibraz edilmediği, 3.12. Avukatlık Kanununa istinaden idarenin işlem yapılması gerektiği ve Harcama Belgeleri
Yönetmeliğinin hükümsüz olduğu hususlarının ilgili avukat ile diğer birçok avukat tarafından şifai olarak şikayet konusu yapıldığı, 3.13. Yukarıda adı geçen mükellefler adına iade işlemlerine ait ödemelerin 5018 sayılı Kamu Mali
Yönetimi ve Kontrol Kanunun 33 üncü maddesine istinaden düzenlenen Merkezi Yönetim Harcama
Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde, vekillere yapılacak ödemelerde vekilin alacaklı adına tahsile yetkili olduğuna ilişkin noterce düzenlenmiş vekaletname aslı veya noterce onaylanmış örneğinin istenilmesine dair açıkça hüküm bulunduğundan ve konuyla ilgili Gelir İdaresi Başkanlığının 05/06/2020 tarihli ve 58709 sayılı “Vekile Yapılacak Ödemelerde Aranılacak Belgeler” ile ilgili görüş yazısında da belirtildiği üzere vekaletnamenin aslı veya noterce onaylı örneğinin ve dekont aslı ya da onaylı örneği ile iade işlemi yapılacağı, eksik belgelerin tamamlanması halinde iade işlemlerinin yapılacağının mükelleflerin vekiline bildirildiği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 17 nci maddesinde; “hiç kimsenin keyfi olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılamayacağı” düzenlenmiştir.
5. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın “Mülkiyet hakkı” başlıklı 17 nci maddesinde; “mülkten yoksun bırakılma sonucunda, zamanında ödenecek adil tazminat” koşuluna yer verilmiştir.
6. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 1 No’lu Ek Protokol’ün “Mülkiyetin korunması” başlıklı 1 nci maddesinde; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”, 7. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, 7.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
7.2. “Mülkiyet hakkı” kenar başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 7.3. “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.”, 7.4. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir.
Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.
Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”, 7.5. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 7.6. “Yargı yolu” kenar başlıklı 125 inci maddesinde; “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. …
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”, 7.7. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinin son fıkrasında; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,
8. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
Ancak; a) Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, b)
Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, ç)
Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır.”,
9. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin
/
kararlarının icaplarına göre idare gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur.
Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.
Konusu belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlü davalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde ödeme yapılmaması halinde, genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur. …
Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin mahkeme kararlarının idareye tebliğinden sonra bu kararlara göre tespit edilecek vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktarı ilgili idarece mükellefe bildirilir. …”,
10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun,
10.1. “Davaya vekâletin kanuni kapsamı” başlıklı 73 üncü maddesi; “Davaya vekâlet, kanunda özel yetki verilmesini gerektiren hususlar saklı kalmak üzere, hüküm kesinleşinceye kadar, vekilin davanın takibi için gereken bütün işlemleri yapmasına, hükmün yerine getirilmesine, yargılama giderlerinin tahsili ile buna ilişkin makbuz vermesine ve bu işlemlerin tamamının kendisine karşı da yapılabilmesine ilişkin yetkiyi kapsar.
Belirtilen bu yetkiyi kısıtlamaya yönelik bütün sınırlandırıcı işlemler, karşı taraf yönünden geçersizdir.”
10.2. “Vekâletnamenin ibrazı” başlıklı 76 ncı maddesi; “Avukat, açtığı veya takip ettiği dava ve işlerde, noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini, dava yahut takip dosyasına konulmak üzere ibraz etmek zorundadır.”,
11. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Örnek çıkarabilme ve tebligat yapabilme hakkı” başlıklı
56 ncı maddesinde; “Usulüne uygun olarak düzenlenen ve avukata verilmiş olan vekaletname 52 nci
maddede yazılı dosyada saklanır. Avukat, bu vekaletnamenin örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu imzası ile onaylayarak kullanabilir. Avukatın çıkardığı vekaletname örnekleri bütün yargı mercileri, resmi daire ve kurumlar ile gerçek ve tüzel kişiler için resmi örnek hükmündedir. Asıllarının verilmesi kanunda açıkça gösterilmiyen hallerde avukatlar, takib ettikleri işlerde, aslı kendilerinde bulunan her türlü kağıt ve belgelerin örneklerini kendileri onaylıyarak yargı mercileri ile diğer adalet dairelerine verebilirler.
…”,
12. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Düzeltme yetkisi ve reddiyat” başlıklı 120 nci maddesinde; “Vergi hatalarının düzeltilmesine, ilgili vergi dairesi müdürü karar verir.
Bu hatalar düzeltme fişine dayanılarak düzeltilir. Hatanın mükellef aleyhine yapılmış olması halinde, fazla vergi aynı fişe dayanılarak terkin ve tahsil olunmuş ise mükellefe reddolunur. Düzeltme fişinin bir nüshası, reddedilecek miktarla müracaat edeceği muhasebe ve müracaat süresi zikredilmek suretiyle mükellefe tebliğ edilir. Mükellef tebliğ tarihinden başlıyarak bir yıl içinde parasını geri almak üzere müracaat etmediği takdirde hakkı sakıt olur.
Nakden veya mahsuben tahsil edilen ancak fazla veya yersiz olarak tahsil edildiği anlaşılan vergilerde ve kanunları gereğince mükelleflere yapılacak iade ve mahsup işlemlerinde, düzeltmeye dayanak teşkil edecek belgeler ile bu işlemlere ait usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.
/
Bu Kanunun 4 üncü maddesinde yazılı vergi dairesinin görev ve yetkilerini haiz olarak faaliyete geçen vergi dairesi başkanlıklarında düzeltme yetkisi vergi dairesi başkanına ait olup, başkan bu yetkisini ilgili grup müdürlerine ve/veya müdürlere devredebilir.
Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi ve mükellefiyet türü ile düzeltmeye konu tutarı ayrı ayrı veya birlikte dikkate alarak düzeltme yetkisinin devredilmesi ile düzeltmenin bağlı olunan vergi dairesi dışındaki vergi daireleri tarafından yapılmasına izin vermeye ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”,
13. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı
33 üncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul
ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.
Kamu borç yönetimine ilişkin olanlar da dahil giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için Hazine ve Maliye
Bakanlığınca, mahallî idareler için İçişleri veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca, sosyal güvenlik kurumları için de bağlı veya ilgili oldukları bakanlıklar tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.”,
14. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “Paranın ödenmesi ve değerli eşyanın muhafazası” başlıklı
9 uncu maddesinde; “İcra ve iflas dairelerine yapılacak her türlü nakdî ödeme, Adalet Bakanlığı
tarafından uygun görülecek bankalarda icra ve iflas dairesi adına açılan hesaba yapılır. Haciz sırasında, borçlu veya üçüncü kişiler tarafından yapılan ödeme nedeniyle tahsil edilen paralar, en geç tahsilatın yapıldığı günü takip eden ilk iş günü çalışma saati sonuna kadar banka hesabına yatırılmak üzere icra veya mahkeme kasalarında muhafaza edilir.
İcra ve iflas dairelerince yapılması gereken her türlü nakdî ödeme, ilgilisinin gösterdiği banka hesabına aktarılmak üzere, icra müdürü tarafından resen bankaya verilecek talimat gereği yapılır. Talimat, paranın icra ve iflas dairesi hesabına yatırılmasını takip eden en geç üç iş günü sonuna kadar verilir.
…”,
15. 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim
Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin,
15.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde malî işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında, harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeleri ve bunlardan bu Yönetmelikte düzenlenmesi gerekenlerin şekil ve türlerini belirlemektir.”
15.2. “Ödemenin kimlere yapılacağı” başlıklı 8 inci maddesinde; “Ödeme; gerçek kişilerde alacaklıya veya duruma göre vekiline, velisine, vasisine veya mutemedine; alacaklının ölümü halinde varislere; tüzel kişilerde ise kanuni temsilcilerine veya bunların tayin ettikleri vekillere; kayyım tayinini gerektiren durumlarda kayyıma yapılır.
Ödemenin yapılacağı kişi aşağıda belirtilen belgelere göre tespit edilir:
a) Vekillere yapılacak ödemelerde, vekilin alacaklı adına tahsile yetkili olduğuna ilişkin noterce düzenlenmiş vekaletname aslı veya bunun noterce onaylanmış örneği. …
Yukarıda sayılan belgelerden, (a), (b), (c), (d), (e), ve (f) bentlerinde belirtilenler Vekaletname/İlam
Kayıt Defterine (Örnek :7) kaydedilerek muhasebe biriminde açılacak dosyada saklanır. İlgilinin durumu, her ödemeden önce kontrol edildikten sonra ödeme yapılır. Resmi kurum ve kuruluşların alacaklarının tahsili için görevlendirilenlere dairesince verilmiş yetki belgesi dışında, ödeme yapılacak kişileri belirleyen diğer belgeler ödeme belgesinin birinci nüshasına eklenir. …
Hazinenin veya diğer kamu idarelerinin aleyhine sonuçlanan davalarla ilgili olarak karşı taraf lehine hükme bağlanan mahkeme masrafları ve avukatlık ücretinin ibraz olunan ilamda adı yazılı taraf vekillerine ödenmesinde de vekaletname aranmaz. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
16. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 17. Başvuran, 1 no.lu paragrafta ayrıntılı açıklandığı üzere, Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi
Müdürlüğünce icra dosyalarına ödemelerin yapılmasını talep etmektedir.
18. Temsil kurumu Türk Borçlar Kanunu’nun 40 ila 48 maddeleri arasında düzenlenmiştir. Kanunun 502 ve devamı hükümlerinde ve diğer özel hükümlerde de temsil yetkisine ilişkin düzenlemeler mevcuttur.
Temsil, bir hukuki işlemi bir şahsın başka bir şahıs adı ve hesabına yapması ve işlemin hukuki sonuçlarının bu şahıs üzerinde doğmasını sağlamasıdır. Temsil yetkisi, bir hukuki işlemden (iradi yetki)
veya kanundan (kanuni yetki) doğabilir. İradi temsilde, temsil olunan kimsenin iradi olarak tek yanlı yetkilendirmesi esastır. Bu yetkinin verilmesi herhangi bir geçerlilik şartına bağlanmamıştır.
Uygulamada, taraflarca bir ispat şekline bağlanması istenildiğinde, adi yazılı şekilde ya da noter önünde düzenlendiği görülmektedir.
19. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 73 üncü maddesinde davaya vekâletin kanuni kapsamı belirlenmiş olup, 76 ncı maddesinde avukatın, açtığı veya takip ettiği dava ve işlerde, noter
/
tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini, dava yahut takip dosyasına konulmak üzere ibraz etmek zorunda olduğu düzenlenmiştir.
Öte yandan, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 56 ncı maddesinde, usulüne uygun olarak düzenlenen ve avukata verilmiş olan vekaletnamenin dosyasında saklanacağı, avukatın, bu vekaletnamenin örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu imzası ile onaylayarak kullanabileceği, avukatın çıkardığı vekaletname örneklerinin bütün yargı mercileri, resmi daire ve kurumlar ile gerçek ve tüzel kişiler için resmi örnek hükmünde olduğu, asıllarının verilmesi kanunda açıkça gösterilmeyen hallerde avukatların takip ettikleri işlerde, aslı kendilerinde bulunan her türlü kağıt ve belgelerin örneklerini kendileri onaylayarak yargı mercileri ile diğer adalet dairelerine verebileceği hükme bağlanmıştır.
20. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 120 nci maddesinde, nakden veya mahsuben tahsil edilen ancak fazla veya yersiz olarak tahsil edildiği anlaşılan vergilerde ve kanunları gereğince mükelleflere yapılacak iade ve mahsup işlemlerinde, düzeltmeye dayanak teşkil edecek belgeler ile bu işlemlere ait usul ve esasların Maliye Bakanlığınca belirleneceği; yine 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanunu’nun 33 üncü maddesinde, kamu borç yönetimine ilişkin olanlar da dahil giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için
Hazine ve Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği düzenlenmiş olup 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri
Yönetmeliği’nde, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde malî işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında, harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeler ve bunlardan bu Yönetmelikte düzenlenmesi gerekenlerin şekil ve türleri belirlenmiştir. Bu bağlamda, 8 inci maddesinde, ödemenin gerçek kişilerde alacaklıya veya duruma göre vekiline, velisine, vasisine veya mutemedine yapılacağı, vekillere yapılacak ödemelerde vekilin alacaklı adına tahsile yetkili olduğuna ilişkin noterce düzenlenmiş vekaletname aslı veya bunun noterce onaylanmış örneğinin aranacağı, hazinenin veya diğer kamu idarelerinin aleyhine sonuçlanan davalarla ilgili olarak karşı taraf lehine hükme bağlanan mahkeme masrafları ve avukatlık ücretinin ibraz olunan ilamda adı yazılı taraf vekillerine ödenmesinde de vekaletname aranmayacağı düzenlenmiştir.
21. Yasama ve yürütme organları ile idareler, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından verilmiş kararlar hiçbir suretle değiştirilemeyeceği gibi idareler bu kararların yerine getirilmesini de geciktiremez. Diğer yandan, Anayasa’nın 138 inci ve İdari Yargılama
Usulü Kanunu ile yargı kararlarının ne olursa olsun uygulanmamasından idare sorumlu tutulmuştur.
İdarenin yargı kararlarını uygulaması hususunda bağlı yetki söz konusudur ve idareye bu konuda hiçbir takdir hakkı verilmemiştir. İdarenin kararı uygulama yükümlülüğü devam ettikçe, yargı kararının uygulanmamasından doğan sorumluluğu da devam edecektir.
22. Başvurucuların, mahkeme ilamına dayalı icra takibine rağmen hükmedilen bedellerin ödenmediği, kamu mallarının haciz edilemezliğine dayalı kanun hükümlerine dayanarak ödemeden kaçınıldığından bahisle, mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürdükleri davada Anayasa
Mahkemesi; “mahkemeye erişim hakkının adil yargılanma hakkının unsurlarından biri olduğu ve bir uyuşmazlığı mahkeme önüne götürme, mahkemece verilen kararın uygulanmasını isteme haklarını da kapsadığı” ifade ederek yargı kararlarının uygulanmasını “mahkemeye erişim hakkı” kapsamında değerlendirmiş, ayrıca Devletin bir kurumunun aleyhinde verilen nihai ve bağlayıcı mahkeme kararı ile ortaya konulan borcunu ekonomik kaynak yokluğunu ileri sürerek makul sürede ifa etmekten kaçınamayacağı, bunun adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğuracağını açıkça ifade etmiştir.
(Bkz. Anayasa Mahkemesi’nin 03/04/2014 tarihli ve 2013/711 sayılı Bireysel Başvuru Kararı)
/
23. Hizmet kusuru; idarenin yürüttüğü bir hizmetin kurulmasında, düzenlenmesinde ve işleyişindeki bozukluk ve aksaklık olup, asli ve birinci derecede bir sorumluluk nedenidir. Hizmet kusurunun bulunması durumunda idareyi sorumlu tutmak için başkaca bir neden aramaya gerek yoktur.
Hizmet kusuru uygulamada üç şekilde karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan hizmetin kötü işlemesi; hizmetin beklenen özen, dikkat ve kalitede yapılmaması, hizmetin gereği gibi yürütülmemesidir.
Dolayısı ile idarenin konuyla ilgili hukuk kurallarına, oturmuş makul uygulamalara uymaması veya hizmetin gereklerini nesnel ölçüler içinde gözetmemesi, hizmeti beklenen dikkat ve özeni göstermeden yapması, hizmet personeli üzerinde nezaret ve denetlemenin gereğince yapılmamış olması durumlarında hizmetin kötü işlediği ve hizmet kusuru esasına göre de idarenin sorumlu olduğu kabul edilmektedir. (Zehra Odyakmaz, Ümit Kaymak, İsmail Ercan, “Anayasa Hukuku- İdare
Hukuku”, On İki Levha Yayıncılık, 15. Baskı, İstanbul, Ağustos 2012, s. 412- 417)
24. Dosya kapsamında, adına İstanbul 5. Vergi
Mahkemesinin 25/11/2019 tarihli ve E.2019/1488, K. 2019/2270 sayılı kararı kapsamında tapu harcının iadesi, yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedildiği, istinaf başvurusunun reddedildiği, kararın
Bakırköy 7. İcra Müdürlüğü E.7143 sayılı dosyası kapsamında icraya verildiği; adına İstanbul 13. Vergi Mahkemesinin 30/12/2019 tarihli ve E.2019/980, K. 2019/2480 sayılı kararı kapsamında tapu harcının iadesi, yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedildiği, istinaf başvurusunun reddedildiği, kararın 5. İcra Dairesi E.2021/2368 sayılı dosyası kapsamında icraya verildiği; adına İstanbul 8. Vergi Mahkemesinin 31/10/2019 tarihli ve E.2019/1291, K.2019/2183 sayılı kararı kapsamında tapu harcının iadesi, yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedildiği, istinaf başvurusunun reddedildiği, kararın Bakırköy 7. İcra Dairesinin E.2020/7148 sayılı dosyası ile icraya verildiği; Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hakkında
Bakırköy 4. İcra Hukuk Mahkemesinin E.2020/247 sayılı dosyası ile icra memur muamelesi şikayet talepli dava açıldığı, 25/09/2020 tarihli ve E.2020/247, K.2020/423 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve vekalet ücretine hükmedildiği, kararın Bakırköy 7. İcra Dairesi E.2020/11327 sayılı dosyası kapsamında icraya verildiği; adına İstanbul 14. Vergi Mahkemesinin 30/12/2019 tarihli E.2019/1154, K.2019/2189 sayılı kararı kapsamında tapu harcının iadesi, yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedildiği, istinaf başvurusunun reddedildiği, kararın Bakırköy 7. İcra
Dairesi E.2020/8013 sayılı dosyası ile icraya verildiği; adına İstanbul 7. Vergi
Mahkemesinin 11/10/2019 tarihli ve E.2019/1293, K.2019/2141 sayılı kararı kapsamında tapu harcının iadesi, yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedildiği, istinaf başvurusunun reddedildiği, kararın
Bakırköy 7. İcra Müdürlüğü E.2020/7146 sayılı dosyası kapsamında icraya verildiği; adına İstanbul 7. Vergi Mahkemesinin 11/11/2019 tarihli ve E.2019/1294, K.2019/2142 sayılı kararı kapsamında tapu harcının iadesi, yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedildiği, istinaf başvurusunun reddedildiği; kararın Bakırköy 7. İcra Dairesi E.2020/8014 sayılı dosyası kapsamında icraya verildiği anlaşılmıştır.
25. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Av. Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi
Dairesi Müdürlüğünce mahkeme kararları gereğince icra dosyalarına ödemelerin yapılması talebinde bulunduğu; ancak İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı ile Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi
Müdürlüğü ödeme yapılabilmesi için 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 33 üncü maddesine istinaden düzenlenen Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde vekillere yapılacak ödemelerde vekilin alacaklı adına tahsile yetkili olduğuna ilişkin noterce düzenlenmiş vekaletname aslı veya noterce onaylanmış örneğinin istenilmesine dair açıkça hüküm bulunduğunun,
ayrıca konuyla ilgili Gelir İdaresi Başkanlığının 05/06/2020 tarihli ve 58709 sayılı “Vekile Yapılacak
Ödemelerde Aranılacak Belgeler” ile ilgili görüş yazısında da vekaletnamenin aslı veya noterce onaylı örneğinin ve dekont aslı ya da onaylı örneği ile iade işlemi yapılacağının belirtildiği; dolayısıyla Av.
ilgili ödemelerin yapılabilmesi için dekont aslı ya da onaylı örneği ile vekaletnamenin aslı veya noterce onaylı örneğinin talep edildiği; icra müdürlüklerinin dosyalarına talep edilen paranın tamamının (vekalet ücreti, yasal faiz, günlük faiz gibi kalemlerin) gönderilebilmesi için ödenek talep edildiğinin, ödeneğin gelme sürecinde dosyaların kapatılmasının zaman aldığının, talep edilen ödenekler tarafları adına tahsis edildiği zaman ödemelerin yapılabildiğinin, 2021 yılında 04/01/2021 tarihinde 4.473.402,27 TL ödenek talep edildiğinin, bu ödeneğin 17/05/2021 tarihinde taraflarına tahsis edildiğinin, 28/06/2021 tarihinde ise 14.185.593,49 TL ödenek talebinde bulunulduğunun, ancak bugün itibariyle hala ödenek tahsisi yapılmadığının ifade edildiği; başvuru konusuna ilişkin Merkezi Yönetim Harcama
Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesi gereğince vekillere yapılacak ödemelerde vekilin alacaklı adına tahsile yetkili olduğuna ilişkin noterce düzenlenmiş vekaletname aslı veya noterce onaylanmış örneğinin talep edildiği, söz konusu mahkeme kararlarına ilişkin icra yoluna başvurulduğu dikkate alındığında
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 76 ncı maddesinde avukatın açtığı veya takip ettiği dava
ve işlerde, noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini, dava yahut takip dosyasına konulmak üzere ibraz etmek zorunda olduğu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 9 uncu maddesinde icra ve iflas dairelerince yapılması gereken her türlü nakdî ödeme, ilgilisinin gösterdiği banka hesabına aktarılmak üzere, icra müdürü tarafından resen bankaya verilecek talimat gereği yapılacağı, bu nedenle başvuru konusunda doğrudan vekile yapılan bir ödeme söz konusu olmadığı, icra dosyasına ödeme yapıldığı, Merkezi Yönetim
Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin vekile yapılan ödemelere ilişkin bir düzenleme olduğu, ayrıca yargılama aşamalarında dekont ve avukatın temsile yetkili olduğuna dair belgelerin sunulduğu; öte yandan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde hazinenin veya diğer kamu idarelerinin aleyhine sonuçlanan davalarla ilgili olarak karşı taraf lehine hükme bağlanan mahkeme masrafları ve avukatlık ücretinin ibraz olunan ilamda adı yazılı taraf vekillerine ödenmesinde vekaletname aranmayacağının düzenlendiği anlaşılmış olup Türkiye
Cumhuriyeti’nin bir hukuk Devleti olması, Hukuk devleti ve Anayasanın 8 inci maddesi hükmü gereğince idari makamların görevlerini yerine getirirken hukuka, kanunlara ve çağdaş hukukta evrensel olarak kabul görmüş ilkelere de uygun hareket etmek zorunda olması, Anayasa’nın 138 inci maddesi hükmü gereği idarelerin, bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından verilmiş kararların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği, yargı kararlarının uygulanmasının “mahkemeye erişim hakkı” kapsamında değerlendiren ve Devletin bir kurumunun aleyhinde verilen nihai ve bağlayıcı mahkeme kararı ile ortaya konulan borcunu ekonomik kaynak yokluğunu ileri sürerek makul sürede ifa etmekten kaçınamayacağı, bunun adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğuracağına yönelik Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihatları, söz konusu yargı kararının gecikmeli yapılmasının hizmet kusuru olduğu ve Anayasa’nın 125 inci maddesinde belirtilen “İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı da ödemekle yükümlüdür.” hükmü gereğince idare tarafından mahkeme kararlarının gereği gibi ifa edilmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede
/
karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Söz konusu mahkeme kararlarının yerine getirilmesine yönelik makul sürede işlem tesisi için
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’na TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/