|
ÖZET: Başvuran, 15.02.2021 tarihinden bu yana İzmir Karabağlar Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde Bilişim Teknolojileri ve Yazılım öğretmeni olarak görev yapmaktadır. Mayıs 2023 döneminde Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Ziraat Bankası arasında imzalanan banka promosyonu anlaşması gereği, kendisine 14.000 TL tutarında promosyon ödemesi yapılması beklenirken, bu ödemenin gerçekleştirilmediğini belirtmektedir. Başvuran, bu tutarın yanı sıra 1.000 TL değerindeki para puan ve işlem masraflarının da kendisine ödenmesini talep etmektedir.
Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, başvuranın eski çalıştığı kurumla olan promosyon anlaşmasının devam etmesi nedeniyle ödemenin yapılamadığını ifade etmiştir. Ancak, mevcut protokolün sona ermesinin ardından başvuranın promosyon ödemesinin yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği yönünde bir tavsiye kararı hazırlamıştır. Bu karar, başvuranın eşitlik ilkesine dayalı haklarının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile birlikte, başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi için Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin bu karara uygun hareket etmesi ve işlemin 30 gün içinde bildirilmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/15383-S.23.24256
BAŞVURU NO : 2023/8986
KARAR TARİHİ : 04.12.2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARABAĞLAR İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Mahrum kalınan promosyon tutarının ödenmesi talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 22.06.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 15.02.2021 tarihinden bu yana İzmir İli Karabağlar Mesleki ve
Teknik Anadolu Lisesine Bilişim Teknolojileri ve Yazılım öğretmeni olarak görev yaptığını, Karabağlar
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Ziraat Bankası arasında Mayıs 2023 döneminden itibaren geçerli olacak bir Banka Promosyonu maaş anlaşması imzalandığını, bu anlaşma doğrultusunda görev yapan personele mayıs ayı içerisinde 14 000 TL değerinde promosyon ödemesi gerçekleşmesine rağmen tarafına bu ödemenin gerçekleştirilmediğini belirterek Mayıs 2023 döneminde tahakkuk eden 14 000 TL tutarında banka promosyon ödeneğini, 1000 TL değerinde para puan ve işlem masrafları ile ilgili avantajlar dahil olmak üzere protokolden eksiksiz biçimde yararlandırılmayı talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuyla ilgili Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 27.7.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinden,
2.1. Başvuranın Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde 15.02.2021 tarihinde görevine başladığını, Ziraat Bankası Hatay Şubesi ile 15.05.2023-15.05.2026 yapılan promosyon anlaşmasına dahil edildiği fakat başvuru sahibi eski çalıştığı yerde de Ziraat Bankası ile yapılan promosyon anlaşması bitmediği için bankanın ücret ödemediği, eski Promosyon anlaşma tarihi bittikten sonra kalan kısım için promosyon ücreti ödeneceği,
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.2. Banka ile Müdürlük arasında imzalanan protokolün 19 uncu maddesi kapsamında, “Geçerliliği halen devam eden bir dönem için Banka’dan promosyon almış Kurum personeline, ilgili dönem boyunca Banka tarafından herhangi bir şekilde promosyon ödemesi yapılmayacaktır. Ancak işbu Protokolün, halen yürürlükte bulunan bir maaş protokolü mevcut iken, ek promosyon ödenmesini teminen Ek Protokol mahiyetinde akdedilmiş olması halinde, işbu Protokolün 18. maddesi kapsamında hesaplanacak cezai şartın belirlenmesinde Banka tarafindan aynı döneme ilişkin ödenen toplam promosyon tutan dikkate alınacaktır.” maddesine istinaden gelmiş olduğu kurumdaki protokol süresi bitiminden sonra mevcut protokol süresinin kalan dönemi için varsa farkı hesaplanarak ilgili kişiye kıstelyevm olarak promosyon ödemesi yapılacağı,
belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi;
“Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.”,
8. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer
alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü gerektiği hususunda hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran, 15.02.2021 tarihinden bu yana İzmir İli Karabağlar Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine Bilişim Teknolojileri ve Yazılım öğretmeni olarak görev yaptığını belirterek
Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Ziraat Bankası arasında Mayıs 2023 döneminden itibaren geçerli promosyon miktarının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya
Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
13. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
“promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
14. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı
Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
15. İdare tarafından, Banka ile Müdürlük arasında imzalanan protokol gereği geçerliliği halen devam eden bir dönem için Banka’dan promosyon almış Kurum personeline, ilgili dönem boyunca Banka tarafından herhangi bir şekilde promosyon ödemesi yapılmayacağının belirtildiği bu nedenle promosyonun bir önceki protokolün sona ermesini takiben kıstelyevm hesaplanacağı belirtilmiştir.
16. 15.2.2021 tarihinde göreve başlayan başvuranın bu tarihten daha sonra yapılan protokole kısmen dahil edilme işleminin eşitlik ilkesine aykırı olduğu bu durumun ise Anayasamızda yer alan idarenin eşit davranma yükümlülüğüne uymama sonucunu doğurduğu görülmektedir. Dolayısıyla başvuranın kurum personeli arasında olduğu ve aynı bankadan maaş ödemesini alacağı bu nedenle de başvuranın göreve başladığı tarih gereği protokole başlama süresinden dahil edilerek promosyonunun tam ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
17. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvurana promosyon tutarının tümünün ödenmemesi işleminin hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı İzmir İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için KARABAĞLAR İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin
veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna;
Kararın Başvurana ve Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr