|
ÖZET: Bu karar, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nde Daire Başkanı olan başvuranın, Üniversite Genel Sekreter Yardımcıları ve Daire Başkanlarının makam tazminatından yararlanma talebine ilişkindir. Başvuran, Genel Sekreter Yardımcılarının ek göstergelerinin 3000, Daire Başkanlarının ise 3600 olduğunu belirterek, eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanmasını istemiştir. Yükseköğretim Kurulu ve Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, bu taleplerin yasal düzenleme gerektirdiğini ve kendilerinin bu konuda işlem yapamayacaklarını ifade etmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 26. maddesi uyarınca, makam tazminatının yalnızca belirli unvanlar için ödenebileceği belirtilmiştir. Başvuranın talebi, yasal bir değişiklik gerektirdiğinden, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, kamu görevlilerinin özlük haklarının yasal çerçevede düzenlenmesi gerektiğini ve mevcut mevzuatın bu talepleri karşılamadığını ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5892-S.22.8977
BAŞVURU NO : 2021/20124
KARAR TARİHİ : 29/04/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı
Üniversite Daire Başkanlarının makam tazminatı ödemesinden
BAŞVURUNUN KONUSU :
yararlanan unvanlar arasına alınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Üniversitelerde görev yapan Genel Sekreter Yardımcıları ile Daire Başkanlarının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ekli (IV) Sayılı Makam Tazminatı
Cetveline dâhil edilmediğini, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında aynı unvanda görev yapan kişilerin makam tazminatından yararlandığını, ayrıca Üniversitede çalışan Genel Sekreter Yardımcılarının, Daire
Başkanlarının fiilen amiri olduğunu, ancak Daire Başkanlarının ek göstergesi 3600 iken, Genel Sekreter yardımcılarının ek göstergesinin 3000 olduğunu, bir Kanun Hükmünde Kararname ile “MADDE 1-
14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ekli (IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin
7 nci sırasında yer alan Üniversite Genel Sekreterleri ibaresinden sonra gelmek üzere “Genel Sekreter
Yardımcısı ve Üniversite Daire Başkanları ibaresi eklenmiştir.” şeklinde düzenleme yapılabileceğini, böylece eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanabileceğini ifade ederek, üniversitelerde bulunan Daire
Başkanlarına da makam tazminatının ödenmesi hususunda Kamu Denetçiliği Kurumu olarak müdahil olmamızı talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan 13/12/2021 tarih ve sayılı yazımız ile konuyla ilgili görüş talep edilmiş olup, ilgili
Başkanlığın 03/01/2022 tarihli görüş yazısında; 2.1. Söz konusu taleplerin, yasal düzenleme gerektiren hususlar olduğundan Başkanlıklarınca yapılacak bir işlem bulunmadığını, /
2.2. Yükseköğretim kuruluşları genel sekreter yardımcıları ve daire başkanlarının; yetki, sorumluluk ve hiyerarşik konumlarının uygulamada idari örgütlenmenin usul ve esasına uygunluk göstermemesine ilişkin mevcut durumun iyileştirilmesi, yasal düzenleme gerektiren hususlar olduğundan Başkanlıklarınca yapılacak bir işlem bulunmadığını, 2.3.Konuyla ilgili yürütülen herhangi bir çalışmaları bulunmadığını, İfade etmiştir.
3. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı’ndan 13/12/2021 tarih ve sayılı yazımız ile konuyla ilgili görüş talep edilmiş olup, ilgili
Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü’nün 29/12/2021 tarihli görüş yazısında; 3.1. Anılan kadrolara ilişkin ek göstergelerin 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa ekli (II) sayılı cetvel ile makam tazminatlarının ise (IV) sayılı cetvel ile belirlendiği, 3.2. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 128 inci maddesinde “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” hükmünün yer aldığını belirtmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarih ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4.1. “Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri” ana başlıklı “A. Genel Olarak” alt başlıklı 87. maddesinde; “Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkilerinin, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; (…)”; 4.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” ana başlıklı “1. Genel ilkeler” alt başlıklı 128.
maddesinin 2. fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinin 1.
fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Göstergeler:” başlıklı 43. maddesinde; “ (…) B)
(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/2 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K.
1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK527/2 md.) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. (…); 6.1. Ek 26. maddesinde; “Bu Kanuna ekli IV sayılı cetvelde unvanları yazılı görevlerde bulunanlara hizalarında gösterilen gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda makam tazminatı ödenir. Makam tazminatı damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz ve ödemelerde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır.” 7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yönetim örgütleri:” başlıklı 51. maddesinde; “ a.
Yükseköğretim üst kuruluşlarında başkana, üniversitelerde rektöre bağlı, merkez yönetim örgütünün başında bir genel sekreter ve hizmetlerin gerekli kıldığı daire başkanları, müdürler, danışmanlar, hukuk müşavirleri, uzmanlar ile büro ve iç hizmet görevlerini yapmak üzere, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi memurlar ve diğer görevliler bulunur.
Daire başkanlıkları ve müdürlükler üst kuruluşlarda kurulların, üniversitelerde yönetim kurulunun kararı ile genel hükümlere göre kurulur.
(…)”; 7.1. “Atamalar:” başlıklı 52. maddesinde; “Atama esasları: a. Genel Sekreter ile daire başkanları, müdürler, hukuk müşavirleri ve uzmanlar, yükseköğretim üst kuruluşlarında ilgili kuruluşların görüşü alınarak Yükseköğretim Üst Kuruluşunun Başkanı; üniversitelerde ise yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından atanır. Fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterinin atanması, ilgili dekan ve müdürün önerisi üzerine rektör tarafından yapılır.
(…)”; 8. 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı ve
Görevleri” ana başlıklı “Üniversite İdari Teşkilatı:” alt başlıklı 26. maddesinde; “ Üniversite İdari
Teşkilatı aşağıdaki birimlerden oluşur: a) Genel Sekreterlik, b) Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı, c)
Personel Daire Başkanlığı, d) Komptrolörlük Daire Başkanlığı, e) Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı, f)
Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı, g) Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı, h) Bilgi
İşlem Daire Başkanlığı, i) Hukuk Müşavirliği, j) Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı, k) Üniversite
Hastanesi Başmüdürlüğü.”; 8.1. “Genel Sekreterlik:” başlıklı 27. maddesinde; “1. Genel Sekreterlik, bir Genel Sekreter ile en çok iki Genel Sekreter Yardımcısından ve bağlı birimlerden oluşur.
2. Genel Sekreter, üniversite idari teşkilatının başıdır ve bu teşkilatın çalışmasından Rektöre karşı sorumludur.
3. Genel Sekreter, üniversite idari teşkilatının başı olarak yapacağı görevler dışında, kendisi ve kendisine bağlı birimler aracılığı ile aşağıdaki görevleri yerine getirir. a) Üniversite idari teşkilatında bulunan birimlerin verimli, düzenli ve uyumlu şekilde çalışmasını sağlamak, b) Üniversite Senatosu ile Üniversite
Yönetim Kurulunda oya katılmaksızın raportörlük görevi yapmak; bu kurullarda alınan kararların
/
yazılması, korunması ve saklanmasını sağlamak, c) Üniversite Senatosu ile Üniversite Yönetim
Kurulunun kararlarını üniversiteye bağlı birimlere iletmek, d) Üniversite idari teşkilatında görevlendirilecek personel hakkında rektöre öneride bulunmak, e) Basın ve halkla ilişkiler hizmetinin yürütülmesini sağlamak, f) Rektörlüğün yazışmalarını yürütmek, g) Rektörlüğün protokol, ziyaret ve tören işlerini düzenlemek, h) Rektör tarafından verilecek benzeri görevleri yapmak.”; Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden 10. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nde Daire Başkanı olan başvuran, Üniversite Genel
Sekreter Yardımcılarının, ek göstergelerinin 3000 olduğunu, amiri konumunda oldukları Üniversite Daire
Başkanlarının ek göstergelerinin ise 3600 olduğunu, bu nedenle Üniversite Genel Sekreter
Yardımcılarının ek göstergelerinin de 3600 olmasını ve Üniversite Genel Sekreter Yardımcısı ve Daire
Başkanlarının, diğer kurumlardaki Daire Başkanları gibi makam tazminatından yararlanmasını talep etmiştir.
11. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü görüş yazısında, memurların özlük haklarına ilişkin konuların kanunla düzenleneceğini; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı da, bu taleplerin yasal düzenleme gerektirdiğini, kendilerinin yapabileceği bir şey olmadığını ve yürütülen herhangi bir çalışma da bulunmadığını ifade etmiştir.
12. Öncelikle belirtmek gerekir ki, başvuranın Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nde Daire
Başkanı olarak çalıştığı görülmüş olup, Üniversite Genel Sekreter Yardımcılarının özlük haklarına ilişkin talebi, kişisel menfaatine ilişkin olmadığından, “menfaat ihlali içermeyen” başvuru 28/03/2013 tarihli ve
28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ön incelemenin yapılması” başlıklı 19.
maddesi uyarınca, Kurumumuzca inceleme konusu yapılmamıştır. Başvuranın makam tazminatı talebi yönünden inceleme yapılmıştır.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 26. maddesinde, aynı Kanunun IV sayılı cetvelinde yazan unvanlara makam tazminatı ödeneceği düzenlenmiştir. IV sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 7.
sırasında “Birinci dereceli kadroya atanmış olmak şartıyla; Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık, Kurum
Başkanlığı ve Müstakil Genel Müdürlüklerin merkez teşkilatı Daire Başkanı, (…), Üniversite Genel
Sekreterleri, Din İşleri Yüksek Kurulu Sekreteri, (…)” unvanları için “2000” tazminat gösterge oranı belirlendiği görülmüştür.
14. Makam tazminatından yararlanan Üniversite Genel Sekreterlerinin, 124 sayılı Yükseköğretim Üst
Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede, /
üniversite idari teşkilatının başı olduğu ve bu teşkilatın çalışmasından Rektöre karşı sorumlu olduğu açıkça düzenlenmiştir.
15. Aynı Kanun Hükmünde Kararnamede Üniversite Genel Sekreterlerinin “Üniversite idari teşkilatında bulunan birimlerin verimli, düzenli ve uyumlu şekilde çalışmasını sağlamak, Basın ve halkla ilişkiler hizmetinin yürütülmesini sağlamak, Rektörlüğün yazışmalarını yürütmek, Rektörlüğün protokol, ziyaret ve tören işlerini düzenlemek” gibi görevleri olduğu görülmüştür. Üniversite Genel Sekreter Yardımcıları ve Daire Başkanlarının da Üniversite Genel Sekreterine bağlı olarak görevlerini ifa ettikleri anlaşılmıştır.
16. Tüm dosya kapsamında yapılan incelemede, başvuranın makam tazminatı talebinin ancak kanun değişikliği ile mümkün olduğu, Kurumumuz tarafından bu talebin hem Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı’na, hem de Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı’na görüş talebiyle iletildiği, makam tazminatından üniversite idari teşkilatının başı ve Rektöre karşı sorumlu olan Genel Sekreterin hukuken yararlanmasının mümkün olduğu, makam tazminatından yararlanabilecek unvanların yasamanın yetkisinde olduğu değerlendirildiğinden, başvurunun reddi gerekmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6. maddesinde “İyi yönetim ilkelerine” yer verilmiştir. Yapılan değerlendirmede; idarelerin süresinde cevap vererek “makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandıkları görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana, bilgileri için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na ve Cumhurbaşkanlığı İdari
İşler Başkanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi