Maliyet tespit tutanaklarının ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olması ihale süreçlerinde nasıl değerlendirilir (KİK)

Karadeniz Teknik Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 15.10.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2014/102792 ihale kayıt numaralı KTÜ Diş Hekimliği Fakültesi İnşaatı ihalesine ilişkin olarak Alan Yapı Endüstri ve Tic. Ltd. Şti.nin 18.12.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.12.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibi 05.01.2015 tarih ve 449 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.01.2015 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 28.01.2015 tarihli ve 2015/UY.I-314 sayılı karar ile; “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince, düzeltici işlem belirlenmesine“,karar verilmiştir.

Davacı Alan Yapı Endüstri ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Ankara 10. İdare Mahkemesinin 04.08.2015 tarihli ve E:2015/386 sayılı kararında, “…Dava, davacı şirket tarafından, Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü, Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı’nca 15.10.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “KTÜ Diş Hekimliği Fakültesi İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulu’nca tesis olunan 28.01.2015 tarih ve 2015/UY.I-314 sayılı kararın Mahal Mühendislik İnş. A.Ş. ve Özdoğan İnş. Taah. Mad. San. Nak. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’ne ilişkin kısmının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılmıştır…

Dava konusu Kurul kararının, davacı şirketin Mahal Mühendislik İnş. A.Ş. ve Özdoğan İnş. Taah. Mad. San. Nak. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklifinin, maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan fiyat tekliflerinin mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olduğu, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan teklif fiyatlarının, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olduğu ve teklif fiyatlarının teklife konu alanda faaliyet göstermeyen firmaların fiyatları ile açıklandığı yönündeki iddialarına ilişkin kısmı incelendiğinde;

4734 sayılı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5. maddesinde, idarelerin anılan Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde gizliliği sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiş olup; ihale süreçlerinde isteklilerin, diğer isteklilerin teklif ve ihale dosyasına sunulan bilgi ve belgeleri hakkında detaylı bilgiye sahip olmaları mümkün olmadığından, itirazen şikâyet başvurularında ileri sürülen bu yöndeki iddiaların somutluğu açısından konunun geniş yorumlanması gerekmektedir. Aksinin kabulü, Kanun’da zorunlu idari başvuru yolu olarak öngörülen itirazen şikâyet başvurusunun işlevini yerine getiremeyen bir kurum olmasına ve kişilerin hak arama hürriyetinin kullanılmasının zorlaştırılmasına sebebiyet verecektir.

Yukarıda yer verilen açıklamalar karşısında, davacının itirazen şikâyet başvurusunda yer alan, maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan fiyat tekliflerinin mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olduğu, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan teklif fiyatlarının, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olduğu ve teklif fiyatlarının teklife konu alanda faaliyet göstermeyen firmaların fiyatları ile açıklandığı yönündeki iddialarının, “maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde isteneceği, iddianın belli bir belgeye dayalı olarak somut bir şekilde ortaya konulmadığı” gerekçelerine yer verilerek reddedilmiş ise de; söz konusu iddianın somut ve ciddi nitelikte olduğu ve bu iddiaların yer aldığı başvurunun, 4734 sayılı Kanun’un 54. maddesinin 4. fıkrasının (d) bendinde yer alan “başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde bulunması gerektiği” yönündeki düzenlemeye aykırılık taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, belirtilen iddialar yönünden itirazen şikâyet başvurusunun reddi yolundaki dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Dava konusu Kurul kararının diğer kısımları incelendiğinde ise;

05.07.2012 günlü Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun’un 57. maddesi ile değiştirilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesinin 2. fıkrasında; “Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur. Sadece ilgili kanun hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemez.” hükmü düzenlenmiştir.

Olayda, yukarıda anılan kanun hükmünde öngörülen şartların gerçekleşmediği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının diğer kısımları açısından yürütmenin durdurulması isteminin reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu Kamu İhale Kurulu kararının, davacının Mahal Mühendislik İnş. A.Ş. ve Özdoğan İnş. Taah. Mad. San. Nak. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklifinin maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan fiyat tekliflerinin mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olduğu, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan teklif fiyatlarının, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olduğu ve teklif fiyatlarının teklife konu alanda faaliyet göstermeyen firmaların fiyatları ile açıklandığı yönündeki iddiasına ilişkin kısmının hukuka açıkça aykırı olduğu ve uygulanması halinde telafisi güç ve imkansız zararlar doğabileceğinden, 2577 Sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca teminat alınmaksızın yürütülmesinin durdurulmasına, dava konusu Kurul kararının diğer kısımları açısından yukarıda anılan kanun hükmünde öngörülen şartların gerçekleşmediği anlaşıldığından, yürütmenin durdurulması isteminin reddine, …” gerekçesiyle dava konusu Kamu İhale Kurulu kararının, davacının Mahal Mühendislik İnş. A.Ş.-Özdoğan İnş. Taah. Mad. San. Nak. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklifinin maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan fiyat tekliflerinin mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olduğu, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan teklif fiyatlarının, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olduğu ve teklif fiyatlarının teklife konu alanda faaliyet göstermeyen firmaların fiyatları ile açıklandığı yönündeki iddiasına ilişkin kısmının yürütülmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 28.01.2015 tarihli ve 2015/UY.I-314 sayılı kararının Mahal Mühendislik İnş. A.Ş.-Özdoğan İnş. Taah. Mad. San. Nak. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin teklifinin maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan fiyat tekliflerinin mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olduğu, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak sunulan teklif fiyatlarının, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olduğu ve teklif fiyatlarının teklife konu alanda faaliyet göstermeyen firmaların fiyatları ile açıklandığı yönündeki iddiasına ilişkin kısmının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan “Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir…” şeklindeki düzenlemeye göre idarece maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının meslek mensuplarından istenilerek Mahal Mühendislik İnş. A.Ş.-Özdoğan İnş. Taah. Mad. San. Nak. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin fiyat tekliflerinin söz konusu tutanaklarda tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olup olmadığı iletespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olup olmadığının ve teklif fiyatlarının teklife konu alanda faaliyet gösteren firmaların fiyatları ile açıklama yapılıp yapılmadığı hususunun araştırılarak değerlendirme yapılmak üzere 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince, düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.