|
ÖZET: Başvuran, malulen emeklilik talebiyle Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) başvurmuş, ancak SGK, çalışma gücü kayıp oranının %60’ın altında olduğu gerekçesiyle talebi reddetmiştir. 5510 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca, malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının en az %60 oranında malul sayılması ve yeterli sigortalılık süresine sahip olması gerekmektedir. SGK, başvuranın çalışma gücü kayıp oranını tespit etmek için gerekli sağlık raporlarını almak üzere yetkili sağlık kuruluşlarına sevk etmiştir.
SGK’nın yaptığı değerlendirmeler sonucunda, başvuranın malul sayılmadığına dair kararlar alınmış ve bu kararlar Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından da onaylanmıştır. Başvuranın mevcut hastalıklarının çalışma gücünü %60 oranında kaybettirmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, başvurunun reddine ilişkin SGK’nın işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8079-8079 |sayi|53878609-101.07.05-E.53878609-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/368 2017/ 368
KARAR TARİHİ : 18/07/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu
BAŞVURUNUN KONUSU : Malulen emeklilik talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 18/01/2017 18.1.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; 9 yıl evvel kalp krizi geçirdiğini, kronik arter hastası olduğunu ve buna ilişkin % 50 raporu olduğunu, bunun yanında pulmoner arter, hiper tansiyon, arterklitoris obli terans gibi başka hastalıklarının da olduğunu ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) tarafından çalışma gücü kayıp oranının %60’ın altında olduğu gerekçesiyle maluliyet talebinin ret edildiğini, söz konusu ret kararına istinaden yaptığı itirazda SGK Sağlık Kurulunun da çalışma gücü kayıp oranının %60’ını kaybetmediğine karar verdiğini iddia ederek, malulen emeklilik talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuranın Kurumumuza yaptığı 28/ 07/ 2016 tarihli şikayet başvurusuna ilişkin verilen Gönderme
Kararına istinaden SGK tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazı ve eklerinden özetle; 2.1. SGK kayıtlarının tetkikinden; adı geçen kişinin Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma
Hastanesinin 12/ 02/ 2015 tarihli ve sayılı sağlık kurulu raporu ile İstanbul Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğüne malulen emeklilik talebinde bulunduğu, 2.2. İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü (Kurum Sağlık Kurulu) tarafından yapılan değerlendirme sonucu başvuranın malul sayılmadığına karar verildiği, 2.3. Verilen karar üzerine başvuran tarafından yapılan itirazın Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunca değerlendirildiği ve 22/ 04/ 2015 tarihli ve sayılı kararında mevcut hastalık ve arızaların Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediği ve malul sayılamayacağına karar verildiği, 2.4. Bu defa adı geçen hastanenin 15/ 03/ 2016 tarihli ve sayılı sağlık kurulu raporunun
1 / 5değerlendirilmesi sonucu Kurum Sağlık Kurulunca verilen karara itiraz üzerine başvuranın
dosyasının Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun 13/ 07/ 2016 tarihli oturumunda değerlendirildiği ve sayılı karar ile adı geçenin malul sayılamayacağına tekrar karar verildiği, 2.5. Bu itibarla, başvuranın durumunun ikişer kez Kurum Sağlık Kurulu ve Sosyal Sigorta Yüksek
Sağlık Kurulu tarafından değerlendirildiği ve malul sayılmadığına karar verildiği, dolayısıyla kendisine maluliyet aylığı bağlanamayacağı, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” , 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 5.1. “Malul sayılma” başlıklı 25 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malul sayılır .”, yedinci fıkrasında; “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .”, 5.2. “Malullük sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır .”, ikinci fıkrasında; “Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a)
25 inci maddeye göre malul sayılması, b) (Değişik bent : 17.04.2008 – 5754 S.K/Madde 14) En az on
yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır .” 5.3. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin
Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar .”, 6. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu’nun 6.1. “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde; “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile
Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek”, 6.2. “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c) alt
2 / 5bendinde; “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu : Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden
çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek .”, 7. 03/ 08/ 2013 tarihli ve 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri
Yönetmeliği’nin 7.1. “Yetkili sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Maluliyet tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye; a) Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastaneleri, … yetkilidir .”, 7.2. “Malul Sayılmaya İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı Üçüncü Bölümünün “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalıların çalışma gücünün en az %60’ını kaybedip kaybetmediklerinin tespitinde Ek- 1 Hastalık Listesi esas alınır .”, ikinci fıkrasında; “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların, sigortalılık süresi içinde; a) Ek- 1 Hastalık Listesi’nde belirtilen hastalıkların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir hastalığın, Ek- 1 Hastalık Listesi’nde belirtilen seviyelere yükseldiği, … Kurum sağlık kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır .”, 7.3. “Kurum sağlık kurulu kararlarına itiraz” başlıklı 18 inci maddesinde; “Kurum sağlık kurulunca verilen kararlara yapılan itirazlar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirilir .” 7.4.“Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararları” başlıklı 19 uncu maddesinde; “Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen kararlar Kurum sağlık kurullarını bağlar .”, 8. 12/ 05/ 2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği’nin “Sevk işlemleri” başlıklı 50 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “( 1)
Sevk işlemleri, Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür . ( 2) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar hariç, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısı 1800 günden az olan sigortalıların sevkleri yapılmaz .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, Adli Tıp Kurumu görüşü, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuranın, Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından verilen raporlara istinaden hastalıklarından dolayı kendisine malullük aylığı bağlanmasını talep ettiği, buna karşılık
Sosyal Güvenlik Kurumunun, başvuranın çalışma gücü kayıp oranının %60’ın altında olduğu gerekçesiyle söz konusu talebi reddettiği anlaşılmaktadır .
11. 5510 sayılı Kanun’un 5.2 no.lu paragrafta yer verilen hükmü gereği, sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için –5.1 no.lu paragrafta yer verilen hüküm gereğince– sigortalının ‘malul’ sayılması, yani çalışma gücünü en az %60 oranında kaybetmiş olması, buna ilaveten yeterli sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısına sahip olması gerekmektedir .
3 / 512. 5.1, 5.3, 7.1, 7.2 ve 8 no.lu paragraflardaki hükümlerden anlaşılacağı üzere SGK, 1800 günden
fazla prim ödeme gün sayısı olan ve malullük aylığı talebinde bulunan sigortalıyı, çalışma gücü kayıp oranının tespiti amacıyla Sağlık Bakanlığına bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesine sevk etmeye ve oradan alınacak sağlık kurulu raporu ile dayanağı belgelerde kayıtlı hastalık ve arızalara göre sigortalının çalışma gücü kayıp oranını en az %60 oranında kaybedip kaybetmediğini Kurum sağlık kurulları eliyle değerlendirmeye yetkili ve görevli olduğu açıktır .
13. 7.3 ve 7.4 no.lu paragraflardaki hükümlerden de SGK Kurum Sağlık Kurulu tarafından verilen kararların itiraz üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından incelendiği ve anılan kurulca verilen kararların Kurum sağlık kurullarını bağlayıcı nitelikte olduğu, dolayısıyla maluliyetle ilgili inceleme sürecinin Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararıyla SGK açısından tamamlandığı anlaşılmaktadır .
14. İnceleme kapsamında tespit edilen ve 2 no.lu paragrafta yer verilen şikayetçinin maluliyetinin tespitine ilişkin sürecin, anılan hükümlere uygun şekilde yürütülerek tamamlandığı, SGK tarafından usule ilişkin eksik bırakılan bir işlemin bulunmadığı anlaşılmaktadır .
15. Başvuran ile SGK arasındaki ihtilafın şikayetçinin SGK tarafından ‘malul’ olarak kabul edilmeyişinden doğduğu; şikayet konusunun çözümünün ise sigortalıda mevcut hastalık ve arızaların çalışma gücüne ne oranda etki ettiğinin belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır .
16. Şikayet konusu kapsamında; başvuran, iyileştirilmesi olanaksız hastalıklarının veya sakatlıklarının bulunup bulunmadığının, var ise bu durumun çalışma gücünü nasıl etkilediğinin ve çalışmasına engel bir halin bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla, Marmara Üniversitesi Pendik
Eğitim ve Araştırma Hastanesine Kurumumuz tarafından resmi yazı gönderilmek suretiyle yönlendirilmiştir .
17. Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından yapılan tetkikler sonucu oluşturulan “Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu” 03/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ekinde Kurumumuza gönderilmiş, hazırlanan raporların dayanağı belge ve tetkikler ise 01/ 03/ 2017 tarihinde Kurumumuz kayıtlarına girmiştir .
18. Söz konusu husus tıbbi bilgi ve uzmanlığa dayalı değerlendirmeyi gerektirdiğinden ve
Kurumumuz bünyesinde bu alanda yetişmiş uzman personel bulunmadığından, 6.1 ve 6.2 no.lu paragraflarda yer verilen hükümler de dikkate alınarak, başvuranın mevcut hastalık ve arızaları gösteren Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesinden temin edilen söz konusu belgeler, incelenmesi ve çalışma gücü kayıp oranının tespiti amacıyla Adli Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiş; anılan Kurumun Üçüncü Adli Tıp İhtisas Kurulunca yapılan inceleme neticesinde verilen 14/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı mütalaada şikayetçi 03/ 08/ 2013 tarihli ve 28727 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği muvacehesinde çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını kaybetmemiş olduğu ve malul sayılamayacağı oy birliği ile mütalaa edilmiştir .
19. SGK tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin malullük iddialarının kabul edilmediği ve Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda da; sigortalının çalışma gücü kayıp oranının ve varsa maluliyetin başlangıç tarihinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmüştür .
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın maluliyet talebine istinaden
Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma hastanesine sevk edilerek muayene ettirilmesi sonucu ilgili hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden SGK
Kurum Sağlık Kurulu ve itiraza binaen Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen çalışma gücünün en az %60 oranında kaybedilmediği gerekçesiyle şikayetçinin malul sayılamayacağına ilişkin verilen karar ve yürütülen işlemlerde –Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas
4 / 5kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğinde– hukuka ve hakkaniyete
aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
İstanbul İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi