|
ÖZET: Başvuran, “Erişkinler İçin Engelli Sağlık Kurulu Raporu”na dayanarak %41 oranında engelli olduğunu ve malulen emeklilik için gerekli şartları taşımasına rağmen talebinin reddedildiğini belirtmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), başvuranın talebine ilişkin yaptığı incelemede, sağlık kurulu raporları ve tıbbi belgeleri değerlendirerek çalışma gücünün %60’tan az kaybedildiğine karar vermiştir. Başvuran, bu karara itiraz etmiş, ancak Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu da benzer bir sonuçla talebi reddetmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve SGK’nın açıklamalarını değerlendirerek, ilgili mevzuat çerçevesinde hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Malullük aylığına hak kazanabilmek için çalışma gücünün en az %60 oranında kaybedilmiş olması gerektiği, başvuranın durumunun bu şartı sağlamadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, engellilik ve malullük kavramlarının farklılık gösterdiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesine karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin süreçleri hakkında önerilerde bulunmuş, şikâyetçiye karşı daha açık ve bilgilendirici bir iletişim kurulması gerektiğini belirtmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/558-S.24.880
BAŞVURU NO : 2022/15448
KARAR TARİHİ : 18.01.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : TCKN:
Adres:
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Malulen emekli aylığı talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22.10.2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili müvekkilinin “Erişkinler İçin Engelli Sağlık Kurulu Raporuna” göre %41 oranında engelli olduğunu, 5510 sayılı Kanunun 28/5-b hükmü kapsamında malulen emekliliğe ilişkin şartları taşımasına rağmen malulen emeklilik talebinin reddedildiğini ifade ederek, SGK tarafından talebin reddi yönünde yapılan işlemin iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusu hakkında Kurumumuzca gerçekleştirilen incelenme ve araştırma kapsamında, 14/11/2022 tarih ve S. sayılı yazımız ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gönderilen 23/12/2022 tarihli ve E.
sayılı cevabi yazıda; 2.1. 5510 Sayılı Kanunun 25 inci maddesine göre; sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün ya da iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60′ ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’
ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum sağlık kurulunca tespit edilen sigortalının, malul sayılacağı, anılan Kanun hükmüne göre malul sayılan sigortalıların, Kanunda belirtilen diğer şartları da taşımaları halinde, malullük aylığına hak kazanabildiği, 2.2. Öte yandan aynı Kanunun 28 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca çalışma gücü kayıp oranının
%60’ın altında olması nedeniyle malul sayılmayan sigortalılar için belirli bir sigortalılık süresi, prim gün sayısı ve çalışma gücü kayıp oranı koşullarını yerine getirmeleri halinde özel koşullarla yaşlılık sigortasından aylığa hak kazanabildiği, 2.3. Kurum Sağlık Kurulları sigortalıların çalışma gücü kaybı tespitini sağlık kurullarınca düzenlenen durum bildirir raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeler incelenmek suretiyle
28.09.2021 tarihli ve 31612 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Maluliyet ve Çalışma
Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliğine göre yapıldığı, kişilerin çalışma gücünü Yönetmelikte belirlenen düzeyde kaybedip kaybetmediğine ilişkin değerlendirme hastalık kriterlerinin belirtildiği
Yönetmelik eki Hastalık Listesine göre tespit edildiği, 2.4. Engelliğin ise doğuştan ya da sonradan herhangi bir hastalık veya kaza sonucu bedensel, zihinsel, ruhsal, duygusal ve sosyal yeteneklerin kaybedilmesi olduğu, engellilik tespitinin Erişkinler İçin Engellilik
Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında engelli kişilerin çalışma durumu göz önüne alınmadan
Yönetmelik eki Hastalık Listesinde tanımlanmış hastalıklar esas alınarak yapıldığı, 2.5. Bu bağlamda engellilik sigortalılıktan bağımsız olan bir durum tespiti iken; malullük/çalışma gücü kaybının sigortalılığa sıkı sıkıya bağlı olduğu, engellilik durumunda, bireylerin yaşamın her alanında ortaya çıkabilecek genel kayba bakıldığı, engele sebep olan hastalık ve/veya kazanın doğuştan ya da sonradan ortaya çıkabildiği, bu açıklamalar çerçevesinde, Kurum sağlık kurulunca tespit edilen çalışma gücü kayıp oranı ile sağlık kurulu raporunda belirtilen engel oranı ayrı mevzuatlar uyarınca değerlendirilerek bulunmuş farklı durumların tespitleri olduğu, 2.6. Kurum kayıtlarında yapılan incelemede, ilgilinin 23.05.2022 tarihli talebine istinaden sevk edildiği
Sağlık Bakanlığı Yalova Devlet Hastanesince adına düzenlenen 01.06.2022 tarih ve sayılı sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucunda
İstanbul Kurum Sağlık Kurulunun 30.06.2022 tarih ve sayılı kararı ile adı geçenin Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinin Ek-1 Hastalık Listesinde belirlenen düzeyde çalışma gücünü kaybetmediğine karar vermiştir. İlgili bu karara karşı 09.08.2022 tarihli dilekçesi ile Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna itirazda bulunmuş olup Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun
19.09.2022 tarih ve / sayılı Kararı ile; Yönetmelik Ek-1 Hastalık Listesinin K78, K/9
madde/maddelerinde belirtilen seviyelerde hastalık/arızası bulunmadığından, sigortalının çalışma gücünü
Yönetmelikte belirlenen düzeylerde kaybetmediğine oy birliği ile karar verildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumunun, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyeceği düzenlenmiştir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesi birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun; 5.1. “Malul sayılma” başlıklı 25 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum
Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malul sayılır.” hükmü; yedinci fıkrasında, “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmü, 5.2. “Malullük sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır.” hükmü; ikinci fıkrasında, “Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a) 25 inci maddeye göre malul sayılması, b) (Değişik bent: 17.04.2008 – 5754 S.K/Madde 14) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır.” hükmü, 5.3. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar.” hükmü yer almaktadır.
6. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanununun; “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde; “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek” hükmü; “İhtisas
Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c) alt bendinde; “Adli Tıp
Üçüncü İhtisas Kurulu: Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek.” hükmü düzenlenmiştir.
7. 28/09/2021 tarih ve 31612 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maluliyet ve
Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinin; 7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Ağır düzeyde çalışma gücü kaybı: Bu Yönetmeliğe göre çalışma gücünün en az %60’ının kaybedilmesini, b) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını, c) Bakmakla yükümlü olunan çocuk: Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinde belirtilen çocuğu, ç) Balthazard formülü: Birden fazla iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik dereceleri veya birden fazla engellilik derecelerinin birleştirilmesinde kullanılan hesaplama şeklini, d) Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuk: 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında
Yönetmelikte tanımlanan “Çok ileri düzeyde ÖGV”, “Belirgin ÖGV” ve “Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)” ile 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik
Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelikte tanımlanan “Tam bağımlı engelli birey” durumunu, e) Hafif düzeyde çalışma gücü kaybı: Bu Yönetmeliğe göre çalışma gücünün en az %40-49 arasında kaybedilmesini, f) Hak sahibi çocuk: Sigortalının veya sürekli iş göremezlik geliri ile malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde, gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan çocuğu, g) Hastalık listesi: Çalışma gücünün hangi düzeyde kaybedildiğinin tespitine esas Ek-1’de yer alan listeyi, ğ) Kanun: 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununu, h) Kontrol muayenesi: Kanunun 94 üncü maddesinde belirtilen hallerde istenilen muayeneyi, ı) Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu, i) Kurum Sağlık Kurulu: Çalışma gücü kaybını, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını, erken yaşlanma halini ve kadın sigortalı çocuğunun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olup olmadığını belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurulları, j) Maluliyet: Çalışma gücünü ağır düzeyde veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybetme veya vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlardan personel kanunlarına tabi olanların hastalıklarının kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam ettiği, olmayanların ise hastalık sebebiyle malul sayılmalarına esas alınacak hastalık süreleri hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar Devlet Memurları Kanununun hastalık iznine ilişkin hükümleri uygulanmak suretiyle bu süreleri doldurma hallerini, k) Orta düzeyde çalışma gücü kaybı: Bu Yönetmeliğe göre çalışma gücünün en az %50-59 arasında kaybedilmesini, l) Sağlık kurulu raporu: Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen sağlık kurulu raporlarını, m) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,
n) Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu: Kanunun 58 inci maddesinde belirtilen kurulu, o) Vazife malullüğü: Kanunun 47 nci maddesinde tarif edilen vazife ve/veya harp malullüğü hallerini, ifade eder.” 7.2. “Sigortalının ağır düzeyde çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Sigortalının çalışma gücünü ağır düzeyde kaybedip kaybetmediğinin tespitinde hastalık listesi esas alınır.
(2) Sigortalılık süresi içinde; a) Hastalık listesinde belirtilen hastalıkların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir hastalığın, hastalık listesinde belirtilen seviyelere yükseldiği, c) Çalışma gücünü ağır düzeyde kaybetmiş haliyle ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığı ancak daha sonra ortaya çıkan farklı bir hastalık nedeniyle çalışma gücünü ağır düzeyde kaybettiği, ç) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalının vazifesini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği veya vazifesini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlardan personel kanunlarına tabi olanların hastalıklarının kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam ettiği, olmayanların ise hastalık sebebiyle malul sayılmasına esas alınacak hastalık süreleri hakkında kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun hastalık iznine ilişkin hükümleri uygulanmak suretiyle bu süreleri doldurduğu, Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır.
(3) Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce sigortalının çalışma gücünü ağır düzeyde veya vazifesini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya engeli sebebiyle malullük aylığından yararlanamaz.
(4) Sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalık mevcut ise değerlendirmede en ağır sekel bulgu dikkate alınır ve Balthazard formülü uygulanmaz.
(5) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların maluliyet kararlarında; a) Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde çalışan askeri ve sivil personel ile askerlik görevi yükümlüleri için, 31/10/2016 tarihli ve 2016/9431 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, b) İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan personel için, 3/1/2018 tarihli ve 30290 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği, c) 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında çalışan ve 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi koruma güvenlik görevlileri için belirlenen 26/6/2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Özel Güvenlik Görevlileri Sağlık Şartları Yönetmeliği, hükümleri gözetilerek Kurum Sağlık Kurulunca karar verilir.
(6) Vazife malullüğü halinde ise maluliyet derecelerine, 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümleri esas alınarak Kurum Sağlık Kurulunca karar verilir.”
7.3. “Orta ve hafif düzeyde çalışma gücü kaybı oranı tespiti” başlıklı 6 ıncı maddesinde; “(1)
Kanunun 28 inci maddesinin beşinci fıkrası ile geçici 4 üncü maddesinin altıncı fıkrasının (a) bendinde belirtilen orta ve (b) bendinde belirtilen hafif düzeyde çalışma gücü kaybının tespitinde hastalık listesi esas alınır.
(2) Sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalık mevcut ise en ağır sekel bulgu dikkate alınır ve
Balthazard formülü uygulanmaz.”
7.4. “Sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 11 inci maddesinde:
“(1) Çalışma gücü kaybı ile kadın sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğunun tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye; a) Sağlık Bakanlığı tarafından sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye yetkilendirilmiş devlet hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri, b) Devlet üniversite hastaneleri, c) Belgelenmesi kaydıyla, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hastaneler dışında kalan yataklı sağlık hizmeti sunucularının yoğun bakımında tedavisi devam eden ve başka bir hastaneye nakli hayati risk taşıyanlar için yatmakta olduğu hastaneler, yetkilidir.
(2) Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde çalışan müşterek sigortalının veya çocuğunun sözleşme hükümlerine göre maluliyet tespitlerinde, sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ilgili ülkenin sigorta kurumunun gönderdiği raporlar değerlendirmeye alınır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, Adli Tıp Kurumu’nun mütalaası, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran vekili müvekkilinin “Erişkinler İçin Engelli Sağlık Kurulu Raporuna” göre %41 oranında engelli olduğunu, 5510 sayılı Kanunun 28/5-b hükmü kapsamında malulen emekliliğe ilişkin şartları taşımasına rağmen malulen emeklilik talebinin reddedildiğini ifade ederek, SGK tarafından talebin reddi yönünde yapılan işlemin iptalini talep etmektedir.
10. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanlığı söz konusu iddia bağlamında; ilgilinin 23.05.2022 tarihli talebine istinaden sevk edildiği Sağlık Bakanlığı Yalova Devlet Hastanesince adına düzenlenen 01.06.2022 tarih ve sayılı sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucunda İstanbul Kurum Sağlık Kurulunun 30.06.2022 tarih ve sayılı kararı ile adı geçenin
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinde belirlenen düzeyde çalışma gücünü
kaybetmediğine karar verdiği, bu karara karşı 09.08.2022 tarihli dilekçesi ile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kuruluna itirazda bulunduğu, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun 19.09.2022 tarih ve / sayılı Kararı ile Yönetmelik Ek-1 Hastalık Listesinin K78, K/9 madde/maddelerinde belirtilen seviyelerde hastalık/arızası bulunmadığından, sigortalının çalışma gücünü Yönetmelikte belirlenen düzeylerde kaybetmediğine oy birliği ile karar verildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
11. Malullük aylığına hak kazanma şartlarının, 5510 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde, sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum
Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalının malul sayılacağı şeklinde, 26 ncı maddesinde ise malullük aylığına hak kazanılabilmesi için çalışma gücünün veya iş kazası/meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ının kaybedilmiş olması buna ilaveten yeterli sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısına sahip olması gerektiği düzenlenmiştir.
12. Başvuran ile SGK Başkanlığı arasındaki ihtilafın, başvuranın maluliyet aylığına hak kazanıp kazanmadığına ilişkin olduğu, dolayısıyla şikâyet konusunun çözümünün, söz konusu kayıp oranının belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
13. Söz konusu tespit tıp bilgisini ve uzmanlığını gerektirdiğinden, SGK Başkanlığından temin edilen ilgili evraklar, bilirkişi incelemesi yapılmak üzere Kurumumuz tarafından Adli Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir.
14. Adli Tıp Kurumu Başkanlığı tarafından Kurumumuza 28/11/2023 tarihli üst yazı ekinde gönderilen, Adli Tıp 3. İhtisas Kurulunca düzenlenen 24/11/2023 / Karar numaralı mütalaada şu
değerlendirmede bulunulmuştur:
“SONUÇ Mevcut belgelere ve Kurulumuzda yapılan muayene bulgularına göre; 1-) Ali oğlu/kızı, 31/08/1988 doğumlu mevcut hastalık ve arızaları, 28.09.2021 tarih ve 31612 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümleri kapsamında değerlendirildiğinde çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını (ağır düzeyde) kaybetmemiş olduğu, malul sayılamayacağı, 2-) Engellilik (özürlülük) ve beden çalışma gücü kaybının farklı kavramlar olduğu, farklı yönetmeliklerin farklı bölümlerinde değerlendirildiği, aralarında bağlantı olmadığından çelişkiden bahsedilemeyeceği oy birliği ile mütalaa olunur.”
Denilmektedir.
15. SGK Başkanlığı tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin meslek hastalığı ve malullük iddialarının kabul edilmediği ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda, Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda, sigortalının çalışma gücü kayıp oranının ve
varsa maluliyetin başlangıç tarihinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın malulen emekli aylığı bağlanması talebiyle SGK Başkanlığına yaptığı müracaatı üzerine Kurum Sağlık Kurulu tarafından verilen ve Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından onanan mütalaa ile Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın aynı doğrultuda olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, şikâyete konu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verilmediği ve şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine başvuran bakımından uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin 6 ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu, başvurana 04/12/2023 tarihli ve
/ -S. sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/