|
ÖZET: Başvuran, 20 Mayıs 2015 tarihinde malulen emeklilik talebinde bulunmuş ve bu talep, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından reddedilmiştir. Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edilen başvuran, burada yapılan muayene sonucunda çalışma gücünün %60’ını kaybetmediği yönünde bir rapor almıştır. Ancak, başvuran daha sonra aynı hastaneye bireysel başvuru yaparak engel oranının %83 olarak belirlendiği bir rapor almış ve SGK’nın kararının hatalı olduğunu iddia etmiştir. Bu durum üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur.
SGK, başvuranın maluliyet durumunu değerlendirirken, ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli tüm belgeleri incelemiş ve maluliyetin tespitinde izlenen prosedürün uygun olduğunu belirtmiştir. Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından yapılan değerlendirmelerde de başvuranın çalışma gücünün %60’tan fazla kaybı olmadığı sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve SGK’nın açıklamalarını değerlendirerek, işlemlerde hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana ve SGK’ya tebliği sağlanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın hak arama özgürlüğüne ilişkin süreçlerin devam edeceğini de belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 9971-9971 |sayi|53878609-101.07.05.99-E.53878609-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2016/3183 2016/ 3183
KARAR TARİHİ : 23/08/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu
BAŞVURUNUN KONUSU : Malulen emeklilik talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 01/08/2016 1.8.2016
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; 20/ 05/ 2015 tarihinde malulen emekli olmak için Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK)’na başvuruda bulunduğunu ve maluliyet tespiti için Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiğini, muayene, tanı ve tetkikler sonrasında, maluliyet kararı için SGK Adana Bölge Sağlık
Kuruluna gönderildiğini, 30/ 03/ 2016 tarihinde Adana Bölge Sağlık Kurulunca çalışma gücünün
%60’ını kaybetmediğine ilişkin karar verildiğini ve emeklilik talebinin ret edildiğini, akabinde
Adana Bölge Sağlık Kurulunun işlemine karşı Yüksek Sağlık Kuruluna itiraz ettiğini, 12/ 05/ 2016 tarihinde Yüksek Sağlık Kurulunca da talebinin ret edildiğini bunun üzerine SGK tarafından maluliyetinin tespiti için sevk edildiği Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesine bireysel başvuruda bulunduğunu söz konusu başvuruya ilişkin verilen Engelli Sağlık Kurulu Raporunda engel oranının %83 olarak tespit edildiğini dolayısıyla SGK’nın maluliyet tespitinde hataya düştüğünü iddia ederek, malulen emekliliğine ilişkin işlemlerinin, adı geçen hastane tarafından düzenlenen ve engel durumunun %83 oranında belirlenen rapora göre yapılmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep ettiği görülmüştür .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikayet başvurusunun incelenmesi kapsamında 06/ 01/ 2017 tarihli ve sayılı yazımız ile
SGK’dan; şikâyetçinin maluliyet dosyası kapsamında Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen rapor ve ekleri, Kurum Sağlık Kurulu kararı ile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunca verilen karar ile dayanağı rapor ve tıbbi dokümanlar da dahil tüm bilgi ve belgeler ile başvuranın maluliyet tespitiyle ilgili SGK tarafından yapılan diğer işlemlere ilişkin bilgi ve belge talep edilmiştir .
1 / 63. SGK’dan alınan 09/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinden özetle;
3.1. SGK kayıtlarının tetkikinden; maluliyet durumunun tespiti için SGK’ya başvuruda bulunduğu, sevk edildiği hastane tarafından düzenlenen raporun, Adana Kurum Sağlık
Kurulu tarafından, itirazı üzerine de Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilmesi sonucu rahatsızlığının, Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğine göre malul sayılmayı gerektirir düzeyde olmadığının tespit edildiği, 3.2. Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği ne göre; maluliyete esas raporların Kurumun sevki üzerine yetkilendirilmiş hastanelerce düzenlenen raporlarda oran belirtilmeyeceği, belirtilse dahi dikkate alınmayacağı, sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalık mevcut ise çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediğine dair değerlendirmede en ağır bulgunun dikkate alınacağı ve Balthazard
Formülü uygulanmayacağı, 3.3. Kurum Sağlık Kurulu ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından yapılan değerlendirmelerde Yönetmeliğin tüm maddelerinin göz önünde bulundurulduğu, dolayısıyla birden fazla rahatsızlığı bulunanların durumunun da değerlendirildiği, sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalığın bir arada olduğu ve tedaviye rağmen çalışma olanağı vermediğine Kurum sağlık kurulunca karar verilenlerin malul sayıldığı, 3.4. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında
Yönetmeliğe göre düzenlenen raporlarda yer alan Balthazard Formülü uygulanarak hesaplanan oranların maluliyete esas çalışma gücü kaybı oranı olmadığı, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,
5) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 6.1. “Malul sayılma” başlıklı 25 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malul sayılır .”, yedinci
.
2 / 6fıkrasında; “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir .”, 6.2. “Malullük sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır .”, ikinci fıkrasında; “Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a)
25 inci maddeye göre malul sayılması, b) (Değişik bent : 17.04.2008 – 5754 S.K/Madde 14) En az on
yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır .” 6.3. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi , iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin
Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar .”, 7. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu’nun 7.1. “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde; “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile
Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek”, 7.2. “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c) alt bendinde; “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu : Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek .”, 8. 03/ 08/ 2013 tarihli ve 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri
Yönetmeliği’nin 8.1. “Yetkili sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Maluliyet tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye; a) Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastaneleri, … yetkilidir .”, 8.2. “Malul Sayılmaya İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı Üçüncü Bölümünün “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalıların çalışma gücünün en az %60’ını kaybedip kaybetmediklerinin tespitinde Ek- 1 Hastalık Listesi esas alınır .”, ikinci fıkrasında; “ Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların, sigortalılık süresi içinde; a) Ek- 1 Hastalık Listesi’nde belirtilen hastalıkların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir hastalığın, Ek- 1 Hastalık Listesi’nde belirtilen seviyelere yükseldiği, … Kurum sağlık kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır .”, 8.3. “Kurum sağlık kurulu kararlarına itiraz” başlıklı 18 inci maddesinde; “Kurum sağlık kurulunca verilen kararlara yapılan itirazlar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirilir .”
.
3 / 68.4.“Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararları” başlıklı 19 uncu maddesinde; “Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen kararlar Kurum sağlık kurullarını bağlar .”, 9. 12/ 05/ 2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği’nin “Sevk işlemleri” başlıklı 50 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “( 1)
Sevk işlemleri, Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür . ( 2) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar hariç, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısı 1800 günden az olan sigortalıların sevkleri yapılmaz .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuranın, maluliyet durumunun tespiti için SGK’ya başvuruda bulunduğu, sevk edildiği hastane tarafından düzenlenen rapora istinaden SGK’nın başvuranın çalışma gücü kayıp oranının
%60’ın altında olduğu gerekçesiyle malul olmadığına karar verdiği, bunun üzerine başvuranın SGK tarafından sevk edildiği Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesine bireysel başvuruda bulunarak engel durumunun saptanmasını talep ettiği ve adı geçen hastane tarafından düzenlenen
“Engelli Sağlık Kurulu Raporu”nda “Kişinin Özür Oranının” %83 olarak belirlendiği, alınan bu rapor üzerine şikayetçinin Kurumumuza başvuruda bulunduğu ve bu başvuruya istinaden SGK’ya yapılan “Gönderme Kararı” üzerine şikayetçinin talebinin 21/ 07/ 2016 tarihli ve sayılı yazıyla tekrar ret edildiği, söz konusu ret işlemine karşı şikayetçinin Kurumumuza tekrar başvuruda bulunduğu ve mağduriyetinin giderilmesini talep ettiği görülmüştür .
12. 5510 sayılı Kanun’un 6.2 no.lu paragrafta yer verilen hükmü gereği, sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için –6.1 no.lu paragrafta yer verilen hüküm gereğince– sigortalının ‘malul’ sayılması, yani çalışma gücünü en az %60 oranında kaybetmiş olması, buna ilaveten yeterli sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısına sahip olması gerekmektedir .
13. 6.1, 6.3, 8.1, 8.2 ve 9 no.lu paragraflardaki hükümlerden anlaşılacağı üzere SGK, 1800 günden fazla prim ödeme gün sayısı olan ve malullük aylığı talebinde bulunan sigortalıyı, çalışma gücü kayıp oranının tespiti amacıyla Sağlık Bakanlığına bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesine sevk etmeye ve oradan alınacak sağlık kurulu raporu ile dayanağı belgelerde kayıtlı hastalık ve arızalara göre sigortalının çalışma gücü kayıp oranını en az %60 oranında kaybedip kaybetmediğini Kurum sağlık kurulları eliyle değerlendirmeye yetkili ve görevli olduğu açıktır .
14. 8.3 ve 8.4 no.lu paragraflardaki hükümlerden de SGK Kurum Sağlık Kurulu tarafından verilen kararların itiraz üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından incelendiği ve anılan
4 / 6kurulca verilen kararların Kurum sağlık kurullarını bağlayıcı nitelikte olduğu, dolayısıyla maluliyetle
ilgili inceleme sürecinin Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararıyla SGK açısından tamamlandığı anlaşılmaktadır .
15. İnceleme kapsamında tespit edilen ve 3 no.lu paragrafta yer verilen şikayetçinin maluliyetinin tespitine ilişkin sürecin, anılan hükümlere uygun şekilde yürütülerek tamamlandığı, SGK tarafından usule ilişkin eksik bırakılan bir işlemin bulunmadığı anlaşılmaktadır .
16. Başvuran ile SGK arasındaki ihtilafın şikayetçinin SGK tarafından ‘malul’ olarak kabul edilmeyişinden doğduğu; şikayet konusunun çözümünün ise sigortalıda mevcut hastalık ve arızaların çalışma gücüne ne oranda etki ettiğinin belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır .
17. Söz konusu husus tıbbi bilgi ve uzmanlığa dayalı değerlendirmeyi gerektirdiğinden ve
Kurumumuz bünyesinde bu alanda yetişmiş uzman personel bulunmadığından, 7.1 ve 7.2 no.lu paragraflarda yer verilen hükümler de dikkate alınarak, Adana Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından yapılan ve başvuranın mevcut hastalık ve arızalarını gösteren söz konusu tıbbi belgeler
SGK’dan temin edilerek, incelenmesi ve çalışma gücü kayıp oranının tespiti amacıyla Adli Tıp
Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir . Anılan Kurumun Üçüncü Adli Tıp İhtisas Kurulunca yapılan inceleme neticesinde verilen 05/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı mütalaada, şikayetçi 03/ 08/ 2013 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maluliyet Tespiti
İşlemleri Yönetmeliği muvacehesinde çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını kaybetmemiş olduğu ve malul sayılamayacağının oy birliği ile mütalaa edildiği, görülmektedir .
18. SGK tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin malullük iddialarının kabul edilmediği ve Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda da; sigortalının çalışma gücü kayıp oranının ve varsa maluliyetin başlangıç tarihinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir .
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; maluliyete esas çalışma gücü kayıp oranının tespitinde SGK Sağlık Kurullarının yetkili olduğu, itiraz üzerine ise Sosyal Sigorta Yüksek
Sağlık Kurulunun yetkilendirildiği, söz konusu oranın Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğine göre tespit edildiği, yetkilendirilen hastanelerce düzenlenen raporlarda oran belirtilmeyeceği, belirtilse dahi dikkate alınmayacağı, bu kapsamda, hastane tarafından başvuranın bireysel talebi neticesinde düzenlenen engelli sağlık kurulu raporunda %83 olarak belirlenen özür oranın Maluliyet
Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre belirlenen bir oran olmadığı ve maluliyete esas çalışma gücü kaybını yansıtmadığı, dolayısıyla başvuranın maluliyet talebi doğrultusunda, Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma hastanesine sevk edilerek muayene ettirilmesi sonucu ilgili hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden SGK Kurum Sağlık
Kurulu ve itiraza binaen Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen çalışma gücünün en az %60 oranında kaybedilmediği gerekçesiyle şikayetçinin malul sayılamayacağına ilişkin verilen karar ve yürütülen işlemlerde –Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğinde– hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
5 / 620) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Adana İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi