|
ÖZET: Başvuran, 2007 yılında geçirdiği kalp krizi sonrası malulen emeklilik talebinde bulunmuş, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından talebi reddedilmiştir. Adana 4. İş Mahkemesi’nde açtığı davada, Adli Tıp raporuna dayanarak maluliyetine karar verilmiş ve Yargıtay bu kararı onaylamıştır. Ancak, SGK, başvuranı kontrol muayenesine tabi tutarak maluliyet gelirini 18/07/2018 tarihinde kesmiştir. Başvuran, bu durumu hukuka aykırı bulmakta ve maluliyet aylığının yeniden bağlanmasını talep etmektedir.
SGK, başvuranın maluliyet dosyasına ilişkin gerekli belgeleri temin ederek inceleme yapmış ve kontrol muayenesinin gerekliliğini vurgulamıştır. Yapılan değerlendirmelerde, başvuranın çalışma gücünün %60’ını kaybetmediği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, SGK’nın işlemlerinin hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, SGK’nın işlemlerinde bir hukuka aykırılık tespit edilmediğine karar vermiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine dair karar, başvuran ve SGK’ya tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın hak arama özgürlüğüne ilişkin süreçlerin de açık bir şekilde yürütülmesi gerektiğini vurgulamıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4709-S.6960
BAŞVURU NO : 2018/8783
KARAR TARİHİ : 24/06/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Malulen emeklilik talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/07/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 2007 yılında kalp krizi geçirdiğini ve neticesinde de çalışamaz duruma geldiğini, Sosyal Güvenlik Kurumuna maluliyet aylığı bağlanması yönünde talepte bulunduğunu talebinin reddedilmesi üzerine Adana 4. İş Mahkemesinde dava açtığını Adli Tıptan alınan rapora istinaden maluliyetine karar verildiğini ve Yargıtay tarafından kararın 20/02/2018 tarihinde onandığını bunun üzerine maluliyet aylığı bağlandığını, ancak SGK tarafından 04/05/2018 tarihli yazıyla tekrar hastaneye sevk edildiğini ve kontrol muayenesi şartına tabi tutulduğunu, söz konusu duruma 07/05/2018 tarihli dilekçesiyle itiraz ettiğini, SGK tarafından 24/05/2018 tarihinde verilen cevabi yazıda mahkeme kararında kontrol şartına tabi tutulmaması yönünde karar olmadığı gerekçesiyle talebinin reddedildiğini, bunun üzerine Çukurova
Üniversitesi Balcalı Hastanesine başvurarak kontrol muayenelerini yaptırdığını, söz konusu raporların adı geçen hastane tarafından SGK Adana İl Müdürlüğüne gönderildiğini, Bölge
Sağlık Kurulunca yapılan değerlendirme neticesinde 18/07/2018 tarihli ve … sayılı kararla çalışma gücünün %60’ını kaybetmediği gerekçesiyle maluliyet gelirinin 18/07/2018 tarihi itibariyle kesildiğinin bildirildiğini, 10 yıl süren yargılama süreci sonrası kesinleşmiş mahkeme kararına rağmen maluliyet aylığının kesilmesinin keyfilik arz ettiğini ve hukuka aykırı olduğunu ifade ederek, maluliyet aylığının kesildiği tarih esas alınarak yeniden bağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikayet başvurusunun incelenmesi kapsamında 07/09/2018 tarihli ve E…. sayılı yazımız ile
SGK’dan; şikâyetçinin maluliyet dosyası kapsamında ilgili hastane tarafından hazırlanan rapor ve ekleri, Kurum Sağlık Kurulu kararı ile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca verilen karar ile dayanağı rapor ve tıbbi dokümanlar da dahil tüm bilgi ve belgeler ile başvuranın maluliyet tespitiyle ilgili SGK tarafından yapılan diğer işlemlere ilişkin bilgi ve belgeler talep edilmiştir.
3. SGK’dan alınan 01/11/2018 tarihli ve E…. sayılı cevabi yazı ve eklerinden özetle;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3.1. İlgilinin 01/11/2006 tarihli ilk maluliyet talebine istinaden, Sağlık Bakanlığı Adana
Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen 01/02/2007 tarihli ve … sayılı sağlık kurulu raporu başlangıç alınmak kaydıyla malul sayıldığı, …/… nolu dosyadan malul aylığı bağlandığı ve 15/01/2009 tarihinde kontrol muayenesi yapılması kararı verildiği, 3.2. Kurum Sağlık Kurulunun … sayılı kararına istinaden kontrol muayenesine tabi tutulan ilgili hakkında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesince düzenlenen 02/06/2009 tarihli ve … sayılı, 03/07/2009 tarihli ve … sayılı, 30/09/2009 tarihli ve … sayılı, 19/11/2009 tarihli ve … sayılı sağlık kurulu raporlarının Kurum Sağlık Kurulunda değerlendirildiği, 31/12/2009 tarihli ve … sayılı karar ile çalışma gücünün en az %60’ını kaybedilmediğine karar verildiği, ilgilinin 13/01/2010 tarihli … sayılı dilekçe ile verilen karara itiraz ettiği, itirazın
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda …/… esas nolu dosya üzerinden değerlendirildiği, 16/04/2010 tarihli ve …/… sayılı karar ile ilgilinin çalışma gücünün 2/3’ünü kaybetmediği kararının verildiği, 3.3. İlgilinin 14/06/2010 tarihli ve … sayılı dilekçesi ile maluliyet durumunun tespiti için yeniden Kuruma başvurduğu, talebe istinaden ilgilinin Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesine sevk edildiği, hastanece düzenlenen 17/12/2010 tarihli ve … sayılı sağlık kurulu raporunun Kurum Sağlık Kurulunca değerlendirilmesi sonucu çalışma gücünün en az %60’ının kaybedilmediğinin tespit edildiği, 3.4. İlgilinin Kurum Sağlık Kurulu kararına istinaden maluliyet tespiti için Adana 4. İş
Mahkemesinde açtığı davada, mahkemenin 21/11/2017 tarihli ve …/… Esas Nolu kararı ile 30/04/2012 tarihinden itibaren beden çalışma gücünün % 60’ını kaybettiğinin tespit edildiği ve
5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 94 ve 27/2-(b) maddeleri gereğince
01/05/2012 tarihinden itibaren yeniden maluliyet aylığı bağlanmasına hükmettiği, Mahkemenin bu kararının, Yargıtay 10. Hukuk Dairesince …/… Esas, … …/… Karar numarası ile onandığının tespit edildiği ve ilgiliye 01/05/2012 tarihinden itibaren yeniden maluliyet aylığı bağlandığı, 3.5. Diğer taraftan, 5510 sayılı Kanunun “Kontrol Muayenesi” başlıklı 94 üncü maddesinin ikinci fıkrasında bulunan “Malûllük vazife malullüğü aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılar, malullük durumlarında artma veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç olduğunu ileri sürerek aylık ve gelirlerinde değişiklik yapılmasını isteyebilecekleri gibi; Kurum da harp malullüğü, vazife malullüğü, malullük aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılar ile aylık veya gelir bağlanan ve çalışma gücünün en az %60’ını yitiren malûl çocukların kontrol muayenesine tâbi tutulmasını talep edebilir.” hükmüne istinaden sigortalıların gerekli görüldüğü hallerde Kurumca kontrol muayenesine tabi tutulabildikleri, 3.6. Aynı zamanda, 22/07/2011 tarih ve 2011/58 sayılı Genelgenin 1.1.5. sayılı alt başlığında; “Mahkeme kararlarında kontrol muayenesi ve bakıma muhtaçlık yönünde bir hüküm bulunmaması halinde, mahkeme kararı gereği yerine getirildikten sonra Ankara Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi bünyesindeki Sağlık
Kuruluna Sigortalının kontrol muayenesine tabi tutulup tutulmayacağı ile bakıma muhtaç olup olmadığının tespiti amacıyla gönderilecektir.” hususunun düzenlendiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3.7. Bu kapsamda mahkeme kararında 30/04/2012 tarihinden itibaren … …’in çalışma gücünün
%60’ını kaybettiğine, 01/05/2012 tarihinden itibaren tarafına maluliyet aylığı bağlanması gerektiğine hükmedilmekle birlikte kontrol muayenesine tabi tutulup tutulmadığı bilgisine yer verilmediğinden, ilgilinin dosyasının anılan Kanun ve Genelge hükümleri gereği Kurum Sağlık
Kuruluna gönderildiği, 3.8. İlgilinin Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesindeki kontrol muayenesi sonucunda düzenlenen 11/06/2018 tarihli ve … sayılı sağlık kurulu raporuna istinaden Kurum Sağlık
Kurulunca düzenlenen 18/07/2018 tarihli ve … sayılı kararda çalışma gücünün en az %60’ının kaybedilmediğine karar verilerek 18/7/2018 tarihi itibariyle maluliyet aylığının durdurulduğu, 3.9. 03/09/2018 tarihli dilekçesi ile verilen karara itiraz eden ilgilinin dosyasının, Sosyal Sigorta
Yüksek Sağlık Kurulunca değerlendirildiği ve 17/10/2018 tarihli ve …/… sayılı karar ile çalışma gücünün %60’ını kaybetmemiş olduğu ve malul sayılmayacağına yönelik karar verildiği, 3.10. Sigortalıların iş kazası ve meslek hastalıkları sonucu sürekli iş göremezlik hallerinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı ve hangi hallerde çalışma gücünün en az
%60’ının kaybedildiği hususu, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen durum bildirir raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeler incelenmek suretiyle, Kurum Sağlık Kurullarınca Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma
Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre yapıldığı, 3.11. Söz konusu Yönetmeliğin 22 inci maddesinde iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplamaların “Meslekte
Kazanma Gücü Kayıp Oram Tespit Cetvelleri”nde yer alan hususlara göre tespit edileceği, 23 üncü maddesinde meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanmasında anılan cetvellerin nasıl uygulanacağı, 24 üncü maddesinde ise sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalığın mevcut olması halinde balthazard formülünün uygulanması hususlarının düzenlendiği, 3.12. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, sigortalının kontrol muayenesine tabi tutulup tutulmama kararının SGK uhdesinde olduğu gerekçesiyle yapılan işlemlerde herhangi bir hata bulunmadığı, ilgili kanun ve yönetmelikler kapsamında sigortalı hakkında tam ve doğru bilgiye ulaşma adına kontrol muayenesi iş ve işlemlerinin gerçekleştirildiği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 16/06/2006 tarihli ve 26200 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 6.1. “Malul sayılma” başlıklı 25 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az
% 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık
Kurulunca tespit edilen sigortalı, malul sayılır.”, yedinci fıkrasında; “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”, 6.2. “Malullük sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır.”, ikinci fıkrasında; “Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a) 25 inci maddeye göre malul sayılması, b) (Değişik bent: 17.04.2008 – 5754
S.K/Madde 14) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c)
Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır.” 6.3. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar.”, 6.4. “Kontrol Muayenesi” başlıklı 94 üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “Malullük, vazife malullüğü aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılar, malullük durumlarında artma veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç olduğunu ileri sürerek aylık ve gelirlerinde değişiklik yapılmasını isteyebilecekleri gibi; Kurum da harp malullüğü, vazife malullüğü malullük aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılar ile aylık veya gelir bağlanan ve çalışma gücünün en az % 60’ını yitiren malul çocukların kontrol muayenesine tabi tutulmasını talep edebilir.” 7. 20/04/1982 tarihli ve 17670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2659 sayılı Adli Tıp
Kurumu Kanunu’nun 7.1. “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde; “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
7.2. “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c)
alt bendinde; “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu: Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek.” 8. 11.10.2008 tarihli ve 27021 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çalışma Gücü ve
Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinin “Sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5’inci maddesinde “…Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye, Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversitesi hastaneleri yetkilidir…” hükmü; “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentleri kapsamındaki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 12’nci maddesinde “(1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların sigortalılık süresi içinde; a) Arıza/Hastalık Listesinde (Ek-1)
belirtilen hastalık veya arızaların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir arızanın, Arıza/Hastalık Listesinde (Ek-1) belirtilen seviyelere yükseldiği, c) Çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş hâliyle ilk defa çalışmaya başlayan, ancak daha sonra ortaya çıkan farklı bir hastalık veya arıza nedeniyle bu Yönetmelik hükümlerine göre çalışma gücünün en az
%60’ını kaybettiği, ç) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az
%60’ını kaybettiği, Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalılar malul sayılır…” hükmü; “İş kazası ile meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı tespitinde kullanılan cetveller” başlıklı 22’nci maddesinde “(1) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen arızalar sonucunda, sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplama, Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı Tespit Cetvellerinde (Ek-
3) yer alan A, B, C, D ve E cetvellerine göre yapılır. (2) A Cetveli, iş kazalarının neden olduğu
hastalık ve arızalarla, meslek hastalıklarını ve bunların neden olduğu arızaları, vücuttaki yerlerine göre sınıflandıran ve başlıkları aşağıda gösterilen 14 listeden oluşur. Her liste üç sütundan oluşup bunlardan; birinci sütun arızanın sıra numarasını, ikinci sütun arızanın çeşidini, üçüncü sütun arızanın ağırlık ölçüsünü gösterir…” hükmü; “Meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanması” başlıklı 23’üncü maddesinde “(1) A Cetveli listelerinde yazılı arızalardan birinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) A Cetvelindeki vücudun çeşitli bölgelerine veya sistemlerine göre hazırlanmış olan 14 arıza listesinden sigortalının arızası bulunur. Bu arızanın solundaki arıza sıra numarası ile sağındaki arıza ağırlık ölçüsü bir tarafa kaydedilir.
b) B cetveli listelerinde önce sigortalının iş kolu, sonra bu iş kolu içindeki meslek veya iş çeşidi bulunur. Bunun karşısındaki meslek grup numarası da bir yere yazılır. Sigortalının meslek veya iş çeşidi bu listelerde bulunmadığı takdirde meslek veya işinin benzeri veya en yakını esas alınır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
c) Sürekli iş göremezlik simgesini gösteren C cetvelinin arızaya uygun tablosunun sütundaki arıza sıra numarası ile satırdaki meslek grup numarasının kesiştiği noktadaki sürekli iş göremezlik simgesi bulunarak bir tarafa kaydedilir.
ç) D cetvelinin sütununda yukarıda tespit edilen arıza ağırlık ölçüsü ile satırındaki meslek simgesinin kesiştiği noktadaki sayı, meslekte kazanma gücünün azalma oranına esas alınacak sayıdır.
d) Tespit edilen bu meslekte kazanma gücü azalmasının sigortalının yaşına uygun oranını bulmak için E cetvelinden yararlanılır. Bu cetvelin sütununda bulunan meslekte kazanma gücünün azalma oranı ile üstteki satırında bulunan sigortalının sürekli iş göremezlik hâlinin tespiti tarihindeki yaşının kesiştiği yerdeki sayı, bu yaşa uyan sürekli iş göremezlik sebebiyle meslekte kazanma gücünün azalma oranıdır.
e) Ancak birden fazla sistemi ilgilendiren sekel bulgu varsa, bu maddenin (a), (b), (c) ve (ç)
bentlerinde belirtilen işlemler her bir sekel bulgu için ayrı ayrı uygulanır ve Balthazard
Formülü kullanılarak birleştirilir.
(2) İş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş herhangi bir arızası bulunan sigortalının sonradan bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezliğe uğraması hâlinde, meslekte kazanma gücü azalma oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılacak veya sayılmayacak olaylardan veya doğuştan meydana gelmiş her türlü arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı bulunur.
b) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı, bu fıkranın (a)
bendinde tespit edilen toplam orandan çıkarılır; kalan, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü azalma oranıdır.
(3) Ancak, sigortalının işe alınmadan önce mevcut olan veya işe alındıktan sonra iş kazası veya meslek hastalığı sonucu olmayarak meydana gelen arızaları, yapmakta olduğu işteki kazanma gücünü etkilememesi hâlinde, bu arızalar kazanma gücü toplam azalma oranının hesabında dikkate alınmaz.” 9. 03/08/2013 tarihli ve 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespiti
İşlemleri Yönetmeliği’nin 9.1. “Yetkili sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Maluliyet tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye; a) Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastaneleri, … yetkilidir.”, 9.2. “Malul Sayılmaya İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı Üçüncü Bölümünün “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalıların çalışma
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
gücünün en az %60’ını kaybedip kaybetmediklerinin tespitinde Ek-1 Hastalık Listesi esas alınır.”, ikinci fıkrasında; “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların, sigortalılık süresi içinde; a) Ek-1 Hastalık Listesi’nde belirtilen hastalıkların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir hastalığın, Ek-1
Hastalık Listesi’nde belirtilen seviyelere yükseldiği, … Kurum sağlık kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır.”, 9.3. “Kurum sağlık kurulu kararlarına itiraz” başlıklı 18 inci maddesinde; “Kurum sağlık kurulunca verilen kararlara yapılan itirazlar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirilir.” 9.4.“Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararları” başlıklı 19 uncu maddesinde;
“Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen kararlar Kurum sağlık kurullarını bağlar.”, 10. 12/05/2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği’nin “Sevk işlemleri” başlıklı 50 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında;
“(1) Sevk işlemleri, Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür. (2) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar hariç, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısı 1800 günden az olan sigortalıların sevkleri yapılmaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, Adli Tıp Kurumu görüşü, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuranın, 01/11/2006 tarihli ilk maluliyet talebine istinaden, Sağlık Bakanlığı Adana
Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen 01/02/2007 tarihli ve … sayılı sağlık kurulu raporu başlangıç alınmak kaydıyla malul sayıldığı ve kendisine malul aylığı bağlandığı, 15/01/2009 tarihinde kontrol muayenesi yapılması kararı verildiği, kontrol muayenesi sonucu hakkında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesince düzenlenen 02/06/2009 tarihli ve
… sayılı, 03/07/2009 tarihli ve …/… sayılı, 30/09/2009 tarihli ve … sayılı, 19/11/2009 tarihli ve … sayılı sağlık kurulu raporlarının Kurum Sağlık Kurulunda değerlendirildiği ve 31/12/2009 tarihli ve … sayılı karar ile çalışma gücünün en az %60’ını kaybedilmediğine karar verildiği, başvuranın söz konusu karara itirazına binaen, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda …
esas nolu dosya üzerinden değerlendirildiği, 16/04/2010 tarihli ve …/… sayılı karar ile ilgilinin çalışma gücünün 2/3’ünü kaybetmediği kararının verildiği, ilgilinin 14/06/2010 tarihli ve …
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sayılı dilekçesi ile maluliyet durumunun tespiti için yeniden Kuruma başvurduğu, talebe istinaden ilgilinin Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine sevk edildiği, hastanece düzenlenen 17/12/2010 tarihli ve … sayılı sağlık kurulu raporunun Kurum Sağlık Kurulunca değerlendirilmesi sonucu çalışma gücünün en az %60’ının kaybedilmediğinin tespit edildiği, bunun üzerine başvuranın Kurum Sağlık Kurulu kararına istinaden maluliyet tespiti için Adana 4. İş Mahkemesinde açtığı davada, mahkemenin 21/11/2017 tarih ve …/… Esas Nolu kararı ile 30/04/2012 tarihinden itibaren beden çalışma gücünün %60’ını kaybettiğinin tespit edildiği ve
5510 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 94 ve 27/2-(b) maddeleri gereğince
01/05/2012 tarihinden itibaren yeniden maluliyet aylığı bağlanmasına hükmettiği, Mahkemenin bu kararının, Yargıtay 10. Hukuk Dairesince …/… Esas, … …/… Karar numarası ile onandığının tespit edildiği ve ilgiliye 01/05/2012 tarihinden itibaren yeniden maluliyet aylığı bağlandığı, mahkeme kararında 30/04/2012 tarihinden itibaren … …’in çalışma gücünün
%60’ını kaybettiğine, 01/05/2012 tarihinden itibaren tarafına maluliyet aylığı bağlanması gerektiğine hükmedilmekle birlikte kontrol muayenesine tabi tutulup tutulmadığı bilgisine yer verilmediğinden, ilgilinin dosyasının anılan Kanun ve Genelge hükümleri gereği Kurum Sağlık
Kuruluna gönderildiği, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesindeki kontrol muayenesi sonucunda düzenlenen 11/06/2018 tarihli ve … sayılı sağlık kurulu raporuna istinaden Kurum
Sağlık Kurulunca düzenlen 18/07/2018 tarihli ve … sayılı kararda çalışma gücünün en az
%60’ının kaybedilmediğine karar verilerek 18/7/2018 tarihi itibariyle maluliyet aylığının durdurulduğu, verilen karara itiraz eden ilgilinin dosyasının, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunca değerlendirildiği ve 17/10/2018 tarihli ve … sayılı karar ile çalışma gücünün
%60’ını kaybetmemiş olduğu ve malul sayılmayacağına yönelik karar verildiği, bunun üzerine ilgilinin Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmektedir.
13. 5510 sayılı Kanun’un 6.2 no.lu paragrafta yer verilen hükmü gereği, sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için –6.1 no.lu paragrafta yer verilen hüküm gereğince– sigortalının
‘malul’ sayılması, yani çalışma gücünü en az %60 oranında kaybetmiş olması, buna ilaveten yeterli sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısına sahip olması gerekmektedir.
14. 6.1, 6.3, 9.1, 9.2 ve 10 no.lu paragraflardaki hükümlerden anlaşılacağı üzere SGK, 1800 günden fazla prim ödeme gün sayısı olan ve malullük aylığı talebinde bulunan sigortalıyı, çalışma gücü kayıp oranının tespiti amacıyla Sağlık Bakanlığına bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesine sevk etmeye ve oradan alınacak sağlık kurulu raporu ile dayanağı belgelerde kayıtlı hastalık ve arızalara göre sigortalının çalışma gücü kayıp oranını en az %60 oranında kaybedip kaybetmediğini Kurum sağlık kurulları eliyle değerlendirmeye yetkili ve görevli olduğu açıktır.
15. 9.3 ve 9.4 no.lu paragraflardaki hükümlerden de SGK Kurum Sağlık Kurulu tarafından verilen kararların itiraz üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından incelendiği ve anılan kurulca verilen kararların Kurum sağlık kurullarını bağlayıcı nitelikte olduğu, dolayısıyla maluliyetle ilgili inceleme sürecinin Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararıyla SGK açısından tamamlandığı anlaşılmaktadır.
16. İnceleme kapsamında tespit edilen ve 3 no.lu paragrafta yer verilen şikayetçinin maluliyetinin tespitine ilişkin sürecin, anılan hükümlere uygun şekilde yürütülerek
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
tamamlandığı, SGK tarafından usule ilişkin eksik bırakılan bir işlemin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
17. Başvuran ile SGK arasındaki ihtilafın şikayetçinin SGK tarafından ‘malul’ olarak kabul edilmeyişinden doğduğu; şikayet konusunun çözümünün ise sigortalıda mevcut hastalık ve arızaların çalışma gücüne ne oranda etki ettiğinin belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
18. Söz konusu husus, tıbbi bilgi ve uzmanlığa dayalı değerlendirmeyi gerektirdiğinden ve
Kurumumuz bünyesinde bu alanda yetişmiş uzman personel bulunmadığından, 7.1 ve 7.2 no.lu paragraflarda yer verilen hükümler de dikkate alınarak, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından yapılan ve başvuranın mevcut hastalık ve arızalarını gösteren söz konusu tıbbi belgeler SGK’dan temin edilerek, incelenmesi ve Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü
Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği çerçevesinde tespiti amacıyla Adli Tıp Kurumu
Başkanlığına gönderilmiştir. Anılan Kurumun Üçüncü Adli Tıp İhtisas Kurulunca yapılan inceleme neticesinde verilen 06/05/2019 tarihli ve …-…-…/… sayılı mütalaada, başvuran …
…’in 03/08/2013 tarihli ve 28727 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maluliyet Tespit
İşlemleri Yönetmeliği ile 11/10/2008 tarihli ve 27021 ayılı Resmi Gazatede yayımlanan
Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını kaybetmemiş olduğu ve malul sayılamayacağının oy birliği ile mütalaa edildiği, görülmektedir.
19. SGK tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin malullük iddialarının kabul edilmediği ve
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda da; sigortalının çalışma gücü kayıp oranının ve varsa maluliyetin başlangıç tarihinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir.
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; maluliyete esas çalışma gücü kaybını tespit etmede SGK sağlık kurullarının yetkili olduğu, itiraz üzerine ise Sosyal Sigorta Yüksek
Sağlık Kurulunun yetkilendirildiği, söz konusu oranın Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma
Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre tespit edildiği, başvuranın maluliyet talebi doğrultusunda, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine sevk edilerek kontrol muayenesine tabi tutulması sonucu ilgili hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden SGK Kurum Sağlık Kurulu ve itiraza binaen Sosyal Sigorta
Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen çalışma gücünün en az %60 oranında kaybedilmediği gerekçesiyle şikayetçinin malul sayılamayacağına ilişkin verilen karar ve yürütülen işlemlerde
–Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğinde– hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 28/12/2018 tarihli ve E…. sayılı yazı ile bildirilmiştir. İlgili idarenin işlemine karşı
Adana İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.