|
ÖZET: Başvuru, maluliyet talebi üzerine Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yapılmıştır. Başvuran, kalp yetmezliği hastalığı nedeniyle iki yıl malulen emekli maaşı aldığını, ancak maaşının kesildiğini belirtmektedir. Zonguldak Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden aldığı raporlarla çalışamayacak durumda olduğunu iddia eden başvuran, aylığının yeniden bağlanmasını ve geçmişte haksız yere alamadığı maaşlarının ödenmesini talep etmiştir.
SGK, başvuranın maluliyet durumunu değerlendirmiş ve çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediğine karar vermiştir. Başvuranın daha önceki başvuruları ve sağlık kurulu raporları incelenmiş, maluliyet talebinin reddine dair gerekçeler ortaya konmuştur. Adli Tıp Kurumu tarafından yapılan incelemede de benzer sonuçlar elde edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun hukuka uygun olduğunu ve idarenin işlemlerinde bir eksiklik bulunmadığını belirtmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine dair karar alınmış ve bu karar, başvurana ve SGK’ya tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın hak arama özgürlüğüne ilişkin bilgilendirme yapılmadığını tespit etmiş, ancak genel olarak idarenin işlemlerinin iyi yönetim ilkelerine uygun olduğunu vurgulamıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/3375-S.23.5670
BAŞVURU NO : 2022/2660
KARAR TARİHİ : 16/03/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Maluliyet talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 18/02/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza, T.C. kimlik numaralı tarafından yapılmış olan başvuruda başvuran, kalp yetmezliği hastalığı olduğunu, iki yıl malulen emekli maaşı aldığını sonra aylığının kesildiğini, Zonguldak Eğitim ve Araştırma Hastanesindeki doktorların kesinlikle çalışamayacak durumda olduğunu tarafına bildirdiklerini, test sonuçları ve diğer belgelerde de maluliyet cetvelinde olan şartları taşıdığını, buna rağmen Kurum Sağlık Kurlu tarafından ret edildiğini, geliri olmadığını, zor durumda olduğunu belirterek aylığının bağlanmasını, bu tarihe kadar haksız yere alamadığı tüm maaşının (bayram ikramiyeleri de dahil) tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikayet başvurusunun incelenmesi kapsamında 07/04/2022 tarihli ve S. sayılı yazımız ile
SGK’dan; şikâyetçinin maluliyet dosyası kapsamında ilgili hastane tarafından hazırlanan rapor ve ekleri, Kurum Sağlık Kurulu kararı ile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca verilen karar ile dayanağı rapor ve tıbbi dokümanlar da dahil tüm bilgi ve belgeler ile başvuranın maluliyet tespitiyle ilgili SGK tarafından yapılan diğer işlemlere ilişkin bilgi ve belgeler talep edilmiştir.
3. SGK’dan alınan 26/02/2022 tarihli ve E. sayılı cevabi yazı ve eklerinden özetle; 3.1. Başvuranın 17/08/2016 tarihli dilekçe ile maluliyet talebinde bulunduğu, Kurum Sağlık Kurulu değerlendirmesinde “Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği” uyarınca malul olduğu, 25/07/2018 tarihinde kontrol muayanesi gerektiği kararı verildiği, kontrol muayanesine istinaden yapılan Kurum Sağlık
/
Kurulu değerlendirmesi neticesinde ise çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediğinden malul sayılmadığı, 3.2. Başvuranın 28/01/2019 tarihinde yeniden başvurduğu, 30/09/2019 tarihli Kurum Sağlık Kurulu değerlendirmesinde malul sayıldığı, 01/02/2021 tarihinde kontrol muayanesi gerektiğinin tespit edildiği, Söz konusu tarihte gerçekleşen kontrıol muayenesi sonucu malul sayımadığına karar verildği,itiraz üzerine
Yüksek Sağlık Kuruluna gönderildiği, 07/06/2021 tarih ve / sayılı karar ile kararın onandığı tespit edildiği, 3.3. 10/02/2021 tarihli Kurum Sağlık Kurulu değerlendirmesinde ise “ağır düzeyde çalışma gücünü kaybetmediğine” karar verildiği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmünü amirdir.
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun;
6.1. “Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı hali” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır. İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”, 6.2. “Malul sayılma” başlıklı 25 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün
en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık
Kurulunca tespit edilen sigortalı, malul sayılır.” hükmü; yedinci fıkrasında, “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”,
6.3. “Malullük sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır.” hükmü, ikinci fıkrasında; “Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a) 25 inci maddeye göre malul sayılması, b) (Değişik bent: 17.04.2008 – 5754 S.K/Madde 14) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır.” , 6.4. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar.”, 7. 20/04/1982 tarihli ve 17670 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu
Kanunu’nun; “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde; “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek”, 7.1. Anılan Kanunun “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c) alt bendinde; “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu: Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek.” düzenlemesine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, kalp yetmezliği hastalığı olduğunu, iki yıl malulen emekli maaşı aldığını sonra aylığının kesildiğini, Zonguldak Eğitim ve Araştırma Hastanesindeki doktorların kesinlikle çalışamayacak durumda olduğunu tarafına bildirdiklerini, test sonuçları ve diğer belgelerde de maluliyet cetvelinde olan şartları
taşıdığını, buna rağmen Kurum Sağlık Kurulu tarafından ret edildiğini, geliri olmadığını, zor durumda olduğunu belirterek aylığının bağlanmasını, bu tarihe kadar haksız yere alamadığı tüm maaşının (bayram ikramiyeleri de dahil) tarafına ödenmesini talep etmektedir.
10. Malûllük aylığına hak kazanma şartları 5510 sayılı Kanunun 26’ncı maddesinde, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma şartları ise anılan Kanunun 19’uncu maddesinde düzenlenmekte olup malullük aylığına hak kazanılabilmesi için çalışma gücünün veya iş kazası/meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ının kaybedilmesi, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanılabilmesi için ise meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azalmış olması öngörülmektedir.
11. SGK tarafından başvuranın meslekte kazanma gücü kaybı oranının tespiti amacıyla sağlık kuruluşuna sevk edildiği, gerekli muayene ve tetkiklerin yapılması neticesinde çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediğine, 10/02/2021 tarihli Kurum Sağlık Kurulu değerlendirmesinde ise “ağır düzeyde çalışma gücünü kaybetmediğine” karar verildiği görülmektedir.
12. Başvuran ile SGK arasındaki ihtilafın başvuranın malulen emekli olup olamayacağı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranının belirlenmesine ilişkin olduğu, dolayısıyla şikâyet konusunun çözümünün söz konusu kayıp oranının belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
13. Söz konusu tespit tıp bilgisini ve uzmanlığını gerektirdiğinden, SGK’dan temin edilen ilgili evraklar, bilirkişi incelemesi yapılmak üzere Adli Tıp Kurumu Başkanlığı’na gönderilmiştir.
14. Adli Tıp Kurumu Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 10/01/2023 tarihli ve
– / sayılı yazıda, “Mevcut belgelere ve Kurulumuzda yapılan muayene bulgularına göre; Nevzat oğlu/kızı, 01/12/1962 doğumlu mevcut hastalık ve arızaları,
03.08.2013 tarih ve 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği
hükümleri kapsamında değerlendirildiğinde çalışma gücünün en az %60 (yüzdealtmış)’ını kaybetmemiş olduğu, malul sayılamayacağı, Sorulan tarihlerdeki Sosyal Güvenlik Kurumu Yüksek Sağlık Kurulu raporlarının ve bunlara esas teşkil eden sağlık kurulu raporlarının teminen gönderilmesi halinde sorulan tarihler için yeniden değerlendirme yapılabileceği oy birliği” ile mütalaa edilmektedir.
15. SGK tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin malullük iddialarının kabul edilmediği ve Sosyal Sigorta
Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda, sigortalının çalışma gücü kayıp oranının ve varsa maluliyetin başlangıç tarihinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın maluliyet talebine istinaden Sağlık
Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma hastanesine sevk edilerek muayene ettirilmesi sonucu ilgili hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden SGK Kurum Sağlık Kurulu ve itiraza binaen Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen meslekte kazanma gücü kaybı oranı ile –Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğinde– hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkeleri yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; SGK’dan istenen bilgi ve belgelerin
Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, anılan idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, dolayısıyla iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarelerin bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu başvurana 07/07/2022 tarihli ve
/ -S. sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi