Malullük aylığı talebinin maluliyet tespiti ile ilgili sağlık kurulu kararına dayalı olarak değerlendirilmesi (KDK)

2.1. Anılan Kanunun 26’ncı maddesinde ise 25’inci maddeye göre malul olduğu tespit edilenlere en az on yıldan beri sigortalı bulunup toplam 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olup yazılı talepte bulunanlara malullük aylığı bağlanacağı, 2.2. Anılan Kanunun 95’inci maddesinde, usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; …iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerce yapılan itirazların Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanacağı hususlarının hüküm altına alındığı, 2.3. Başvuranın 23.09.1999- 03.11.2014 tarihleri arasında 4/ 1-a kapsamında fasılalı olarak çalıştığı ve bu kapsamda 1210 prim ödeme gün sayısının bulunduğu, 01.05.2015 tarihinde 4/ 1-b kapsamında sigortalı olduğu ve 01.05.2015- 22.12.2016 tarihleri arasında 592 prim ödeme gün sayısı olmak üzere toplamda 1802 prim ödeme gün sayısının bulunduğu, 2.4. Başvuranın 21.12.2016 tarihli malullük aylığı talebine istinaden malullük tespiti için 26.12.2016 tarihinde Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesine sevk işleminin yapıldığı,

23.06.2017 tarihli ve 696 sayılı sağlık kurulu raporunun SGK Adana Bölge Sağlık Kurulunca

incelendiği, 06.01.2017 tarihli ve 696 sayılı Bölge Sağlık Kurulu Kararı ile başvuranın çalışma gücünü en az %60 oranında kaybetmediğine karar verildiği, başvurana 04.08.2017 tarihli ve sayılı yazıyla bilgi verildiği, başvuranın 15.08.2017 tarihli ve sayılı dilekçe ile karara itiraz ettiği, itiraz üzerine yapılan inceleme neticesinde Yüksek Sağlık Kurulunun 17.10.2017 tarihli ve sayılı kararı ile başvuranın çalışma gücünü en az %60 oranında kaybetmediğine, bu sebeple malul sayılamayacağına karar verildiği, başvuranın 02.11.2017 tarihli ve sayılı yazıyla bilgilendirildiği ifade edilmektedir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmüne yer verilmektedir .

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .

5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Malul sayılma” başlıklı 25’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar

2 / 6ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b)

bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum

Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malul sayılır .” hükmü; yedinci fıkrasında, “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .” hükmü; “Malullük sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 26’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır .” hükmü, ikinci fıkrasında; “Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının; a) 25 inci maddeye göre malul sayılması, b) (Değişik bent : 17.04.2008 – 5754

S.K/Madde 14) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın

1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Maluliyeti nedeniyle

sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması halinde malullük aylığı bağlanır .” hükmü; “ Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık

Kurulu” başlıklı 58’inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Kurul, sigortalılar hakkında vazife malullük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün maluliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar .” hükmü yer almaktadır .

6. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu’nun “Görev” başlıklı 2’nci maddesinin (a) bendinde;

“Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek” hükmü; “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16’ncı maddesinin (II) numaralı bendinin (c)

alt bendinde; “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu : Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek .” hükmü yer almaktadır .

7. 03/ 08/ 2013 tarihli ve 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri

Yönetmeliği’nin “Yetkili sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5’inci maddesinde; “Maluliyet tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye; … b) Devlet üniversite hastaneleri, … yetkilidir .” hükmü; “Malul Sayılmaya İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı Üçüncü Bölümünün

“Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların çalışma gücü kaybı tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Sigortalıların çalışma gücünün en az %60’ını kaybedip kaybetmediklerinin tespitinde Ek- 1 Hastalık Listesi esas alınır .” hükmü, ikinci fıkrasında, “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların, sigortalılık süresi içinde; a) Ek- 1 Hastalık Listesi’nde belirtilen hastalıkların meydana geldiği, b) Eski ve çalışmaya engel olmayan bir hastalığın, Ek- 1 Hastalık

Listesi’nde belirtilen seviyelere yükseldiği, … Kurum sağlık kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır .” hükmü, “Kurum sağlık kurulu kararlarına itiraz” başlıklı 18’inci maddesinde ; “Kurum sağlık kurulunca verilen kararlara yapılan itirazlar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirilir .” hükmü, “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararları” başlıklı 19’uncu maddesinde; “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen kararlar Kurum sağlık

3 / 6kurullarını bağlar .” hükmü yer almaktadır .

8. 12/ 05/ 2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri

Yönetmeliği’nin “Sevk işlemleri” başlıklı 50’nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında;

“( 1)Sevk işlemleri, Kurumca belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür . ( 2) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılar hariç, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısı 1800 günden az olan sigortalıların sevkleri yapılmaz .” hükümlerine yer verilmektedir .

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuranın maluliyet talebi doğrultusunda, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesine sevk edilerek muayene ettirilmesi sonucu ilgili hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden SGK Kurum Sağlık Kurulu ve itiraza binaen Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık

Kurulu tarafından verilen çalışma gücünün en az %60 oranında kaybedilmediği gerekçesiyle şikâyetçinin malul sayılamayacağına ilişkin karar ve yürütülen işlemlerde -Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğinde- hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak Ret Kararı Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvurunun malullük aylığı bağlanması talebine ilişkin olduğu görülmekte olup 5510 sayılı

Kanunun 26’ncı maddesi gereğince başvurana malullük aylığı bağlanabilmesi için, başvuranın en az on yıl sigortalı bulunması, toplam 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirmiş olması ve malul sayılması gerekmektedir . Malul sayılma ise anılan Kanunun 25’inci maddesinde düzenlenmektedir . Buna göre, malul sayılabilmek için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ının kaybedilmiş olması gerekmektedir .

11. SGK tarafından başvuranın çalışma gücü kayıp oranının tespiti amacıyla sağlık kuruluşuna sevk edildiği, gerekli muayene ve tetkiklerin yapılması neticesinde başvuranın çalışma gücünü en az %60 oranında kaybetmediğine karar verildiği, bu sebeple malullük aylığı bağlanması talebinin reddedildiği görülmektedir .

12. Başvuran ile SGK arasındaki ihtilafın başvuranın ‘malul’ olarak kabul edilmeyişinden kaynaklandığı, şikâyet konusunun çözümünün ise sigortalıda mevcut hastalık ve arızaların çalışma gücüne ne oranda etki ettiğinin belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır .

13. Söz konusu tespit tıp bilgisini ve uzmanlığını gerektirdiğinden, başvuranın muayene ve tetkiklerini yapan Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesinden temin edilen ilgili

4 / 6evrak, bilirkişi incelemesi yapılmak üzere Adli Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir . Adli Tıp

Kurumu Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 23.03.2018 tarihli ve sayılı yazıda, başvuranın 03.08.2013 tarihli ve 28727 sayılı

Resmi Gazetede yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği kapsamında çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmemiş olduğunun ve malul sayılamayacağının oy birliği ile mütalaa edildiği görülmektedir .

14. SGK tarafından sigortalı ve hak sahiplerinin malullük iddialarının kabul edilmediği ve Sosyal

Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda, sigortalının çalışma gücü kayıp oranının ve varsa maluliyetin başlangıç tarihinin Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmektedir .

15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın maluliyet talebi doğrultusunda, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesine sevk edilerek muayene ettirilmesi sonucu ilgili hastane tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden SGK

Kurum Sağlık Kurulu ve itiraza binaen Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen çalışma gücünün en az %60 oranında kaybedilmediği gerekçesiyle şikâyetçinin malul sayılamayacağına ilişkin verilen karar ve yürütülen işlemlerde -Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğinde- hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkeleri yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; SGK’dan istenen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, anılan idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, dolayısıyla iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarelerin bu ilkeye de uyması beklenmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre

Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup başvuru konusu işleme karşı Adana İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

5 / 6Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi