Marangoz atölyesinin kapatılması işleminin geri alınması talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuruda, Diyarbakır ili Kayapınar ilçesinde bulunan bir marangoz atölyesinin kapatılması işleminin iptali talep edilmiştir. Şikayetçi, uzun yıllar boyunca faaliyet gösterdiği atölyesinin Kayapınar Belediye Başkanlığı tarafından mühürlenmesiyle çalışma hakkının engellendiğini öne sürmüştür. Başvuru, 1 Temmuz 2020 tarihinde yapılmış olup, ilgili idareden alınan yanıtta, işletmenin bulunduğu alanın tapu kaydında depo olarak geçmesi ve gayri sıhhi müessese statüsünde olması nedeniyle ruhsatlandırılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.

Kayapınar Belediye Başkanlığı, şikayetçinin talebine ilişkin yapılan incelemelerde, işletmenin ruhsatsız çalıştığını ve benzer durumdaki diğer iki işyerinin de kapatıldığını ifade etmiştir. İlgili mevzuat gereği, gayri sıhhi müesseselerin sanayi bölgelerinde açılması gerektiği vurgulanmış, ayrıca şikayetçinin ruhsat talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiş ve şikayetçiye yargı yolunun açık olduğunu bildirmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/90403-S.20.99302

BAŞVURU NO : 2020/80505

KARAR TARİHİ : 28/12/2020

RET KARARI ,TCKN:

Adres

BAŞVURUYA KONU İDARE : KAYAPINAR BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin marangoz atölyesinin kapatılması işleminin geri alınması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 01/07/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda şikâyetçi özetle; “Diyarbakır ili ilçesi Mahallesi Sokak zemin katında uzun yıllardır marangoz işletmesi sahibi olduğunu, Kayapınar Belediye Başkanlığı’nın işletmesini mühürlemek suretiyle çalışma hakkının engellendiğini iddia ederek Kayapınar Belediye

Başkanlığı’nca gerçekleştirilen söz konusu işlemin iptal edilerek marangoz işletmesinin faaliyetine izin verilmesini” talep etmektedir

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikayet konusu hakkında Kayapınar Belediye Başkanlığı’ndan 28/07/2020 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talep edilmiştir.

2.1. Kayapınar Belediye Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 13/08/2020 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde; “ isimli şahsın marangoz atölyesi ile ilgili yazıda belirtilen hususlarla ilgili yapılan incelemede; 2.2. Şikayetçinin mezkûr talebi ile ilgili idari ve hukuki olarak yapılan değerlendirmede tapu kütüğünde depo olarak gözüken yerlerin sayılı iş yeri açma ve çalıştırma ruhsat yönetmeliğince ruhsatlandırılmasının mümkün olmadığı, şikayetçinin işyerinin gayri sıhhi müessese olması nedeniyle kendi türündeki iş yerlerine mahsus sanayi bölgelerinde açılması gerektiği, İşyeri Ruhsat Yönetmeliğinin 26.maddesinde (işletmelerin gayri sıhhi müesseselerin sanayi bölgelerinde kurulmasının) açıkça belirtildiği, ayrıca Belediye Başkanlığı’nca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nden tapu kütüğünde depo olan yerlerle ilgili 28/09/2019 tarihli ve sayılı yazıyla görüş sorulduğu ve Bakanlık

Makamının görüşü doğrultusunda mevcut yerin ruhsatlandırılmasının mümkün olmadığının değerlendirildiği, 2.3. Şikayetçiye, ruhsat talebiyle ile ilgili 08/05/2020 tarihli ve sayılı işyerinin mühür işleminin iptal edilmesi konulu yazı ile cevap verildiği, Başkanlık olarak 2020 yılı içerisinde sığınak olup ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği tespit edilen 2 adet benzer işyerinin de kapatıldığı, şikayet konusu edilen işletmenin bulunduğu binanın ruhsatının olduğu, binaya ait tüm dokümanların yazı ekinde sunulduğu,

2.4 Şikayetçinin iş yeri için çalışma ruhsatı başvuruda bulunması durumunda ruhsat

verilmeyeceği hususu ile ilgili teknik açıklamaların Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün görüş yazısında ve Sığınak Yönetmeliğinin 13. maddesinde açıkça belirtildiği, 2.5. Mevcut yerin çalışma ruhsatı verilmesi durumunda sayılı İşyeri Açma ve

Çalıştırma Yönetmeliğinin (madde 23) Yetkili İdareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; İnsan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır” denildiği, Bu nedenle söz konusu İşyerinin diğer şartlan taşıması halinde bile gayri sıhhi müesseselerin ruhsatlandırılmasına yönelik Gayrisıhhi müesseseleri ruhsatlandırma komisyonunca yapılacak değerIendirilme neticesinde uygun görülen işyerlerinin ruhsatlandırılacağı, 2.6. Şikayetçinin ilk başvurusuna ait Kamu Denetçiliği Kurumunun 01/05/2020 tarihli ve esas sayılı yazısı değerlendirilerek şikayetçiye 08/05/2020 tarihli ve sayılı yazsısı ile cevap verildiği, Kuruma ise 09/05/2020 tarih ve sayılı yazı ile cevap verildiğinin anlaşıldığı, ancak yapılan kontrolde cevaben yazılan yazının İçişleri bakanlığı e-belediye sisteminde yaşanan aksaklık nedeniyle cevabın ulaşmadığının tespit edilmesine müteakip Kamu

Denetçiliği Kurumu Başdenetçiliği’ne 28/07/2020 tarih ve sayılı yazı ile cevap verildiği, 2.7. Şikayetçi 08.04.2020 tarihinde mühür bozma suçundan dolayı Cumhuriyet

Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, 05.06.2020 tarihinde Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kovuşturmaya yer olmadığına kararı verildiği, söz konusu karara karşı 10.06.2020 tarihinde itiraz edildiği ve dosyanın halen derdest olduğu ” ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. T.C. Anayasası’nın, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” hükmüne, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 5. 5393 sayılı Belediye Kanununun, 5.1. Belediyenin yetkileri ve imtiyazları başlıklı 15’inci maddesi l fıkrasında; “Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek ,” o fıkrasında; “Gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını; inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak.”

6. 10/07/2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7 inci maddesinin İlçe

Belediyelerinin Görev ve Yetkilerini düzenleyen c bendinde; “Sıhhi işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek”

7. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunun,

7.1. Genel Kural Başlıklı 1’nci maddesinde; “Tamamlanmış bir yapının kat, daire, iş bürosu, dükkan, mağaza, mahzen, depo gibi bölümlerinden ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olanları üzerinde, o gayrimenkulün maliki veya ortak malikleri tarafından, bu Kanun hükümlerine göre, bağımsız mülkiyet hakları kurulabilir.” hükmü,

7.2.Yasak işler başlıklı 24’ncü maddesinde; “…Ana gayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir” hükmü,

8. 14/06/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun

Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun,

8.1. 4 üncü maddesinde, “3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak.”, 8.2. Anılan Kanunun 5’ inci maddesinde, “İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz ederler.

Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bütün işyerleri için tek tip olarak düzenlenir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.”,

8.3. Anılan Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, “Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır.”,

9. 24/04/1930 tarih ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun “Gayrisıhhi

Müesseseler” başlıklı;

9.1. 268 inci maddesinde: “Civarında ikamet eden halkın sıhhat ve istirahatini ihlal eden müesseseler ve atölyeler bu kanunun neşrinden itibaren, resmi müsaade istihsal edilmeksizin açılamaz.”

9.2. 269 uncu maddesinde: “268 inci maddede zikredilen müesseseler ve atölyeler üç sınıfa tefrik olunur: Birinci sınıf – Hususi meskenlerden behemehal uzak bulundurulmaları icap edenler.

İkinci sınıf – Hususi meskenlerden behemehal uzaklaştırılması icap etmemekle beraber müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibariyle bir mazarrat yapmayacağına kanaat husulü için tetkikat yapılması iktiza eden müesseseler.

Üçüncü sınıf – Meskenlerin yanında kalabilmekle beraber yalnız sıhhi nezarete tabi tutulması icap eden müesseselerdir.”

10. 14/07/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan

“İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in;

10.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin e fıkrasında; “Üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese:

Meskenlerin ve insanların ikametine mahsus diğer yerlerin yakınında kurulabilmekle birlikte sıhhi yönden denetim altında bulundurulması gereken işyerlerini ifade eder,”

10.2. İşyerlerinde aranacak genel şartlar başlıklı 5’nci maddesinin birinci fıkrasının (b)

bendinde; “634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması,

10.3. “İşyeri açılması” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.”,

10.4. “İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler” başlıklı 23’ncü maddesinde; “İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

…

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.”

10.5. “Denetim” başlıklı 24 üncü maddesinde; “Gayrisıhhi müesseseler, çevre ve toplum sağlığı açısından yetkili idareler tarafından denetlenir. Yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği kişi gerekli tedbirleri almak veya aldırmakla sorumludur.”

10.6. “Gayrisıhhi müesseselerin sanayi bölgelerinde kurulması” başlıklı 26 ıncı maddesinde; “Bir gayrisıhhi müessesenin, öncelikle kendi türündeki işyerlerine mahsus sanayi bölgesinde kurulması esastır.”

10.7. Ek 2:Gayrisıhhi Müesseseler Listesi- C) Üçüncü Sınıf Gayrisıhhi Müesseseler – Diğerleri başlığı altında 8.4. maddesinde; “50 HP gücünden az motor gücü kullanan veya motor kullanmaksızın iptidai usullerle çalışılan her nevi ağaç eşya imal, işleme ve tamir yerleri,”

11. 25.08.1988 tarihli ve 19910 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sığınak Yönetmeliği’nin

Sığınakların tapuya tescili başlıklı 13’ncü maddesinde; “Yapıların en alt bodrum katlarında ya da toprağa oturan kısımlarında veya içinde veya bahçelerinde yer üstünde veya yeraltında yapılacak sığınaklar kat maliklerinin müşterek mülkü olarak tapuya tescil edilir. Sığınaklar 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nda belirtilen ortak alanlardan olup bu hali ile yönetilir. Bu sığınaklar sığınmak amacı ile olsa dahi bağımsız olarak satılamaz, kiralanamaz, devredilemez ve amacı dışında kullanılamaz,” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

12. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvuran 1. paragrafta da açıklandığı üzere; Diyarbakır ili ilçesi

Mahallesi Sokak zemin katında bulunan marangoz işletmesinin faaliyetlerinin ruhsatsız çalıştırıldığı gerekçesiyle durdurulduğunu, söz konusu iş yerinin faaliyete devam edebilmesi için Kayapınar Belediye Başkanlığı’na başvurduğunu ancak olumsuz cevap aldığını, anılan idare tarafından faaliyetten men işleminin kaldırılarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesini talep etmektedir.

14. Şikayete konu idare olan Kayapınar Belediye Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada; Mahallesi Sokak zemin katında bulunan marangoz işletmesiyle ilgili gerekli tahkikatın yapıldığı, söz konusu işletmenin bulunduğu yapının tapu kütüğünde depo olması, ayrıca Yapı Kontrol Müdürlüğü tarafından yapılan detaylı incelmede söz konusu alanın binaya ayrılan sığınak olduğunun tespit edildiği, şikayetçinin mağduriyetini giderme ve oluşan tereddütleri ortadan kaldırma adına konu hakkında Çevre ve Şehircilik

Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nden görüş sorulduğu, ancak anılan cevabi yazıda söz konusu işletmeye iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilemeyeceğinin bildirildiği, ayrıca aynı bölgede yapılan denetimler neticesinde benzer şekilde iki adet işletmenin daha faaliyetine son verildiği, dolayısıyla mevzuatta çizilen çerçeve içerisinde şikayetçiye işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinin mümkün olmadığı, ifade edilmiştir.

15. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, yetkili idareler tarafından İşyeri Açma ve Çalışma

Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni ifade etmektedir. Yönetmelik, sıhhi ve gayrisıhhi işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsamaktadır.

Bu kapsamda işyerlerinde aranacak genel şartlar anılan yönetmeliğin 5 inci maddesinde düzenlenmiş olup, ayrıca işyerinin niteliği ve sınıfına göre aranan şartlar ilgili maddelerde hükme bağlanmıştır. Üç ayrı gayri sıhhi müessese mevcuttur ve her biri için ayrı koşullar söz konusudur. İkinci sınıf gayri sıhhi müessese, meskenlerden mutlaka uzaklaştırılması gerekmemekle beraber izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatler i üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gereken iş yerlerini ifade etmektedir. İkinci sınıf gayri sıhhi müesseseler yönetmeliğin 23 üncü maddesinde düzenlenmiştir. “İşyeri Açma ve Çalışma

Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 23 üncü maddesinde; ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işin özelliğine göre insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas almak suretiyle Yönetmelik ekinde yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz edecekleri düzenlenmiştir. Yetkili İdarece başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenerek ilgiliye verileceği, ilgilinin bu belge ile işyerini açabileceği ancak söz konusu işyerinin bir ay içinde kontrol edileceği, bu süre içerisinde kontrol edilmemesi halinde, ilgilinin çalışma ruhsatını almış sayılacağı ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanacağı, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrollerde insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde işyerine bir defaya mahsus olmak üzere on beş günlük süre verileceği, verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsatın yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılacağı ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılacağı düzenlenmiştir. Büyükşehir Belediyesi

Kanunu’nun 7 inci maddesinde; 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseleri ruhsatla ndırmak ve denetlemek ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

16. Somut olayda, şikayete konu işletmenin bulunduğu apartman yönetimince 20/02/2020 tarihinde, Kayapınar Belediye Başkanlığına dilekçe ile başvuruda bulunulduğu, söz konusu 2 dilekçe içeriğinde, apartman zemin katında bulunan marangoz atölyesi sahibinin 20 m yer sahibi olduğu, uzun yıllardır apartman ruhsatına aykırı olarak mobilya üretimi gerçekleştirdiği, apartmana ait yeşil alanı gasp ederek yine ruhsata aykırı olarak yeni kapı girişi açtığı, Apartman yönetimi ile söz konusu işletme sahibi arasındaki uyuşmazlığa ilişkin mahkeme kararının idareye sunulmasına rağmen gerekli işlemlerin tesis edilmediği, nihayetinde, Zabıta Müdürlüğü tarafından işletmenin mühürlenmesine rağmen atölyenin faaliyetine devam ettiği, hususlarının belirtildiği, görülmüştür. Kayapınar Belediye

Başkanlığının söz konusu dilekçeye istinaden, şikayetçi ’e ait iş yerini 08/04/2020 tarihinde 5393 sayılı Kanunun ile İş Yeri Açma Ve Çalıştırma Yönetmeliğinin ilgili maddeleri ile söz konusu işletmenin bulunduğu bölümün tapu kütüğünde depo olarak gösterilmesiyle yapıya ait ruhsatta apartmanın ortak kullanım alanlarından olan sığınak olması da gerekçe gösterilerek mühürleme işlemi yapılmak suretiyle kapatıldığı, anlaşılmıştır.

17. Diğer taraftan, idare tarafından 2019 yılı içerisinde, yine şikayetçinin iş yerine ruhsat verilip verilemeyeceğine ilişkin tereddütleri giderme adına Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel

Yönetimler Genel Müdürlüğü’nden görüş talep edildiği, söz konusu görüş mahiyetindeki değerlendirmede; “Bilindiği üzere 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 1 inci maddesi

“Tamamlanmış bir yapının kat, daire, iş bürosu, dükkân, mağaza, mahzen, depo gibi bölümlerinden ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olanları üzerinde, o gayrimenkulün maliki veya ortak malikleri tarafından, bu Kanun hükümlerine göre, bağımsız mülkiyet haklan kurulabilir.” hükmünü, 24 üncü maddesi “Ana gayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin buna aykırı sözleşmeleri hükümsüzdür; dispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmayan muayenehaneler bu hükmün dışındadır. Ana gayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir.” hükmünü amirdir.

Öte yandan 10/08/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi “634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve toplantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; İmalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat maliklerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması,” hükmünü, 10 uncu maddesi “Adresi ve işleticisi aynı olan ve birden fazla faaliyet konusu bulunan işyerlerine, ana faaliyet dalı esas alınarak tek ruhsat düzenlenir. Tali faaliyet konulan ruhsatta ayrıca belirtilir. Aynı adreste bulunsa bile ana faaliyet konusu veya işletmecisi farklı olan işyerlerine ayrı ayrı ruhsat düzenlenir. işyerlerinin depo olarak kullandıkları yerler, işyeri açma ve çalışma ruhsatında gösterilir. ‘hükmünü ihtiva etmektedir.

Yine aynı Yönetmeliğin Ek-2/B İkinci Sınıf Gayrisıhhî Müesseseler listesinin 9.13 sırasında

“Nakliyat, ticaret, komisyon, İthalat ve İhracat İşleri ile ilgili depolar,” hükmü bulunmaktadır.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu ile işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin

Yönetmelik kapsamında, gayrimenkulün kütükte mesken ya da işyeri olarak belirtilmesi halinde İşyeri açılmasına İlişkin düzenlemeler yer almakta, genellikle binaların ortak kullanım alanı olan depoların kullanım amacının dışında kullanılmasına cevaz veren bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, benzer bir konu ile ilgili Bakanlığımız Mesleki Hizmetler Genel

Müdürlüğünün 08/02/2013 tarih ve 1319 sayılı yazısında; “Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri uyarınca kat malikleri oy birliği kararının, ortak alanın kullanma amacının

İstenilen amaca yönelik olarak değiştirilmesinde yeterli olmadığı, söz konusu ortak alandaki kullanıma amacı değişikliğinin, imar planındaki parsele ilişkin kullanım kararının izin vermesi ve imar planında öngörülen emsal değeri aşılmamak kaydıyla, tadilat projeleri hazırlanarak belediyesince düzenlenen tadilat yapı ruhsatı ile yapılabileceği” belirtilmektedir.

Dolayısıyla; tapu kütüğünde mesken ve işyeri olarak görünen yerlerde işyeri açılabileceği,

634 sayılı kat mülkiyeti kanunu kapsamına giren binaların ortak kullanım alanı olan ve

tapu kütüğünde “depo” olarak görünen yerlerde açılacak iş yerlerine ruhsat verilmesinin mümkün olmadığı, ifadelerine yer verildiği, dolayısıyla idarenin de şikayetçiye karşı gerçekleştirmiş olduğu işlemlerde Bakanlık görüşünü de dikkate aldığı ettiği tespit edilmiştir.

18. Diğer taraftan benzer şekildeki uyuşmazlığa ilişkin Danıştay 17. Dairesi tarafından verilen 10/03/2015 tarihli 2015/492 Karar Esas No: 8959 sayılı kararında; “Uyuşmazlığa konu alanın yapı ruhsatı eki mimari projede bodrum katta bulunan depo, sığınak ve kapıcı dairesi olarak öngörüldüğü, yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca söz konusu alanların belirli bir büyüklükteki yapılarda bırakılması zorunlu alanlardan olduğu, bu alanların işyeri olarak kullanımının mümkün olmadığı, aksi halde imar mevzuatına aykırı kullanımın ortaya çıkacağı, bu anlamda, imar mevzuatına aykırı olarak uyuşmazlığa konu alanda bırakılması gereken ortak alan mahiyetindeki depo, sığınak ve kapıcı dairesi kullanımındaki yerlerin işyeri yapılmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile işyerinin faaliyetten men’i yolundaki dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı” tespitleri yapılmıştır.

18. Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuya ilişkin yargı kararları ile tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; Kayapınar Belediye Başkanlığı tarafından şikayetçinin taleplerine yönelik gerçekleştirmiş olduğu iş ve işlemelerde mevzuatta ön görülen hükümlere uygun hareket edildiği, Şikayetçiye mevcut şartlarda verilecek iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının hukuka uygun olmayacağı ayrıca söz konusu işletmenin bulunduğu apartmanda yaşayan vatandaşlarda farklı mağduriyetlere yol açabileceği de göz önünde bulundurulduğunda, idarenin başvurana karşı gerçekleştirmiş olduğu iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde şikâyetçinin dilekçesine

Kayapınar Belediye Başkanlığı tarafından verilen cevaplarda, şikâyetçiye hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş idarenin bundan böyle söz konusu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Diyarbakır İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve KAYAPINAR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi