|
ÖZET: Başvuran, 19 Nisan 2019 tarihinde Ticaret Bakanlığına atandığını ve Antalya Gümrük Müdürlüğünde memur olarak görev yaptığını belirtmektedir. 8 Mayıs 2023 tarihinde, deprem bölgesine tayin talebinde bulunmuş, ancak bu talebi yerine getirilmemiştir. Başvuran, özel durumları nedeniyle tayininin gerçekleştirilmesini istemektedir.
Ticaret Bakanlığı, başvuranın talebinin değerlendirilmesi sürecinde, gerekli belgelerin sunulmadığını ifade etmiştir. Bakanlık, yer değiştirme işlemlerinin mevzuat çerçevesinde yürütüldüğünü ve kamu hizmetinin gerekliliklerinin öncelikli olarak dikkate alındığını vurgulamıştır. Başvuranın sağlık sorunları ve ailevi durumları göz önünde bulundurulmuş, ancak bu durumların tayin talebini destekleyecek somut belgelerle kanıtlanmadığı belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemin hukuka uygun olduğunu değerlendirmiştir. İdarenin, kamu yararını gözeterek ve hizmetin etkinliğini sağlamak amacıyla karar verdiği sonucuna varılmıştır. Başvuran, bu ret kararına karşı Antalya İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5428-S.24.8563
BAŞVURU NO : 2023/19887
KARAR TARİHİ : 20.05.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Tayin talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 06.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 19.04.2019 tarihinde Ticaret Bakanlığına Sosyal Hizmetler Kanununun (2828 sayılı)
ek-1 maddesi kapsamında atandığını, şuan Ticaret Bakanlığı Batı Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge
Müdürlüğü bağlantısı, Antalya Gümrük Müdürlüğünde sicil numarasıyla memur olarak görev yaptığını 2023 yılı yer değiştirme işlemleri ile alakalı olarak, 08.05.2023 tarih ve sayılı dilekçesiyle Mazerete Dayalı Yer değiştirme başlığı altında tayin talebinde bulunduğunu ancak talebinin yerine getirilmediğini belirterek, dilekçesinde yer verdiği özel durumunun göz önünde tutularak tayininin deprem bölgesine yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Ticaret Bakanlığı Personel
Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; 2.1. 1 sayılı “Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” nin “Ticaret
Bakanlığı” başlıklı Onaltıncı Bölümünün 465 nci maddesinin birinci fıkrasında “ Bakanlık taşra teşkilatı bu bölüme ekli (I) sayılı Cetvelde gösterilen gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri ile her ilde kurulan ticaret il müdürlükleri ve 3218 sayılı Kanuna göre tespit edilen serbest bölgelerde bakanlık tarafından kurulan serbest bölge müdürlüklerinden oluşur. Taşra teşkilatının birimleri ile çalışma usul ve esasları
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmünün amir olduğu,
2.2. Bakanlık tarafından sunulan gümrük hizmetlerinin zorunlu yer değiştirmeye tabi personel eliyle yürütüldüğü, Bakanlığın taşra teşkilatında yer alan gümrük hizmet birimlerinin görevinin önem ve özelliğinin, dış ticaret ile yolcu işlemleri açısından stratejik önemi haiz ve yurdun sıfır noktası olarak ifade edilebilecek stratejik yerlerde ülkenin ekonomik güvenliği açısından önem taşıyan görev ifa etmeleri, keza
2.7. Dolayısıyla, adı geçenin söz konusu yer değişikliği durumunun değerlendirme işleminde mer-i mevzuat kapsamında Bakanlığa tanınan takdir yetkisi minvalinde kanunun ruhuna göre bütün maddelerin bir arada değerlendirilerek hareket edildiği, bununla birlikte yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, idarenin bütün işlem ve eylemlerinin ortak hedefi olan hizmetin gerekleri ile kamu yararını sağlamak amacının gerçekleştirilmesinin, kişilerin sübjektif karar, tutum ya da menfaatlerine bağlanamayacağı ve önceliğin kişisel menfaatlere değil, hizmetin verimliliği ile kamu yararına verilmesi gerektiğinin açık olduğu,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
6. 11/5/2021 tarih ve 31481 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ticaret
Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 6.1. “Temel ilkeler” başlıklı 5. Maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik çerçevesinde gerçekleştirilen yer
değiştirme suretiyle atamalara ilişkin temel ilkeler şunlardır:
a) Bakanlığın standart kadro sayısı ve hizmet ihtiyacı öncelikli olarak dikkate alınır.
b) Hizmet birimleri arasında personelin adil ve dengeli dağılımını sağlamak esastır.
c) Personel mazeretleri, Bakanlığın standart kadro sayısı ve hizmet ihtiyacı çerçevesinde dikkate alınır.
ç) Yer değiştirme suretiyle atamalar; ekonomik, sosyal ve kültürel şartlar ile ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren hizmet birimlerinin iş ve işlemleri dikkate alınmak suretiyle oluşturulan hizmet bölgeleri veya hizmet birimleri arasında yapılır.”
6.2. “Yer değiştirme suretiyle atamaya tabi personel” başlıklı 6. Maddesinde; “(1) Yer değiştirme suretiyle atamaya tabi personel aşağıda gösterilmiştir: a) Taşra teşkilatı kadrosunda bulunan gümrük ve
dış ticaret bölge müdürlüklerinde görevli; bölge müdür yardımcısı, gümrük müdürü, gümrük muhafaza kaçakçılık ve istihbarat müdürü, şube müdürü, personel müdürü, gümrük müdür yardımcısı, bölge amiri, şef, kısım amiri, (Değişik ibare:RG-14/4/2023-32163) araştırmacı (3/6/2011 tarihli ve 640 sayılı Gümrük
Personeli ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin mülga geçici 3 üncü maddesi ile atanan), muayene memuru, muhafaza memuru, memur, icra memuru, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni, kaptan, makinist ve gemiadamı. b) Döner sermaye kadrosunda bulunan gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüğü tasfiye işletme müdürlüklerinde görevli; tasfiye işletme müdürü, işletme müdür yardımcısı, şef, memur, ambar memuru, satış memuru, veznedar, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni. c) Taşra teşkilatı kadrosunda bulunan gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerinde görevli; laboratuvar müdürü, mühendis, kimyager, laborant. ç) Taşra teşkilatı kadrosunda bulunan gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerinde görevli; (Ek ibare:RG-15/4/2022-31810)
ürün güvenliği denetimleri müdürü, ticaret denetmeni ve ticaret denetmen yardımcısı. d) Taşra teşkilatı kadrosunda bulunan gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri dış ticaret işlemleri müdürlüklerinde görevli; dış ticaret işlemleri müdürü, dış ticaret işlemleri müdür yardımcısı, mühendis, şef, memur, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni.”
6.3. “Mazeret grupları” başlıklı 10. Maddesinde; “(1) Can güvenliği mazereti kapsamında;…
(2) Engellilik mazereti kapsamında; a) İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda kendisi için “kısmi bağımlı engelli birey”, eşi veya bakmakla yükümlü olduğu çocuğu ile anne ve babası için “tam bağımlı engelli birey” olduğu belirtilenler yer değiştirme suretiyle atanma veya yerinde kalma talebinde bulunabilir.
b) Bu kapsamdaki talepler, standart kadro sayısı ve teşkilat yapısı dikkate alınarak karşılanır.
c) Personelin, kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değiştirme suretiyle atanma talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, personelin ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.
ç) Bakanlıkça gerekli görülmesi halinde, engellilik durumunun devam ettiğine ilişkin (Danıştay İkinci
Dairesinin 23/6/2022 tarihli ve E.:2021/17112 sayılı kararı ile yürütmesi durdurulan ibare; eğitim ve araştırma hastanesi, şehir veya üniversite hastanelerinden alınacak) sağlık kurulu raporu talep edilebilir.
d) Engellilik durumu ortadan kalkan personel hakkında bu Yönetmelikte yer alan diğer hükümler uygulanır.
(3) Sağlık mazereti kapsamında; a) Kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini sağlık kurulu raporu ile belgelendirenler, Sağlık Bakanlığı ile yapılacak koordinasyon doğrultusunda hastalığın tedavisine uygun hizmet ihtiyacının bulunduğu bir hizmet birimine Kurulca atanırlar.
b) Sağlık Bakanlığı ile yapılan koordinasyon neticesinde 3 üncü hizmet bölgesinde bulunan hizmet birimlerine atanamayacak durumda olanlar, daha önce 2 nci hizmet bölgesinde zorunlu hizmet sürelerini tamamlamış olsalar bile yeniden 2 nci hizmet bölgesine atanırlar ve atandıkları hizmet biriminin zorunlu hizmet süresi kadar çalışırlar. (…)
(6) Mazeretlere dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde personel; aynı hizmet bölgesi içindeki başka bir hizmet birimine, bu şekilde mazeretin karşılanamaması veya görev yaptığı hizmet bölgesinde ihtiyaç bulunmaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet birimine atanabilir.
(7) Mazeret durumu ortadan kalkan personel hakkında bu Yönetmelikte yer alan diğer hükümler uygulanır…”
düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, şuan Antalya Gümrük Müdürlüğünde memur olarak görev yaptığını Mazerete Dayalı Yer değiştirme başlığı altında tayin talebinde bulunduğunu ancak talebinin yerine getirilmediğini belirterek, tayininin deprem bölgesine yapılmasını talep etmektedir.
9. Başvuru konusu talebe ilişkin olarak ilgili idarece gönderilen ve yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen cevabi yazıda özetle; başvuranın hem deprem mazereti hem de annesinin sağlık sorunları ve kız kardeşinin
%70 engelli olduğundan bahisle Doğu Akdeniz Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne atanma talebinin değerlendirildiği ancak ilgili Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun herhangi bir belge ibraz edilmemesi sebebiyle başvuranın talebinin uygun görülmediği belirtilmiştir.
10. 25/06/1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği, bu kapsamdaki taleplerin bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı kurala bağlanmıştır.
11. Yine sağlık mazeretine bağlı yer değişikliği taleplerinde ise, memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesinin gerektiği mevzuatta düzenlenmiştir.
12. Kişilerin aile birliği, sağlık ve can güvenliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin
öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı)
13. Şikâyet başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın depremden etkilenen ailesinin yanına giderek kronik sağlık sorunları olan annesine ve de ailesine destek olmak amacıyla tayin talebinde bulunsa da, başvuranın mazeretinde belirttiği sağlık sorunlarının kendi görev yaptığı yerde tedavi edilemediği yönünde bir açıklamaya ya da somut bir belgeye rastlanılmadığı dolayısıyla yapılan tayin talebinin mevzuatta yer alan mazerete bağlı tayin talepleri arasında sayılamayacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde, İdarenin kendisine tanınan takdir yetkisi kapsamında teşkilat yapısının elverişliliği, insan kaynaklarının etkin kullanılması amacına yönelik olarak başvuranın nakil talebini reddetmesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde hukuka uygun bir takdir yetkisi kullandığı anlaşılmaktadır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın mazerete dayalı yer değiştirme suretiyle atanma talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu Ret Kararının, BAŞVURANA VE TİCARET BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi