|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, Harran Üniversitesi’nde bir Doktor Öğretim Üyesi kadrosuna yapılan atamanın usulsüzlüğü iddialarını ele almaktadır. Başvuran, Harran Üniversitesi’nin 30/12/2019 tarihli ilanına dayanarak yapılan atamanın, Siirt Üniversitesi’nde mevcut olan mecburi hizmet yükümlülüğünün göz ardı edilmesi nedeniyle hukuka aykırı olduğunu ileri sürmektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre, araştırma görevlilerinin mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirmeleri zorunludur.
İlgili kişinin mecburi hizmetinin Siirt Üniversitesi tarafından dikkate alınmadığı ve bu süreçte gerekli özenin gösterilmediği tespit edilmiştir. Danıştay, Harran Üniversitesi’nin atama sürecinde mevzuat gereği aranması gereken şartları dikkate almadığını belirterek, Siirt Üniversitesi’ne mecburi hizmet yükümlülüğünün yeniden değerlendirilmesi ve atamanın geri alınması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, yükseköğretim kurumları arasındaki atama süreçlerinin hukuka uygunluğunu ve mecburi hizmet yükümlülüklerinin önemini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/11402-S.21.18340
BAŞVURU NO : 2021/3851
KARAR TARİHİ : 06/08/2021
TAVSİYE KARARI GİZLİ, TCKN: GİZLİ
Adres: GİZLİ
SİİRT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
HARRAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğretim üyesi alım sürecinde yapılan işlemlerin incelenmesi taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 18/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza gizlilik kaydıyla yapılan başvuruda özetle; 30/12/2019 tarihli ve 30994 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan ilanda Harran Üniversitesi tarafından, Fen Edebiyat Fakültesi/ Anabilim
Dalında 1 Adet Doktor Öğretim Üyesi kadrosu alımı için ilanına çıkıldığı, ilgili kadroya Siirt Üniversitesi
Fen Edebiyat Fakültesi Bölümünde Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında görev yapan Araştırma Görevlisi ’un başvurduğu, ilan metninin 5 inci maddesinde
“Adayların 3 (üç) aydan daha fazla Devlet Hizmeti Yükümlülüğünün bulunmaması ve birden fazla kadroya başvurmaması gerekir.” ifadesi yer aldığı, fakat başvuru için gereken belgeler arasında mecburi hizmet olup olmadığına dair bir belge talebinin olmadığı, bu nedenle Siirt Üniversitesinde görev yapmaktayken anılan kadroya başvuru yapan ’un jüri değerlendirmesi sonucu atanmasının uygun görüldüğü ve nakil yoluyla 29/06/2020 tarihinde Harran Üniversitesi Bölümünde göreve başladığı, bahsi geçen kadroya ataması yapılan ’un 2018 yılında doktorasını tamamlayarak Harran
Üniversitesine atandığı tarihe kadar Siirt Üniversitesinde görev yaptığının özgeçmişinden görüldüğü ve ilgili kişinin ÖYP kapsamında 33/a kadrosunda olduğunun açık olduğu, ayrıca 2547 sayılı Kanunun Ek 30 uncu maddesi gereği 33/a kapsamına geçirilen ÖYP kapsamındaki araştırma görevlilerinin mecburi hizmetlerinin devam ettiği, 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesinde yer alan mecburi hizmet ve yükümlülüğüyle ilgili hükme rağmen Siirt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından mecburi hizmeti yokmuş gibi davranılarak kendisine imzalatılan kefalet senetlerinin de dikkate alınmadığı kanaatinde olduğu, ilgili kişinin Harran Üniversitesine atanması için gerekli imkânların Siirt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından sağlanmış gibi göründüğü, 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesi uyarınca öğretim elemanı yetiştirilmek üzere başka bir üniversitede lisansüstü eğitim-öğretim görmek üzere görevlendirilen araştırma görevlileri için ilgili düzenlemelerde mecburi hizmet yükümlülüğünün öngörüldüğünün tartışmasız olduğu, 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin son fıkrası uyarınca öğretim elemanlarının mecburi hizmetlerini kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumunda yerine getirmelerinin yasal bir zorunluluk olduğu, ilgili kişinin mecburi hizmetinin Siirt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından keyfi muameleyle yok sayılmış olduğu ve muvafakat onamının bahsi geçen düzenlemeler uyarınca hukuka aykırı olduğu ifade edilerek, Harran
Üniversitesi tarafından 30/12/2019 tarihli ilana istinaden Fen Edebiyat Fakültesi/ Anabilim
Dalında 1 Adet Doktor Öğretim Üyesi kadrosuna yapılan atamanın usulsüz olup olmadığı konusu ile Siirt
Üniversitesi tarafından bahsi geçen atamada YÖK düzenlemelerine uygun hareket edilip edilmediği hususunun araştırılması ve sonucun ilgili kuruma bildirilerek nakil işlemlerinin yeniden değerlendirilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 09/03/2021 tarihli ve sayılı yazısına istinaden Siirt Üniversitesi
Rektörlüğü Hukuk Müşavirliği tarafından gönderilen 07/04/2021 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) ‘un Siirt Üniversitesine, 15/08/2018 tarihinde 2547 sayılı Kanunun Ek 30 uncu maddesi
uyarınca, anılan Kanunun 33 üncü maddesi (a) fıkrası kapsamında atamasının yapıldığı, ‘un 2012-2018 yılları arasında başka Üniversitelerde yüksek lisans ve doktora eğitimini tamamlamak üzere
ÖYP kapsamında görevlendirildiği,
2.2) 01/09/2016 tarihinde 674 sayılı KHK ile 2547 sayılı Kanunun kapsamında çıkarılarak aynı Kanunun
50/d maddesi kapsamına geçirilen ÖYP kapsamındaki araştırama görevlilerinin mecburi hizmetlerinin kaldırıldığı, 18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kanun değişikliğine istinaden tekrar 33/a kapsamına geçme talepleri fakültelerden toplanarak 07/08/2018 tarih ve sayılı yazı ile
YÖK’e gönderildiği, YÖK Yürütme Kurulunun 15/08/2018 tarihli toplantısında 33/a kapsamına geçme taleplerinin uygun görüldüğü, YÖK’ün 17/08/2018 tarih ve sayılı yazısına istinaden ilgili araştırma görevlilerinin kadro iadelerinin istendiği, kadro iadeleri yazışmaları sonucunda Arş.Gör. ’un 08/10/2018 tarihinde Üniversite bünyesinde göreve başladığı, 28/12/2018 tarihinde doktora eğitimini tamamladığı için 35 inci madde ile görevlendirmesinin yapılmadığı, bu nedenle 20/04/2017 tarihinde mecburi hizmetleri kaldırılan 15/08/2018 tarihinde 33/a kapsamına geçirilip 08/10/2018 tarihinde kadrosu iade olan ve 2 ay sonra 28/12/2018 tarihinde doktora eğitimini bitiren Arş. Gör. un 25/06/2020 tarihine kadar hizmet verdiği, özetle 33/a kapsamına geçişiyle eğitimini bitirmesi aynı tarihlere geldiğinden mecburi hizmet yüklenmediği,
2.3) Arş. Gör. ’un, 33/a kapsamında ataması yapıldığında eğitiminin tamamlamasına 2 ay gibi
süre kaldığından 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesi kapsamında görevlendirilmesi yapılmadığı, mecburi hizmet yüklenmesi yapılmayan ’un naklen ayrılmasının Üniversite tarafından uygun görüldüğü,
2.4) 2547 sayılı Kanunun 33/a maddesi kapsamında göreve başlayan ve 2 ay sonra mezun olan ,
35 inci madde kapsamında görevlendirilmediğinden ilgiliye herhangi bir kefalet senedi imzalatılmadığı,
Üniversite tarafından yapılan tüm iş ve işlemlerde asla keyfiyet olamayacağı, ancak yanlış bir işlem tespitinde ise işlemin sehven olabileceğinin düşünülmesinin talep edildiği, 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesi kapsamında görevlendirmesi yapılmayan öğretim elamanlarına yine aynı Kanun çerçevesinde mecburi hizmet yüklenemez kanaatiyle işlem düzenlendiği açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Kurumumuzun 09/03/2021 tarihli ve sayılı yazısına istinaden Harran Üniversitesi
Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 23/03/2021 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
3.1) 30/12/2019 tarihli ve 30994 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan öğretim üyesi alım ilanı kapsamında,
Bölümü Anabilim Dalına 1 adet Doktor Öğretim Üyesi alımı için 2 adayın (
) başvuru yaptığı, aday ’un söz konusu öğretim üyesi alımı için yapmış olduğu başvuru dosyasında, İlanın 5 inci maddesi kapsamına giren mecburi hizmeti olduğuna dair hiçbir belge veya beyanı bulunmadığı, atama sürecinde Siirt Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire
Başkanlığınca gönderilen hizmet belgesinde adayın mecburi hizmeti olduğuna dair herhangi bir ifade yer almadığı,
3.2) 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesine göre adayın varsa mecburi hizmet yükümlülüğünün yükümlü
olduğu kuruma karşı olduğu, adayın başvuru dosyası ve atama sürecinde yapılan iş ve işlemlerin 30/12/2019 tarihli ilan ve 23/05/2018 tarihli Harran Üniversitesi Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma
Yönergesine uygun olarak yapıldığı ve atamayla ilgili herhangi bir usulsüz işlem mevcut olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
6.1) “Araştırma görevlileri” başlıklı 33 üncü maddesi (a) fıkrasında (Değişik: 17/8/1983 – 2880/16 md.)
“a) (Değişik: 12/8/1986 – KHK 260/3 md.) Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır. (Ek cümle:15/4/2020-7243/4 md.) Araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerekir.
Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına
en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer.(Ek cümle:
21/4/2005 – 5335/10 md.) Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler…”,
6.2) “Öğretim elemanı yetiştirme” başlıklı 35 inci maddesinde “Yükseköğretim kurumları; kendilerinin
ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulunun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler.
(Ek fıkra: 17/8/1983 – 2880/18 md.) Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulunca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.
(Ek fıkra: 17/8/1983 – 2880/18 md.) Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. (Ek cümle: 19/11/2014-6569/26 md.) Bu mecburi hizmet, eş durumu ve sağlık mazeretleri
hariç olmak üzere başka yükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarında yerine getirilemez.
Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez. Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır.”,
6.3) “Lisans üstü öğretim” başlıklı 50 nci maddesinde “Usul ve şartları;…
d) Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabilirler…”,
6.4) Ek 30 uncu maddesinde (Ek: 15/8/2016-KHK-674/49 md.; Aynen Kabul: 10/11/2016-6758/44 md.)
“Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında 33 üncü maddenin (a) fıkrası uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanmış olup, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların statüleri herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen statüye dönüştürülmüş sayılır ve bunlar hakkında söz konusu (d) bendi hükümleri uygulanır. Bu şekilde statüleri değiştirilen araştırma görevlilerinden 33 üncü maddenin (a) fıkrasına göre yeniden ataması yapılmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kaldırılır. 35 inci madde uyarınca başka bir üniversitede ve yurtdışında eğitimde bulunanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üniversitelerinin talebi üzerine onbeş gün içinde kendi üniversitelerine dönmek zorundadırlar. Bu süre içerisinde dönmeyenlerin atamaları iptal edilir.”,
7) Bir Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri
Hakkında Yönetmeliğin “Öğretim Elemanı Yetiştirilmesi” başlıklı 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında “Görevlendirme veya atama işleminden önce adaylardan, kendilerine kadrosu tahsis edilen üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünde 2547 Sayılı Kanunun 35 inci maddesi şartları içinde lisansüstü eğitim-öğretim süresi (tatiller dahil) kadar mecburi hizmeti yerine getirmek zorunda bulunduklarına dair bir taahhüt ve kefalet senedi alınır. Bu senette ilgili araştırma görevlilerinin lisansüstü eğitim-öğretimlerinin tamamlanmasından ne kadar süre sonra kadroyu tahsis eden üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne döneceğini belirten bir hüküm de yer alır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; ’un Devlet
Hizmeti Yükümlülüğünün mevzuat çerçevesinde tekrar değerlendirilerek konuya ilişkin Harran
Üniversitesi Rektörlüğüne ivedilikle bilgi verilmesi hususunda Siirt Üniversitesi Rektörlüğüne;
’un başvuru ve atanma şartlarının, Siirt Üniversitesi Rektörlüğünden gelecek verilerle mevzuat çerçevesinde, tekrar değerlendirilerek gereken şartların oluşmadığının tespiti halinde atama işleminin geri alınması yönünde Harran Üniversitesi Rektörlüğüne tavsiyede bulunulmasına ilişkin hazırlanan ‘Tavsiye
Karar Önerisi’ Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran; Harran Üniversitesi Rektörlüğünün 30/12/2019 tarihli ve 30994 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan ilana istinaden, Fen Edebiyat Fakültesi/ Anabilim Dalında 1 Adet Doktor Öğretim
Üyesi kadrosuna yapılan atamanın usulsüz olup olmadığı konusu ile Siirt Üniversitesi tarafından bahsi geçen atamada YÖK düzenlemelerine uygun hareket edilip edilmediği hususunun araştırılması ve sonucun ilgili kuruma bildirilerek nakil işlemlerinin yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir (§1).
10) 2547 sayılı Kanunda (§6); araştırma görevlilerinin, ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının
önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanacakları, atanma süresi sonunda görevlerinin kendiliğinden sona ereceği, aynı usulle yeniden atanabilecekleri (Md. 33/a); yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanlarının, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorunda oldukları, eş durumu ve sağlık mazeretleri hariç olmak üzere başka yükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarında mecburi hizmetin yerine getirilemeyeceği, bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere yükseköğretim kurumlarında görev verilmeyeceği, özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmalarının bu hüküm dışında olduğu (Md. 35); lisansüstü öğretim yapan öğrencilerin, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabilecekleri (Md. 50/d); ÖYP kapsamında Kanunun 33/a düzenlemesi uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanmış olan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği 01/09/2016 tarihinde araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların statülerinin herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Kanunun 50/d maddesinde belirtilen statüye dönüştürülmüş sayılacağı ve bunlar hakkında söz konusu (d) bendi hükümlerinin uygulanacağı, bu şekilde statüleri değiştirilen araştırma görevlilerinden Kanunun 33/a maddesi uyarınca yeniden ataması yapılmayanların mecburi hizmet yükümlülüklerinin kaldırılacağı (Md. Ek 30) hususları hüküm altına alınmıştır.
11) Bir Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında
Yönetmelikte (§7); görevlendirme veya atama işleminden önce adaylardan, kendilerine kadrosu tahsis edilen üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünde 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesi şartları içinde lisansüstü eğitim-öğretim süresi (tatiller dâhil) kadar mecburi hizmeti yerine getirmek zorunda bulunduklarına dair bir taahhüt ve kefalet senedi alınacağı düzenlenmiştir.
12) Siirt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden; ‘un 2012-2018
yılları arasında başka Üniversitelerde yüksek lisans ve doktora eğitimini tamamlamak üzere ÖYP kapsamında görevlendirildiği, 15/08/2018 tarihinde 2547 sayılı Kanunun Ek 30 uncu maddesi uyarınca, anılan Kanunun 33 üncü maddesi (a) fıkrası kapsamında yeniden atamasının yapıldığı, 28/12/2018 tarihinde doktora eğitimini tamamladığı, 25/06/2020 tarihinde Siirt Üniversitesinden ayrıldığı görülmektedir.
13) Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan / numaralı başvuru kapsamında Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığı Personel Dairesi Başkanlığından alınan 30/12/2020 tarihli ve sayılı görüş yazısında; 2547 sayılı Kanunun 35 inci maddesiyle doktora, tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik eğitimi yaptırılarak yetiştirilen araştırma görevlilerinin, kadrolarının bulunduğu üniversitede yetişmiş öğretim elemanı olarak hizmet vermesinin amaçlandığı, yüksek lisans eğitimi sonrasında mecburi hizmet yükümlülüğünün başlatılması halinde, araştırma görevlilerinin, doktora, sanatta yeterlik ve tıpta uzmanlık eğitimleri sırasında mecburi hizmet yükümlülüklerini tamamlaması sağlanacağından Kanunun amaçladığı yetişmiş öğretim elemanlarının ihtiyacı bulunan üniversitelerde doktora, sanatta yeterlik ve tıpta uzmanlık eğitimleri sonrasında mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirmesinin engelleneceği ve ihtiyacı bulunan üniversitelerde daha az hizmet vermesine yol açacağı ifade edilmiştir. Ayrıca; ÖYP araştırma görevlilerinin tez aşamasında üniversitede geçirdiği sürelerin mecburi hizmetine sayılmayacağı hususu
Yürütme Kurulunun 06/05/2014 tarihli toplantısında uygun bulunmuştur.
14) Başka Üniversitelerde yüksek lisans ve doktora eğitimini tamamlamak üzere 2012-2018 yılları
arasında, ÖYP kapsamında görevlendirilen ve 2547 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi (a) fıkrasına istinaden yeniden ataması yapılan ‘un, Harran Üniversitesi Rektörlüğünün öğretim üyesi alımına ilişkin 30/12/2019 tarihli ve 30994 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ilana başvuru tarihi itibariyle, mecburi
hizmet yükümlülüğünün bulunduğu, YÖK’ün 30/12/2020 tarihli görüş yazısından da anlaşılacağı üzere, mecburi hizmet süresinin doktora mezuniyet tarihinden sonra başlatılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Zira ‘un ÖYP kapsamında sadece yüksek lisans yapmak üzere gönderilmediği aynı zamanda doktora yapmak için de gönderilmiş olduğu anlaşılmaktadır.
15) Diğer taraftan; Yönetmelik (§7) gereği, görevlendirme veya atama işleminden önce ‘dan,
mecburi hizmeti yerine getirmek zorunda bulunduğuna dair bir taahhüt ve kefalet senedi alındığına ilişkin herhangi bir belge dosyaya sunulmamış, ‘un mecburi hizmetinin süresi ve hangi tarihten başlayarak hesaplamanın yapıldığı belirtilmemiş, sadece ‘un 33/a kapsamına geçişiyle eğitimini bitirmesi aynı tarihlere geldiğinden mecburi hizmet yüklenmediği, 33/a maddesi kapsamında göreve başlayan ve 2 ay sonra mezun olan ilgiliye, 35 inci madde kapsamında görevlendirilmediğinden, herhangi bir kefalet senedi imzalatılmadığı belirtilmiştir. Ancak ilgili düzenlemelerde, idarenin uygulamalarını açıklayıcı herhangi bir hükme rastlanmamıştır.
16) Bu kapsamda; yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanlarının, genel hükümlere göre bağlı
oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorunda oldukları, ilgilinin eş durumu veya sağlık mazereti olduğuna ya da özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bulunduğuna dair bir veri sunulmadığı anlaşılmıştır. ‘un mecburi hizmetine ilişkin mevzuat çerçevesinde yapılması gereken işlemlerin Siirt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yapılmış olduğu hususunda yeterli kanı oluşmamış olup, ‘un mecburi hizmetiyle ilgili işlemler ile Siirt
Üniversitesinden Harran Üniversitesine atanması, muvafakat verilmesi süreçlerinde gereken özenin gösterilmediği, ilgili mevzuatın uygulanmamış olduğu değerlendirilmiştir.
17) Harran Üniversitesi Rektörlüğünün, 30/12/2019 tarihli ve 30994 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan öğretim üyesi alım ilanının 5 inci maddesinde “Adayların 3 (üç) aydan fazla Devlet Hizmeti
Yükümlülüğünün bulunmaması ve birden fazla kadroya başvurmaması gerekir. Birden fazla kadroya başvuru halinde hiçbir başvurusu kabul edilmeyecektir.”; 11 inci maddesinde ise “Doktor Öğretim Üyesi kadrosuna başvuracak adaylar, matbu başvuru dilekçesine ek olarak onaylı lisans, yüksek lisans, doktora veya uzmanlık belgelerini, askerlik durum belgesini, yabancı dil belgesini, nüfus cüzdanı fotokopisini, özgeçmiş ve yayın listesini, bilimsel çalışma ve yayınlarını kapsayan bir adet dosyayı ve bu dosyadaki belgeleri içeren salt okunur 4 (dört) adet CD veya taşınabilir flash bellek ile birlikte ilanda belirtilen birime (Eczacılık Fakültesi kadrolarına başvuracak adaylar Personel Daire Başkanlığına) şahsen başvurmaları gerekmektedir.” ifadeleri yer almaktadır.
18) Söz konusu ilanda, adayların 3 (üç) aydan fazla Devlet Hizmeti Yükümlülüğünün bulunmaması
gerektiği hususu vurgulanmakla birlikte, adaylardan Devlet Hizmeti Yükümlülüğünün olup olmadığına ilişkin herhangi bir belgenin talep edilmediği görülmektedir. Dosyaya sunulmuş olan ‘un bahsi geçen ilana başvuru belgeleri arasında da 3 (üç) aydan fazla Devlet Hizmeti Yükümlülüğünün bulunmadığına dair herhangi bir belgeye rastlanmamıştır.
19) Buna göre; ’un mecburi hizmetinin bulunup bulunmadığı hususunun Harran Üniversitesi
tarafından netleştirilmeden atamasının yapılmış olduğu, ilgilinin mecburi hizmetini başka bir yükseköğretim kurumunda yerine getirebileceğine dair eş durumu veya sağlık mazereti olduğuna ya da özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bulunduğuna ilişkin bir belgeye de dosya kapsamında rastlanmadığı, belirtilen istisnalar dışında mecburi hizmetin başka yükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarında yerine getirilemeyeceğinin ve bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere yükseköğretim kurumlarında görev verilmeyeceğinin 2547 sayılı Kanun kapsamında açık olduğu hususları
dikkate alınarak, Harran Üniversitesi tarafından ‘un atanması sürecinde gereken özenin gösterilmediği ve mevzuat gereği aranması gereken şartların dikkate alınmadığı değerlendirilmiştir.
20) Nitekim Danıştay 8. Dairesinin 26/04/2019 tarihli ve E.2014/11523, K.2019/3727 sayılı Kararında
“…Dolayısıyla, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca öğretim elemanı yetiştirilmek üzere başka bir üniversitede lisansüstü eğitim-öğretim yapmak üzere görevlendirilen araştırma görevlileri için anılan
Kanunda ve Yönetmelikte mecburi hizmet yükümlülüğünün öngörüldüğü tartışmasızdır… 2547 sayılı
Yasanın yukarıda anılan 35’inci maddesinin son fıkrası uyarınca öğretim elemanlarının mecburi hizmetlerini kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumunda yerine getirmeleri yasal bir zorunluluk olup, bunların bu yükümlülüklerini yerine getirmeden, kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumunu onay vermesi konusunda yargı yoluyla zorlama olanağı bulunmadığı açıktır. Kaldı ki bu şekilde muvafakat taleplerine olumlu yanıt verilmesinin gelişmekte olan üniversitelerde nitelikli akademik personel açığına sebep olacağından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır…” denilmektedir.
21) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Siirt Üniversitesi bünyesinde Araştırma
Görevlisi olarak çalışmaktayken, 30/12/2019 tarihli ve 30994 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Harran
Üniversitesi Rektörlüğünün öğretim üyesi alım ilanına istinaden, Harran Üniversitesine Dr. Öğretim Üyesi olarak atanan un başvurusu ve atanması sürecinde, gerek Siirt Üniversitesi gerekse Harran
Üniversitesi tarafından mevzuat gereği yapılması/aranması gereken hususlara dikkat edilmediği değerlendirilmekle, işlemlerin hukuka uygun tesis edilmediği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında idareler tarafından başvurana gönderilen cevabi yazılarda, hangi sürede ve hangi mercie başvurulabileceği gösterilmediği, başvuru konusuna ilişkin idareler tarafından yapılan işlemlerin mevzuat çerçevesinde yapıldığına ilişkin düzenli veriler sunulamadığı anlaşılmış olup, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi”, “kanunlara uygunluk”, “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uyulmadığı tespitiyle idarelerden bahse konu ilkelere uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
’un Devlet Hizmeti Yükümlülüğünün mevzuat çerçevesinde tekrar değerlendirilerek konuya ilişkin Harran Üniversitesi Rektörlüğüne ivedilikle bilgi verilmesi hususunda SİİRT ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
’un başvuru ve atanma şartlarının, Siirt Üniversitesi Rektörlüğünden gelecek verilerle birlikte mevzuat çerçevesinde, tekrar değerlendirilerek gereken şartların oluşmadığının tespiti halinde atama işleminin geri alınması yönünde HARRAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idareler
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA, SİİRT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ ile HARRAN ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE ve bilgileri için bir örneğinin YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi