|
ÖZET: Başvuran, Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından onayı olmaksızın mekanik sayacının kartlı sayaçla değiştirildiğini ve bu durumun kendisine ek maliyetler yüklediğini iddia ederek, kartlı sayacının bedel alınmaksızın eski mekanik sayaç ile değiştirilmesini talep etmiştir. Başvuru, 01/11/2022 tarihinde yapılmış olup, idare başvuranın talebini reddetmiştir. İdare, başvuranın abonelik işlemlerinden kendi iradesiyle vazgeçtiğini ve dolayısıyla herhangi bir ücret talep edilmediğini belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, başvurunun kabulüne ve kartlı sayacın mekanik sayaç ile bedelsiz değiştirilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, abonelerin sayaç seçimi konusunda tercih hakkını göz ardı etmesinin hukuka aykırı olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, başvuranın mevcut abonelik sözleşmesinin feshine dair bir iradesinin bulunmadığı ve dolayısıyla ek ücret talep edilmesinin hukuken geçersiz olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’ne, başvuranın talebi doğrultusunda herhangi bir bedel alınmaksızın mekanik sayacın değiştirilmesi yönünde işlem yapılması tavsiye edilmiştir. İdarenin bu karara uyması için otuz gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/5506-S.23.9089
BAŞVURU NO : 2022/16006
KARAR TARİHİ : 02/05/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MANİSA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Kartlı sayacın bedel alınmaksızın mekanik sayaç ile değişimi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yaptığı şikayet başvurusunda özetle, mekanik sayaç kullanmakta iken onayı alınmadan sayacının kartlı sayaçla değiştirildiğini, kartlı sayaç kullanımının tarafına külfet yüklediğini, abonelik ücretleri ve kiosk kullanım bedelinin oldukça yüksek olmasının yanı sıra sayaçtaki suyun herhangi bir uyarı veya ibare olmaksızın tükenebildiğini, tamir sorunları ortaya çıktığını, yalnız yaşayan kişiler için sayaç kaynaklı kesintilerin sorun teşkil ettiğini, kartlı sayacın eski mekanik sayacıyla herhangi bir ekstra bedel alınmaksızın değişimi konusundaki talebinin idare tarafından reddedildiğini iddia ve ifade ederek kartlı sayacın herhangi bir bedel alınmaksızın mekanik sayaç ile değişimi ve depozito bedelinin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvuran arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca, 03/11/2022 tarihli ve S. sayılı ve 14/02/2023 tarihli ve S. sayılı yazılar ile
Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünden bilgi-belge talebinde bulunulmuştur.
Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün 19/12/2022 tarihli ve sayılı ve 27/02/2023 tarihli ve sayılı yazıları Kurumumuza ulaşmıştır.
2.1. Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün cevabi yazılarında özetle,
Dostane çözüm kapsamında başvuranın talebinin reddedilmediği; ancak başvuranın 06/12/2022 tarihinde
Genel Müdürlüğe bizzat başvurarak başlattığı abonelik işlemlerinden kendi iradesiyle vazgeçtiğinin görüldüğü;
Genel Müdürlük Tarifeler Yönetmeliği’nin “Abone Türünü Değiştirmek ve Yaptırımları” başlıklı 54’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “Teminat farkı alınarak, abone türünü değiştirerek sözleşmesi yenilenip, suyu açılır” hükmü gereğince sözleşme yenileme esnasında teminat ve hizmet bedellerinin her yıl Ücret Tarifesi’nde belirlenen bedellere göre, damga vergisinin de her yıl Resmi Gazete’de yayımlanan
Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği’ne göre alındığı;
Şubat 2022’de, elektronik kartlı sayaç ücretinin 304,00 TL (KDV hariç), mekanik sayaç ücretinin 108,00
TL, sökme-takma ücretlerinin 35,48 TL (KDV hariç), abone sözleşme ücretinin 42,87 TL (KDV hariç), depozitonun 276,30 TL, damga vergisinin abonelik ücretleri üzerinden (binde 9,48) oranında hesaplanarak alındığı;
Şubat 2023’de ise, elektronik kartlı sayaç ücretinin 644,43 TL (KDV hariç), mekanik sayaç ücretinin 275,95
TL, sökme-takma ücretlerinin 58,28 TL (KDV hariç), abone sözleşme ücretinin 70,42 TL (KDV hariç), depozitonun 1008,80 TL, damga vergisinin abonelik ücretleri üzerinden (binde 9,48) oranında hesaplanarak alındığı;
Söz konusu bedellerin 2022 yılı öncesinde de sözleşme ücreti hariç aynen alındığı;
6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu’nun 11’inci maddesine istinaden yapılan her işlemde güncel deprem
sigortasının istendiği;
Başvuranın talebinden vazgeçmesi üzerine taraflarınca ücret almayı gerektirecek bir işlem yapılmaması nedeniyle başvurandan hiçbir ücret alınmadığı;
Kartlı sayaç değişikliği itirazı konusunda tüketici hakem heyetlerine müracaatlar olduğu; bu bağlamda, hakem heyetlerinin verdiği kararlara göre işlem tesis edildiği
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
5. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un;
5.1. “Temel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, “Tüketiciden; kendisine sunulan mal veya hizmet kapsamında haklı olarak yapılmasını beklediği ve sözleşmeyi düzenleyenin yasal yükümlülükleri arasında yer alan edimler ile sözleşmeyi düzenleyenin kendi menfaati doğrultusunda yapmış olduğu masraflar için ek bir bedel talep edilemez”,
5.2. “Satıştan kaçınma” başlıklı 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında, “Ticari veya mesleki amaçlarla hareket edenler; aksine bir teamül, ticari örf veya adet ya da haklı bir sebep yoksa; bir mal veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin, kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı, ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınması şartına bağlayamaz”,
5.3. “Abonelik sözleşmeleri” başlıklı 52’nci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Tüketici, belirsiz süreli veya süresi bir yıldan daha uzun olan belirli süreli abonelik sözleşmesini herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin istediği zaman feshetme hakkına sahiptir”,
5.4. “Diğer hükümler” başlıklı 83’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olması, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemez”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran özetle, mekanik sayaç kullanmakta iken onayı alınmadan sayacının kartlı sayaçla değiştirildiğini, kartlı sayaç kullanımının tarafına külfet yüklediğini, abonelik ücretleri ve kiosk kullanım bedelinin oldukça yüksek olmasının yanı sıra sayaçtaki suyun herhangi bir uyarı veya ibare olmaksızın tükenebildiğini, tamir sorunları ortaya çıktığını, yalnız yaşayan kişiler için sayaç kaynaklı kesintilerin sorun teşkil ettiğini, kartlı sayacın eski mekanik sayacıyla herhangi bir ekstra bedel alınmaksızın değişimi
konusundaki talebinin idare tarafından reddedildiğini iddia ve ifade ederek kartlı sayacın herhangi bir bedel alınmaksızın mekanik sayaç ile değişimini ve depozito bedelinin iadesini talep etmiştir.
8. İdari başvuru yolları tüketilen başvuru hakkında, öncelikle ilgili idareye dostane çözüm usulünün hatırlatıldığı bilgi-belge talep yazısı gönderilmiştir. Bu kapsamda Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) Genel Müdürlüğünden gelen cevabi yazıda, dostane çözüm imkanı değerlendirilerek sayaç değişikliği yönünde olumlu bir tutum izlenmiş ve bu konuda başvurana 09/11/2022 tarihli ve sayılı yazının yazıldığı kaydedilmiştir. Ancak bahse konu yazıda, başvuranın “herhangi bir bedel istenmeksizin sayaç değişikliği” talebi karşılanmadan bazı belgelerle birlikte şahsen başvuru ve belli bedellerin ödenmesi halinde sayaç değişikliğinin sağlanacağı hususu açıklanmıştır. Başvuran da bu durum karşısında 06/12/2022 tarihinde idareye bizzat başvurarak başlattığı abonelik işlemlerinden kendi iradesiyle vazgeçmiştir. Dolayısıyla idarenin yeni bir abone gibi tekrar depozito bedeli alınarak hem kartlı sayaç hem mekanik sayaç ücreti, sökme-takma ücreti gibi belli bedeller karşılığı ödeyerek eski bina abonelikleri için dostane çözüm iradesi mevcut olmakla birlikte, başvuranın bedel konusundaki talebini aynı şekilde değerlendirmediği görülebilmekte ve başvurunun inceleme-araştırmasının da bu açıdan yapılması gerekmektedir.
9. Başvuruya konu idare olan MASKİ’nin su abonelikleri hakkında mekanik sayaç yerine elektronik kartlı sayaç kullanma zorunluluğu getirmesi ve buna yönelik uygulamayı hayata geçirmesi sonrasında, Kurumumuza 2017 yılından itibaren çok sayıda başvuru yapılmış olup bunlar hakkında tavsiye kararları ve dostane çözüm kararları verilmiştir. Bu hususta ilk karar konumundaki 2017/6360 numaralı başvuru hakkında verilen 31/10/2017 tarihli Tavsiye Kararında, “…İdarelerin, sayaç seçimi (kartlı, ön ödemeli veya mekanik vb.) hususunda aboneye tercih etme hakkı tanıması gerekmekte olup, bu hususun göz ardı edilmesi ve abonelerin kartlı sayaç kullanmaya zorlanması, Türk Borçlar Kanununa, 6502 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasına ve bu Kanunun lafzına, ruhuna, düzenleme amaçlarına ve temel tüketici hakları ile hukukun genel ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir.
Bahsi geçen idarenin 18/05/2015 tarihinde yapılan Olağan Genel Kurulunda, mevcut abonelerin ve yeni kayıt abonelerin akıllı su sayacı uygulamasına geçirilmesine ilişkin karar alınmış ise de; yukarıda da değinildiği üzere, mevcut mevzuat hükümleri uyarınca 10 yıllık damga süresini dolduran abonelerin sayaçlarını değiştirme zorunluluğu bulunmamaktadır Bu nedenle, idarenin bu abonelere karşı ‘bu sayacın kullanımının zorunlu olduğu’ yaklaşımı yerine, söz konusu sayacın kullanımının faydalarını ve avantajlarını ortaya koymasının, elektronik kartlı su sayacı kullanıcılarının artmasında daha olumlu sonuçlar ortaya çıkaracağı sonucuna varılmıştır” değerlendirmelerine yer verilerek elektronik sayaç kullanımı konusunda idarenin mecburiyet getiremeyeceği ve tercih imkanının abonede olduğu belirtilmiştir. Nitekim Kurumumuzun tavsiye kararlarında zikredilen Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 02/07/2015 tarihli ve 2014/16784 E., 2015/12327 K. sayılı kararında da “Tarifeler Yönetmeliği’nin 12.
maddesinde yeni abonelikler için mekanik veya kartlı sayaç kullanımı hususunda idareye taktir hakkı tanınmış ise de; idarenin bu taktir hakkı kullanırken objektif iyi niyet kurallarına uygun davranması zorunludur.
Ayrıca; 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 5/3. maddesinde (6502 sayılı kanunun 6/3) ‘Aksine bir teamül, ticarî örf veya âdet yoksa, satıcı bir mal veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı veya ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınmasına bağlı kılamaz. Diğer mal satışı ve hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu hüküm uygulanır’ hükmü amirdir.
Bu bağlamda davalı idarenin tek taraflı olarak çıkardığı yönetmeliği gerekçe göstererek, iltihakî nitelikteki sözleşmeyle, kartlı (ön ödemeli) sayacı zorunlu tutması, Türk Borçlar Kanuna, 4077 ve 6502 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkındaki yasaların, lafzına, ruhuna, düzenleme amaçlarına ve temel tüketici hakları ile hukukun genel ilkelerine açıkça aykırılık teşkil etmektedir.
Dairemiz uygulaması da sayaç seçiminin (kartlı, ön ödemeli veya mekanik, faturalı, okumalı) aboneye bırakılması gerektiği yönündedir.
O hâlde mahkemece; mekanik sayaç veya kartlı sayaç seçimi hususunun davacının muhtariyetinde bulunduğu göz ardı edilerek, davacının mekanik sayaç takılması yönündeki talebin reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu sebeple davacı lehine bozulmasına karar verilmiştir” denilerek aynı yönde tespit ve değerlendirmelere yer verilmiştir. Bu bakımdan, mekanik sayacın değiştirilerek elektronik kartlı sayaç kullanımının zorunlu kılınması, Kurumumuz yerleşik içtihadı karşısında açıkça hukuka aykırı görülmekte ve abonelerin talebi doğrultusunda idare tarafından mekanik sayaca dönüş işlemlerinin yapılması gerekmektedir. Söz konusu durum açık olmakla birlikte, başvuru bağlamında olduğu gibi bu işlemlerin belli bedellerin ödenmesi şartına bağlanıp bağlanamayacağı hususu ayrıca ele alınmalıdır.
10. Başvuru incelendiğinde, başvuran ile MASKİ arasında 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanun bağlamında tüketici ilişkisi olduğu ve başvuranın 33191 numaralı aboneliğinin de abonelik sözleşmesine dayandığı anlaşılmaktadır. Bu yönüyle, başvuru bakımından uygulanacak asıl kanuni düzenleme 6502 sayılı Kanun olup idarenin başvuru bağlamındaki işlemlerinin öncelikle bu Kanun özelindeki durumu tetkik edilmelidir. Bir başka deyişle, idarenin başvuruya konu işlemlerini dayandırdığı başta Manisa Büyükşehir Belediyesi Manisa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler
Yönetmeliği ile Ücret Tarifesi olmak üzere, başvuru konusunu doğrudan ilgilendirmeyen veya bu konuda hüküm ihtiva etmeyen yasal düzenleme veya idari düzenleyici işlemlerin başvurunun değerlendirilmesinde öncelikle ele alınma imkanı yoktur.
11. Başvuran açısından zaten kullanmakta olduğu mekanik sayaç, talebi olmaksızın kartlı sayaç ile değiştirilmiş, akabinde tekrar mekanik sayaca dönmek için yeni bir sözleşme yapılmadığı halde, tekrar depozito bedeli dahil, sökme-takma ve mekanik sayaç bedeli talep edilmiştir.
12. 6502 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, tüketicinin sunulan mal veya hizmet kapsamında haklı olarak yapılmasını beklediği ve sözleşmeyi düzenleyenin yasal yükümlülükleri arasında yer alan edimler ile kendi menfaati doğrultusunda yapmış olduğu masraflar için ek bir bedel talep edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre, sözleşmeyi düzenleyenin yasal düzeyde sorumluluğunda olan bir edimin tüketici tarafından haklı olarak yapılması bekleniyorsa bu edim için ayrıca bedel istenemeyecektir. Başvuru özelinde bu hüküm ele alındığında, abonenin haklı olarak yapılmasını beklediği ve MASKİ’nin de yasal sorumluluğunda olan bir edim karşısında ek bir bedel talep edilemeyeceği tespiti yapılabilecektir. Başvuru kapsamında, hem Kurumumuz kararlarında hem de Yargıtay kararında işaret edildiği üzere, 6502 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince MASKİ’nin hizmet sunumunu elektronik kartlı sayaç kullanımı koşuluna bağlayamayacağı açık olup bundan kaynaklı sayaç değişimi işleminin yasal bir yükümlülük kapsamındaki edim olduğu görülmektedir. Hatta söz konusu değiştirme ediminin idare tarafından yapılması, tüketici/abone tarafından da bu yasal düzenlemeden kaynaklı ve haklı olarak istenmektedir. Bir başka deyişle, 6502 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde belirtilen ve ek bir bedel alınamayacağına hükmedilen edim, her iki unsuruyla somut olayda mevcuttur. Bu bakımdan, MASKİ’nin 6502 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinden doğan değiştirme edimini, aynı
Kanun’un 4’üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ek bir bedel talep etmeden icra etmesi gerekmektedir.
13. Bu noktada üzerinde önemle durulması gereken husus, Kanun koyucunun, 6502 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde talep edilemeyecek bedelleri saymamış olduğudur. Bu durumda, anılan hükümdeki şartların gerçekleşmesi halinde ifa edilecek edim için hiçbir bedel gündeme getirilemeyecektir. Başvuru kapsamında, “yeni mekanik sayaç ücreti, sökme-takma ücretleri, abonelik ücreti, damga vergisi ve depozito ücreti”nin ödenmesi başvurandan istenmektedir. Bunlardan, yeni mekanik sayaç ücreti, sökme-takma ücretleri ile depozito ücreti, yukarıda açıklandığı üzere 6502 sayılı Kanun bağlamında talep edilemeyecek ek bedeller arasındadır. Abonelik ücreti ile damga vergisi ise, ayrı bir değerlendirmeyi gerektirmeyip söz konusu hüküm kapsamında kalmakla birlikte, özellikle damga vergisinin kanuni düzenlemeden kaynaklanması karşısında farklı bir tespit yapılmasında fayda bulunmaktadır.
14. İdare, Şubat 2022’de, elektronik kartlı sayaç ücretinin 304,00 TL (KDV hariç), mekanik sayaç ücretinin 108,00 TL, sökme-takma ücretlerinin 35,48 TL (KDV hariç), abone sözleşme ücretinin 42,87 TL (KDV hariç), depozitonun 276,30 TL, damga vergisinin abonelik ücretleri üzerinden (binde 9,48) oranında hesaplanarak alındığını, Şubat 2023’de ise, elektronik kartlı sayaç ücretinin 644,43 TL (KDV hariç), mekanik sayaç ücretinin 275,95 TL, sökme-takma ücretlerinin 58,28 TL (KDV hariç), abone sözleşme ücretinin 70,42 TL (KDV hariç), depozitonun 1008,80 TL, damga vergisinin abonelik ücretleri üzerinden (binde 9,48) oranında hesaplanarak alındığını beyan etmektedir. Buna karşın başvuran, zaten eski abonedir ve idarede depozitosu mevcuttur. Başvuran elektronik kartlı sayaç için talepte bulunmamıştır. Aynı şekilde, kartlı sayaç bakımından başvuran sökme ve takma talebinde de bulunmamıştır.
15. Başvuru kapsamında, başvurandan abonelik ücreti/abone sözleşme ücreti istenmesi ve Kurumumuzun abonelik ücretinin hangi hukuki gerekçelerle talep edildiği sorusuna idarenin “sözleşme yenileme esnasında teminat ve hizmet bedellerinin her yıl Ücret Tarifesi’nde belirlenen bedellere göre… alındığı” bilgisini vermesi dikkate alındığında, idarenin sayaç değişikliği için yeni abonelik sözleşmesini gündeme getirdiği anlaşılmaktadır. Oysaki ne başvuran ne de idareden edinilen bilgilerde mevcut sözleşmenin feshine yönelik herhangi bir irade mevzu bahis değildir. Zaten 6502 sayılı Kanun’un 52’nci maddesi gereğince fesih hakkı, tüketiciye, başvuru özelinde başvurana ait olmakla birlikte bu yönde bir yaklaşım başvurandan sadır olmamıştır. Hatta idarenin başvurana gönderdiği 09/11/2022 tarihli yazıda da sözleşmenin feshi veya yeni sözleşme hususlarına değinilmeden “aboneliğe ait tarife değişikliği”ne işaret edilmektedir. Bu noktada feshedilmeyen bir abonelik sözleşmesi bulunması karşısında, sözleşmenin yenilenmesi gerekçesiyle başvurandan abonelik ücreti/abone sözleşme ücreti istenmesinin hukuka aykırı olduğu tespit edilmektedir. Bu kapsamda, sözleşmenin yenilenmesi halinde doğacak damga vergisinin de tahakkuk ettirilemeyeceği tabidir.
16. Ayrıca başvuruda depozito bedelinin iadesi de başvuran tarafından talep edilmiştir. Ancak elektronik kartlı sayaçlar bakımından idarenin depozito almaması ve idarenin Kurumumuza ilettiği yazıda sayaç değişimi bağlamında başvurandan hiçbir bedel alınmadığı yönündeki bilgi dikkate alındığında, söz konusu depozito bedelinin mekanik sayaç bağlamında önceki bir işleme dayandığı tespit edilmektedir. Zaten başvuranın tarihinde idareye ilettiği talebi de sadece bedelsiz sayaç değişimine matuf konumdadır. Dolayısıyla başvuru kapsamında söz konusu taleple ilgili inceleme yapılmasına gerek duyulmamıştır.
17. Yukarıda yapılan tüm açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; idarenin abonenin talebi olmaksızın mekanik sayaçtan elektronik kartlı sayaca geçirilen kişilerin talebi halinde eski bina abonelikleri için elektronik kartlı sayacın mekanik sayaçla değişimi konusunda gösterdiği dostane çözüm iradesi olumlu karşılanmakla beraber, bu hususta herhangi bir bedel istenmeksizin değişim talebinin kabul edilmesi gerektiği; idarece mekanik sayaç
kullanan ve tekrar mekanik sayaca dönmek isteyen, aralarında yeni bir sözleşme olmayan abonelerden bazı bedellerin yatırılmasının istenmesinin hukuka uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede, hem doğrudan hem de Kurumumuzun bilgi-belge talebi üzerine başvurana verilen cevapta, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından bahse konu ilkeye riayet edilmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede görevli-yetkili yargı merciinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
Başvuruya konu elektronik kartlı sayacın mekanik sayaçla herhangi bir bedel istenmeksizin değiştirilmesi yönünde MANİSA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile MANİSA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/