|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Toroslar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından memuriyet mahalli dışına geçici olarak görevlendirildiği ve bu görevlendirmenin kendi isteği dışında yapıldığı belirtilmiştir. Başvuran, geçici görevlendirme için harcırah talebinde bulunmuş, ancak idare bu talebi yolluksuz ve yevmiyesiz ibaresiyle reddetmiştir. Danıştay, bu durumun hukuka aykırı olduğunu ve başvurana geçici görev gündeliği ödenmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Kararda, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun ilgili maddelerine atıfta bulunularak, memurun başka bir yere görevlendirilmesi durumunda harcırah ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir. İdarenin yolluksuz ve harcırahsız ibaresiyle yaptığı görevlendirmenin yok hükmünde olduğu belirtilmiş, bu nedenle başvuranın harcırah talebinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu karar, kamu görevlilerinin haklarının korunması açısından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/8025-S.23.13114
BAŞVURU NO : 2022/19488
KARAR TARİHİ : 23/06/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOROSLAR İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Harcırah talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 29/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; Toroslar İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından memuriyet mahalli dışına geçici olarak görevlendirildiğini, görevlendirmesinin kendi isteği dışında resen yapıldığını, görevlendirme ile ilgili tebellüğ belgesine, bu durumu ve görevlendirme onayında yer alan yolluksuz yevmiyesiz yazısının hukuka uygun olmadığını bildirir şekilde şerh düştüğünü, geçici görevlendirildiği yerde göreve başladığını, geçici görevlendirme ile ilgili harcırah (yevmiye ve yol ücreti) talebini Toroslar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne ilettiğini ancak Toroslar İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğü bu talebini reddettiğini, 6245 sayılı Harcırah Kanunu, memuriyet mahalli dışında görevlendirilen memura harcırah ödeneceğine hükmetmiş, memuriyet mahalli kavramı Harcırah Kanunu
Genel Tebliği (Seri No:39)’nde net bir şekilde ortaya konulduğunu gerek uzaklık (37 km) gerek tebliğde yer alan memuriyet mahalli belirlemesi kıstasları gerekse de Mersin Büyükşehir Belediyesinden alınan haritadan tespit edileceği üzere; geçici görevlendirildiği okulun Kadronun bulunduğu okul ve ikametgahının, bulunduğu okulun memuriyet mahalli dışında olduğundan dolayı harcırah ödemesi yapılması gerektiğini ifade ederek 6245 sayılı Kanun kapsamında harcırah (yevmiye ve yol masrafının) ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 23/02/2023 tarihli ve / -S. sayılı bilgi ve belge talebine istinaden
Toroslar Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilmiş olan 13/03/2023 tarihli yazıda;
/
2.1. ‘nın başvurusu incelenmiş olup ilgili personelin 26/09/2022 tarih ve sayılı geçici yer belirleme onayında yolluk ve yevmiye ile ilgili herhangi bir ibare bulunmadığı ve ilgili personelin Milli Eğitim Bakanlığı yönetici ve öğretmenlerin ders ve ek ders saatlerine ilişkin kararın 5,6 ve 20. Maddesi doğrultusunda görevlendirildiği 20. Madde 2. Bendinde geçen ”Millî eğitim müdürleri; aylık ve zorunlu ek ders görevi saatlerini kendi okul ve kurumunda dolduramayan öğretmenleri, öncelikle isteklilerden, istekli bulunmaması durumunda ise hizmet puanı en az olandan başlamak suretiyle görev yerlerinin bulunduğu veya ikamet ettikleri belediye sınırları (büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi) içinde kalmak kaydıyla öncelikle alanlarında veya ilgili öğretmenin girebileceği diğer alanlarda öğretmen ihtiyacı bulunan diğer okul ve kurumlarda görevlendirmek ve bu görevlendirmenin yerine getirilip getirilmediğini izlemek zorundadır.” ifadesinde belirtilen büyükşehir belediyesi sınırı Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’a göre büyükşehir belediyelerinin sınırları il mülki sınırlarıdır. İfadesi geçmekte olup ilgili personelin görevlendirilmesi Büyükşehir belediyesi sınırlarında aynı ilçedeki Ali Kuşçu Ortaokuluna yapılmıştır.
3) Kurumumuzun 23/05/2023 tarihli ve / -S. sayılı bilgi ve belge talebine istinaden
13/06/2023 Tarihli Toroslar Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilmiş olan yazıda;
3.1. İlçemiz Ortaokulu öğretmeni ’NIN görevlendirildiği Okul, memuriyet mahalli dışında olduğu için yolluk ödenmesi gerektiği ancak 26/09/2022 tarih ve sayılı
Kaymakamlık onayında yolluksuz ve yevmiyesiz olarak görevlendirildiği için yolluk ödemesi yapılmamıştır.
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesine
göre; “(1) Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. ”
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Yolluk giderleri ve gündelikler” başlıklı 177 nci
maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine tabi Devlet memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir.”
7) 6245 sayılı Harcırah Kanununun;
7.1) “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinde; “a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol
masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;…
g. Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri, h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri ifade eder.”
7.2) “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Kanunda belirtilen hallerde: 1.
Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara, … harcırah verilir.”
7.3) “Harcırahın unsurları:” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı
ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”
7.4) “Muvakkat vazife harcırahı” başlıklı 14’üncü maddesinde, “Aşağıda gösterilen memur ve
hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak
arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere…”
7.5) “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği:” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Resmi bir
görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00)
yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.”
7.6) “Geçici görev gündeliğinin verileceği azami süre” başlıklı 42 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Geçici bir görev ile başka bir yere gönderilenlere, görev mahalline varış tarihinden itibaren bu Kanuna
göre verilen gündelikler:
a. Yurtiçinde bir yıllık dönem zarfında aynı yerde, aynı iş için ve aynı şahsa 180 günden fazla verilemez.
İlk 90 gün için tam, takibeden 90 gün için 2/3 oranında ödenir.
b. Yurtdışında ilk 180 gün tam ve müteakip günler için 2/3 oranında ödenir.
Geçici görevlendirmelerde meydana gelecek ara vermeler bu müddetleri veya gündelik miktarını artırmaya neden olamaz.”
8.) Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 39);
Bilindiği üzere 6360 sayılı “On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa, Van il belediyeleri, sınırları il mülki sınırları olmak üzere büyükşehir belediyesine dönüştürülmüş, Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin,
Sakarya ve Samsun illerindeki büyükşehir belediyelerinin sınırları da il mülki sınırı haline getirilmiştir. Sözkonusu Kanun ile tüm büyükşehir belediyelerinde belediye sınırının il mülki sınırı haline getirilmesi 6245 sayılı Harcırah Kanununun uygulanması açısından memuriyet mahalli tanımının büyükşehir belediyelerinde farklı bir şekilde tanımlanması gereğini ortaya çıkarmış olup, uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütlerin giderilebilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan “memuriyet
mahalli” tanımı 11/9/2014 tarihli ve 29116 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6552 sayılı “İş
Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların
Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun”un 89 uncu maddesi ile;
“Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri,”
şeklinde değiştirilmiş, 144 üncü maddesinin (b) fıkrası ile 6245 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmış ve 145 inci maddesinin (e) fıkrasında da maddenin 31/3/2014 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan düzenleme ile büyükşehir belediyeleri dışında kalan belediyelerde eski uygulamanın devamı sağlanmış, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde görev yapan memur ve hizmetliler için yeni bir memuriyet mahalli tanımı yapılmıştır.
Söz konusu düzenleme ile büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; 1. Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, 2. İlçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, 3. Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler, memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir.
Böylece büyükşehir olan illerde; ilçe sınırları içinde ilçe belediye merkezi ile yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilmiş, aynı ilçe sınırları içinde belediye merkezi ile yerleşim özellikleri itibarıyla bütünlük arz etmeyen yerler ise memuriyet mahalli dışı kabul edilerek harcırah ödenmesi imkanı getirilmiş, ayrıca ilçe belediyelerinin yerleşim yerlerinin birbirlerine yakınlaşması hatta birbirleri ile sınır oluşturacak şekilde iç içe girmesi nedeniyle ilçe sınırları dışına çıkmakla birlikte birinci fıkrada belirtilen yerler ile bütünlük arz eden ve aralarında yerleşim özellikleri bakımından ayrım bulunmayan yerler de memuriyet mahalli olarak kabul edilmiştir.
Bu nedenle; 30/3/2014 tarihinden sonra yapılan görevlendirmelere ilişkin olarak, idarelerce yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile bu yerlerin devamı niteliğinde olan yerlerin
/
belirlenmesinde; yerleşim özellikleri bakımından konut, işyeri, meydan, okul, kamu binaları gibi resmi ve özel bütün yapıların topluca bulunduğu ve insanların yerleşmek amacıyla bir arada yaşadığı aralarında boşluk bulunmayan yerler ile bu bütünlüğün kesintisiz olarak devam ettiği yerlerin dikkate alınması ayrıca bu yerlerin dışında kalmakla birlikte kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile ulaşım sağlanan (her gün gidiş dönüş olmak üzere) yerlerin de memuriyet mahalli olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Buna göre idareler harcırah verilmesi veya verilmemesini icap ettirecek olan çeşitli illere ait uygulama örneklerini de göz önünde bulundurarak yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda uygulamalarına devam edecekler, ihtiyaç duyulması halinde o il genelinde farklı uygulamaların önüne geçilebilmesi amacıyla defterdarlıklardan yol gösterici mahiyette görüş alacaklardır.
9) Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 41)
9.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Tebliğ, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah
Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan memuriyet mahalli tanımına ilişkin olarak uygulamada ortaya çıkan tereddütleri gidermek ve uygulama birliğini sağlamak amacıyla,
27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No:
39)’nde yapılan açıklamalara ilave olarak hazırlanmıştır.”
9.2) “Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde memuriyet mahalli” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1)
İl mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, b) Söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, memuriyet mahalli olarak kabul edilir. (2) Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilir.”
9.3) “Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler” başlıklı 5 inci maddesinde;
“(1) Ulaşımı düzenli olarak kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile her gün gidiş ve dönüş olmak üzere ulaşım sağlanan yerler, memuriyet mahalli kapsamında değerlendirilir. (2) Ulaşımı düzenli olarak sağlanmayıp arızi olarak kurumlara ait taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler ise memuriyet mahalli dışı olarak değerlendirilir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran Toroslar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından memuriyet mahalli dışına geçici olarak
görevlendirildiğini ve bu görevlendirmenin kendi isteği dışında resen yapıldığını, görevlendirme ile ilgili
tebellüğ belgesine, görevlendirme onayında yer alan yolluksuz yevmiyesiz yazısının hukuka uygun olmadığını bildirir şekilde şerh düştüğünü ifade ederek geçici görevlendirildiği okulun, kadrosunun bulunduğu okul ve ikametgâhının bulunduğu okulun memuriyet mahalli dışında olduğundan harcırah talebinde bulunmaktadır.
12) Başvuranın, Ortaokulu’ndan Ortaokulu’na Teknoloji ve Tasarım branşında
“Yoluksuz Yevmiyesiz – Ders Tamamlama, İhtiyaç sona ermediği takdirde 2022/2023 eğitim öğretim sonuna kadar görevlendirilmesi”ne ilişkin 26/9/2022 tarihli Toroslar Kaymakamının Olur’u alınmıştır.
Başvuran 7/12/2022 tarihli dilekçe ile memuriyet mahalli dışına yapılan görevlendirmesi ile ilgili Ekim
2022 ve Kasım 2022 aylarına ait harcırah ve gündeliğin maaş hesabına yatırılması için idareye dilekçe
vermiştir. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından verilen cevapta; ’nın dilekçesi ve eklerinin incelendiği fakat 26/09/2022 tarih ve sayılı geçici yer belirleme onayı (Kaymakamlık
Onayında) yolluksuz ve yevmiyesiz ibaresi yer aldığı için yolluk ödemesi yapılamayacağı belirtilmiştir.
13) Konuya ilişkin idarece Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerde de başvurana ilişkin geçici
görevlendirme onaylarında yolluksuz ve yevmiyesiz ibaresi bulunduğundan başvuranın geçici görev yolluğu talebinin Müdürlükçe uygun bulunmadığı ve ilgili personelin görevlendirilmesinin Büyükşehir belediyesi sınırlarında aynı ilçedeki Ortaokuluna yapıldığı ifade edilmiştir.
14) Başvuranın görevlendirildiği okula ilişkin memuriyet mahalli dışı olup olmadığı bilgi ve belgelerden
anlaşılamadığından konunun netleştirilmesi için Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 39)’nde yer verildiği üzere Defterdarlık görüşü alınması gerektiği ve bu doğrultuda işlem tesisi için İdareden tekrar bilgi ve belge talep edilmiştir.
15) İkinci bilgi ve belge talebi yazımıza İdare tarafından verilen cevabi yazıda da görevlendirilen
okulun memuriyet mahalli dışında olduğu ancak görev olurun da yolluksuz ve yevmiyesiz olarak görevlendirildiği ifade edildiğinden ödeme yapılmadığı belirtilmiştir.
16) Bilindiği üzere Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.Bu bağlamda 6245 sayılı Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde, bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmış olup bu hükme göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde veya dışında başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.
17) Sayıştay Temyiz Kurulunun 08.06.2010 tarihli, 31577 sayılı Temyiz Kurulu Kararında (İlam No:508)
özetle; “6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 37. maddesinde; mesleki bilgilerini artırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilenlere, geçici görev gündeliği verilebileceği belirtilmiştir.
Ancak, bahsi geçen seminerin verildiği otellerde, seminer ücretinin ödendiği ödeme emrine eklenen ilandan (veya davetiyeden) anlaşıldığı üzere, katılımcılara seminer boyunca “her şey dâhil” hizmet verilmektedirler. Dolayısıyla Belediye tarafından karşılanan seminer ücretine personelin konaklama ile sabah, öğle ve akşam yemek bedelleri de dahildir. Personelin seminer ücretiyle beraber konaklama ve
yemek giderlerinin de karşılaması dolayısıyla, buna ilave olarak ayrıca gündelik ödenmesi Harcırah
Kanununun özüne aykırıdır. Kanunun personele verilmesini öngördüğü gündeliğin amacı da tam olarak geçici görevli olduğu yerdeki konaklama ve yemek giderlerinin karşılanmasıdır. 6245 sayılı Harcırah
Kanununa göre verilen geçici görev gündeliğin amacı memur veya hizmetlinin geçici görev mahallinde yaptığı konaklama ve yemek masraflarının karşılanmasıdır.
18) Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün ‘Harcırah’ konulu 09/08/2007
tarihli ve 15407 sayılı görüş yazısında ; geçici olarak görevlendirilenlere görevlendirmeye ait makam onaylarında “yolluksuz ve harcırahsız” ibarelerine yer verilse bile 6245 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde belirtilen sınırlamalar da dikkate alınarak geçici görev harcırahı ödenmesi gerektiğinin mütalaa edildiği ifade edilmiştir.
19) Bununla birlikte Danıştay 5.Dairesinin 2013/10293 E. ve 2014/1031 K. numaralı İlamında; (…) Yolluk
ödenmesine (hak kazanılmasına) neden olan işlemin hukuki sebebi, genellikle atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemlerinden biri olmakla birlikte, yolluğun ödenmesi konusunda idari dava konusu olabilecek bir uyuşmazlığın doğması, yolluk konusunda bir işlemin tesis edilmiş olması koşuluna bağlıdır.
Yolluk konusundaki işlem ise ya yolluğa hak kazandıran atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemiyle birlikte, atama, nakil veya görevlendirmenin “yolluklu veya yolluksuz” olduğunun işlemde belirtilmesi suretiyle, ya da yolluğa hak kazandığı iddiasında olan kişinin yolluk talebiyle başvurusu üzerine tesis edilebilir. Doğal olarak sözü edilen işlemle birlikte tesis edilmiş bir yolluk işleminin varlığı halinde, yani yolluklu veya yolluksuz ibaresinin işlemde yer alması durumunda dava açma süresi, yolluksuz ibaresi yer alan işlemin tebliğ tarihine göre belirlenecek; yolluk konusunda işlemde bir ibare konulmamış ya da ayrı bir işlem kurulmamış olması halinde dava açma süresi, 2577 sayılı Kanun’un 10. maddesinde öngörüldüğü gibi ilgili tarafından yöneltilecek bir başvuru üzerine oluşacak açık veya zımni bir ret işlemine göre hesaplanacaktır. Denilmektedir.
20) Harcırah ödenebilmesi için memurun başka yer olarak tanımlanmış memuriyet mahalli dışındaki bir
yere görevlendirilmesi (gitmesi) gerekmektedir. Söz konusu başvuruya ilişkin idarenin yolluksuz ve yevmiyesiz yazdığından sebebi başvuranın talebinin reddetmesi hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Bu kapsamda, başvurana, söz konusu görevlendirmeler için geçici görev gündeliği ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. İlgilinin harcırahsız olarak görevlendirileceğine ilişkin ibare açıkça mevzuata aykırı olup, yok hükmünde sayılması gereken idari işlem niteliğindedir.
21) Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; söz konusu görevlendirmenin memuriyet mahalli dışında olduğu idareden istenen bilgi ve belgelerde de kesin olup; bu kapsamda bahsi geçen görevlendirme için mevzuat kapsamında geçici görev gündeliği ödenmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır
22) Ayrıca bu hususta idareye takdir yetkisi verilmemiş olup, söz konusu şartlar oluştuğunda ilgili
ödemenin yapılmasına ilişkin hükümler emredici nitelik taşımaktadır. Dolaysıyla görevlendirmede yolluksuz ve harcırahsız şeklinde ibare konulmuş olması ilgili emredici hüküm gereğince Devlet tarafından ödenmesi gereken harcırahın ilgiliye ödenmemesi neticesini doğurmaz.
23) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın harcırah ödenmesi hususunda gerekli
şartları taşıdığı, söz konusu hükümlerin emredici nitelikte olduğu dolayısıyla kanunda belirtilen şartlar taşıdığında idare tarafından söz konusu geçici görev gündeliğinin ödenmesi gerektiği, söz konusu işlemin açıkça hukuka aykırı olması nedeniyle yok hükmünde sayılması gerektiği kanaatine varılmıştır. İdare
/
tarafından ilgilinin hak kazanmış olduğu harcırahın ödenmemesi işleminde mevzuat hükümlerine uygunluk görülmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği
ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde
herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Mersin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın tarafına harcırah ödemesi yapılmasına ilişkin talebine mevzuat hükümleri gereğince ilgili harcırah ödemesinin yapılması yönünde MERSİN TOROSLAR İLÇE MİLLİ EĞİTİM
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, MERSİN TOROSLAR İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MERSİN
TOROSLAR İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi