| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan incelemede, sürekli görev yolluğunun ödenebilmesi için memuriyet mahalli dışında bir yere naklen atama şartı aranmaktadır. Başvuranın, 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmasının ardından görevine iade edilmesiyle Balıkesir Gönen ilçesine atandığı ve bu yerin ikametgahı olduğu tespit edilmiştir. Harcırah Kanunu’na göre, memuriyet mahalli, kişinin görev yeri ile ikametgahını kapsamaktadır. Dolayısıyla, başvuranın ataması memuriyet mahalli içinde gerçekleştiğinden, sürekli görev yolluğu ödenmesine imkan bulunmamaktadır. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüşü de bu doğrultudadır. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönündeki idarenin işlemi hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/43167-S.20.48054
BAŞVURU NO : 2020/1920
KARAR TARİHİ : 15/06/2020
RET KARARI ,TCKN:16156613278
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BALIKESİR VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Sürekli görev yolluğu ödenmesi talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 28/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Manisa İli Vergi Dairesi Başkanlığında Gelir
İdaresi Grup Müdürü olarak görev yapmakta iken 672 sayılı KHK ile 01.09.2016 tarihinde kamu görevinden çıkarıldığını, kamu görevinden çıkarılmayı müteakip KHK’da yer alan hüküm gereği 15 gün içinde görev tahsisli lojmandan çıkarıldığını, zorunlu olarak Manisa il merkezinden Balıkesir Gönen ilçesine taşınmak zorunda kaldığını, bu işlem sırasında idarenin ve görev yaptığı kurumun herhangi bir ödemesinin bulunmadığını, Harcırah Kanununa göre emekli olana bile emekliliğini geçireceği yere göre matbu bir ödemenin yapıldığı bir sistemde tarafına hiç bir ödemede bulunulmadığını, ihraç edilmesinden iade edilmesine kadar geçen sürede ve hali hazırda Balıkesir ili Gönen ilçesinde ikamet ettiğini, ilerleyen süreçte, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun kararı ile görevine iade edildiğini, Gönen Vergi
Dairesi Müdürlüğüne gelir uzmanı olarak atamasının yapıldığını, kurumuna 11.11.2019 tarihli dilekçesi ile 672 sayılı KHK ile ihraç edilmesinin sonucu olarak yer değiştirmek zorunda kalmış olması sebebiyle Manisa – Gönen arası sürekli görev yolluğunun tarafına ödenmesini talep ettiğini ancak herhangi bir cevap alamadığını iddia ederek, ihraç sonucunda yer değiştirmek zorunda kalmış olması nedeniyle Manisa-Gönen arası sürekli görev yolluğunun yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Hazine ve
Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Personel Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 4/3/2020 tarih ve E. sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvurana Manisa – Gönen arası sürekli görev yolluğunun ödenip ödenemeyeceği hususunda, 11/12/2019 tarihli ve sayılı yazı ile Bakanlık Kamu Mali Yönetim ve
Dönüşüm Genel Müdürlüğüne görüş sorulduğu, ilgilinin başvurusunun gelecek cevap doğrultusunda Başkanlıkça değerlendirileceği,
2.2. Şikayet konusu talebe ilişkin olarak başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış bir dava bulunmadığı,
Belirtilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Hazine ve
Maliye Bakanlığı tarafından gönderilen 20/02/2020 tarih ve E. sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1. 6245 sayılı Harcırah Kanununun 10 uncu maddesinde, yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar sürekli görev yolluğu olarak yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı verileceğinin hükme bağlandığı, bu hükme göre sürekli görev yolluğunun, memuriyet mahalli değişenlere evvelce yerleşmiş oldukları yerden yeni memuriyet yerlerine gitmelerine ve aynı zamanda ev eşyalarının taşıtılmasına ve diğer zorunlu giderlerine karşılık verildiği,
3.2. Diğer taraftan, 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun
“Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin 7145 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasın uyarınca Olağanüstü Hal işlemleri İnceleme Komisyonunca kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esas olmakla birlikte, müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alındığı, ayrıca, söz konusu fıkrada, ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağının hüküm altına alındığı, bu çerçevede, anılan fıkra uyarınca yapılan atamaların ilk defa veya yeniden atama olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanlardan Olağanüstü Hal işlemleri İnceleme Komisyonunca kamu görevine iade edilmesine karar verilen ve yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarına atamaları yapılan personelin atamalarının naklen atama kapsamında değerlendirilebileceğinin mütalaa edildiği,
3.3. Öte yandan, sürekli bir göreve naklen atanan personele sürekli görev yolluğu verilebilmesi için, bu atamanın memuriyet mahalli dışında bir yere yapılmasının gerektiği, Harcırah
Kanunun 3 üncü maddesinin (g) fıkrasında memuriyet mahallinin tanımlandığı, aynı fıkranın (h) bendinde yer alan “Başka yer” ibaresinin ise, “(g) bendinde yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerler” şeklinde tanımlandığı, bu kapsamda memuriyet mahallinin tanımında yer alan “Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu…” ifadesinden de anlaşılacağı üzere, kişinin görev yerinin yanı sıra ikametgâhının bulunduğu yerin de memuriyet mahallinin kapsamına girdiği, bu itibarla, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; 672 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameyle kamu görevinden çıkarılan ve Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunca görevine iadesine karar verilmesi üzerine Balıkesir Vergi Dairesi Başkanlığı Gönen Vergi
Dairesi Müdürlüğüne Gelir Uzmanı olarak atanan ikametgâhının, atamasının yapıldığı tarihte yeni görev yeri olan Gönen İlçesinde bulunması ve 6245 sayılı
Harcırah Kanunu uyarınca kişinin asıl görevli olduğu yer ile birlikte ikametgahının bulunduğu yerin de memuriyet mahalli tanımı kapsamında olmasından dolayı kendisine sürekli görev yolluğunun ödenmesine imkan bulunmadığının değerlendirildiği,
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin; “Komisyonun oluşumu” başlıklı 1’inci maddesinde; “ (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet
Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik
Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.”,
6.1. “Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.
a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi, …”
6.2. “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. … İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır.
…”
7. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
7.1.“Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde, “ a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını; …
g. Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri;
h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri;
İfade eder.”,
7.1. “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,
7.2. “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren haller” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer
değiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir:
1. Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar; …”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, 672 sayılı KHK ile ihraç edilmesinin sonucu olarak yer değiştirmek zorunda kalmış olması sebebiyle Manisa – Gönen arası sürekli görev yolluğunun tarafına ödenmesini talep etmektedir.
10. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuru konusu hakkında
Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğüne görüş sorulduğu, ilgilinin başvurusunun gelecek cevap doğrultusunda Başkanlıkça değerlendirileceği anlaşılmaktadır.
11. 6245 sayılı Harcırah Kanununda, memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yer memuriyet mahalli kapsamında düzenlenmekte, harcırahın; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını içereceği, ilgilinin bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabileceği hükme bağlanmakta ve nihayetinde harcırahın yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atananlara verileceği öngörülmektedir.
12. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri uyarınca, sürekli bir göreve naklen atanan personele sürekli görev yolluğu verilebilmesi için, bu atamanın memuriyet mahalli dışında bir yere yapılması gerekmektedir. Memuriyet mahalli kavramının tanımlandığı Harcırah
Kanunun 3 üncü maddesinin (g) fıkrası hükmü metninde ise, kişinin görev yeri yanında ikametgâhının bulunduğu yerin de memuriyet mahalli kapsamında yer aldığı görülmektedir.
13. 7075 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 685 sayılı
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 10 uncu maddesinde ise, kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanmasının esas olduğu, ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarının dikkate alınacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı öngörülmektedir. Bu itibarla, her ne kadar söz konusu atamaların, yukarıda yer verilen Hazine ve Mali Bakanlığının görüş yazısında da belirtildiği üzere, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 10 uncu maddesi ile öngörülen naklen atama olarak ele alınmasının hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmekte ise de, somut olayda, 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle kamu görevinden çıkarılan ve Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunca görevine iade edilen başvuranın, atamasının, söz konusu kararı müteakiben, atamasının yapıldığı tarihte ikametgahının bulunduğu yer olan
Balıkesir Gönen İlçesine yapıldığı, başvuranın ikametgahının bulunduğu yer olan Balıkesir
Gönen ilçesinin Harcırah Kanunu uyarınca memuriyet mahalli kapsamında yer aldığı, bir başka deyişle, görev yolluğuna hak kazanılabilmesi için gerekli olan memuriyet mahalli dışında bir yere atanma şartının gerçekleşmediği hususları dikkate alınarak başvurana sürekli görev yolluğu ödenmesine imkan bulunmadığı değerlendirilmektedir. Nitekim, somut uyuşmazlık kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından gönderilen yazıda da, Kurumumuzun değerlendirmesi ile aynı yönde görüş bildirildiği anlaşılmaktadır.
14. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü doğrultusunda yapılan açıklamalar birlikte göz önünde bulundurularak, başvuranın memuriyet mahalli kapsamında kabul edilen ikametgahının bulunduğu Balıkesir Gönen İlçesine atamasının yapıldığı anlaşıldığından, ilgili idarenin sürekli görev yolluğu ödenmesi talebinin reddedilmesi yönünde tesis edilen işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Balıkesir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI BALIKESİR VERGİ
DAİRESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi