|
ÖZET: Başvuran, SGK İzmir İl Müdürlüğünde çalışırken Aliağa SGK’ya görevlendirilmesi nedeniyle ikametini Karşıyaka’dan Aliağa’ya taşımak zorunda kaldığını ve bu nedenle yer değiştirme masrafları ile yevmiye talep etmiştir. Ancak, idare, başvuranın günlük gidiş geliş masraflarının karşılandığını belirterek talebi reddetmiştir. Danıştay, harcırahın, kamu görevlilerinin görev yerleri değiştiğinde karşılaştıkları masrafları karşılamak amacıyla yapıldığını ve bunun için belirli şartların sağlanması gerektiğini vurgulamıştır.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın harcırah alabilmesi için gerekli şartların gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın talebini reddetmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu belirtilmiştir. Bu karar, memuriyet mahalli tanımının ve harcırahın ödenmesine ilişkin mevzuatın titizlikle uygulanması gerektiğini ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/9105-S.23.14714
BAŞVURU NO : 2023/1741
KARAR TARİHİ : 21/07/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yolluk Talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 01/02/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran özetle, kadrosunun sicil numarası ile SGK İzmir İl
Müdürlüğünde olduğunu, Aliağa SGK’DA görevlendirilmesi nedeniyle ikametini Karşıyaka’dan Aliağa’ya taşımak zorunda kaldığını, Kurumundan kendisi ve eşi adına yer değiştirme masraflarını talep ettiğini ancak günlük gidiş geliş masrafını karşılayan ulaşım kartı verilmiş olduğundan talebinin reddedildiğini, fakat daha önce ulaşımı karşılayan Kurumun servis aracı varken ikametini yine Karşıyaka’dan Aliağa’ya taşıyan aynı SGM’de görevli arkadaşı Bergama’dan Aliağa’ya gelen ve yer değiştirme masraflarının ödendiği bu durumun haksız olduğunu belirterek, tarafına yer değiştirme masraflarının ve yevmiye gibi harcırah kapsamında bulunan hak edişlerinin ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden İzmir Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın İl Müdürlüğü Şef kadrosunda görev yapmakta olduğu, E. sayılı 05/04/2019 tarihli görevlendirme onayı ile Aliağa Sosyal Güvenlik Merkezine görevlendirildiği,
2.2. Başvuranın ikametgâhının Karşıyaka ilçesinde iken 2019 yılı Nisan ayında Aliağa SGM’ye görevlendirilmesi nedeniyle 2023 Ocak ayında ikametgâhını görevlendirildiği Aliağa ilçesine taşıdığını belirterek kendisi ve eşi için harcırah ve taşınma bedeli ödenmesi talebi ile İl Müdürlüğüne başvurduğunu, ilgiliye verilen cevabi yazıda 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinin 1’inci fıkrasında “Memuriyet mahalli” nin tanımlanmış olduğu ve “Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından
bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri ifade eder.” hükmüne yer verildiğinin açıklandığı,
2.3. Ayrıca memuriyet mahallinin belirlenmesi konusunda uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi amacıyla 27/11/2014 tarihli 39 seri nolu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde; “…. idarelerce yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile bu yerlerin devamı niteliğinde olan yerlerin belirlenmesinde; yerleşim özellikleri bakımından konut, işyeri, meydan, okul, kamu binaları gibi resmi ve özel bütün yapıların topluca bulunduğu ve insanların yerleşmek amacıyla bir arada yaşadığı aralarında boşluk bulunmayan yerler ile bu bütünlüğün kesintisiz olarak devam ettiği yerlerin dikkate alınması ayrıca bu yerlerin dışında kalmakla birlikte kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile ulaşım sağlanan (her gün gidiş dönüş olmak üzere) yerlerin de memuriyet mahalli olarak belirlenmesi gerekmektedir.” hükmünün de yer aldığı,
2.4. Buna ek olarak adı geçenin dilekçesinde ikametgâhını taşıması nedeniyle ödenmesini talep ettiği sürekli görev yolluğunun ise Harcırah Kanununun 10’uncu maddesine göre yurt içinde veya yurt dışında sürekli bir göreve naklen atanan memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar kendilerine ve ailelerine ait ev eşyalarının taşıtılmasına ilişkin giderlere karşılık verildiği, bu hükme göre sürekli bir göreve yeniden veya naklen atananların harcırahı; görev yeri değişen kimselerin eski yerleşmiş oldukları yerden yeni memuriyet mahallerine gitmelerine ve aynı zamanda kendilerine ve aile fertlerine ait ev eşyalarının taşıtılmasına ilişkin giderlere karşılık ödendiği,
2.5. Yukarıdaki mevzuat hükümleri incelendiğinde; Kurum ile İzmir Büyükşehir Belediyesi arasında 18.01.2022 tarihinde imzalanan protokol gereği İl Müdürlüğü personelinin ikametgâhları ile iş yerleri arasında ulaşımlarının ücreti İl Müdürlüğü tarafından karşılanmak kaydıyla toplu taşıma hizmetleri aracılığıyla sağlanmasına 25.01.2022 tarihinden itibaren geçilmiş olduğundan ve bu amaca yönelik olarak tüm personelimize kişiye özel fotoğraflı ulaşım kartı sağlanarak her gün gidiş geliş imkanı tanındığından, bu uygulama sonrası ücreti İl Müdürlüğünce karşılanan toplu ulaşım araçları ile gidilip gelinebilen yerler Harcırah kanununun ilgili maddesine göre memuriyet mahalli kapsamı içerisine dâhil olduğu,
2.6. Başvuranın eski ikametgâh adresi olan Karşıyaka ilçesi memuriyet mahalli kapsamında iken bu defa Kurum tarafından toplu ulaşım kartı verilmesi suretiyle her gün gidiş geliş ücreti karşılanarak yukarıda da bahsedilen ilgili hüküm kapsamında memuriyet mahalli kapsamına giren Aliağa ilçesine ikametgâhını taşımasından dolayı; başka bir ifade ile İzmir ilinin Karşıyaka ilçesi ile Aliağa ilçesinin birbirinin memuriyet mahalli olmasından ötürü ilgiliye iki memuriyet mahalli arasında sürekli görev yolluğu ödenmesine imkân bulunmadığı,
2.7. Başvuranın Kurumun servis aracı varken ikametini Karşıyaka’dan Aliağa’ya taşıyan ve
Bergama’dan Aliağa’ya taşıyan ve yer değiştirme masraflarının ödendiği iddiaları ile ilgili olarak ise; İzmir Karşıyaka – Aliağa için tarafına harcırah ödenmesi konulu talebinin 22/09/2021 tarihinde, Bergama- Aliağa için tarafına harcırah ödenmesi konulu talebinin 13/06/2019 tarihinde, Tire- Aliağa için tarafına harcırah ödenmesi konulu talebinin ise 22/08/2019 tarihinde İl Müdürlüğüne yapılmış olduğu, İl Müdürlüğü tarafından Aliağa SGM’de görev yapan personelin taşınması için tahsis edilen Konak- Aliağa SGM güzergahlı servis aracı uygulamasının 01/08/2019 tarihinde kaldırıldığı için harcırah talebinin olduğu tarihte görevli olduğu Aliağa Sosyal
Güvenlik Merkezinin artık kendisi için memuriyet mahalli olmaktan çıktığı için (ilgili tarihte servis uygulaması, ulaşım kartı vb uygulamanın olmamasından dolayı) tarafına harcırah ödemesi yapıldığı; ayrıca Bergama- Aliağa ile
Tire- Aliağa güzergahı arasında İl Müdürlüğü servis hizmeti uygulaması olmadığından ve harcırah ödemesi yapılan tarihlerde İl Müdürlüğünce bu ilçeler arasında ulaşım kartı uygulamasına da henüz başlanmamış olduğundan yukarıda bahsedilen diğer personele de taleplerine istinaden harcırah ödemesi yapıldığı
açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 5.1. “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,
5.2. “Daimi vazife harcırahının mebdei” başlıklı 9 uncu maddesinin (b) fıkrasında; “Daimi vazife harcırahı, Naklen veya tahvilen başka bir mahalle gönderilenlere, bu tayinleri sırasında mezunen başka bir mahalde bulunsalar dahi, eski memuriyetleri mahallinden; itibaren verilir.”,
5.3. “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren haller” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar;”
5.4. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle; kadrosunun SGK İzmir İl Müdürlüğünde iken, Aliağa SGK’DA görevlendirilmesi nedeniyle ikametini Karşıyaka’dan Aliağa’ya taşımak zorunda kaldığını belirterek, tarafına yer değiştirme masraflarının ve yevmiye gibi harcırah kapsamında bulunan hak edişlerinin ödenmesini talep etmektedir.
8. Temel ve asli fonksiyonları kamu hizmetini yürütmek olan kamu görevlileri, kamu hizmetinin iyi işlemesi için ya kendi isteklerine dayalı olarak, ya da resen kanunlarda yer alan kurallar çerçevesinde yetkili idari makamlarca bulundukları yerden başka bir yere atanabilmekte, bu atamaya bağlı olarak da yeni görev yerlerinde göreve başlayabilmek için bazı giderler yapmak zorunda kalmaktadırlar. Yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda bu hizmet için görevlendirilen kişilerin katlanacakları giderleri karşılamak üzere yapılan parasal ödemeyi içeren bir idari işlem olup, atama işlemi sonucunda görev yeri değişen kamu görevlisinin karşı karşıya kaldığı külfetin kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanması nedeniyle, kanun koyucu tarafından bu külfetin kamuca karşılanması amacıyla yapılacak olup, şartları ilgili mevzuatta belirlenmiştir.
9. 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Harcırahın Unsurları” başlıklı 5. maddesinde harcırahın yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva ettiği belirtilerek dört unsuru olduğu kabul edilmiştir. Anılan yasanın 10. maddesinin 1. fıkrasında ise yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar yol masrafı yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verileceği hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla İl içi veya iller arası tayinlerde yolluk alınıp alınmayacağı, tayin işleminin, 6245 sayılı
Harcırah Kanunundaki memuriyet mahalli tanımı kapsamına girip girmediğine bağlanmıştır. Memuriyet mahalli ise 3. maddenin (g) bendinde, memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri,” ifade ettiği görülmektedir.
10. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, başvuranın İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne
Şef kadrosunda görev yapmaktayken 05/04/2019 tarihli görevlendirme onayı ile Aliağa Sosyal Güvenlik Merkezine görevlendirildiği İzmir’in Aliağa İlçesine atanan başvuranın daha önceki görev yeri olan İzmir Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğünde (Konak) çalışmakta iken Karşıyaka’da ikamet ettiği, yeni yerine atanmasıyla ikametgahını Aliağa’ya taşıdığı anlaşılmakta olup, İl içi tayinde yolluk alınıp alınmayacağını belirleyecek olan Aliağa İlçesinin memuriyet mahalli kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
11. Bir yerin memuriyet mahalli sayılabilmesi için özetle; 1. Kurumlarca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler arasında olması, 2. Aralarında hiç boşluk olmadan yerleşim yerlerinin bir bütünlük oluşturması gerekmektedir. Yani iki ilçe arasını ayıran yerlerde de yerleşimlerin mevcut olması iki ilçeyi bütünlük içerisinde değerlendirilmesini sağlamaktadır.
Bu kapsamda değerlendirildiğinde, Kurum ile İzmir Büyükşehir Belediyesi arasında 18.01.2022 tarihinde imzalanan protokol gereği İl Müdürlüğü personelinin ikametgâhları ile iş yerleri arasında ulaşımlarının ücreti İl Müdürlüğü tarafından karşılanmak kaydıyla toplu taşıma hizmetleri aracılığıyla sağlanmasına 25.01.2022 tarihinden itibaren geçilmiş olduğu ve bu amaca yönelik olarak tüm personele kişiye özel fotoğraflı ulaşım kartı sağlanarak her gün gidiş geliş imkânı tanındığı, Ayrıca İzmir Raylı Sistemi (İzban) ile Karşıyaka’dan Aliağa’ya aktarmasız gidişin de mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Kanunda harcırahın amacı ve niteliğine ilişkin olarak belirtilen esaslar göz önüne alındığında, başvuranın harcırah alabilmesi için gerekli olan şartları gerçekleşmediğinden başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit
edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden
itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İZMİR SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi