Memuriyetten önceki sigortalı hizmet süresi kazanılmış hak aylık derece ve kademe hesabında dikkate alınabilir mi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/14495-S.22.22212

BAŞVURU NO : 2022/13591

KARAR TARİHİ : 07/11/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ

Başvuranın sigortalı olarak geçirmiş olduğu hizmet süresinin

BAŞVURUNUN KONUSU :

kazanılmış hak aylık derece ve kademesi ile emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmesi talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 20/09/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Tarım ve Orman Bakanlığında 22.10.2012 tarihinde açıktan atama ile olarak atandığını, İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü emrinde Ümraniye İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünde 10.05.2016 tarihinden itibaren olarak görev yapmakta olduğunu, ilgili

Bakanlığa atanmadan önce bir kamu kurumu olan Kastamonu İl Özel İdaresi emrinde büro işçisi olarak

1113 gün SGK kaydı bulunduğunu, işçi olarak çalıştığı sürelerin hizmet süresinde ve intibakında

değerlendirilmesi için İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne gönderilmek üzere Ümraniye İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne 17.06.2022 tarihinde dilekçe ile başvurduğunu, bu kapsamda, hizmet birleştirme talebinin yerine getirilerek hizmet süresine 1113 gün eklendiğini, 06.07.2022 tarihli HİTAP dökümünden görüleceği üzere 06.07.2022 tarihi itibari ile Kıdem Aylığı Hizmeti, Kazanılmış Hak Aylığı Süresi ve

Emekli Keseneği Esas Aylığı Süresinin 12 Yıl 9 Ay 17 gün gözüktüğünü, tüm bu kalemler maaşına etki eden unsurlar olduğu için 10.08.2022 tarihinde ilgili İl Müdürlüğüne intibak yapılması talebi ile dilekçe yoluyla başvuruda bulunduğunu, idarenin 16.08.2022 tarihli cevabi yazısında, tahsis onayının yapıldığının bildirildiği, intibak dilekçesindeki taleplerinden sadece yanlış devam eden derece-kademe ilerlemesinin düzeltildiğini, ancak HİTAP dökümümdeki Kıdem Aylığı Hizmeti, Kazanılmış Hak Aylığı Süresi ve

Emekli Keseneği Esas Aylığı Süresinde herhangi bir değişiklik yapılmadığı ve değişiklik yapılmamasının gerekçesinin tarafına bildirilmediğini,657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36. Maddesinin “Ortak

Hükümler” (C) Bendinde çeşitli meslek gruplarının memuriyet öncesi veya memuriyetten ayrıldıktan sonra yaptıkları görevlerin memuriyetten sayılması ve derece kademe ilerlemesinde sayılması gerektiği hükmüne yer verildiğini, bu madde hükmünde içinde bulunduğu Genel İdare Hizmetleri sınıfından personel ile ilgili lehte veya aleyhte herhangi bir ibare bulunmamasına rağmen, talebinin reddedildiğini iddia ederek, Kıdem

/

Aylığı Hizmetinin, Kazanılmış Hak Aylığı Süresinin ve Emekli Keseneği Esas Aylığı Süresinin HİTAP dökümü ile uyumlu hale getirilerek derece-kademe ilerlemesi ile kıdem ilerlemesinin yapılarak mali olarak kaybının geçmişe dönük olarak giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden İstanbul Valiliği

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından gönderilen 18/10/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;

2.1. Başvuranın, Ümraniye İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünde olarak görev yapmakta olduğu,

2.2. Kamu hizmetinin mesleki kapsamda geçmemesi nedeniyle kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde, dolayısıyla emekli keseneğine esas aylığında değerlendirmesinin mümkün bulunmadığı,

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Kanunun ek 18 inci maddesi de

dâhil bazı maddeleri yürürlükten kaldırılmış olup, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce memuriyeti bulunmayan ilgilinin sigortalı sürelerinin emekli keseneğine esas aylığında değerlendirmesinin mümkün bulunmadığı, bu sürelerin sadece emeklilikte toplam hizmet süresine eklendiği,

İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Kanunun “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler”

Bölümünün (C) fıkrasında “C) 1 – Teknik hizmetler sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel müesseselerde ifa edenlerle memuriyetten ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yeniden memuriyete girmek isteyenlerin teknik hizmetlerde geçen süresinden bu kanun ve bu kanunun 87 nci maddesinde sözü edilen kurumlarda geçen sürenin tamamı ve geri kalan sürenin 3/4 ü toplamı memuriyette geçmiş sayılarak bu süreler her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.

2- Sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel kurumlarda yapanlarla, memurluktan ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yeniden memurluğa girmek isteyenlerin sağlık hizmetlerinde geçen süresinden, bu kanun ve bu kanunun 87 nci maddesinde sözü edilen kurumlarda geçen süreleri ile 196 ncı maddede belirtilen şekilde tespit edilecek mahrumiyet bölgelerinde en az 3 yıl çalışanların veya çalışacak olanların sürelerinin tamamı ve geri kalan sürelerinin 3/4 ü toplamı memurlukta

geçmiş sayılarak bu sürelerin her yılı için bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.

3- Avukatlık hizmetleri sınıfına girenlerin memuriyete girmeden önce veya memurluktan ayrılarak (1)

(…) avukatlıkla geçirdikleri sürelerin 3/4 ü memuriyette geçmiş sayılarak, bu sürelerin her yılı bir

kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.

…”

6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun,

6.1. “Sigortalı Sayılanlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar… sigortalı sayılırlar.”;

6.2.“Yürürlük” başlıklı108 inci maddesinin (d) fıkrasında; “…Diğer hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe girer.”,

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü emrinde Ümraniye İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünde

10.05.2016 tarihinden itibaren olarak görev yapmakta olan başvuran, bu göreve atanmadan önce

Kastamonu İl Özel İdaresi emrinde olarak 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında geçen 1113 günün bulunduğunu ifade ederek, bu hizmet süresinin kazanılmış hak aylık derece ve kademesi ile emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmesini talep etmektedir.

9. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebinin, başvuru konusu sigortalı hizmet süresinin mesleki kapsamda geçmemesi nedeniyle kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde, dolayısıyla emekli keseneğine esas aylığında değerlendirmesinin mümkün bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, ancak, ilgili idarece bu sürelerin emeklilikte toplam hizmet süresine eklendiği anlaşılmıştır.

10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin ‘Ortak Hükümler’ bölümünün (C) fıkrasının birinci bendinde, Devlet memurlarının memuriyete girmeden önce ya da memurluktan ayrılarak yapmış olduğu hizmetlerden hangilerinin ne şekilde kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirileceği düzenlenmektedir. Anılan hükümde, memur kadrosuna geçen personelin özel ve resmi kuruluşlarda geçen hizmet sürelerinin, ancak 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin (C) fıkrasında yer alan hükümler uyarınca çalıştığı hizmet sınıfı itibariyle ilgili sınıflarda yer alacak bir mesleğin ifası kapsamında olması halinde kazanılmış hak aylık derece ve kademe hesabında değerlendirilebileceği öngörülmektedir. Somu olayda ise, başvuranın hali hazırda Genel İdari Hizmetler Sınıfında görev yapmakta olduğu, bir başka deyişle, başvuranın bulunduğu hizmet sınıfının, ilgili Kanun hükmünde belirtilen hizmet sınıfları arasında yer almadığı, bu itibarla başvuranın sigortalı geçirdiği hizmet süresinin söz konusu

hükümde belirtilen hizmet sınıflarında yer alan bir mesleğin ifası kapsamında geçirildiğini kabul etmeye imkan bulunmadığından, bu sürelerin kazanılmış hak aylık derece ve kademe hesabında dikkate alınamayacağı değerlendirilmektedir.

11. Öte yandan, başvuranın sigortalı olarak geçen hizmet sürelerinin emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmesi talebi ile ilgili olarak, Kurumumuza benzer konuda yapılan başvuruya ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, anılan idarenin 14/03/2017 tarih ve sayılı yazısında “… 5434 sayılı Kanunun mülga ek 18 inci maddesi ile de Sosyal Sigortalar Kanununa tabi görevlerde bulunduktan sonra 5434 sayılı Kanuna tabi olanların, emeklilik keseneklerine personel kanunlarına göre kazanılmış hak olarak aldıkları aylıkları derece ve kademe aylıkları üzerine, sigorta primi ödemek suretiyle geçirdikleri sürelerin her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı da bir derece yükselmesine esas olacak şekilde emeklilik keseneğine esas derece ve kademe aylıklarının tespit edileceği hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca, daha önce diğer sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi görevlerde bulunduktan sonra 5434 sayılı Kanuna tabi göreve giren personelin sigorta primi ödemek suretiyle geçen hizmetleri sadece emeklilik keseneğine esas aylıklarının tespitinde değerlendirilmektedir. Buna göre, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce 5434 sayılı Kanuna tabi çalışmaya başlamış olanlar veya Kanunun yürürlüğünden sonra ilk defa göreve başlamış olmakla birlikte daha önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmeti bulunanlar (yedek subaylık, vekillik hizmeti yada 5434 sayılı Kanuna tabi göreve başlayan, adına emeklilik keseneği ve kurum karşılığı kesilmeden görevinden ayrılanlar dahil) 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi uyarınca sigortalı sayılacaklarından haklarında 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanmakta ve bunların 506 ve 1479 sayılı

Kanunlara tabi geçen çalışmaları 5434 sayılı Kanunun mülga ek 18 inci maddesine göre emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmektedir. Ancak, 5510 sayılı Kanunun 106 ncı maddesi ile 5434 sayılı Kanunun ek 18 inci maddesi 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında göreve başlamış olanların daha önce mülga sosyal güvenlik kurumlarına tabi geçen sigortalı sürelerinin emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığından, bu sürelerin emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmesine imkan bulunmamakta olup, toplam hizmet sürelerinin hesabında dikkate alınacaktır.” İfadelerine yer verildiği görülmüştür.

12. Bir önceki paragrafta yer verilen açıklamalar doğrultusunda, başvuranın 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim aybaşından sonra 2012 yılında Kastamonu İl Özel İdaresi emrinde 5510 sayılı

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında büro işçisi olarak göreve başladığı,

10.05.2016 tarihinde ise İstanbul Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünde 5510 sayılı Kanunun 4.

Maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında memur olarak çalışmaya başladığı, yani, başvuranın

5510 sayılı Kanuna tabi olduğu, anılan Kanunda, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının

(a) bendi kapsamında sigortalı olarak geçirilen hizmet sürelerinin, daha sonra 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında göreve başlanması halinde emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, bu itibarla, başvuranın bu sürelerin emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmesine imkan bulunmadığı, ancak, toplam hizmet sürelerinin hesabında dikkate alınacağı değerlendirilmektedir.

13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri uyarınca, ilgili idarenin başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden idari işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın, BAŞVURANA ve İSTANBUL VALİLİĞİ İL TARIM ve ORMAN MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi