|
ÖZET: Bu karar, Tire Belediye Başkanlığı’nda veznedar olarak görev yapan başvuranın, Gökçen Hizmet Binasında geçici görevlendirilmesinin hukuka aykırı olduğuna dair yapılan incelemeleri içermektedir. Başvuran, sağlık sorunları ve yetersiz hizmet koşulları nedeniyle ana hizmet binasına atanmasını talep etmiştir. İdare ise, başvuranın görev yaptığı yerin önemli bir hizmet birimi olduğunu savunmuştur. Ancak, yapılan değerlendirmelerde, başvuranın 2019’dan beri memuriyet mahalli dışında geçici görevlendirilmesinin hukuken geçerli bir nedene dayanmadığı ve kamu yararı ile hizmet gerekleri açısından zorunluluk bulunmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, başvuranın asıl kadrosunun bulunduğu birimde görevlendirilmesi yönünde Tire Belediye Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, hukuk devletinin belirlilik ilkesine ve idarenin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlemler alması gerekliliğine dayanarak verilmiştir. İdarenin, kamu hizmetinin yürütülmesinde memurun kendi kadro görevinde çalışmasının esas olduğu vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1418-S.23.2415
BAŞVURU NO : 2022/12909
KARAR TARİHİ : 02/02/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİRE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Görev yeri değişikliği talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 07/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Tire Belediye Başkanlığında veznedar olarak görev yapmakta olduğunu, Haziran 2019 tarihinden itibaren Tire Belediyesine ve ikametgâh adresine 15 km uzaklıkta bulunan Gökçen Hizmet
Binasında görevlendirildiğini, iki kırsal mahallenin ortasında bulunan Hizmet Binasının çevresinde öğle yemeği hizmetinden faydalanabileceği bir imkanın bulunmaması nedeniyle yaşadığı sağlık sorunlarının artacağı ve telafi edilemeyecek noktaya varacağı gerekçesiyle kadro unvanına uygun olarak görev yerinin değiştirilmesi talebinde bulunduğunu ancak talebinin zımnen reddedildiğini, Belediye Başkanlığı bünyesinde veznedar kadro unvanına haiz başkaca personel olmadığını, bu görev dışında mayıs ila eylül ayları arasında sulama suyu ile tarla sulayan vatandaşların paralarını toplamak için görevlendirilmesinin sistematik mobbingin bir parçası olduğunu, görev yaptığı yerde toplam 5 personel bulunurken bir memur gördüğü kanser tedavisi yüzünden uzun süreden beri raporlu iken, diğer üç işçi personelin ise bu kırsal mahallede ikamet eden, mesai saatlerinde kırsal mahalleleri temizleyen temizlik görevlisi olduğu ve temizlik personelin mesai saatlerinde temizlik amacıyla bina dışına çıkmasından dolayı binada tek başına çalışılmaya bırakılmasının kasıtlı olarak izole edilmesine yönelik olduğunu belirterek sağlık durumu ve görev yaptığı hizmet binasında kamuya yararlı olamadığı için Tire Belediye Başkanlığı ana hizmet binasında görevlendirilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Tire Belediye Başkanlığının 16/12/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında,
2.1. Gökçen Hizmet Binasında 2 adet Memur, 2 adet kadrolu işçi ve 1 adet şirket personeli olmak üzere toplam 5 kişi görev yapmakta olduğu,
2.2. Adı geçen personelin kendisine herhangi bir mobbing uygulanmasının söz konusu olmadığı,
2.3. Gökçen Hizmet Binasının, Belediyenin bölünmez bir parçası ve vatandaşa hizmet verme konusundan vazgeçilmez bir birimi olduğu, personelin çalıştığı yer mücavir alan kapsamında olmadığı ve yaklaşık 20 dk bir araç sirkülasyonunun olduğu ve İzmir Büyükşehir Belediyesine ait ESHOT toplu taşıma araçlarının önünden geçtiği bir konumda olup, kendisine görevi itibari ile ESHOT toplu taşıma araçlarından ücretsiz seyahat kartı çıkartıldığı, gidiş gelişlerinin ücretsiz olduğu,
2.4. Personelin çalıştığı belde tüm imkanların olduğu (yeme içme, ulaşım vb) sadece orada görev yapan memurun kendisi olmadığı, daha bir çok kamu çalışanının bulunduğu günlük gidiş geliş yaptığı veya orada ikamet ettiği bir konumda olduğu,(Öğretmen, Asker, Memur vb) büyükşehirlerde yaşayan insanların çalıştıkları kurumlara farklı ilçelerden gelerek ve işe yetişecek saate evlerinden çıkarak işlerine gidiş geliş yapmakta oldukları, başvuranın görevlendirildiği ilçenin de Büyükşehir’e bağlı bir mahalle konumunda çoğu ilçede bulunmayan sosyal ve ulaşım imkanlarının olduğu bir mahalle konumunda olduğu
açıklamalarına yer verilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” ,
3.2. 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
5.1. “Amir durumda olan Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde, “Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslar içinde kullanır.”,
5.2. “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinde, “Devlet memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.”,
5.3. “Memurun başka sınıfta ve derecesinin altında bir görevde çalıştırılmıyacağı” başlıklı 45 inci maddesinde, “Hiç bir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamaz.”,
hususları düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran görev yaptığı Gökçen Hizmet Binasındaki görevlendirmesinin sonlandırılarak Tire Belediye
Başkanlığı ana hizmet binasında görevlendirilmeyi talep etmektedir.
8. Başvuruya konu olayda, başvuran, 2019 yılından beri görevlendirildiği Gökçen Hizmet Binasının çevresinde bulunan Kahrat ve Gökçen mahalleleri 2022 yılbaşından itibaren kırsal mahalle statüsüne alınarak emlak vergisinden muaf hale getirildiği, 03.01.2022 tarihinden itibaren 3 aylık süreçte 2 kişinin para ödemeye geldiği, görev yaptığı 12.06.2019 tarihinden itibaren toplamda 168 adet tahsilat makbuzu kestiğini, söz konusu görevlendirme ile Tire Belediyesinde veznedar kadrolu tek personel olduğunu ve kendisinin atıl hale getirildiği, kendisinin burada görevlendirilerek binada tek başına çalışılmaya bırakılmasının kasıtlı olarak izole edilmesine yönelik olduğu, Hizmet Binasının çevresinde öğlen yemek saatinde faydalanabileceği bir işletmenin bulunmadığı, karaciğer yağlanması nedeniyle sağlık sorununa ilişkin raporunun bulunduğu, bu hastalığın da sağlıksız beslenmekten kaynaklandığı iddiaları çerçevesinde görev yerinin değiştirilmesini talep etmektedir.
9. İlgili idare tarafından ise, başvuranın görev yapmakta olduğu gerek Gökçen Hizmet Binasının
Belediyenin önemli bir hizmet birimi niteliğinde olduğu gerek söz konusu beldenin yeme-içme ve ulaşım imkanlarının yeterli olduğu vurgulanmaktadır.
10. Dosya kapsamında sunulan ve başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başkaca başvurular kapsamında sunulan bilgi ve belgeler çerçevesinde,
10.1. Mali Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde veznedar kadrosunda görev yapmakta iken başvuranın ilk olarak 11/06/2019 tarihli yazı ile Gökçen Hizmet Binasında faaliyetine devam eden Kırsal Hizmetler
Müdürlüğünde idare gelirlerinin tahsilat işlemlerini yürütmek üzere 12.06.2019 tarihinden itibaren görevlendirildiği, daha sonra 20/09/2021 tarihli yazı ile Mali Hizmetler Müdürlüğündeki görevlerinin yanı sıra, Gökçen Hizmet Binasında bulunmak kaydı ile Tarımsal Hizmetler Müdürlüğündeki verilen tüm
görevleri, Tarımsal Sulama Suyu tahsilat işlemlerini ve gerektiğinde belediyenin diğer tüm birimlerine ait tahsilat işlemlerini de yürütmek üzere 20.09.2021 tarihinden itibaren görevlendirildiği,
10.2. Başvuranın asıl kadrosunun Mali Hizmetler Müdürlüğünde bulunduğu, Gökçen Hizmet Binasındaki görevlendirmesinin geçici görevlendirme niteliğinde bulunduğu,
10.3. İzmir Valiliği Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün başvurana hitaplı 20/06/2022 tarihli ve E– – sayılı yazısında; 39 Seri No.lu Harcırah Kanunu Genel Tebliği doğrultusunda, Tire İlçesinden Gökçen Mahallesine yapılan görevlendirmelerin memuriyet mahalli dışında olarak değerlendirilmesine rağmen görevlendirildiği süre boyunca başvuranın harcırah hükümlerinden faydalandırılmadığı,
10.4. Görevlendirildiği süre boyunca Gökçen Hizmet Binasında başvuran haricinde Trafik Memuru unvanlı bir personel ile temizlik işlerinde görevlendirilmek üzere 3 personelin görevlendirildiği,
10.5. Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği gereğince yerel yönetimler hizmet koluna giren kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan kamu görevlilerine kumanya yardımının nakdi olarak verilmesi hususunda idarelere takdir yetkisi verildiği, başvuruya konu İdarenin de bu çerçevede 15/06/2022 tarihinden itibaren kumanya yardımını nakdi olarak vermeye başladığı,
10.6. Başvuran tarafından görevlendirilen süre içerisinde yerine getirilen hizmetlerin çok sınırlı ve az sayıda olduğu bilgisi verilmesine karşın ilgili idare tarafından gerek başvuran tarafından gerek Gökçen
Hizmet Binasında yerine getirilen hizmetlerin niteliğine ve sayısal bilgilerine ilişkin herhangi bir bilginin sunulmadığı tespit edilmiştir.
11. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 inci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.
12. Kamu personel rejimine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte ilgili mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları çerçevesinde, kurum içi geçici görevlendirme, bir kamu kurumunun mevzuatla belirlenmiş olan görev alanı içinde yer alan “geçici” nitelikteki bir hizmeti; ya da değişen ve gelişen sosyal, ekonomik ve kültürel koşulların sonucu olarak ortaya çıkan, henüz örgütsel altyapısı oluşturulmamış ve bir kadro ile ilgilendirilmemiş olan “yeni bir kamu hizmetini” yürütmek amacı ile gerçekleştirilmeli, görevlendirilecek memurların görev ve yetkileri net bir şekilde belirlenerek ve kadroları ile hukuki bağları sürdürülerek yapılmalı, sunulacak hizmet ile ilgili konuda uzmanlaşmış/durumu uygun olan kamu görevlilerinin hizmetlerine duyulan ihtiyaç net bir şekilde ortaya konulmalı, belli bir süre ile sınırlı olmalı ve atamaya yetkili amir tarafından yapılması gerekmektedir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, memurun kendi kadro görevinde ve kadrosunun bulunduğu birimde çalışması temel ilke olarak kabul edilmekle birlikte, meri mevzuat ve yargı içtihatlarında kamu hizmetinin yürütülmesinde, memurun başka bir yerde geçici görevlendirilmesi, olağan bir yöntem olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından zorunluluk bulunması halinde istisnai olarak başvurulabilecek bir müessese olarak öngörülmüş olup, başvuruya konu olayda veznedar olarak görev yapan başvuranın geçici görevlendirilmelerinin belirli bir süre ile yapılmadığı, asıl kadro görevlerine ilaveten kapsamı net olarak belirlenmeksizin ek görevlerin yüklendiği, başvuranın hizmetlerine duyulan ihtiyacın net bir şekilde ortaya konulamadığı dikkate alındığında başvuranın 2019 yılından beri Gökçen Hizmet Binasında görevlendirmelerinin söz konusu hususlar açısından hukuken yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.
14. Diğer taraftan, ilgili idare tarafından 15/06/2022 tarihinden itibaren kumanya yardımını nakdi olarak verilmekte olup, başvuranın Gökçen Hizmet Binasında görevlendirilmesine bağlı olarak yeme içme imkanlarının sınırlılığı gerekçesiyle ortaya çıktığı iddia edilen sağlık probleminin yer değişikliğini gerekli kılacak nitelikte olduğuna ilişkin yeterli emare oluşmadığından, sağlık durumu nedeniyle görev yeri değişikliği talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
15. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın sağlık durumu nedeniyle yer değişikliği talebi yerinde olmamakla birlikte, başvuranın 2019 yılından beri memuriyet mahalli dışında geçici görevlendirilmesinin, gerek kurum içi geçici görevlendirme müessesi açısından gerek takdir yetkisi açısından hukuken ve geçerli bir nedene dayanmadığı ve hukuka aykırı olduğu tespit edildiğinden ilgilinin asıl kadrosunun bulunduğu birimde görevlendirmesinin sağlanması yönünde tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvuru kapsamında Kurumumuzca talep edilen bilgilerin gecikmeli ve eksik olarak gönderildiği, ayrıca idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “kanunlara uygunluk”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verebilirlik” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Başvuranın 2019 yılından beri memuriyet mahalli dışında geçici görevlendirilmesinin, gerek kurum içi geçici görevlendirme müessesi gerek takdir yetkisi açısından hukuken ve geçerli bir nedene dayanmadığı ve hukuka aykırı olduğu tespit edildiğinden ilgilinin asıl kadrosunun bulunduğu birimde görevlendirmesinin sağlanması yönünde TİRE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TİRE BELEDİYE BAŞKANLIĞINCA
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURAN ile TİRE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi