|
ÖZET: Sarıçam İlçesi’nde, köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen Menekşe Mahallesi’ne ait emlak vergilerinin ertelenmesi talebi, Kamu Denetçiliği Kurumu’na (Ombudsmanlık) iletilmiştir. Başvuru, 09.03.2023 tarihli 7440 sayılı Kanun’un 23. maddesi uyarınca, emlak vergilerinin 31.12.2025 tarihine kadar ertelenmesini istemektedir. Ancak, Adana Büyükşehir Belediyesi’nin 10.06.2021 tarihli kararı gerekçe gösterilerek, Sarıçam Belediyesi tarafından bu talep reddedilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi için gerekli bilgi ve belgeleri talep etmiştir. Sarıçam Belediyesi, Menekşe Mahallesi’nin merkez mahalle statüsünde olduğunu ve emlak vergi muafiyetinin geçerli olmadığını belirtmiştir. Adana Büyükşehir Belediyesi de, Menekşe Köyü’nün 6360 sayılı Kanun uyarınca mahalleye dönüştüğünü ve bu nedenle emlak vergilerinin erteleneceğine dair bir yasal dayanak bulunmadığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Sarıçam Belediye Başkanlığı’na başvurunun yeniden değerlendirilmesi ve gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. İlgili idarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi için 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14691-S.23.23248
BAŞVURU NO : 2023/10037
KARAR TARİHİ : 16/11/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SARIÇAM BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Sarıçam İlçesi, köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen
Menekşe Mahallesi ada, parselde yer alan taşınmazlara ait emlak vergilerine ilişkin 09.03.2023 tarih ve 7440 sayılı Kanunun 23.
madde hükümlerinin uygulanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/07/2023
I. BAŞVURU KONUSU
1. Şikayetçi Kurumumuza yapılan başvuru dilekçesinde özetle, Sarıçam İlçesi, köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen Menekşe Mahallesi ada, parselde yer alan taşınmazlara ait emlak vergileri 09.03.2023 tarih ve 7440 sayılı Kanunun 23.maddesinde; “12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı
On dört ilde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1nci maddesinin on beşinci ve yirmi dokuzuncu fıkralarında yer alan ‘31.12.2022’ ibareleri ‘31.12.2025’ olarak değiştirilmiştir.” hükmü uyarınca anılan parsellerin emlak vergilerinin 31.12.2025 tarihine kadar ertelenmesinin istendiğini, ancak
Adana Büyükşehir Belediyesinin 10.06.2021 tarih ve – – sayılı kararını gerekçe gösterilerek Sarıçam İlçe Belediyesinin 11.07.2023 tarih ve – – sayılı yazısı ile ret edildiğini, kanuna aykırı belediye meclis kararı alınamayacağını ifade ve iddia ederek, söz konusu istemin karşılanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla; Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu gereği 14.08.2023 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi-belge talebinde bulunulmuştur.
2.1. Sarıçam Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü’nden alınan 23.08.2023 tarih ve E– – sayılı yazıda özetle; “ Konu ile ilgili yapılan idari ve hukuki inceleme neticesinde; şikayet konusu Sarıçam İlçesi, Menekşe Mahallesi ile ilgili bu günkü tarih itibari ile Merkez Mahalle statüsünde bulunduğu anlaşılmaktadır. Emlak vergilerinin muafiyeti ile ilgili 6360 Sayılı On Dört İlde
Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişikli Yapılmasına Dair Kanunun 1.nci maddesinin on dokuzuncu ve yirmi dokuzuncu fıkralarında yer alan 31.12.2022 ibaresinin 31.12.2025 olarak değiştiğini bu nedenle Sarıçam İlçemiz Menekşe
Mahallesinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği; bu nedenle konunun aslına esas Adana
Büyükşehir Belediyesi tarafından alınan kararın usulsüz olduğu ileri sürülmektedir.
Bu bağlamda yapılan hukuki ve idari inceleme sonucunda 5216 Sayılı Kanunun Ek Madde 3- (Ek:RG16/10/2020-7254/10 md.) 1. fıkrası incelendiğinde; Sarıçam İlçe Belediye Başkanlığı tarafından çıkarılan
04.12.2020 tarih ve sayılı Belediye Meclis Kararına istinaden ‘Kırsal Mahalle Statüsüne Giren
Alanların Belirlenmesi’ konulu Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı Meclisi tarafından alınan
10.06.2021 tarih ve sayılı Meclis Kararında Sarıçam İlçesi Menekşe Mahallesi bulunmadığı anlaşılmış
olup alınan meclis kararının usulsüz olduğu iddiası yasal dayanaktan yoksundur.
Şikayet konusuna esas İdaremize karşı açılmış yargı organlarında görülmekte olan her hangi bir yargı kararı da bulunmamakta olup ilgili tüm bilgi ve belgeler tanzim edilerek ilişikte gönderilmiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2. Cevabi yazı üzerine Kurumumuzca 08.09.2023 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup, Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi
Başkanlığı’ndan alınan 22.09.2023 tarih ve – – sayılı yazıda özetle, “… İlimiz
Sarıçam İlçesi Menekşe Mahallesi;
5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu yürürlüğe girmeden önce Yüreğir İlçesi Menekşe Köyü
statüsünde iken, 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu yürürlüğe girdikten sonra Adana Orman Bölge
Müdürlüğünün 10.09.2004 tarih ve sayılı yazısına istinaden, Büyükşehir Belediye Meclisinin
27.09.2004 tarih ve sayılı kararında orman köyü statüsü ile Yüreğir İlçesi Menekşe köyü olarak
Büyükşehir Belediyesi Mücavir alanı sınırına dahil edilmiştir.
Resmi Gazetenin 22 Mart 2008 tarih ve 26824 (mükerrer) nüshasında yayınlanarak yürürlüğe giren 5747 sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanununa istinaden Adana İlinde Sarıçam İlçesi kurulmuş olup Menekşe Köyü Sarıçam İlçesi sınırlarına alınmış ve Adana Büyükşehir Belediyesine bağlı Orman Köyü statüsünde yer almıştır.
6 Aralık 2012 Tarihi 28489 sayısı ile Resmi Gazetede yayınlanan 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir
Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile İlgili Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 36. maddesinde “….bazı maddeleri bu tarihten sonra yapılan ilk mahalli idareler seçiminde yürürlüğe girer” hükmü doğrultusunda 30 Mart 2014 tarihli ilk yerel seçim ile
6360 sayılı Kanunun 1. Maddesinin 2. ve 3. Fıkrasına istinaden illere bağlı ilçelerin mülki sınırları
içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır. Bu hüküm gereği
Menekşe Köyü ”Mahalle” statüsünde 30/03/2014 tarihi itibariyle Sarıçam İlçe Belediyesine katılmıştır.
5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Ek Madde 3 – (Ek:RG-16/10/2020-7254/10 md.) gereğince
ve Resmi gazetede yayımlanan 15.04.2021 tarih 31455 sayılı Kırsal Mahalle ve Kırsal Yerleşik alan
yönetmeliğinin ikinci bölümünün Belediyelerce yapılacak işlemler başlığı 6. Maddesinin 1. ve 2. Kısmında yer alan maddelere istinaden, Sarıçam İlçe Belediyesi Meclisince alınan 04.12.2020 tarih ve sayılı kırsal mahalleleri belirleyen karar, Belediyemiz Meclisinin 10.06.2021 tarih ve sayılı kararı ile aynen onaylanmış olup, Sarıçam İlçe Belediyesinin 04.12.2020 tarih sayılı meclis kararı ekinde yer alan haritada Menekşe Mahallesi, merkez mahalle statüsünde gösterilmiştir.
Bahse konu şikayetle ilgili Müdürlüğümüz nezdinde herhangi bir dava dosyasına rastlanılmamış olup
Sarıçam İlçe Belediyesi ile Menekşe Mahallesi (Köyü) hakkında yapılan yazışmalar yazımız ekinde sunulmuştur.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
4.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36. maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
5. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun;
5.1. “Verginin tarh ve tahakkuku” başlıklı 21 nci maddesinde; “Arazi vergisi, ilgili belediye tarafından; a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında, b) 33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerle bildirim verilmesi icabeden hallerde, vergi değerini tadil eden sebeplerin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılın Ocak ayı içinde, vergi değerini tadil eden sebep bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulmuş ve bildirim, vergi değerini tadil eden sebebin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılda verilmiş ise bildirimin verildiği tarihte, c) 33 üncü maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı hallerde, takdir işlemlerinin yapıldığı bütçe yılını takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında,
29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile
gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.”
5.2. “Vergi değeri” başlıklı 29 uncu maddesinde; “Vergi değeri; a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi
Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre,, …Hesaplanan bedeldir.”
6. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesinin onbeşinci fıkrasında, “Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı
Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2025 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek 1 şekilde belirlenir. (Mülga cümle:17/7/2019-7186/33 md.)(…)[4][5][6]”
7. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun Geçici 2’nci maddesinde, “ Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu birmilyondan ikimilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur.
Bu sınırlar içinde kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür. Bu şekilde oluşan mahallelerin katılacağı ilçe veya ilk kademe belediyesi, büyükşehir belediye meclisince belirlenir. Orman köylerinin tüzel kişiliği devam eder. Ancak ormanlarla ilgili diğer kanun hükümleri saklı kalmak üzere bu köyler imar bakımından büyükşehir belediyesinin mücavir alanı sayılırlar. Bu köylerde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütme görev ve yetkisi ilgili büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresine aittir.
Birinci fıkra gereğince büyükşehir belediyesi kapsamına alınan ilçelerin mülkî sınırları içinde kalan belediye ve köyler ile, büyükşehir belediyesi kapsamına alınan belediyelerin mücavir alan sınırları içerisinde bulunan köylerden; birinci fıkrada belirtilen mesafelerin dışında kalan belediye ve köyler, bu
Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde belediye meclisi veya köy ihtiyar heyetinin talebi üzerine büyükşehir belediye meclisinin kararı ve İçişleri Bakanlığının onayı ile başka bir işleme gerek kalmaksızın büyükşehir belediye sınırları içine alınabilir. Bu köylerin mahalle olarak hangi ilçe veya ilk kademe belediyesine katılacakları aynı meclis kararında gösterilir. …”, hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
1
[4] 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunun 105 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan; “31/12/2017” ibaresi “31/12/2020” şeklinde, “beş yıl” ibareleri “altı yıl” şeklinde değiştirilmiştir.
[5] 27/12/2018 tarihli ve 7159 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan yer alan “altı yıl süreyle” ibareleri
“31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil)” şeklinde, “31/12/2020” ibaresi “31/12/2022 (bu tarih dâhil)” şeklinde değiştirilmiştir.
[6] 9/3/2023 tarihli ve 7440 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “31/12/2022” ibareleri “31/12/2025” şeklinde değiştirilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
9. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçede özetle; Sarıçam İlçesi, köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen Menekşe Mahallesi ada, parselde yer alan taşınmazlara ait emlak vergileri hakkında 09.03.2023 tarih ve 7440 sayılı Kanunun 23.madde hükümlerinin uygulanmasını talep etmektedir.
10. Kurumumuzun bilgi belge talep yazısına cevaben Sarıçam Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler
Müdürlüğü’nden alınan 23.08.2023 tarihli cevabi yazıda özetle; Sarıçam İlçesi, Menekşe Mahallesinin bugünkü tarih itibari ile Merkez Mahalle statüsünde bulunduğu 5216 Sayılı Kanunun Ek Madde 3- (Ek:RG16/10/2020-7254/10 md.) 1. fıkrası incelendiğinde; Sarıçam İlçe Belediye Başkanlığı tarafından çıkarılan
04.12.2020 tarih ve sayılı Belediye Meclis Kararına istinaden ‘Kırsal Mahalle Statüsüne Giren Alanların
Belirlenmesi’ konulu Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı Meclisi tarafından alınan 10.06.2021 tarih ve sayılı Meclis Kararında Sarıçam İlçesi Menekşe Mahallesinin bulunmadığının anlaşıldığı, alınan meclis kararının usulsüz olduğu iddiasının yasal dayanaktan yoksun olduğu, ifade edilmiştir.
11. Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı’ndan alınan
22.09.2023 tarihli yazıda özetle, Sarıçam İlçesi Menekşe Mahallesinin … 6 Aralık 2012 Tarihi 28489
sayısı ile Resmi Gazetede yayınlanan 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe
Kurulması ile İlgili Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunun 36. maddesinde “….bazı maddeleri bu tarihten sonra yapılan ilk mahalli idareler seçiminde yürürlüğe girer” hükmü doğrultusunda 30 Mart 2014 tarihli ilk yerel seçim ile 6360 sayılı Kanunun 1.
Maddesinin 2. ve 3. Fıkrasına istinaden illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katıldığı, bu hüküm gereği Menekşe Köyü
”Mahalle” statüsünde 30.03.2014 tarihi itibariyle Sarıçam İlçe Belediyesine katıldığı,
11.1. 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Ek Madde 3 – (Ek:RG-16/10/2020-7254/10 md.)
gereğince ve Resmi gazetede yayımlanan 15.04.2021 tarih 31455 sayılı Kırsal Mahalle ve Kırsal Yerleşik alan yönetmeliğinin ikinci bölümünün Belediyelerce yapılacak işlemler başlığı 6. Maddesinin 1. ve 2.
Kısmında yer alan maddelere istinaden, Sarıçam İlçe Belediyesi Meclisince alınan 04.12.2020 tarih ve sayılı kırsal mahalleleri belirleyen kararın, Belediye Meclisinin 10.06.2021 tarih ve sayılı kararı ile aynen onaylandığı, Sarıçam İlçe Belediyesinin 04.12.2020 tarih sayılı meclis kararı ekinde yer alan haritada Menekşe Mahallesinin, merkez mahalle statüsünde gösterildiği, ifade edilmiştir.
12. Bununla birlikte idarenin cevabi yazı ekinde yer alan belgeler incelendiğinde;
12.1. Şikayetçinin 04.07.2023 tarihli idareye sunduğu dilekçede, “Adana İli, Sarıçam İlçesi sınırlarında yer alan köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen alanlardaki taşınmazlara ait emlak vergileri
27.12.2018 tarih ve 7159 sayılı Kanunun 6.maddesi uyarınca 31.12.2022 tarihine kadar ertelenmişti. Bu
defa 09.03.2023 tarih ve 7440 sayılı Kanunun 23.maddesinde; “12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı On dört ilde
Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1nci maddesinin on beşinci ve yirmi dokuzuncu fıkralarında yer alan “31.12.2022” ibareleri “31.12.2025” olarak değiştirilmiştir. ” Hükmü yer almaktadır. Bu itibarla;
Adana İli, Sarıçam İlçesi, Menekşe Mahallesi, ada, parselde yer alan D3, D4 ve C26 bağımsız bölümlere ait emlak vergilerinin 31.12.2025 tarihine kadar ertelenmesini arz ederim.” şeklindeki talebine karşılık,
12.2. Sarıçam Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü’nün 11.07.2023 tarihli cevabi yazısında, “ Müdürlüğümüze göndermiş olduğunuz dilekçede Adana İli Sarıçam İlçesi Menekşe Mahallesi ada parselde yer alan taşınmazlarınızın emlak vergisinden muaf olmasını istemektesiniz.
Müdürlüğümüz kayıtlarında yapılan inceleme neticesinde; Adana Büyükşehir Belediyesi meclis kararına istinaden Menekşe Mahallesi kırsal mahalle statüsünden çıkarılmış olup, emlak vergi muafiyetinden faydalanamamaktasınız. Ekte Adana Büyükşehir Belediyesi Meclis kararı gönderilmiştir.” yönünde cevaplandırıldığı, tespit edilmiştir.
13. Somut olay hakkında Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi
Başkanlığı’ndan alınan görüş yazısında özetle, 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi
Altı İlçe Kurulması ile İlgili Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanunun 36. maddesi hükmü doğrultusunda, 30 Mart 2014 tarihli ilk yerel seçim ile 6360 sayılı
Kanunun 1. maddesinin 2. ve 3. fıkrasına istinaden Menekşe Köyü’nün ”Mahalle” statüsünde 30.03.2014 tarihi itibariyle Sarıçam İlçe Belediyesine katıldığı, yönünde bilgilere yer verildiği anlaşılmıştır.
14. Başvuran tarafından başvuru dosyasına ek evrak olarak iletilen ve Sarıçam Belediye
Başkanlığı’nın davalı sıfatıyla yer aldığı davada, “ Davacı vekili tarafından, müvekkiline ait Adana İli, Sarıçam İlçesi, Menekşe Mahallesi, … Ada … Parsel ile … Ada … Parsele ait emlak vergilerinin 09.03.2023 tarih ve 7440 sayılı Kanun’un 23.maddesi uyarınca 31.12.2025 tarihine kadar ertelenmesi istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin 05.06.2023 tarih ve sayılı işlemin; Adana İli, Sarıçam
İlçesi, sınırlarında yer alan köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen yerlerdeki taşınmazların emlak vergilerinin 27.12.2018 tarih ve 7159 sayılı Kanunun 6.maddesi uyarınca 31.12.2022 tarihine kadar ertelendiği; ancak 09.03.2023 tarih ve 7440 sayılı Kanunun 23.maddesinde; “12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı on dört ilde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmündeki
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1.maddesinin on beşinci ve yirmi dokuzuncu fıkralarında yer alan “31.12.2022” ibarelerinin “31.12.2025” olarak değiştirildiği, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmektedir.” Adana 2. Vergi Mahkemesi’nce verilen E.
/ , K. / sayılı 04.10.2023 tarihli kararda özetle;
“… Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için öncelikle davacının mülkiyetinde bulunan, Adana İli, Sarıçam
İlçesi, Menekşe Mahallesi, … Ada … Parsel ile … Ada … Parseldeki taşınmazların yer aldığı Menekşe
Köyünün köy tüzel kişiliğinin hangi kanun uyarınca son bularak mahalleye dönüştüğünün tespiti gerektiği, bu yönü ile Mahkememizce alınan 24.08.2023 tarihli ara karara dava idarece verilen 07.09.2023 havale tarihli cevapta, dava konusu parsellerin bulunduğu Menekşe Köyünün 6360 sayılı Kanunun uyarınca köy tüzel kişiliği kaldırılarak bağlı bulunduğu ilçenin mahallesine dönüştüğünün belirtildiği görülmektedir.
Olayda, dava konusu taşınmazların bulunduğu Adana İli, Sarıçam İlçesi, Menekşe Mahallesinin köy tüzel kişiliği kaldırılarak 6360 sayılı Kanun uyarınca mahalleye dönüştüğü görülmüş olup, 06.12.2012 tarihli
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesinin (7159 sayılı
Kanun ile değişik) 15’inci fıkrası uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan köylerde mezkur fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile Belediye
Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım paylarının 31.12.2022 tarihine kadar (bu tarih dahil) alınmayacağı, ayrıca 7440 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan
“31/12/2022” ibareleri “31/12/2025” şeklinde değiştiği açıkça belirtildiğinden, davacının muafiyet hükümlerinden yararlandırılması gerekmekte olup davacının maliki olduğu Adana ili, Sarıçam İlçesi.
Menekşe Mahallesi, … Ada .. Parsel ile … Ada … Parseldeki taşınmazlar için uygulanmakta olan emlak vergisi muafiyetinin devamı istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” yönünde hüküm kurulduğu tespit edilmiştir.
15. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un geçici l’inci maddesinin 15’inci fıkrasının yürürlüğe girdiği şeklinde, bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisinin beş yıl süreyle alınmayacağı, 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunun 105 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan; “31/12/2017” ibaresi “31/12/2020” şeklinde, “beş yıl” ibareleri “altı yıl” şeklinde değiştirildiği, 27/12/2018 tarihli ve 7159 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle bu fıkrada yer alan yer alan “altı yıl süreyle” ibareleri “31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil)” şeklinde, “31/12/2020” ibaresi
“31/12/2022 (bu tarih dâhil)” şeklinde değiştiği, 9/3/2023 tarihli ve 7440 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “31/12/2022” ibareleri “31/12/2025” şeklinde değiştiği tespit edilmiştir.
16. Bu kapsamda; uyuşmazlık konusunun esasını teşkil eden taşınmazların yer aldığı ‘Menekşe
Köyünün, 6360 sayılı Kanunun uyarınca köy tüzel kişiliği kaldırılarak bağlı bulunduğu ilçenin mahallesine dönüştüğü’ ve “Menekşe Köyünün, ”Mahalle” statüsünde 30.03.2014 tarihi itibariyle
Sarıçam İlçe Belediyesine katıldığı” yönündeki tespitler ile 6360 sayılı Kanun’un geçici 1’inci maddesinin 15’inci fıkrası kapsamında, bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, Emlak Vergisi
Kanununa göre alınması gereken emlak vergisinin alınmama sürelerine ilişkin yasal değişikler yapıldığı ve son olarak, 9.3.2023 tarihli ve 7440 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan
“31/12/2022” ibarelerinin “31/12/2025” şeklinde değiştirildiği hususu birlikte dikkate alındığında, başvuru konusu talebin idare tarafından reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk tespit edilememiştir.
17. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Sarıçam Belediye Başkanlığı tarafından mezkur uyuşmazlığın tekrar değerlendirilmesi ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı
Adana Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN
KABULÜNE;
Sarıçam Belediye Başkanlığı tarafından mezkur uyuşmazlığın tekrar değerlendirilmesi ve 213 sayılı Vergi
Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde gerekli düzeltme işlemlerinin yapılması için SARIÇAM
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA
Kararın Başvurana ve Sarıçam Belediye Başkanlığı’na tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Sarıçam Belediye Başkanlığı’nca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi