|
ÖZET: Başvuru, Konya’nın Deştiğin Sokak’ındaki karayolu menfezinden kaynaklanan su taşkınları nedeniyle yaşanan mağduriyetin giderilmesi talebini içermektedir. Başvuran, menfezden akan suların yolun kullanılamaz hale gelmesine ve evlerin zarar görmesine neden olduğunu belirtmiş, bu durumu 2020 yılında Doğanhisar Belediye Başkanlığı’na bildirdiğini ancak bir sonuç alamadığını ifade etmiştir. İlgili idareler, menfezin Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda olduğunu ve yolun kamulaştırma gerektirdiğini belirtmiş, başvuranın talebinin karşılanamayacağını açıklamıştır.
Doğanhisar Belediyesi, yolun imar planına uygun olarak açılmasının yatırım programına alınmadığını ve mevcut bütçenin yetersiz olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, başvuranın konutunun yılın belirli dönemlerinde kullanıldığını ve yolun yalnızca başvuran tarafından kullanıldığını belirtmiştir. Karayolları Genel Müdürlüğü ise, menfezin projesine uygun yapıldığını ve su taşkınlarının önlenmesi için gerekli drenajın imar yolunda yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için ilgili idarelerin iş birliği yapması gerektiğine karar vermiştir. Bu doğrultuda, Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü ve Doğanhisar Belediye Başkanlığı’na ortak çalışma yapmaları ve gerekli tedbirleri almaları tavsiye edilmiştir. İlgili idarelerin bu karar doğrultusunda 30 gün içinde işlem yapması gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6070-S.22.9298
BAŞVURU NO : 2021/19324
KARAR TARİHİ : 10/05/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARAYOLLARI 3. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
DOĞANHİSAR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Menfezden kaynaklı su taşkınlarının sebep olduğu mağduriyetin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi başvurusunda özetle; Konya İli İlçesi Deştiğin Sokaktaki
karayollarının menfezinden kaynaklı su kanallarındaki taşkınlar sebebiyle yolun kullanılamaz durumda olduğunu, sürekli su taşkınları sebebiyle evlerin ve bahçelerin zarar gördüğünü, sokakta herhangi bir kaplamanın (asfalt veya parke taş) olmamasından dolayı yolda çamur oluştuğunu ve sokağa girilemediğini, sokağın durumunu 2020 yılı Nisan ayında Doğanhisar Belediye Başkanlığına bildirdiğini ancak sonuç alamadığını, Doğanhisar Belediye Başkanlığına 25/05/2021 tarihinde sayı numarası ile sunmuş olduğu dilekçesine cevap verilmediğini ve sorunun çözülemediğini iddia ve ifade ederek, söz konusu mağduriyet hakkında gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu uyarınca Doğanhisar Belediye Başkanlığı, Konya
Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğünden bilgi-belge talebinde bulunulmuştur.
/
3) Başvuruya konu iddialar hakkında Doğanhisar Belediye Başkanlığının 28/02/2022 tarihli ve
sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Belediye tarafından kişinin başvurusu sonucu belirtmiş olduğu yolda inceleme yapıldığı, bahse konu
yolun kadastro yolu olduğu, imar planına göre kamulaştırma yapılarak açılması gerektiği, bahse konu yerde bulunan menfezin Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğu altında olduğu, kendileri tarafından menfeze müdahale edilemeyeceği başvuru sahibine telefon ile bildirildiği, yolun imar planına göre açılmasının yatırım programına alınmadığı,
3.2) Bahse konu yolun kadastro yolu olduğu, henüz imar planına göre açılamadığı, sözü edilen yolun
kamulaştırma yoluyla yapılabileceği, kurumun bütçesi doğrultusunda nüfus yoğunluğunun çok olduğu sokak ve cadde yollarının tamamlanmasına müteakip bütçe doğrultusunda yolun imar planına uygun kamulaştırma yapılarak açılması ve üst yapı çalışmalarının yapılacağı, yolun kaplama olarak yapılması konusunda kurumun bütçesinin yetersiz olduğu, talep edilen yolun sadece başvuran tarafından kullanıldığı ve nüfus yoğunluğunun olmadığı, kurum tarafından geçmiş yıllarda tamamlanmayan ve günümüze kadar atıl durumda kalmış nüfus yoğunluğunun çok fazla olduğu yolların kaplama çalışmalarının öncelikli olarak bitirilmesinin planlandığı,
3.3) Başvuru sahibinin kuruma 2019-2020 yıllarında sözlü olarak başvuruda bulunduğu, o zamanda yapılan
incelemelerde altyapı ve yol kaplama konusunda maliyetin bütçe tertibini aştığından dolayı yapılamadığının sözlü olarak bildirildiği, 25/05/2021 tarihinde sayı ile başvuruda bulunduğu, aynı zamanda CİMER üzerinden başvurularda bulunduğu, CİMER başvurularına kuruma sevki gerçekleştirildiğinden sonra cevap verildiği, belediye başkanlığına yapmış olduğu başvurusuna ise sehven cevap verilmediği,
3.4.) Bahse konu adreste yapılan değerlendirmeler sonucunda yolun imar planına göre açılarak kaplama çalışmalarının yapılabileceği, başvuru sahibinin istemiş olduğu yolda yapılaşmanın sadece başvuru sahibinin konutu olduğu, başvuru sahibinin konutu haricinde başka bir konut bulunmadığı, başvurucunun konutunda ikamet etmediği, yılın belirli aylarında kısa süreli konakladığı, bahse konu yolu sadece başvuru sahibi ve yazları arazi sahipleri tarafından kullanıldığının tespit edildiği, kurumun bütçe tertibinin kısıtlı olduğu için ilçeye bağlı 24 mahallede nüfus yoğunluğu çok olan ve alt yapısı tamamlanan cadde ve sokakların yol kaplama çalışmalarına öncelik verildiği, örnek olarak anılan mahallenin 1970 yılında sokak olarak açıldığı ve halkın yoğun olarak kullandığı sokağı 2021 yılında kaplamasının tamamlandığı, su baskınları önlemek amacıyla arazi kadastro yollarında su tahliye çalışmalarına sezon başında başlanacağı, son olarak bahse konu yolun tarım arazilerine ulaşım sağlayan kadastro yoluna kaplama yapılamadığı, su baskınları olduğunun tespit edilemediği, arazi kadastro yollarında su tahliye çalışmalarına sezon başında başlanacağı, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden görüş isteneceği,
4) Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığının 02/03/2022 tarih ve sayılı
cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
4.1) Bahse konu yerin/yolun yapım, bakım ve onarım sorumluluğu kendilerinde olmadığından başvuru
konusu talep hakkında yapılan ve/veya yapılması planlanan herhangi bir işlem bulunmadığı, teknik/uzman ekiplerce yerinde yapılan incelemeler neticesinde Karayolları tarafından yapılan menfezin mansap kısmının (bilerek veya bilmeyerek) bahçelere su basmasına yol açacak şekilde tanzim edildiğinin görüldüğü, konuyla ilgili herhangi bir belge, doküman oluşturulmadığı ancak yerinde tespit anında çekilen fotoğraflar yazının ekinde gönderildiği,
5) Karayolları Genel Müdürlüğünün 21/02/2022 tarih ve sayılı cevabi
yazısında özetle;
5.1) CİMER ve şikâyet başvurusunun konusu teknik elemanlar tarafından yerinde incelendiği, Konya İli
İlçesi Mahallesindeki şikayete konu sanat yapısı menfez No’lu ArgıthanıDoğanhisar-Hüyük-Beyşehir İl yolunun 30+500 kilometresinde 2×2 metre ölçülerinde olduğu, Karayolu bünyesindeki menfezler doğal dere yataklarının (ve kuru derelerin) karayolunu kestiği noktalarda, yağışlar veya eriyen kar suları sebebiyle yüzeysel akışa geçen yağmur sularının yola zarar vermeden yolun altından geçirilmesi (drenajı) amacıyla yapıldığı, bahse konu menfezinde bu amaçla projesine uygun şekilde yapıldığı ve dere yatağı güzergahının değiştirilmediği, bu yüzden bahse konu menfezin kaldırılması veya başka bir yere taşınması talebinin uygun olmadığı, bahse konu kesimde karayolu ve menfez bulunmasaydı bile yukarı havzadan gelen suların doğal dere yataklarından kendi yolunu bularak karayolu kotundan aşağıdaki arazilere, oradan belediye imar yoluna ve oradan da imar yolu kenarında bulunan ve karayoluna komşu olmayan şikayet konusu meskene doğru gidebileceği, dolayısıyla şikayet konusu meskende kurumdan kaynaklı zarar ziyan oluşma imkanının bulunmadığı, başvurudaki şikayete esas asıl konu ise karayoluna yaklaşık 60 metre uzaklıkta ve belediye imar yolu kenarında bulunan şikayet konusu meskene, imar yolundaki drenaj eksikliğinden dolayı yağış sularının gelmesi hususu olduğu, dolayısıyla başvuru konusu şikayetin, imar yolunun bakım ve sorumluluğunu üstlenen ilgili belediye başkanlığı tarafından değerlendirilmesi gerektiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve
kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
7) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
8) 03/07/2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları”
başlıklı 14. Maddesinde ; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar;”…
8.1) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı
15 inci maddesinde; “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:…
e) Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur
suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek.”
9) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun “Büyükşehir ve ilçe
belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:…
r) Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak…”,
üçüncü fıkrasında; “İlçe (…) belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.”
10) 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş
ve Görevleri Hakkında Kanunun “Kuruluş” başlıklı 1 inci maddesinin birinci fıkrasında; “İstanbul
Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü kurulmuştur.”
10.1) “Görev ve yetkiler” başlıklı 2 nci maddesinde; “İSKİ’nin görev ve yetkileri şunlardır:
b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,”
10.2) “Yağmur sularının uzaklaştırılması” başlıklı 25 inci maddesinde; “Yağmur sularının
uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez.”
10.3) Ek 5 inci maddesinde; “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.”
11) 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3.
Maddesinde; … “Karayolu yapısı : Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde, yanında, al tında veya yukarısındaki; ada, ayırıcı, otokorkuluk, istinat duvarı, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.”…
12) 15/05/1997 tarih ve 22990 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolları Kenarında Yapılacak
ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin “Geçiş Yolları Eğimi ile Drenaj Sistemi” başlıklı “12.
Maddesinde; Geçiş yollarının karayolu hendeğinin eksenine kadar yoldan tesise doğru % 2 iniş eğimli olması ve yol hendeğine isabet edecek kısımlarına hendek taban kotuna uymak şartıyla, gelebilecek suyu tahliye edecek kapasitede en az 1×1 m ebadında menfez yapılması zorunludur. Teknik açıdan 1×1 m ebadında menfez yapılmasının uygun olmadığı yerlerde ise idarece uygun görülecek bir sanat yapısının yapılması, geçiş yolları genişliğince ızgara konulması ve kanalın kesintisiz çalışabilmesi için tesis sahibince sürekli bakımının yapılması zorunludur.
Tesis alanına düşecek yağış suları dışındaki diğer sıvılar kanala veya karayolu hendeğine verilemez. Pis su şebekesine ait proje ayrıca istenir. Tesis cephesi önünde, banket dış kenarı ile karayolu sınır çizgisi
arasında kalan alan, geçiş yolları kotuna uygun olmalıdır. Bu alan içinde, bordür taşı, kılavuz ışık ve direklerinden başka yükseltilmiş herhangi bir eleman bulunamaz. Bordür taşlarının yüksekliği en çok, 0,20 metre olmalı ve dış yüzeyleri araç tekerleklerinin çarpmaları halinde tehlike yaratmayacak şekilde yatık veya yuvarlatılmış bulunmalıdır.
13) 28/10/2017 tarih ve30224 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İçme-Kullanma Suyu Havzalarının
Korunmasına Dair Yönetmeliğin “Mutlak koruma alanı” başlıklı 9.maddesinde; … “Mevcut yol güzergâhlarında bakım ve onarım çalışmaları, su kalitesini ve miktarını olumsuz etkilemeyecek şekilde yapılabilir. Mevcut karayolu altyapılarının korunması amacıyla ihtiyaç duyulan istinat duvarı, menfez gibi sanat yapıları yapılabilir. Kamu yararı gözetilerek ve ekonomik olarak başka alternatifin olmaması durumunda, yeni karayollarının yapımına karayollarından kaynaklanan kirliliğin içme-kullanma suyu kaynağına ulaşmasını engelleyecek gerekli tedbirlerin alınması şartıyla Bakanlık uygun görüşü ile izin verilebilir. Dinlenme tesisi, servis istasyonu, akaryakıt istasyonu ve benzeri tesisler yapılamaz.”…
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14) Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna
ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, karayollarının menfezinden kaynaklı su
kanallarındaki taşkınlar sebebiyle yolun kullanılamaz durumda olduğunu, sürekli su taşkınları sebebiyle evlerin ve bahçelerin zarar gördüğünü, sokakta herhangi bir kaplamanın (asfalt veya parke taş)
olmamasından dolayı yolda çamur oluştuğunu ve sokağa girilemediğini, bu sebeple açık olan yolda su taşkınının önlenmesi için parke taş veya asfalt yapılmasını ya da menfezden çıkan suyun ilgili dere yatağına ya da uygun olan başka bir çözüm yolu ile zararsız hale getirilmesini talep etmektedir.
16) İlgili İdareler tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde,
Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından şikayete konu sanat yapısı menfez K.K.No’lu ArgıthanıDoğanhisar-Hüyük-Beyşehir İl yolunun 30+500 kilometresinde 2×2 metre ölçülerinde olduğu, bahse konu menfezin projesine uygun şekilde yapıldığı ve dere yatağı güzergahının değiştirilmediği, bu yüzden menfezin kaldırılması veya başka bir yere taşınması talebinin uygun olmadığı, şikayete asıl konusunun ise karayoluna yaklaşık 60 metre uzaklıkta ve belediye imar yolu kenarında bulunan meskene, imar yolundaki drenaj eksikliğinden dolayı yağış sularının gelmesi hususu olduğu, dolayısıyla şikayetin, imar yolunun bakım ve sorumluluğunu üstlenen ilgili belediye başkanlığı tarafından değerlendirilmesi gerektiği, Doğanhisar Belediyesi tarafından kişinin başvurusu sonucu belirtmiş olduğu yolda inceleme yapıldığı, bahse konu yolun kadastro yolu olduğu, imar planına göre kamulaştırma yapılarak açılması gerektiği, bahse konu yerde bulunan menfezin Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğu altında olduğu, kendileri tarafından menfeze müdahale edilemeyeceği, yolun kaplama olarak yapılması konusunda kurumun bütçesinin yetersiz olduğu, talep edilen yolun sadece başvuran tarafından kullanıldığı ve nüfus yoğunluğunun olmadığı, kurum tarafından geçmiş yıllarda tamamlanmayan ve günümüze kadar atıl durumda kalmış nüfus yoğunluğunun çok fazla olduğu yolların kaplama çalışmalarının öncelikli olarak bitirilmesinin planlandığı, Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından bahse konu yolun yapım, bakım ve
/
onarım sorumluluğu kendilerinde olmadığı, dolayısıyla başvuru konusu talep hakkında yapılan herhangi bir işlem bulunmadığı, teknik/uzman ekiplerce yerinde yapılan incelemeler neticesinde Karayolları tarafından yapılan menfezin mansap kısmının bilerek veya bilmeyerek bahçelere su basmasına yol açacak şekilde tanzim edildiğine kanaat getirildiği, ifade edilmiştir.
17) Şikayete ilişkin mevzuat incelendiğinde 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7/r
maddesinde, “Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek,…” büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. Yine söz konusu madde de “Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak” ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. 5393 sayılı Belediye
Kanununun 14. maddesinde; Belediyelerin “İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık vs. gibi görevlerinin olduğu ifade edilmiştir. Yine aynı kanunun 15/e maddesinde ise, “…atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek…”, belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında olduğu belirtilmiştir. Ayrıca Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak
Tesisler Hakkında Yönetmeliğin “Geçiş Yolları Eğimi ile Drenaj Sistemi” başlıklı “12. maddesinde; Geçiş yollarının karayolu hendeğinin eksenine kadar yoldan tesise doğru % 2 iniş eğimli olması ve yol hendeğine isabet edecek kısımlarına hendek taban kotuna uymak şartıyla, gelebilecek suyu tahliye edecek kapasitede en az 1×1 m ebadında menfez yapılması zorunlu olduğu belirtilmiştir.
18) İdarelerin kurumumuza göndermiş olduğu cevaplardan, karayollarının menfezinden aşağıda
bulunan yola suyun akması ve taşkına sebep olması neticesinde yaşanan mağduriyetin giderilmesi ve su taşkınlarının önlenmesi ve gerekli drenajın yapılması konusunda ihtilaf olduğu anlaşılmakla birlikte konunun su taşkınlarının önlenmesi, meydana gelen sorunun kimin sorumluluğunda olduğu ve imar yolunda gerekli drenajın yapılıp yapılmadığı konusunda görev ve yetkinin hangi kurumda olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir.
19) Doğanhisar Belediye Başkanlığınca; başvuru sahibinin istemiş olduğu yolda sadece başvuru sahibinin
konutu olduğu, başvuru sahibinin konutu haricinde başka bir konut bulunmadığı, başvurucunun konutunda ikamet etmediği, yılın belirli aylarında kısa süreli konakladığı, bahse konu yolu sadece başvuru sahibi ve yazları arazi sahipleri tarafından kullanıldığının tespit edildiği, kurumun bütçe tertibinin kısıtlı olduğu için ilçeye bağlı 24 mahallede nüfus yoğunluğu çok olan ve alt yapısı tamamlanan cadde ve sokakların yol kaplama çalışmalarına öncelik verildiği, örnek olarak anılan mahallenin 1970 yılında sokak olarak açıldığı ve halkın yoğun olarak kullandığı sokağın 2021 yılında kaplamasının tamamlandığı ifade edilmiştir.
Nitekim Anayasada, Devletin temel amaç ve görevleri; kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olarak sayılmıştır. Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun önceliklerini gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hususu hüküm altına alınmıştır.
20) Zamanla değişen ve düşüncelerine göre farklılık arz edebilecek olan kamu yararı konusunda karar
verecek olanların, yetkilerini kullanırken o toplum içinde yaşayanların genel eğilimlerini dikkate almaları; mümkün mertebe ferdi çıkarlarla kamunun çıkarları arasında bir denge kurmaya çalışmaları gerekir. (Yusuf Göven “Kamulaştırma İşlemlerinde Kamu Yararı”, Dumlupınar Üniversitesi
Sosyal Bilimler Dergisi, 1999 S.1 s.14) Bu noktada elbette mali kaynakların ihtiyaçlara yöneltilmesinde nüfus yoğunluğu, hizmete ihtiyaç duyulan öncelikli yerlerin olması ve malî kaynakların öncelikle nüfusun yoğun olduğu yerlere yönlendirilmesi gibi gerekçelerin makul karşılanması ve “hizmetin
/
ivediliğinin belirlenmesinde somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması” kriterinin esas alınması gerekmektedir. Vatandaşların talepleri ivedilik arz eden müşterek ihtiyaçların ötelenmesine ve karşılanamamasına yol açmayacak şekilde somut kıstaslara göre belirlenmelidir.
21) Nitekim Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları”
başlıklı 65’inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.” hükmü yer almaktadır. Buna göre kamu hizmetlerinin sunulacağı konu ve yerlerin seçiminde, herkese eşit hizmet verecek şekilde karar tesis edilmelidir. Kamu kaynakları sınırlı olduğu için, kamu kurumları herkesin bu kaynaklardan eşit derecede yararlanması için çalışma yürütmek zorundadır. Tek bir başvuru, tek bir kişi için yapılacak kamu hizmeti, daha fazla kişinin aynı kamu hizmetini almak için beklemesini gerektirmemelidir.
22) Bununla birlikte şikayetçi; karayollarının yapmış olduğu menfezden akan suların belediyenin
sorumluluğu altında bulunan yola aktarılması veya tahliye edilmesi sonucunda yolda, evde ve bahçelerde taşkınlar oluştuğunu belirtmekte, bu sorunun ya menfezden akan suyun başka bir tarafa yönlendirilerek ya da parke veya kilit parke taşı ile döşenerek çözülmesi gerektiğini iddia etmektedir. Somut olaya bakıldığında, başvuru konusu yer menfezin yapımından dolayı Karayolları Genel Müdürlüğünün, şikayete konu imar yolunda meydana gelen su taşkınları nedeniyle de Doğanhisar Belediyesinin sorumluluğu altındadır.
23) Somut başvuru konusu olayda; Doğanhisar Belediyesi Deştiğin Mahallesinde başvuranın verdiği
dilekçeye istinaden Fen İşleri Müdürlüğü, Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü ve Zabıta Amirliği personellerinden oluşan ekip tarafından 03/06/2021 tarihinde yerinde inceleme yapıldığı, bahse konu olan tarım arazisinde su drenajının yapılmış olduğu, su baskınlarının bu drenaj kanalından sevk edildiği, başvuranın arazisinde herhangi bir su baskını olmadığı ve arazinin zarar görmediği yapılan inceleme neticesinde tespit edilmiş olup düzenlenen tutanak ile imza altına alınmıştır. Yerinde tespit sonucu tutulan tutanakta “İlçemiz Mahallesi’nde ‘in verdiği dilekçeye istinaden belediyemiz Fen İşleri Müdürlüğü Tarımsal Hizmetler Müdürlüğü ve Zabıta Amirliği personelince yerinde yapılan incelemede bahse konu olan tarım arazisinde su drenajının yapılmış olduğu ve su baskınlarının bu drenaj kanalından sevk edildiği, ‘in arazisinde de herhangi bir su baskınının olmadığı, arazinin zarar görmediği tarafımızca tespit edilmiş olup iş bu tutanak tarafımızca imza altına alınmıştır.” ifadeleri yer almaktadır. Ancak Kurumumuza fotoğraf ve videolar sunulmuş olup söz konusu yerin, su baskını olduğunda kullanılamaz hale geldiği görülmektedir. Bu noktada haziran ayında yağmurların olmadığı dönemde gerçekleşen tutanağa itibar etmek mümkün olmamıştır.
24) Konya Büyükşehir Belediyesi ve başvuran tarafından Kurumumuza gönderilen fotoğraflar ve
videolar incelendiğinde bölgenin eğimli bir yapıya sahip olduğu ve kot bulunduğu, karayolunun sorumluluğu altında bulunan menfez mansabının yönünün yolun aşağısında bulunan arazilere, ev ve yola doğru olduğunun görüldüğü, yağış durumunda belediyenin sorumluluğu altındaki imar yolunda su taşkını yaşandığı ve yağmur suyunun tahliyesi için gerekli olan drenajının mevcut olmadığı anlaşılmıştır.
/
25) Şikâyetçinin iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri birlikte ele alındığında;
karayolunun alt tarafından bulunan arazi ve yoldaki yağmur suyunun uzaklaştırılması hususunda sorunun kaynağı bakımından idareler arasından ihtilaf olduğu anlaşılmıştır. Ancak Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından yerinde yapılan incelemede menfezin mansap kısmının arazilere su akmasına yol açacak şekilde yönlendirildiğinin tespit edildiği ve su taşkını yaşanması durumunda bunun şikâyetçinin aleyhinde bir durum oluşturduğu ve hak kaybına neden olduğunun yapılan incelemelerde görüldüğü, bununla birlikte
Doğanhisar Belediye Başkanlığı tarafından suyun tahliyesi için gerekli drenajın yukarıda yer verilen gerekçelerle yapılamadığı göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın ve söz konusu sokakta taşınmazı bulunan mülkiyet sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesine yönelik olarak idarelerin görev ve sorumluluk konularına göre yapılması gerekli olan iş ve işlemlerin tespit edilmesi ve gerekli çalışmaların yerine getirilebilmesi için ilgili idarelerce ortak çalışma yürütülmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, ‘makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
/
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili idarelerin işlem ya da eylemine karşı
Konya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN
KABULÜ ile;
Başvuranın ve söz konusu sokakta taşınmazı bulunan mülkiyet sahiplerinin, şikayete konu alanda biriken yağmur suları nedeniyle yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi noktasında, idarelerin görev ve sorumluluk konularına göre yapılması gerekli olan iş ve işlemlerin tespit edilmesi ve gerekli çalışmaların yerine getirilebilmesi için ortak çalışma yapmaları ile bu çalışma sonucuna göre gerekli tedbirlerin alınması hususunda KARAYOLLARI 3. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ile DOĞANHİSAR BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYE BULUNULMASINA,
İdareler arasında koordinasyonun sağlanması ve gerçekleştirilen işlemlerin takip edilebilmesini teminen kararın bir örneğinin bilgileri ve gereği için KONYA VALİLİĞİ ile DOĞANHİSAR
KAYMAKAMLIĞINA İLETİLMESİNE,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
KARAYOLLARI 3. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ve DOĞANHİSAR BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna
Kararın, BAŞVURANA, KARAYOLLARI 3. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE, DOĞANHİSAR
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TEBLİĞ EDİLMESİNE ve bilgi edinilmesini teminen KONYA
VALİLİĞİNE ve DOĞANHİSAR KAYMAKAMLIĞINA İLETİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/