Mersin Üniversitesi Hastanesi kantinlerinde diyabet hastaları için tatlandırıcı bulundurulması talebi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/6814-S.24.10684

BAŞVURU NO : 2024/2343

KARAR TARİHİ : 01.07.2024

RET KARARI GİZLİ, TCKN: GİZLİ

Adres: GİZLİ

BAŞVURUYA KONU İDARE : MERSİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Mersin Üniversitesi Hastanesinin kantinlerinde diyabet hastaları tarafından kullanılan tatlandırıcıların bulundurulması talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 13.02.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran, Mersin Üniversitesi

Hastanesinin kantinlerinin Mersin Üniversitesi Sağlık Kültür Daire Başkanlığınca işletilmekte olduğunu, kantinlerin hastalar ve çalışanlar tarafından kullanıldığını, talep edilmesine rağmen küçük çay ocaklarında bile bulunan tatlandırıcıların bu kantinlerde bulunmadığını, bu durumun kronik diyabet hastalarını mağdur ettiğini, CİMER üzerinden yapılan başvuruya konuyla alakası olmayan Yükseköğretim Kanununun 46 ve

47 nci maddelerine atıf yapılarak ret cevabı verildiğini belirterek kantinlerde tatlandırıcı satılmasının

sağlanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Mersin Üniversitesi Rektörlüğünden alınan cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Mersin Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığının, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun

46 ve 47 nci maddeleri, bu maddelere dayanılarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan

Yükseköğretim Kurumları Mediko-Sosyal Sağlık Kültür ve Sosyal İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliği ve bunlara istinaden hazırlanan Mersin Üniversitesi Kurumlar Vergisi Kanunu Kapsamındaki Sosyal

Tesisler İşletme Usul ve Esasları kapsamında hizmet verdiği, daire başkanlığı tarafından işletilen kantin/kafeteryalarda kar amacı olmadan satış yapılmakta olduğu, 2.2. Diyabetik hastalar tarafından kullanılan tatlandırıcıların cinsi ve kullanılacak miktarın tespiti ve diyabetik olan olmayan kişilerin ayırt edilebilmesi mümkün olmadığından, kişilerin sağlığını tehlikeye atabileceğinden kantin/kafeteryalarda satışının uygun olmayacağının düşünüldüğü,

2.3. Başvuru sahibi tarafından kantin/kafeteryalarda tatlandırıcı satılması değil, içilecek çay kahve gibi içeceklere konulması için ücretsiz olarak bulundurulmasının istenildiği Mersin Üniversitesi Kurumlar

Vergisi Kanunu Kapsamındaki Sosyal Tesisler İşletme Usul ve Esasları kapsamında hizmet veren kantin/kafeteryalara tatlandırıcı alınmasının maddi yönden külfet getireceği, ayrıca kişilerce yanlış kullanıma bağlı oluşabilecek sorunlar nedeniyle hukuki yönden de (maddi/manevi tazminat) külfet getirebileceği, 2.4. Mersin Üniversitesi Kurumlar Vergisi Kanunu Kapsamındaki Sosyal Tesisler İşletme Usul ve Esasları kapsamında hizmet veren kantin/kafeteryalarda sağlıklı bireylerin kullanımı için stick şeker bulundurulduğu, diyabetik hastalar tarafından kullanılan tatlandırıcılar özel kullanım gerektirdiğinden ve kantin/kafeteryalarda diyabetik hastaların ayırt edilmesi mümkün olmadığından bu hastaların ilaçlarını ve tatlandırıcılarını yanlarında bulundurması gerektiği hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 2574 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Sosyal hizmetler” başlıklı 47 nci maddesinde, “Faaliyetlerin Düzenlenmesi: Yükseköğretim kurumları, Yükseköğretim Kurulunun yapacağı plan ve programlar uyarınca, öğrencilerin beden ve ruh sağlığının korunması, barınma, beslenme, çalışma, dinlenme ve boş zamanlarını değerlendirme gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak ve bu amaçla bütçe imkanları nispetinde okuma salonları, yataklı sağlık merkezleri, mediko – sosyal merkezleri, öğrenci kantin ve lokantaları açmak, toplantı, sinema ve tiyatro salonları, spor salon ve sahaları, kamp yerleri sağlamakla ve bunlardan öğrencilerin en iyi şekilde yararlanmaları için gerekli önlemleri almakla görevlidirler…”, 6. 03/02/1984 tarihli ve 18301 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları, Mediko-Sosyal Sağlık, Kültür Ve Spor İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliğinin; 6.1. “Kuruluş ve Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmelik 2547 sayılı Kanun’un 2880 sayılı

Kanun’la değişik 46. ve 47. maddeleri uyarınca üniversitelerde kurulacak Mediko-Sosyal, Sağlık, Kültür ve Spor İşleri Dairesinin teşkilatlanması, yönetimi, çalışmaları, görevlilerin yetki ve sorumluluklarına ilişkin genel hükümleri kapsar.”, 6.2. “Sosyal Hizmetler” başlıklı 15 inci maddesinde, “Dairede, Sosyal Hizmetler olarak aşağıdaki hizmetler yürütülür: a) Öğrencilerin barınma, beslenme, burs ve kredi gibi temel ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli hizmetleri sağlamak, bu hizmetleri sunan kuruluşlarla işbirliği yaparak hizmetin daha iyi yürütülmesini sağlamak ve yurt kantin ve kafeteryalarının en iyi şekilde hizmet vermesi için çaba göstermek,…”, /

7. Mersin Üniversitesi Kurumlar Vergisi Kanunu Kapsamındaki Sosyal Tesisler İşletme Usul ve

Esaslarının; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu usul ve esasların amacı, Mersin Üniversitesi çalışanları, emeklileri, öğrencileri, mezunları ile yasal olarak bakmakla yükümlü oldukları bireyler ve diğer konukların beslenme, konaklama, kreş, anaokulu, spor tesisleri, kantin/kafeterya, restoran, çalışma, dinlenme, boş zamanlarını değerlendirme ve diğer hizmetleri uygun bedelle ve sağlıklı bir şekilde alabilecekleri sosyal tesislerin kuruluş, yönetim, işletme usul ve esaslarını düzenlemektir.”, 7.2. “İşletmenin organları” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) İşletme aşağıdaki organlardan oluşur. a)

Yürütme Kurulu b)Yürütme Kurulu Başkanı c) İşletme Yetkilisi d) Tesis Sorumluları”, 7.3. “Yürütme kurulu” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Yürütme kurulu; Sağlık, Kültür Ve Spor Dairesi

Başkanının başkanlığında; Sağlık, Kültür Ve Spor Dairesi Başkanlığı İşletme Yetkilisi, Üniversitenin akademik personeli arasından Rektörün belirleyeceği bir üye olmak üzere 3 kişiden oluşur.”, 7.4. “Yürütme kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde, “Yürütme

Kurulunun görevleri şunlardır: a) İşletmenin, işletmecilik ve denetim ilkelerini belirlemek, bu usul ve esasların uygulanmasında ve işletme faaliyetlerinin yürütülmesinde öncelikleri belirlemek, …” hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran Mersin Üniversitesi Hastanesinin kantinlerinde diyabet hastaları tarafından kullanılan tatlandırıcıların satılmasını talep etmektedir.

10. Konuyla ilgili olarak Mersin Üniversitesi Rektörlüğü, kantin/kafeteryaların Mersin Üniversitesi

Kurumlar Vergisi Kanunu Kapsamındaki Sosyal Tesisler İşletme Usul ve Esasları kapsamında hizmet verdiğini, bu kapsamda kantin/kafeteryalarda sağlıklı bireylerin kullanımı için stick şeker bulundurulduğunu ancak, diyabetik hastalar tarafından kullanılan tatlandırıcılar özel kullanım gerektirdiğinden bulundurulmadığını ifade etmektedir.

11. Başvuru konusu olayda; Mersin Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı bünyesinde işletilmekte olan kantin/kafeteryaların ilgili mevzuat bölümünde belirtilen hükümlere dayanılarak yürürlüğe konulan Mersin Üniversitesi Kurumlar Vergisi Kanunu Kapsamındaki Sosyal Tesisler İşletme

Usul ve Esasları kapsamında hizmet vermekte olduğu; verilen hizmetin yürütme kurulunun aldığı kararlar doğrultusunda işletme yetkilisi ve tesis sorumlusu tarafından yürütülmekte olduğu, söz konusu usul ve esaslar belirlenirken kantin/kafeteryalarda satılacak ürünlere dair her hangi bir belirleme yapılmadığı, 11.1. Başvuranın Mersin Üniversitesi Hastanesinin kantinlerinde diyabet hastaları tarafından kullanılan tatlandırıcıların satılması talebi hakkında, Kurumumuzca, tatlandırıcıların kullanımına ilişkin değerlendirmenin tıbbi uzmanlık gerektirdiği dikkate alınarak Tıp Fakültesinin ilgili ana bilim dalından

/

görüş temin edilmesinin istenilmesi üzerine Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı İç Hastalıkları

Anabilim Dalı Başkanlığından alınan 26/02/2024 tarihli yazıda, “Kafeterya ortamında diabetik olan ve olmayan bireylerin ayırt edilebilmesi mümkün değildir. Ayrıca diaabetik bireylerin tatlandırıcı ve antidiabetik ilaçlarını yanlarında bulundurmaları gereklidir.” açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.

12. Üniversite ve Hastane bünyesindeki kantin/kafeteryalarda verilen hizmete ilişkin kararların ilgili mevzuat uyarınca görev, yetki ve sorumluluk verilen kurul ve kişilerce alındığı ve hali hazırda kantin/kafeteryalarda diyabetik hastalar tarafından kullanılan tatlandırıcıların satılması yönünde verilmiş bir karar bulunmadığı; öte yandan, tatlandırıcıların özel kullanım gerektirdiği ve diyabetik hastaların ayırt edilmesi mümkün olmadığından yanlış kullanıma yol açabileceği hususları dikkate alındığında diyabetik hastaların tatlandırıcılarını yanlarında bulundurmalarının uygun olacağı değerlendirilmiştir.

13. Bu çerçevede, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın

Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu

kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle

“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Mersin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve MERSİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/