|
ÖZET: Başvuran, tuğla-kiremit yükleme ve ocaktan çıkarma işinde yüksek sıcaklıklarda çalışması sonucu meslek hastalığına yakalandığını iddia ederek Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) başvurmuş, ancak olumlu bir yanıt alamamıştır. Bu nedenle, meslekte kazanma gücü kaybı oranının tespit edilmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. SGK, başvuranın meslekte kazanma gücünü kaybetmediğini belirterek başvuruyu reddetmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın sağlık durumu ile ilgili olarak Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanelerinden alınan raporları incelemiş ve yapılan değerlendirmeler sonucunda başvuranın mesleki hastalığına dair bir kayıp oranı tespit edilmediğini bildirmiştir. Adli Tıp Kurumu tarafından yapılan incelemede de benzer sonuçlar elde edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, SGK ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından yapılan tıbbi değerlendirmelerle desteklenmiş ve meslekte kazanma gücü kaybının sıfır olarak belirlendiği ifade edilmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12707-S.19731
BAŞVURU NO : 2019/7556
KARAR TARİHİ : 06/12/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespiti hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 05/04/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, tuğla-kiremit yükleme ve ocaktan çıkarma işinde 50-60 derece sıcaklıklarda uzun süre çalışması nedeniyle hastalandığını, meslek hastalıkları ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik
Kurumuna başvurduğunu ancak olumlu bir cevap alamadığını belirterek meslek hastalıkları sürekli iş göremezlik ödeneği için meslekte çalışma gücü kaybı oranının tespit edilmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun konuya ilişkin 29/04/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge talep yazısına cevaben, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 18/07/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın, 01/11/2017 tarihi itibariyle Kurumlarından 4126 gün malullük yaşlılık ve ölüm sigortalarına ait prim gün sayısı ile 506 sayılı Kanunun Geçici 81/A maddesine göre vergi indirimli yaşlılık aylığı almakta olduğu,
2.2. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 14 üncü maddesinde
“meslek hastalığının tanımlaması” yapılarak sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun tespitinin Kurum Sağlık Kurulunca belirleneceği hususunun düzenlendiği,
2.3. İlgili Kurulların söz konusu tespitinin Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenen durum bildirir raporlarındaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü
Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine göre yapılmakta olduğu, hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması halinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği de aynı
Yönetmelik eki Meslek Hastalıkların Listesine göre tespit ve tayin edildiği,
2.4. Bahsi geçen Yönetmeliğin 22 inci maddesinde ise iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sigortalığının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplamaların
“Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı Tespit Cetvelleri”nde yer alan hususlara göre tespit edileceği, 23 üncü maddesinde de meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanmasında anılan cetvellerin nasıl uygulanacağı hususlarının düzenlendiği,
2.5. Başvuranın meslek hastalığı şüphesi ile Kurumlarına yapmış olduğu başvurusu kapsamında sevkinin gerçekleştirildiği Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesince düzenlenen 16/05/2017 tarih ve … sayılı sağlık kurulu raporu ve eki belgelerin Kurum Sağlık Kurulunca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın meslekte kazanma gücünü kaybetmediğine, maluliyetinin ve kontrol muayenesinin gerekmediğine karar verildiği, başvuranın meslek hastalığı yönünden yeniden sevkini talep etmesi üzerine sevk edildiği Dokuz Eylül Üniversitesi
Hastanesince düzenlenen 12/04/2018 ve 13/11/2018 tarihli raporların değerlendirildiği Kurum
Sağlık Kurulu kararı ile söz konusu karara itirazı üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunca yapılan nihai değerlendirmede de kararın değişmediği ve meslekte kazanma gücünü kaybetmediğinin tespit edildiği, Hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 5.1. “Meslek hastalığının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir.
Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun; a) Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi, b) Kurumca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi, sonucu
Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur.
Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır. Bu durumdaki kişiler, gerekli belgelerle Kuruma müracaat edebilirler. Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.
Meslek hastalığının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; a) (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından, sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından, b) (b)
bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise kendisi tarafından, bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç işgünü içinde, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıya, Kurumca bu durum için yapılmış bulunan masraflar ile ödenmişse geçici iş göremezlik ödenekleri rücû edilir.
Meslek hastalığı ile ilgili bildirimler üzerine gerekli soruşturmalar, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir.
Hangi hallerin meslek hastalığı sayılacağı, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme usûlü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması hususunda çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.” 5.2. “Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş kazası ve meslek hastalığı hali” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.
Sürekli iş göremezlik geliri, sigortalının mesleğinde kazanma gücünün kaybı oranına göre hesaplanır. Sürekli tam iş göremezlikte sigortalıya, 17’nci maddeye göre hesaplanan aylık kazancının % 70’i oranında gelir bağlanır. Sürekli kısmî iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı kendisine ödenir. Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı %
100 olarak uygulanır. …
Sigortalının sürekli iş göremezlik geliri; a) Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi, b) Geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse, buna ait sağlık kurulu raporu tarihini, takip eden ay başından başlar. …
İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”, 5.3. “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58 inci maddesinde;
“Bu Kanunda yazılı olan görevleri yerine getirmek üzere branşları Kurum tarafından belirlenecek uzman hekimlerden oluşan Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kurulur. Kurul; Millî Savunma Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Yüksek
Öğretim Kurulu, en fazla üyeye sahip işveren, işçi ve kamu çalışanlarını temsil eden konfederasyonlar, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları
Konfederasyonu, Türk Tabipleri Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği ile Kurum tarafından görevlendirilecek birer uzman hekimden oluşur. Aynı usûlle birden fazla Kurul oluşturmaya
Bakanlık yetkilidir.
…
Kurul, sigortalılar hakkında vazife malûllük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün malûliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar.
Kurul, sigortalı veya hak sahiplerinin talebi üzerine görevlendirdiği uzman bir hekimi dinlemek zorundadır. …”,
5.4. “Sağlık raporlarının usûl ve esaslarının belirlenmesi” başlıklı 95 inci maddesinde;
“Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık kurulu raporlarının usûl ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık hizmeti sunucularının sahip olması gereken kriterleri belirlemeye, usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeleri düzenleyen sağlık hizmet sunucusuna iade ederek belirlenen bilgileri içerecek şekilde yeniden düzenlenmesini istemeye Kurum yetkilidir.
Usûlüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, vazife malullük derecesini, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı halinde, durum Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usûl ve esaslar, Sağlık Bakanlığı ile Kurumun birlikte çıkaracağı yönetmelikle düzenlenir.”,
6. 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanununun
6.1. “Görev” başlıklı 2 nci maddesinin (a) bendinde; “Mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar ile Kurumun uygun gördüğü alanlarda kamu kurum ve kuruluşları tarafından gönderilen adlî tıpla ilgili konularda bilimsel ve teknik görüş bildirmek”,
6.2. Anılan Kanunun “İhtisas Kurullarının görevleri” başlıklı 16 ncı maddesinin (II)
numaralı bendinin (c) alt bendinde; “Adli Tıp Üçüncü İhtisas Kurulu: Maluliyetler, meslekte kazanma gücü kaybı, beden çalışma gücü kaybı, meslek hastalıkları, hapis cezalarının infazının ertelenmesi, sürekli hastalık, engellilik ve kocama sebepleri ile belirli kişilerin cezalarının hafifletilmesi veya kaldırılmasına ilişkin işlemler … hakkında bilimsel ve teknik görüşlerini bildirmek.”,
7. Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun Görev, Yetki, Çalışma Usul ve Esasları
Hakkında Yönetmeliğin;
7.1. “Kurulun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “Kurulun
görevleri şunlardır:
a) Kanunun 58 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, Kurum Sağlık Kurulunca verilen kararlara karşı ilgililerin itirazlarını inceleyip karara bağlamak.
b) Kanunun 14 üncü maddesi kapsamında, 11/10/2008 tarihli ve 27021 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri
Yönetmeliğinde tespit edilmiş olan hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmayacağına karar vermek.
c) Kanunun 14 üncü maddesi ve Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı
Tespit İşlemleri Yönetmeliğinin 17 nci maddesinde yazılı hallerde yükümlülük süresi aşılmış olsa bile söz konusu hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmayacağını, aynı Yönetmeliğin 20 nci maddesinde yazılı hallerde üç yıllık çalışma (maruz kalma) süresinin indirilip indirilemeyeceğini karara bağlamak.
…”, 7.2. “Kurul kararlarının yerine getirilmesi” başlıklı 22’nci maddesinde; “Yüksek Sağlık
Kurulu tarafından, itiraz üzerine verilen kararların gereği, Kurumun ilgili birimince ve/veya
Kurum Sağlık Kurulunca yerine getirilir.”,
8. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri
Yönetmeliğinin
8.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen; …
h) Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu, ı) Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma hâlini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını ve malullük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurullarını, i) Meslek hastalığı: Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük hâllerini, …
İfade eder.”,
8.2. “Sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye, Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversitesi hastaneleri yetkilidir.”,
8.3. “Sağlık kurulu raporlarının düzenlenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “…
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların, meslek hastalıkları sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespiti gereken hâllerde düzenlenen sağlık kurulu raporlarına 1 inci ve 2 nci fıkralarda belirtilen hükümlere ek olarak; a) Meslek hastalığı tespiti için başvuru yapmasına neden olan hastalık ya da arıza ile ilgili branş (Göğüs Hastalıkları ve/veya Alerji, KBB, İç Hastalıkları, Nöroloji, Psikiyatri, Dermatoloji, Ortopedi ve benzeri) tarafından çalışma ortamındaki faktör ya da faktörlere bağlı olarak ortaya çıktığı düşünülen hastalık ya da arızaların mevcut klinik durumunu açıklayan, sekel bulguları gösteren detaylı bir tespit, b) Bu fıkranın (a) bendindeki tespitlere dayanak teşkil eden;
1) Göğüs hastalıkları ve/veya alerji muayenelerinde; pnömokonyoz vakalarında uygun teknikle
çekilen P.A. akciğer grafisi, ayırıcı tanıda gerek olması hâlinde HRCT, tüberküloz mevcut ise
ARB; meslekî astım hastalığı iddiası olduğunda bronş provokasyon ve benzeri testleri, tatil döneminde 15 gün, iş ortamında 20 gün süreyle günde dört kez belirlenen PEF değerleri, 2)
KBB muayenelerinde; her iki kulağın işitme düzeyini gösteren odyogramlar, işe girmeden önce çekilmiş olan odyogramı mevcut ise her ikisinin kıyaslanarak yapılacak değerlendirme, 3) İç hastalıkları muayenelerinde; anemi, trombositopeni, granülositopeni ve benzeri vakalarda periferik yayma ile gerekli diğer tetkikler; kurşun ve kurşun tozları ile etkilenme olduğu takdirde, idrarda ve kanda; kurşun, koproporfirin, deltaaminolevülinik asit ve benzeri düzeylerini gösteren tetkikler,
4) Nöroloji muayenelerinde EMG ve gerekli diğer tetkikler,
5) Ortopedi, Psikiyatri, Dermatoloji ve benzeri branşlarla ilgili muayenelerde ise; meslekî
hastalık iddialarına dayanak teşkil edecek tetkikler, ayrıntılı olarak raporun karar hanesi dışında ayrıca belirtilir.
…”,
8.4. “Raporların bağlayıcılığı” başlıklı 8 inci maddesinde; “Sağlık hizmeti sunucusu tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporlarında yer alan çalışma gücü kaybı/maluliyet/özürlülük derecesi Kurum Sağlık Kurulu kararlarını bağlayıcı değildir.”,
8.5. “Meslek hastalığı” başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “ Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması hâlinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği Meslek Hastalıkları Listesine (Ek-2) göre tespit ve tayin edilir.”,
8.6. “İş kazası ile meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı tespitinde kullanılan cetveller” başlıklı 22 nci maddesinin birinci fıkrasında; “İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meydana gelen arızalar sonucunda, sigortalının meslekte kazanma gücünün ne oranda azalacağına ilişkin hesaplama, Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı Tespit
Cetvellerinde (Ek-3) yer alan A, B, C, D ve E cetvellerine göre yapılır.”,
8.7. “Meslekte kazanma gücü azalma oranının hesaplanması” başlıklı 23 üncü maddesinde;
“(1) A Cetveli listelerinde yazılı arızalardan birinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) A Cetvelindeki vücudun çeşitli bölgelerine veya sistemlerine göre hazırlanmış olan 14 arıza listesinden sigortalının arızası bulunur. Bu arızanın solundaki arıza sıra numarası ile sağındaki arıza ağırlık ölçüsü bir tarafa kaydedilir.
b) B cetveli listelerinde önce sigortalının iş kolu, sonra bu iş kolu içindeki meslek veya iş çeşidi bulunur. Bunun karşısındaki meslek grup numarası da bir yere yazılır. Sigortalının meslek veya iş çeşidi bu listelerde bulunmadığı takdirde meslek veya işinin benzeri veya en yakını esas alınır.
c) Sürekli iş göremezlik simgesini gösteren C cetvelinin arızaya uygun tablosunun sütundaki arıza sıra numarası ile satırdaki meslek grup numarasının kesiştiği noktadaki sürekli iş göremezlik simgesi bulunarak bir tarafa kaydedilir.
ç) D cetvelinin sütununda yukarıda tespit edilen arıza ağırlık ölçüsü ile satırındaki meslek simgesinin kesiştiği noktadaki sayı, meslekte kazanma gücünün azalma oranına esas alınacak sayıdır.
d) Tespit edilen bu meslekte kazanma gücü azalmasının sigortalının yaşına uygun oranını bulmak için E cetvelinden yararlanılır. Bu cetvelin sütununda bulunan meslekte kazanma gücünün azalma oranı ile üstteki satırında bulunan sigortalının sürekli iş göremezlik hâlinin tespiti tarihindeki yaşının kesiştiği yerdeki sayı, bu yaşa uyan sürekli iş göremezlik sebebiyle meslekte kazanma gücünün azalma oranıdır.
e) Ancak birden fazla sistemi ilgilendiren sekel bulgu varsa, bu maddenin (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde belirtilen işlemler her bir sekel bulgu için ayrı ayrı uygulanır ve Balthazard
Formülü kullanılarak birleştirilir.
(2) İş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş herhangi bir arızası bulunan sigortalının sonradan bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezliğe uğraması hâlinde, meslekte kazanma gücü azalma oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır.
a) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılacak veya sayılmayacak olaylardan veya doğuştan meydana gelmiş her türlü arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı bulunur.
b) Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığı sayılmayacak bir olaydan veya doğuştan ileri gelmiş arızalarının sebep olduğu meslekte kazanma gücü toplam azalma oranı, bu fıkranın (a) bendinde tespit edilen toplam orandan çıkarılır; kalan, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü azalma oranıdır.
(3) Ancak, sigortalının işe alınmadan önce mevcut olan veya işe alındıktan sonra iş kazası veya meslek hastalığı sonucu olmayarak meydana gelen arızaları, yapmakta olduğu işteki kazanma gücünü etkilememesi hâlinde, bu arızalar kazanma gücü toplam azalma oranının hesabında dikkate alınmaz.”,
9. Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 2018/38 sayılı Genelgesinin Dördüncü Kısım Yedinci Bölüm 3.2.2. maddesinde; “Kanunun 4/1-(a) ve 4/1-(b) bentleri kapsamındaki sigortalılar, meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarının düzenlenmesi için, Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversite hastanelerine sevk edilecektir.
Meslek hastalığı tespiti yapılan ancak, kontrol muayenesi ya da hastalıklarında artma sebebi ile müracaat eden sigortalı, daha önce meslek hastalığı tespitinin yapıldığı ve arşivinde hasta dosyasının bulunduğu ilgili meslek hastalıkları hastanesine sevk edilecektir.”,
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, tuğla-kiremit yükleme ve ocaktan çıkarma işinde 50-60 derece sıcaklıklarda uzun süre çalışması nedeniyle hastalandığını, meslek hastalıkları ile ilgili olarak Sosyal
Güvenlik Kurumuna başvurduğunu ancak olumlu bir cevap alamadığını belirterek meslek hastalıkları sürekli iş göremezlik ödeneği için meslekte çalışma gücü kaybı oranının tespit edilmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
12. Somut olaya ilişkin ilgili idareden edinilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, başvuranın meslek hastalığı şüphesi ile Sosyal Güvenlik Kurumuna yapmış olduğu başvurusu kapsamında sevkinin gerçekleştirildiği Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesince düzenlenen 16/05/2017 tarih ve … sayılı sağlık kurulu raporu ve eki belgelerin Kurum Sağlık Kurulunca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın meslekte kazanma gücünü kaybetmediğine, maluliyetinin ve kontrol muayenesinin gerekmediğine karar verildiği, başvuranın meslek hastalığı yönünden yeniden sevkini talep etmesi üzerine sevk edildiği Dokuz Eylül Üniversitesi
Hastanesince düzenlenen 12/04/2018 ve 13/11/2018 tarihli raporların değerlendirildiği Kurum
Sağlık Kurulu kararı ile söz konusu karara itirazı üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunca yapılan nihai değerlendirmede de kararın değişmediği ve meslekte kazanma gücünü kaybetmediğinin tespit edildiği görülmüştür.
13. Bilindiği üzere, 5510 Sayılı Kanunun 19 uncu maddesinde; iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalının, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanacağı hüküm altına alınmıştır.
14. Başvuran ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasındaki ihtilafın başvuranın SGK tarafından meslekte kazanma gücü kayıp oranının % 0 (sıfır) olarak tespit edilmesinden doğduğu; başvuru konusunun çözümünün ise sigortalıda mevcut hastalık ve arızaların meslekte kazanma gücü kayıp oranını ne oranda etki ettiğinin belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
15. Şikayet konusu kapsamında; başvuran, iyileştirilmesi olanaksız hastalıklarının bulunup bulunmadığının, var ise bu durumun meslekte kazanma gücünü nasıl etkilediğinin ve çalışmasına engel bir halin bulunup bulunmadığının ilgili idarece değerlendirilmesine dayanak teşkil edecek, başvuranın daha önce muayene olmuş olduğu Dokuz Eylül Üniversitesi
Hastanesi ile Ege Üniversitesi Hastanesince düzenlenen raporlar ile bu raporlarla ilgili Sağlık
Kurulları ve Yüksek Sağlık Kurulunca verilen kararlar ilgili kurumlardan temin edilmiştir.
16. Başvuruya konu olayın tıbbi bilgi ve uzmanlığa dayalı değerlendirmeyi gerektirdiği anlaşıldığından 6 ve 6.1 no.lu paragraflarda yer verilen hükümler de dikkate alınarak, başvuranın mevcut durumunun tespit edilmesi amacıyla temin edilen Dokuz Eylül Üniversitesi
Hastanesi ile Ege Üniversitesi Hastanesi sağlık kurulu raporları, Sosyal Güvenlik Kurumu
Sağlık Kurulu kararları ve meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespitine ilişkin Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından gönderilen belgeler ve şikâyet başvurusu ve ekleri, incelenmesi ve meslekte kazanma gücü kayıp oranının 11/10/2008 tarihli ve 27021 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri
Yönetmeliği çerçevesinde tespiti amacıyla Adli Tıp Kurumu Başkanlığına gönderilmiştir.
17. Söz konusu talebimize istinaden Adli Tıp Kurumu Başkanlığınca başvuran fiziki muayeneye davet edilmiş, başvuranın fiziki muayenesi ve gönderilen rapor ve diğer evrakların incelenmesi sonrasında anılan Kurumun Üçüncü Adli Tıp İhtisas Kurulunca yapılan değerlendirme neticesinde 20/09/2019 tarihli ve … sayılı mütalaa verildiği, bahsi geçen mütalaanın sonuç kısmında: “ Mevcut belge ve grafilere göre … oğlu 1972 doğumlu, …’de pnömokonyoz (p 1/0), servikal diskopati, lomber diskopati, gonartkoz, kübital tendinit hastalığının mevcut olduğu, mevcut pnömokonyoz (p 1/0) hastalığının mesleki olduğu, buna bağlı meslekte kazanma gücü kaybı oranının %0 olduğu, kişinin yaptığı işin ve çalışma şeklinin diğer mevcut hastalıklar açısından etkisinin olabileceği ancak bu hastalıkların böyle bir işte çalışmayan kişilerde de görüldüğü, ayrıca işi dışında herhangi bir eylem sırasında da ortaya çıkabileceği dikkate alındığında mesleki olup olmadığının belirlenemediği cihetle maluliyet oranı hakkında görüş bildirilemediği oy birliği ile mütalaa olunur. ” şeklinde değerlendirmelere yer verildiği görülmüştür.
18. Öte yandan, Sosyal Güvenlik Kurumu ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararlarının yargıya taşındığı durumlarda Yargıtay tarafından verilen ve yerleşik içtihat haline gelmiş kararlarda da; sigortalının meslekte kazanma gücü kayıp oranının Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla tespit ettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu görülmüştür. Bu bağlamda başvuru konusu hakkında Adli Tıp Kurumunca verilen mütalaanın değerlendirilmeye alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, talebine istinaden üniversite hastanelerine sevk edilerek muayene ettirilmesi sonucu ilgili hastaneler tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelere istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu
Sağlık Kurulu ve itiraza binaen Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından meslekte kazanma gücü kaybının sıfır (0) olarak belirlenmesinde Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas kurulundan alınan mütalaanın da aynı doğrultuda olduğu gözetildiğinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin karara karşı başvuru yollarını gösterme ilkesine uygun davranmadığı anlaşıldığından, bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda, incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu başvurana 16.09.2019 tarihli ve S.12803 sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi