|
ÖZET: Bu karar, başvuranın meslek hastalığı olup olmadığı ve bu hastalık sonucunda sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanıp kazanmadığı üzerine odaklanmaktadır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, meslek hastalığı nedeniyle meslekte kazanma gücü en az %10 azalan sigortalıların sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanacağını belirtmektedir. Başvuranın sağlık durumu üzerine yapılan değerlendirmeler sonucunda, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen raporda, başvuranın lomber ve servikal disk hernisi hastalıklarının mesleki olduğu tespit edilmiştir.
Ancak, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu, başvuranın mevcut hastalıklarının maluliyet gerektirmediğine ve kronik obstrüktif akciğer hastalığının mesleki olmadığına karar vermiştir. Bu durum, başvuranın sürekli iş göremezlik geliri talebinin reddedilmesine yol açmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilerek başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının yeniden değerlendirilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğü ve iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15961-15961 |sayi|53878609-101.07.04-E.53878609-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/1052 2018/ 1052
KARAR TARİHİ : 24/09/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın sürekli iş göremezlik geliri bağlanması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 02/02/2018 2.2.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran sağlık sorunları nedeniyle işten çıkarıldığını, sağlık sorunlarının çalıştığı işyerinden
kaynaklandığını, meslek hastalıklarının tespiti için yapmış olduğu başvuruya ilişkin olarak, Yüksek
Sağlık Kurulunun 25/ 12/ 2017 tarih ve / sayılı kararı ile “lomber ve servikal disk hernisi” hastalığının mesleki olduğuna, maluliyet gerektirmediğine, başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığına, kontrol muayenesi gerektirmediğine, tespit edilen diğer hastalık olan “kronik obstrüktif akciğer” hastalığının ise mesleki olmadığına karar verildiğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün
26/ 03// 2018 tarihli, E. sayılı ve 09/ 05/ 2018 tarihli, E. sayılı yazıları ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi 7655 gün sigorta primi bulunduğu, işe giriş tarihinin
.
1 / 708/ 01/ 1990 olduğu, 01/ 06/ 2015 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı,
2.2) Meslek hastalığına ilişkin olarak Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanına Gücü Kaybı Tespiti
İşlemleri Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların meslek hastalığı sonucu meslekle kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye, Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve
Devlet üniversitesi hastanelerinin yetkili oldukları, bu kapsamda başvuranın ikamet adresi dikkate alındığında sevk edilebileceği en yakın sağlık hizmeti sunucusunun Mustafa Kemal Üniversitesi
Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi olduğu,
2.3) Kronik obstrüktif akciğer hastalığının, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanına Gücü Tespiti
İşlemleri Yönetmeliğinin Ek- 2 Meslek Hastalıkları Listesinin (C) Grubu Prönmokonyozlar ve Diğer
Mesleki Solunum Sistemi Hastalıkları alt grubu içerisinde C- 6 Bissinoz başlığı altında 3 yıl yükümlülük süresi şartının karşılanması koşuluyla meslek hastalığı olarak sayıldığı; sigortalıyla ilgili
olarak, 25/ 12/ 2017 tarihli ve / sayılı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararına göre :
lomber ve servikal disk hernisi hastalığının mesleki olduğu ancak maluliyeti gerektirmediği ve bakıma muhtaç olmadığı ve son olarak kronik obstrüktif akciğer hastalığının mesleki olmadığına oybirliği ile karar verildiği,
3) Mustafa Kemal Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi
Başhekimliğinin 30/ 07/ 2018 tarihli ve E: sayılı yazısında;
3.1) Başvuran hakkında 10/ 07/ 2018 tarihli ve numaralı sağlık kurulu raporunun düzenlendiği,
söz konusu raporda lomber ve servikal disk hernisi hastalıklarının mesleki olduğuna karar verildiği ve nihai kararın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verileceği, İfade edilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında ;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
6) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun;
6.1) “Sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş
kazası ve meslek hastalığı hali” başlıklı 19’uncu maddesinde;
“İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden
2 / 7Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit
edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır .
Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış olan sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi halinde meslekte kazanma gücünü ne oranda yitirdiği, birinci fıkrada belirtilen sağlık kurullarından alınacak raporlara göre yeniden tespit olunur .
Sürekli iş göremezlik geliri, sigortalının mesleğinde kazanma gücünün kaybı oranına göre hesaplanır . Sürekli tam iş göremezlikte sigortalıya, 17 nci maddeye göre hesaplanan aylık kazancının % 70’i oranında gelir bağlanır . Sürekli kısmî iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı kendisine ödenir . Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı % 100 olarak uygulanır .
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanlara, sürekli iş göremezlik geliri
bağlanabilmesi için, kendi sigortalılığından dolayı, genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur .
Yukarıdaki fıkralara göre hesaplanan gelir, günlük kazanç hesabına giren son ay ile gelir başlangıç tarihi arasında 55 inci maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre artırılarak belirlenir .
Sigortalının sürekli iş göremezlik geliri; a) Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi, b) Geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse, buna ait sağlık kurulu raporu tarihini, takip eden ay başından başlar .
Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılardan, aynı engellilik veya meslek hastalığı nedeniyle istirahat raporu alanlara, yazılı istek tarihinden itibaren 18 inci maddeye göre hesaplanacak bir günlük geçici iş göremezlik ödeneği ile aylık sürekli iş göremezlik gelirinin otuzda biri arasındaki fark, her gün için geçici iş göremezlik ödeneği olarak verilir .
Sigortalının yeniden bir iş kazasına uğraması veya yeni bir meslek hastalığına tutulması halinde, meydana gelen engellilik hâllerinin bütünü göz önüne alınarak kendisine, sürekli iş göremezliğini doğuran son iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki kazancı üzerinden gelir hesaplanır . Ancak, sigortalının son iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki günlük kazancına göre bulunacak geliri, hesaplanan ilk gelirinden az ise sigortalının sürekli iş göremezlik geliri ilk kazanç üzerinden ödenir .
İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .
”
6.2) “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
.
3 / 7bendinde;
“Bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda;
…
Malûllük, yaşlılık, ölüm sigortaları ve vazife malûllüğü ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık veya gelirlerden yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı, eşitliği halinde ise iş kazası ve meslek hastalığından bağlanan gelirin tümü, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığının yarısı bağlanır .”
6.3) “Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu” başlıklı 58’inci maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Kurul, sigortalılar hakkında vazife malûllük derecesi, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik derecesi tespiti ile çalışma gücünün malûliyeti gerektirecek derecede kaybına ilişkin
Kurumca verilen kararlardan itiraza konu olanları inceleyerek karara bağlar . Kurul, sigortalı veya hak sahiplerinin talebi üzerine görevlendirdiği uzman bir hekimi dinlemek zorundadır .”,
7) Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinin;
7.1) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde;
“Kurum Sağlık Kurulu : Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle, çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını, erken yaşlanma hâlini, vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücü kaybını ve malullük derecelerini belirlemeye yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurullarını”,
7.2) “Sağlık hizmeti sunucuları” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranları tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye, Sağlık Bakanlığı meslek hastalıkları hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve Devlet üniversitesi hastaneleri yetkilidir .”,
7.3) “Meslek hastalığı” başlıklı 17’nci maddesinde;
“Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten fiilen ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıkması hâlinde sigortalının mesleğinden ileri geldiğinin kabul edileceği Meslek Hastalıkları Listesine (Ek- 2) göre tespit ve tayin edilir .
Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuar bulgularıyla kesinleştiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin, işyeri incelenmesiyle kanıtlandığı hâllerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun kararı ile meslek hastalığı sayılabilir .”, Düzenlemelerine yer verilmiştir .
.
4 / 7IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan
“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran bir numaralı paragrafta da ifade edildiği üzere; tarafına sürekli iş göremezlik geliri
bağlanmasını talep etmektedir .
10) Başvuru konusu somut olayda, başvuranın meslek hastalığının bulunup bulunmadığı ile varsa
meslek hastalığı sonucunda sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanıp kazanmadığı temel uyuşmazlık konusudur . Bilindiği üzere 5510 sayılı Kanun, meslek hastalığı nedeniyle meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalan sigortalıların sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanacağını düzenlemektedir . Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit
İşlemleri Yönetmeliği ise sigortalıların meslekte kazanma gücü kayıp oranının tespitinde esas alınacak sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye yetkili sağlık hizmet sunucularını belirlemektedir . Bu çerçevede, sigortalıların sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanıp kazanmadığının tespit edilmesi, öncelikle sigortalının mesleki bir hastalığının bulunup bulunmadığının yetkili sağlık sunucuları tarafından düzenlenecek bir raporla ortaya konulmasına bağlıdır . Yine 5510 sayılı Kanun, sürekli iş göremezlik derecesine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu kararlarına karşı yapılacak itirazların Sosyal
Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanacağını düzenlemektedir .
11) Bu kapsamda Kurumumuz tarafından, başvuranın meslek hastalığının bulunup bulunmadığının
tespiti amacıyla Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinden tıbbi mütalaa istenilmiştir . Adı geçen sağlık hizmet sunucusu tarafından, başvuranın mesleki hastalığının tespitine yönelik gerekli tetkik ve muayenelerin yapılarak düzenlenen sağlık kurulu raporu Kurumumuza iletilmiştir . Söz konusu raporda başvuranın, lomber ve servikal disk hernisi hastalıklarının mesleki olduğuna ve başvuran hakkındaki nihai kararın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verileceğine oy birliğiyle karar verildiği anlaşılmıştır .
12) Bununla birlikte başvuranın tarafına sürekli iş göremezlik geliri bağlanması talebine ilişkin
verilen Kurum Sağlık Kurulu kararına itiraz etmesi üzerine, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulunun 25/ 12/ 2017 tarihli ve / sayılı kararı ile başvuranda mevcut olan “lomber ve servikal disk hernisi” hastalığının mesleki olduğuna ve maluliyet gerekmediğine, başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığına, kontrol muayenesi gerekmediğine ve “kronik obstrüktif akciğer” hastalığının mesleki olmadığına oy birliği ile karar verildiği görülmektedir .
Ancak başvuranın bu karardan sonra Kurumumuza başvurması üzerine Hatay Mustafa Kemal
Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporuna istinaden başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
5 / 713) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye
başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir . Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ile dava açma süresinin 02/ 08/ 2018 tarihinden itibaren kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu, başvurana 23/ 07/ 2018 tarihli ve E . sayılı yazı ile bildirilmiştir .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın meslekte kazanma gücü kayıp oranının, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık
Uygulama ve Araştırma Hastanesinin 10/ 07/ 2018 tarihli ve sayılı sağlık kurulu raporuna istinaden yeniden değerlendirilmesi için SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
6 / 7Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Ek: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinin 10/ 07/ 2018 tarihli ve sayılı raporu ( 2 Sayfa)