|
ÖZET: Başvuran, ek özel hizmet tazminatının %2 katsayısı üzerinden hesaplanarak ödenmesini talep etmiştir. Ancak, Karayolları Genel Müdürlüğü, başvuranın kadrosunun Teknisyen olduğunu ve bu nedenle ek özel hizmet tazminatının %1,2 oranında ödeneceğini belirtmiştir. İdare, özel hizmet tazminatının ödenmesinde kadro unvanlarının esas alınacağını vurgulamış ve başvuranın meslek yüksekokulu mezunu olmasının bu durumu değiştirmeyeceğini ifade etmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde, özel hizmet tazminatının ödenmesinde kadro unvanının belirleyici olduğu, yalnızca teknik öğretmenler için istisna uygulandığı belirtilmiştir. Başvuranın Teknisyen unvanında çalışması ve meslek yüksekokulu mezunu olması, %2 oranında ek özel hizmet tazminatı almasına hak kazandırmamaktadır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ilgili mevzuat ve idarenin açıklamaları doğrultusunda reddedilmiştir. Başvurunun reddi yönünde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. Bu durum, kamu görevlilerinin hakları ve ödeneklerinin kanunla düzenlendiğini ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6571-S.23.10846
BAŞVURU NO : 2023/1665
KARAR TARİHİ : 30/05/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Ek özel hizmet tazminatının %2 katsayısı üzerinden hesaplanarak
BAŞVURUNUN KONUSU :
ödenmesi talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 31/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, ek özel hizmet tazminatının %2 katsayısı üzerinden esas alınmak suretiyle hesaplanmasını ve geriye dönük farklarının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında Karayolları Genel Müdürlüğünün 17/05/2023 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının; Bazı Özel Durumlara İlişkin Esaslar Bölümünde yer alan 4 üncü maddenin (e) bendinde: “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir…” denildiği, 2.2. (E) Teknik Hizmetler Bölümünün 1., 2., 3. ve 4. sıraları ile ödenecek özel hizmet tazminatları düzenlendiği, 6 numaralı fıkra ile kadro unvanlarına göre fiilen yapılan görev karşılığı ödenen istisna ek özel hizmet tazminatı ödemesi düzenlendiği, 2.3. Diğer yandan 160 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğin C-II Sayılı Cetvele İlişkin
Açıklamalar bölümünün 6 ncı sırasının 1 inci fıkrasında bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadrolarının esas alınacağının ifade edildiği, 2.4. Söz konusu tebliğin anılan bölümünde, konu ile ilgili olarak örneklere de yer verilmiş olup, 4 sıra numaralı örnekte; “Mühendis kariyerine sahip olmakla birlikte Teknik Hizmetler Sınıfında “Tekniker”
kadrosunda görev yapmakta olan personele açık çalışma mahallerinde fiilen çalışması halinde ek özel hizmet tazminatı kadro unvanı esas alınarak her gün için %2 oranında ödenecektir.” denildiği, 2.5. Ayrıca, Teknik Hizmet Sınıfında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, istisna olan fiilen görev karşılığı ödenen ek özel hizmet tazminatı oranlarından hangisinin esas alınacağı hakkında Maliye Bakanlığının görüşü istendiği, Maliye Bakanlığı da 11.02.2011 tarihli ve 1819 sayılı yazı ile istisna olan fiilen görev karşılığı ödenecek ek özel hizmet tazminatı oranlarının belirlenmesinde, ilgililerin bitirmiş olduğu öğrenim durumuna değil kadro unvanlarına karşılık gelen göstergeler üzerinden ödeme yapılması gerektiğini belirttiği, 2.6. Başvuranın “Teknisyen” kadrosunda çalışmakta iken Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
Görsel-İşitsel Teknikler ve Medya Yapımcılığı Bölümü Fotoğrafçılık ve Kameramanlık Programından mezun olması nedeni ile 19.06.2017 tarihinde yapmış olduğu müracaat sonrasında, adı geçenin hizmet değerlendirmesi yapılarak aynı kadro “Teknisyen“ unvanı ile anılan Bakanlar Kurulu Kararının 4 üncü maddesinin (e) bendi gereği İş Güçlüğü Zammı 525’den 650 puana, Temininde Güçlük Zammı 525’den
1.400 puana, Özel Hizmet Tazminatı %64’den %100 oranına getirildiği,
2.7. Başvuranın aylıklarının 19.06.2017 tarihini takip eden aybaşından (15.07.2017) itibaren terfi durumları da dikkate alınarak Tekniker unvanı gösterge ve oranlarına göre ödendiği, adı geçen Meslek
Yüksekokulundan mezun olması nedeni ile zam oranları ve özel hizmet tazminatı yüksek olanlar üzerinden ödense de fiilen Teknisyen kadrosu ile hizmet verdiğinden, fiilen kapalı alan dışında çalıştığı günler için ödenen ek özel hizmet (Kapalı Alan Dışı Çalışma Tazminatı) tazminatı her bir gün için %1,2 ve üç aylık toplam %24 oranı üzerinden ödendiği, 2.8. Başvuranın 19.10.2022 tarihinde yazılı müracaat ederek kendisine ödenen ek özel hizmet tazminatı oranının teknisyenlere ödenen %1,2 yerine Teknikerlere ödenmesi gereken %2 oranında ödeme yapılmasını talep ettiği, anılan mevzuat ve Maliye Bakanlığının görüşü doğrultusunda olumsuz cevap verildiği, 2.9. Bakanlar Kurulu Kararı, 160 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği ve Maliye
Bakanlığının görüş yazısı göz önüne alındığında; 1. Başvuranın hizmet belgesine bakıldığında teknisyen kadrosunda olduğundan, 2. Eğitim durumuna bakıldığında meslek yüksek okulu olduğundan, 3. Başvuran bir üst öğrenim bitirerek Tekniker unvanını ihraz ettiği, ancak unvan değişikliği sınavlarına girerek başarılı olmadığından Tekniker olarak atanmadığından, 4. Başvuru konusu işleme ilişkin somut olayla ilgili hükümler yukarıda açıklandığından, 5. Bakanlar Kurulu Kararı, 160 No’lu Tebliğ ve Maliye Bakanlığının görüşü doğrultusunda günlük %1,2 ve üç aylık %24 geçmemek üzere En Yüksek Devlet Memuru aylığı oranın %24’ünden %0,759 oranın da damga vergisi kesildikten sonra kalan net tutar ödendiğinden, 6.
Başvuranın konuya ilişkin müracaatına olumsuz cevap verildiğinden, 7. Şikayet konusu talebe ilişkin Kamu
Denetçiliği Kurumunun 27.03.2023 tarihli ve 2023/3803- sayılı ret kararı olduğundan, 8.
Açıklanan mevzuat hükümlerine ve Maliye Bakanlığının yazısına bakıldığında bu aşamada yapılabilecek bir işlem bulunmadığı, 2.10. Ancak, yeterli boş kadro unvanı gözetilerek, personel ihtiyacına göre belirli tarihlerde (bazen yılda bir, bazen iki yılda bir) unvan değişikliği sınavları yapıldığı, yazılı sınavda ve mülakatta başarılı olanların öğrenim düzeylerine uygun kadrolara atandığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde; “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinde; “II. Teknik Hizmetler Sınıfı, Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatçı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek
Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder.” 5.2. “Göstergeler” başlıklı 43 üncü maddesinin B fıkrasında; “(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/2 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/2 md.) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli
I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz. (Değişik: 23/2/1995 – KHK-547/7 md.)
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye
Kurulu Başkan ve üyelikleri, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Müşavir ve 1’inci dereceden uzman ünvanlı kadrolara atananlara bu kadrolarda bulundukları sürece daha önce almış oldukları en yüksek ek gösterge üzerinden ödeme yapılır. Kadroları Milli İstihbarat Hizmetleri
Sınıfına dâhil olanlara, bu maddede gösterilen emsallerini geçmemek üzere Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilecek ek gösterge rakamları uygulanır.” 5.3. “Kapsam” başlıklı 146 ncı maddesinde; “Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir. Memurlara kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz.
(Gençlik ve Spor hizmetleri uygulamasında fiilen görevlendirilecekler hariç.) Bu Kanun gereğince
ödenecek aylık, taban aylığı, kıdem aylığı zam ve tazminatlar ile diğer ödemeler toplamının brüt tutarı, bulunulan yerde İş Kanunu gereğince işçiler için tespit olunan asgari ücretin aylık tutarından az olamaz: az olması halinde, aradaki fark memurun diğer özlük hakları ile ilgilendirilmeksizin tazminat olarak ödenir.” 5.4. “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinin “III-Ortak Hükümler” bölümünün birinci fıkrasında; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları (…) bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur. Ancak Milli İstihbarat Teşkilatı fiili kadrosuna dâhil bulunanlara ödenecek iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk zammının miktarları ile özel hizmet tazminatı oranları, ödeme usul ve esasları (…) Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.” 5.5. Ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “II-Teknik Hizmetler Sınıfı” bölümünde; “a) Kadroları bu sınıfa dâhil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Yüksek Mühendis, Mühendis, Yüksek Mimar ve Mimar ile şehir plancısı ve
Bölge Plancısı unvanını almış olanlar, b) Kadroları bu sınıfa dâhil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte ve yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Jeolog, Hidrojeolog, Hidrolog, Jeomorfolog, Jeofizikçi, Fizikçi, Matematikçi, İstatistikçi, Yöneylemci (hareket araştırmacısı), Matematiksel İktisatçı, Ekonomici ve Kimyager unvanını almış olanlarla Teknik Yüksek Öğretmen Okulu mezunları, c) Kadroları bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışındaki yüksek öğrenim mezunları ile
Yüksek Tekniker ve Tekniker unvanını almış olanlar.” 6. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun
“Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara “teknisyen”, b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”, c) Lise üstü üç yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “yüksek tekniker”, d) Lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, erkek teknik yüksek öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve teknik eğitim fakültesi mezunları ile kız teknik öğretmen okulu, kız teknik yüksek öğretmen okulunun ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara “teknik öğretmen”, e) (Değişik: 2/12/2016 -6764/50 md.) Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında
“mühendis”, Unvanı verilir. Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.” 7. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “İlgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde alacaklıları tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın, yazılı talep edilmediğinden veya belgeleri verilmediğinden dolayı ödenemeyen borçlar zamanaşımına uğrayarak kamu idareleri lehine düşer.” 8. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 17/04//2006 tarihli ve 2006/10344 saylı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar başlıklı Bakanlar Kurulu
Kararının; 8.1. “Parasal tutarlar ve kesintiler” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Karara ekli I, II ve III sayılı cetvellerdeki zam puanları ile tazminat oranlarının ödemeye esas olacak parasal tutarlara çevrilmesinde aşağıdaki usuller uygulanır: a) I sayılı Cetvelde yer alan zamların miktarı, Cetvelde gösterilen puanların yan ödeme katsayısı ile çarpılması suretiyle belirlenir. Bu şekilde bulunacak miktarlardan damga vergisi ve gelir vergisi kesilir. b) II ve III sayılı cetvellerde yer alan tazminatların miktarı, en yüksek Devlet memuru
aylığına (ek gösterge dahil), cetvellerde gösterilen oranların uygulanması suretiyle belirlenir. Bu suretle belirlenecek miktarlar, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz. c) II ve III sayılı cetvellere göre ödemeye esas olacak tazminatların oranları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Zam ve tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinde sınıf, derece, unvan ve öğrenim durumu itibarıyla yer alan üst sınırları hiçbir şekilde geçemez.” 8.2. “Esas alınacak sınıf, kariyer, kadro ve görev unvanları” başlıklı 3 üncü maddesinde; “a) I sayılı
Cetvelin (A), (D), (E), (F), (G) ve (H) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (A), (B) ve (D)
bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde; 1) Kurumların 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye ekli cetvellerinde yer alan kadro unvanları, 2) Kamu iktisadi teşebbüslerinin 233 ve 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamelere göre tespit olunan kadro unvanları, 3) (1) ve (2) numaralı alt bentler dışında kalan çeşitli mevzuat hükümlerine göre verilmiş unvanlı ve unvansız kadrolarda, kadro veya görev unvanları, b) I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F)
bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyeri, c) III sayılı Cetvelde yer alan diğer tazminatların ödenmesinde Cetveldeki düzenlemeler, esas alınır.” 8.3. Kararın 4 üncü maddesinin (e) bendinde; “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir. Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanılamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez.” 8.4. Karara ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı sırasında; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.
a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ………….. : 3,0 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ……….: 2,0 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 1,2
Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.
Ancak, bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminat toplamı üçer aylık dönemler itibarıyla, a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara …………… : 60 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ………..: 40 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara ……………..: 24 oranlarını aşamaz.” 9. 160 Seri No’lu Devlet Memurlar Kanunu Genel Tebliğinin II Sayılı Cetvele İlişkin Açıklamalar bölümünün 6 ncı sırasının l inci fıkrasında; “II sayılı Cetvelin (E) Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında, Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuvar, tesis (sosyal tesisler dâhil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen
çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için %3, %2 ve
%1,2 oranlarında ek özel hizmet tazminatı ödeneceği; bu şekilde ödenecek ek özel hizmet tazminatı toplamının üçer aylık dönemler itibarıyla %60, %40 ve %24 oranlarını aşamayacağı, bu ilave tazminatın kimlere ödeneceğinin ise iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler halinde, ilgili birim amirlerince belirleneceği ve ödemelerin görevin fiilen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Buna göre, kadroları Teknik Hizmetler Bölümünün l ila 4 üncü sırasında sayılanlara, söz konusu ek özel hizmet tazminatının ödenebilmesi için; a) Bu personelin büro, atölye, ısı santralı, laboratuvar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları gibi “kapalı mahaller” dışında arazi, park, bahçe, şantiye, inşaat, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri, yol, tünel, demiryolu, büyük içme suyu, köprü, kıyı yapıları, baraj v.b.
açık çalışma mahallerinde görevlendirilmiş ve bu mahallerde fiilen çalışmış olmaları, b) Söz konusu görevlendirmelere ilişkin olarak ilgili birim amirlerince belirlenen görev ve isimleri ihtiva eden listelerin ibrazı yeterli olacaktır.
Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarım işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmeyecektir.
Söz konusu ek özel hizmet tazminatı oranları, kontrol edilen cetvellerde gösterilmeyecektir.
Bu ödeme ilgililerin kadroları esas alınarak görevin fiilen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılacaktır. Söz konusu listeler programlanmış ve önceden bilinebilen işler dikkate alınarak hazırlanacak, muhtemel işler söz konusu listelerde yer almayacaktır.
İlgili birim amirlerince hazırlanan listelerde yer almamakla birlikte, yukarıda belirtilen açık çalışma mahallerinde fiilen çalıştığını tevsik edenlere, birim amirlerinin onayı ile söz konusu ödeme yapılabilecektir.
Birim amirleri, iş programlarını ve personelin bir önceki üç aylık dönemlerindeki büro içi ve büro dışı çalışmalarını dikkate alarak her üç ayda bir ek özel hizmet tazminatı ödemesi yapılacak personel listelerini yeniden gözden geçireceklerdir. Birim amirlerince düzenlenecek listelerde personelin unvanı, adı-soyadı ve görevlendirildiği işler ayrıntılı olarak yer alacaktır.
Üç aylık görevlendirme listeleri hazırlanırken önceki dönemler ve önceki yıllardaki iş programları ile personelin çalışma mahalleri göz önünde bulundurulacaktır.
Örnek: Teknik Hizmetler Sınıfında teknisyen kadrosunda görev yapan ve yukarıda belirtilen tüm koşullara uygun olarak açık çalışma mahallerinde üç aylık dönemin birinci ayında 5, ikinci ayında 2, üçüncü ayında
8 gün çalışmış olduğu dönem sonunda tespit edilen bir personele, çalışılan toplam gün sayısı (5 + 2 + 8 =
15) ile günlük ek tazminat oranının (%1,2) çarpımı sonucu bulunacak (15 x %1,2) %18 oranında (Kararda
teknisyenler için belirlenmiş üst limit olan %24 oranını aşmadığı da dikkate alınarak) ek özel hizmet tazminatı ödenecektir.
Örnek: Teknik Hizmetler Sınıfında mühendis kadrosunda görev yapan ve yukarıda belirtilen tüm koşullara uygun olarak açık çalışma mahallerinde üç aylık dönemin birinci ayında 22, ikinci ayında 3, üçüncü ayında
8 gün çalışmış olduğu dönem sonunda tespit edilen bir personele, çalışılan toplam gün sayısı (22 + 3 + 8 =
33) ile günlük ek tazminat oranının (%3) çarpımı sonucu bulunacak (33 x %3) %99 oranının, Kararda
mühendisler için belirlenmiş üst limit olan %60 oranını aşması nedeniyle, hesaplanan %99 oranında değil, üst limit olan %60 oranında ek özel hizmet tazminatı ödenecektir. Örnek: Genel İdare Hizmetleri Sınıfına dâhil “Şube Müdürü” kadrosuna atanan “Mimar” kariyerine sahip olan personel, Kararname ve Tebliğ ile
belirtilen şartlar kapsamında açık çalışma mahallerinde fiilen çalışsa dahi, kadrosunun Teknik Hizmetler
Sınıfında yer almaması nedeniyle ek özel hizmet tazminatından yararlanamayacaktır.
Örnek: “Mühendis” kariyerine sahip olmakla birlikte Teknik Hizmetler Sınıfında “Tekniker” kadrosunda görev yapmakta olan personele, açık çalışma mahallerinde fiilen çalışması halinde, ek özel hizmet tazminatı kadro unvanı esas alınarak her gün için %2 oranında ödenecektir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Teknisyen unvanında çalışmakta olan başvuran, Meslek Yüksekokulundan mezun olması sebebiyle ek özel hizmet tazminatının %2 katsayısı üzerinden esas alınmak suretiyle ödenmesi talebinin reddi yönündeki işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, ek özel hizmet tazminatının %2 katsayısı üzerinden esas alınmak suretiyle hesaplanmasını ve geriye dönük farklarının ödenmesini talep etmektedir.
12. İdare, (2) numaralı paragrafta, bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadrolarının esas alınacağı öngörüldüğünden, kadro esas alınarak ödeme yapılacağı, dolayısıyla başvuru konusu ile ilgili yapılacak bir işlem bulunmadığı yönünde açıklamalarda bulunmuştur.
13. Başvuru konusunu mevzuat yönünden değerlendirecek olursak; Anayasanın 128 inci maddesinde memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği öngörülmüş; 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 146 ncı maddesinde, memurlara, Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı kurala bağlanmıştır. Anılan Kanunun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinde ise, hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ne miktarda, hangi usul ve esaslara göre iş güçlüğü, iş riski ve temininde güçlük zammı ile mali sorumluluk ve özel hizmet tazminatı ödeneceğinin Cumhurbaşkanı Kararı ile belirleneceği kuralına yer verilmiştir. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile gerek hizmet sınıfları açısından gerekse kadro ve unvan itibariyle personele ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı, denetim tazminatı ödeneceği kabul edilmiş olup; mezkur Kararın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen durumlar hariç olmak üzere personelin işgal ettiği kadrosu ile sınıfı ve kariyerinin esas alınacağı; 4 üncü maddesinin (e) bendinde ise, teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunup da, hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödeneceği, ancak kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıfında bulunup da, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenemeyeceği belirtilerek zam ve tazminatların ödenmesinde personelin bulunduğu kadronun ve kariyerinin esas alınacağı ancak; istisnai durumlarda bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere de mesleki üst öğrenimleri esas alınarak zam ve tazminatların ödenebileceği yine anılan Karar eki (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı
sırasında da, Kararda sayma suretiyle belirtilen kadrolarda bulunanlar ile 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlara, Kararda tanımı yapılan açık çalışma mahallerinde fiilen görev yapması durumunda hangi katsayı oranından özel hizmet tazminatının ödeneceği düzenlenmiştir.
14. Somut olayda; Karayolları Genel Müdürlüğünde Teknisyen unvanında çalışmakta olan başvuran, Meslek Yüksekokulundan mezun olması sebebiyle ek özel hizmet tazminatının %2 katsayısı üzerinden esas alınmak suretiyle ödenmesini talep etmektedir.
15. 2006/10344 saylı Bakanlar Kurulu Kararının Bazı Özel Durumlara ilişkin Esaslar Bölümünde yer alan
4 üncü maddenin (e) bendinde; “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında
bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atlanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir” denildiği; Teknik Hizmetler Bölümünün 1., 2., 3. ve 4. sıraları ile ödenecek özel hizmet tazminatlarının düzenlendiği; 6 numaralı fıkra ile kadro unvanlarına göre filen yapılan görev karşılığı ödenen istisna ek özel hizmet tazminatı ödemesinin düzenlendiği; ayrıca 160 Seri
No’lu Devlet Memurlar Kanunu Genel Tebliğinin C-II Sayılı Cetvele İlişkin Açıklamalar bölümünün 6 ncı sırasının l inci fıkrasında bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadrolarının esas alınacağının ifade edildiği; söz konusu Tebliğin anılan bölümünde, konu ile ilgili olarak örneklere de yer verilmiş olup, 4 sıra numaralı örnekte, “Mühendis kariyerine sahip olmakla birlikte Teknik Hizmetler
Sınıfında “Tekniker” kadrosunda görev yapmakta olan personele açık çalışma mahallerinde filen çalışması halinde ek özel hizmet tazminatı kadro unvan esas alınarak her gün için %2 oranda ödenecektir. ” denildiği görülmektedir.
16. İlgili mevzuat düzenlemeleri incelendiğinde; ödeme yapılmasında esas alınacak olanın kadro unvanının olduğu, bu hususta yalnızca teknik öğretmenlere ilişkin olarak bir istisnaya gidildiği, bunun dışında ödemenin kadro unvanına göre yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
17. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Teknisyen unvanında çalışmakta olan başvuranın, Meslek Yüksekokulundan mezun olması sebebiyle, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve
Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Karara ekli (II) sayılı Özel
Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ödenmekte olan ek özel hizmet katsayısından faydalandırılmamasına yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Karayolları Genel Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi