|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, meslekten ihraç edilen bir polis memurunun, kamu görevine iade edilmesi sonrası geriye dönük maaş, giyecek yardımı ve fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi talebi incelenmiştir. Başvuran, ihraç döneminde kesintiye uğrayan mali haklarının ödenmesini istemiştir. İdare, başvuranın kamu görevinden çıkarılma tarihinden itibaren mali ve sosyal haklarının ödeneceğini belirtmiş, ancak giyecek yardımının fiilen görev ifa etmemesi nedeniyle ödenemeyeceğini savunmuştur.
Danıştay, başvuranın ihraç döneminde geçen sürelere ait mali haklarının ilgili mevzuat çerçevesinde ödendiğini, ancak giyecek yardımının verilmemesinin hukuka uygun olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, başvuranın fazla çalışma ücreti talebinin ise yargı sürecinde olduğu için incelemeye alınmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, kamu görevlilerinin mali haklarının ödenmesi konusunda yürürlükteki mevzuatın önemini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13607-S.21.21829
BAŞVURU NO : 2021/7362
KARAR TARİHİ : 23/09/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KASTAMONU İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın sigortalı çalıştığı günlere ilişkin kesintilerin iadesi, giyecek
BAŞVURUNUN KONUSU :
yardımı ve fazla çalışma ücretinin tarafına yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, meslekten ihraç olup mesleğe geri dönen bir personel olarak mevzuata göre geriye yönelik mali ve sosyal haklarının eski kurumu tarafından ödenmesi gerektiği dolayısıyla 21 ay sigortalı çalıştığı günlere ilişkin kesintilerin iadesini, her yıl polis memurlarına verilen giyecek yardımının ve fazla çalışma ücretinin tarafına yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 21/04/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Emniyet Genel Müdürlüğünün 20/05/2021 tarih ve – – – / sayılı yazı ve eklerinde; 2.1. Uygulayıcı birimden alınan yazıda; 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu
Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine 7145 sayılı
Kanunun 22 inci maddesi ile değişik 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “ …ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. “ hükmüne yer verildiği, 2.2. Diğer taraftan, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 16.04.2014 tarihli ve 64314391.115546-210-3351 sayılı görüş yazısında; “…Danıştay Dava Daireleri Kurulunun 31/1/1969 tarihli ve Esas No: 1967/727, Karar no:1968/78 sayılı kararı ile tazminat istenen dönemde davacının çalışarak elde ettiği geliri varsa bu gelirin kamu kurumunda ya da özel teşebbüsten elde edilmiş olup olmadığına bakılmaksızın ödenecek tazminat miktarından düşülmesi gerektiğine hükmedilmiştir.” ifadelerine yer verildiği,
2.3. Uygulayıcı birimden alınan yazıda; Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4’üncü ve
Ek-1 inci maddeleri gereğince Emniyet Hizmetleri Sınıfı personeli için her yıl giyecek yardımı yapıldığı, Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edilen sivil istihkak ve giyecek yardımı bedellerinin miktarları üzerinden Genel Müdürlük Makam Onayı alınarak, İki taksit (yaz-kış) halinde personele ödeme yapılması hususunun birimlere bildirildiği, personele yapılacak olan sivil istihkak ve giyecek yardım ödemeleri ile ilgili işlemlerin ise personelin kadrolarınca yapıldığı, ayrıca, Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı
Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin son bendi ve Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Kıyafet
Yönetmeliğinin II inci maddesinin 2 inci fıkrasında yer alan “Herhangi bir nedenle, bir dönem için verilmeyen giyim eşyası, sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte verilmez.” hükmü gereğince bir dönem için verilemeyen giyim eşyasının bir sonraki dönem için verilemeyeceğinin değerlendirildiği.
2.4. Uygulayıcı birimden alınan yazıda; ‘in Kastamonu Emniyet Müdürlüğünde sicil sayılı Polis Memuru olarak görev yapmakta iken 15.11.2016 tarihinde Bakanlık Makamının onayı ile görevden uzaklaştırıldığı, daha sonra 679 sayılı KHK ile 06.01.2017 tarihinde kamu görevinden ihraç edildiği kamu görevine iadesine ilişkin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapmış olduğu başvurusunun kabul edildiği,
7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 10/A maddesinin birinci fıkrasında
“Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından başvurunun kabulü kararı verilenlerden, eski kadro, rütbe veya unvanına atanması ile bakan onayı ile uygun görülmeyenler ilgilisine göre Milli Savunma
Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı bünyelerinde kurulan araştırma merkezlerinde bu madde esaslarına göre istihdam edilir.” hükmü uyarınca Bakanlık Makamının 08.05.2020 tarihli onayı ile İçişleri
Bakanlığı Araştırma Merkezine görevlendirildiği, İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından alınan Bakanlık Makamının 20.07.2020 tarihli Onayı ile Araştırma Merkezine atamasının yapıldığı, şahsın
11.08.2020 tarihinde Araştırma Merkezindeki görevine başladığının Personel Daire Başkanlığına
bildirildiği.
2.5. Başvuru konusu talebe ilişkin olarak şikâyet sahibi tarafından Kastamonu İdare
Mahkemesinin E: / esasına kayden maddi hakların ödenmemesi işleminin iptaline ilişkin açılan dava dosyası bulunduğu ifade edilmektedir.
3. Kastamonu il Emniyet Müdürlüğünün 03/10/2020 tarihli yazısında başvuranın 12/08/2020 tarihli dilekçesine cevaben; “Kastamonu İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda görevli personele terör tazminatı adı altında herhangi bir ödeme yapılmadığı, taltif ödemeleri Taltif Komisyonu Kararlarında belirlenen personele ödenmekte olduğu, Maliye Bakanlığının 22/07/2009 tarih ve 9432 sayılı yazısında fazla çalışma ücreti asli göreve bağlı olarak ödenen ve gerçekleşmesi belli kurallara bağlı muhtemel gelir niteliğinde olan bir ödeme olduğu, bu itibar ile görevden uzaklaştırılan, tutuklanan veya gözaltına alınan personele, bu sürelere ilişkin fazla çalışma ücretinin ödenmesine imkân bulunmadığı dolayısıyla ödenmediği, fiili hizmet zamları Sosyal Güvenlik Kurumu kesenek bilgi sistemi üzerinden Fiili Hizmet Zammı ödemesi olarak yapılacağı, tayin bedeli maaş bordrolarında hesaplanarak ödenmiş olduğu, banka promosyonu ödemeleri için Vakıfbank Kastamonu Şubesine dilekçe ile müracaat edilmesi gerekmekte olduğu, İl/Şube/Büro ek ödemeleri ve giysi parası ödemeleri fiilen çalışan personele ödenmekte olduğu, bordrolar kademe/derece ilerlemesi göze alınarak düzenlenmiş olduğu, maaş ödemesi ilgili dilekçede bildirilen IBAN hesabına yatırıldığı, maaş ödemesi toplu şekilde hesaplanarak ödendiğinden 2020 yılı vergi dilimleri baz alınmış olduğu, AGİ tutarları aylık olarak hesaplanmış ve ilgili bordrolar yazı ekinde gönderildiği” şeklinde olduğu tespit edilmiştir.
4. İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 12/04/2021 tarihli ve sayılı yazısından Kamu
Denetçiliği Kurumunun 30/03/2021 tarihli ve / sayılı yazısına istinaden başvuranın talebine ilişkin 26/02/2021 tarihli başvurusuna istinaden Kamu Denetçiliği Kurumundan alınan ilgi sayılı yazının incelendiği ve bahse konu maaş farklarının 31/03/2021 tarihli ve – sayılı ödeme emri
ile başvurana ödendiği bilgisi verilmekle birlikte yazı ekinde bulunan ödeme emri belgesinden başvurana fark tazminatı açıklaması ile 5.219,97.-TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 5.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 5.2. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 5.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 5.4. “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde; “ İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” 5.5. “Genel ilkeler” başlıklı 128 nci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”, hükümleri yer almaktadır.
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmünü haizdir.
7. 28.03.2013 Tarih ve 28601 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Kurumca incelenmeyecek şikâyet başvuruları” başlıklı 5.maddesinin birinci fıkrasında; Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklar hakkında Kuruma yapılan şikâyetler incelenmez, düzenlemesi bulunmaktadır.
8. 14.07.1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun; 8.1. “Görevden uzaklaştırma” başlıklı 137’nci maddesi; “Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir.”, 8.2. “Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü” başlıklı 141’inci maddesi; “Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu
Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler. 143 üncü maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı,üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir.”
8.3. “Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller” başlıklı 143’üncü maddesi:
“Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce: a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka
bir disiplin cezası verilenler; b) Yargılamanın men’ine veya beraatine karar verilenler; c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar; ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmıyacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler; Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır”, 8.4. “Aylığın ödeme zamanı ve esasları” başlıklı 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrası; “Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir. Emekliye ayrılma ve ölüm hallerinde o aya ait peşin ödenen aylık, geri alınmaz. Sözleşmeli personelin ücretleri sözleşme şartlarına göre; geçici personelin gündelikleri gün hesabıyla hafta veya ay sonlarında ödenir. (….) Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmündedir.
9. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun; Ek Madde 21 maddesi; “657 sayılı Devlet Memurları
Kanununda belirtilen en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil); a) Emniyet Hizmetleri
Sınıfına dahil kadrolarda bulunanlardan; 1. Özel harekat ve istihbarat birimlerinde görev yapanlara; % 35, 2. Siyasi hizmet, çevik kuvvet birimleri ile köprü ve hassas bölgeleri koruma görevlerinde fiilen çalışanlarla, panzer sürücüsü ve operatörü olarak görev yapanlara % 31, 3. Diğer birimlerinde görevli olanlara % 27, b) Emniyet hizmetleri sınıfına dahil kadrolarda bulunan çarşı ve mahalle bekçilerine % 13, (1) tutarını geçmemek üzere İçişleri Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslara göre fazla çalışma ücreti ödenir. (Ek ibare : 12/7/2000 – KHK -611/2 md.; Kabul: 6/4/2001 – 4638/3 Md.) Ayrıca, İçişleri Bakanı, büyük ölçekli yolsuzluk, terör ve benzeri faaliyetlere karşı ülke çapında gerçekleştirilen operasyonlara katılanlar ile bunlara idari, teknik, lojistik ve sair destek hizmetleri sağlayan personele hizalarında gösterilen oranların en çok yarısına kadar ilave ödeme yapmaya, bu ödemeyi; görev yeri ve süresi, görevin zorluk ve risk derecesi, görevlinin kıdemi ve sorumluluğu ile benzeri unsurları dikkate alarak farklı miktar veya oranlarda belirlemeye, buna ilişkin diğer usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir. Bu ücretten damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz” şeklindedir.
10. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun; 10.1. “Komisyonun Oluşumu” başlıklı birinci maddesi; “Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük
Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik
Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.” 10.2. “Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesi; “Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir. a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi… …Komisyonun görev alanındadır.” 10.3. “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrası; “… İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.” 10.4. “Türk Silahlı Kuvvetleri ile genel kolluk kuvvetleri personeli ve Dışişleri Bakanlığı diplomatik kariyer memurlarına ilişkin kararların uygulanması” başlıklı 10/A maddesi; “Terör örgütlerine veya
Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı,
oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilmesi sebebiyle kamu görevinden, meslekten veya görevden çıkarılan ya da ilişiği kesilen subay, astsubay, uzman jandarmalar ile Emniyet Genel Müdürlüğünde emniyet hizmetleri sınıfına tabi olanlar ve Dışişleri
Bakanlığı diplomatik kariyer memurlarından; haklarında mahkemeler tarafından göreve iade mahiyetinde karar verilenler ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından başvurunun kabulü kararı verilenlerden, eski kadro, rütbe veya unvanına atanması ilgili bakan onayı ile uygun görülmeyenler ilgisine göre Milli Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı bünyelerinde kurulan araştırma merkezlerinde bu madde esaslarına göre istihdam edilir.” 10.5. “Komisyonun iade kararlarının uygulanması” başlıklı Geçici 3 üncü maddesi; “(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Komisyon tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirilenlerden atama teklifi yapılmamış olan kişiler 10 uncu madde hükümleri çerçevesinde işlem tesis edilmek üzere Devlet Personel Başkanlığınca kurumlarına bildirilir. Bunların atama işlemleri bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde kurumlarınca gerçekleştirilir. (2) Devlet Personel Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte kadro veya pozisyonunun bulunduğu kurumdan başka bir kuruma atama teklifi yapılanlar hakkında teklif işlemi 10 uncu madde esas alınarak yeniden yapılır. (3) Bu Kanun uyarınca Devlet Personel Başkanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından atama teklifi yapılan ve göreve başlayanlar hakkında da 10 uncu maddenin birinci fıkrası hükümleri uygulanır. Mali haklarının hesaplanmasında göreve başladıkları tarihi takip eden hizmetleri karşılığında ilgiliye yapılan ödemeler, kurumlarınca yapılacak toplu ödeme tutarından mahsup edilir. Bu maddenin ikinci fıkrası kapsamındakilere atama teklifinin yapıldığı kurumlar tarafından ödeme yapılır. (4) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin tereddütleri gidermeye ve uygulamaya yön vermeye ilgisine göre Devlet Personel
Başkanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı yetkilidir.” hükmünü haizdir.
11. 9/10/1991 tarih ve 21016 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Memurlara Yapılacak Giyecek
Yardımı Yönetmeliğinin; 11.1. 4’üncü maddesi; “Giyecek yardımı kurum tarafından temin edilir ve ayni olarak verilir. Bu yardım karşılığında çek, kupon veya benzeri kağıtlar verilemez ve nakdi bir ödemede bulunulamaz. Ayrıca, bu yardım için memura fatura karşılığı bir ödeme yapılamaz. Giyim eşyası standart beden ölçülerine göre yaptırılır. Gerektiğinde beden ölçüsüne göre kurumca diktirilir. Ancak, Emniyet Hizmetleri Sınıfında sivil olarak görev yapanlara giyecek yardımı bedeli ve aynı sınıfta resmi kıyafet taşıyanlarla çarşı ve mahalle bekçilerine dikiş bedeli, ilgili kurumun teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca tespit edilerek nakden ödenir.” 11.2. 5’inci maddesi; “Giyim ve kullanma süresi bakımından beraberliği sağlamak amacıyla; a) Kışlık kıyafete ait giyecek eşyaları Eylül-Ekim aylarında, b) Yazlık kıyafete ait giyecek eşyaları Nisan-Mayıs aylarında, c) Mevsimle ilgili olmayan giyecek eşyaları ise Nisan-Mayıs aylarında, verilir.
Göreve ilk başlayışta yukarıda belirtilen aylar beklenmeden giyim eşyası verilir. Ancak, giyim eşyasının verildiği tarih ile bu tip eşyaların genel olarak verilmesi gereken tarih arasında kalan süre, o eşya için tespit edilen kullanma süresinin 1/4’ünden az ise, ilk giyim eşyası verilmez.
Herhangi bir nedenle bir dönem için verilmeyen giyim eşyası sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte de verilemez.”, 11.3. Ek Madde 1 ise; “…personele verilmesi öngörülen giyecek yardımlarının bedeli, 11 inci madde uyarınca belirlenen fiyatlar esas alınmak suretiyle nakden ödenir. Emniyet Hizmetleri Sınıfı ile Milli
İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığında görev yapan personel için bu madde hükümleri uygulanmaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir” şeklindedir.
12. 15/8/2007 tarihli ve 26614 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı
Mensupları Kıyafet Yönetmeliğinin; 12.1. “Verilme zamanı” başlıklı 10’uncu maddesi; “Giyim ve kullanma süresi bakımından yeknesaklığı sağlamak amacıyla;
a) Kışlık kıyafete ait giyecek eşyaları Eylül-Ekim, b) Yazlık kıyafete ait giyecek eşyaları Nisan-Mayıs, c) Mevsim ile ilgili olmayan giyecek eşyaları ise Nisan-Mayıs aylarında personele verilir.” 12.2. “Göreve ilk başlamada” başlıklı 11’inci maddesi; “….(2) Herhangi bir nedenle, bir dönem için verilmeyen giyim eşyası, sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte verilemez.” 12.3. “Kıyafet verilmeyecek haller” başlıklı 15’inci maddesi; “ (1) Görevden uzaklaştırılan, tutuklanan, gözlem altına alınan veya memuriyetten ilişiğinin kesilmesini gerektirmeyen bir cezaya mahkûm olup ta, bu cezası infaz edilmekte olanlara giyim eşyası ve dikiş bedeli verilebilmesi için bu personelin görevlerine dönmüş olmaları şarttır.
(2) Ayrıca, aylıksız izin alarak görevlerinden ayrılanlara bu süre için giyim eşyası ve dikiş bedeli verilmez.” şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek, maaş farkı, giysi yardımı (dikiş bedelinin) ve fazla çalışma ücretinin ödenmesi hususundaki taleplerinin reddi, mahsuplaşma sonucu ödenen maaşların yasal faizlerinin ödenmesi hususunda hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Başvuran, (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere meslekten ihraç olup mesleğe iade olan bir personel olarak geriye dönük kesintiye uğrayan maaş ödemelerinin ödenmesi, ödenmeyen giyecek yardımının ödenmesi ve verilmeyen geriye dönük hakkı olan fazla çalışma ücretlerinin yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
15. İdarenin (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, başvuranın; Kastamonu Emniyet
Müdürlüğünde sicil sayılı Polis Memuru olarak görev yapmakta iken 15.11.2016 tarihinde Bakanlık
Makamının onayı ile görevden uzaklaştırıldığı, daha sonra 679 sayılı KHK ile 06.01.2017 tarihinde kamu görevinden ihraç edildiği kamu görevine iadesine ilişkin Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapmış olduğu başvurusunun kabul edildiği ifade edilerek geriye dönük kesintiye uğrayan maaş ödemeleri, giyecek yardımının ödenmesi ve fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi hususundaki taleplerin mevzuata göre uygun olmadığı değerlendirilmekte olduğu savunulmaktadır.
16. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETO/PDY terör örgütü ile irtibatı/iltisakı bulunduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.
17. Söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamelerin “İade hükümleri” başlıklı maddelerinde; daha önce çeşitli OHAL kararnameleri ile kamu görevinden çıkarılan ilgililerin kamu görevine iadeleri hususundaki usul belirtilerek; iade olan kamu görevlileri hakkında anılan OHAL kararnamelerinin tüm hüküm ve sonuçlarının yayım tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
18. Diğer yandan, 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin “Komisyonun Oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/712016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi
Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur ” hükmü ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
19. Ancak 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamede ilgililerin göreve iadesi durumunda kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin hüküm bulunmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna yapılan başvurunun kabulü sonucu kamu görevine iade usulü ile anılan Komisyon kurulmadan önce olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile yapılan iade usulü farklılığını gidermek amacıyla 25/7/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7075 sayılı
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
20. Somut olayda da, 672 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilen ve daha sonra OHAL İşlemleri
İnceleme Komisyonu kararı ile kamu görevine tekrar iade edilen başvuranın ihraç döneminde geçen sürelere ait mali ve sosyal haklarının 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kendisine ödendiği, ihraç döneminde geçen sürede giyecek yardımının ise fiilen görev ifa etmemesi nedeniyle kendisine ödenmediği anlaşılmıştır.
21. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 211 inci maddesinde Devlet memurlarından hangilerinin ne şekilde giyecek yardımından faydalanacakları Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır. Bu hükme dayanılarak hazırlanan ve 14/9/1991 tarih ve 91/2268 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren
“Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliği” nde kimlere ne gibi giyecek eşyası verileceği, kadro unvanları ve hizmet sınıfları itibarıyla cinsi, miktarı, kullanma süresi ve niteliği ayrı ayrı tespit edilmiş bulunmaktadır. Anılan Yönetmeliğin 5 inci maddesin son fıkrasında ise herhangi bir nedenle bir dönem içinde verilmeyen giyim eşyasının sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte verilemeyeceği hükmüne yer verilmiştir.
22. Konuyla ilgili Danıştay Beşinci Dairesinin 28/05/2010 tarih ve 2008/1723 Esas, 2010/3702 Karar sayılı kararında “Giyecek yardımının kural olarak her yıl belli dönemler itibariyle verilmesi suretiyle bu giyeceklerin yalnızca o yıl içinde kullanılması öngörüldüğünden ve izleyen yıl yine giyecek yardımından yararlandırma söz konusu olduğundan, herhangi bir nedenle o dönem için verilmeyen giyim eşyasının sonraki döneme ait giyecek yardımına ek olarak verilmesi olanaklı olmadığı gibi, giyim yardımının her yıl yapılması ilkesine ve kamu yararına aykırı bulunmaktadır. Bu sakıncanın önlenmesi için dava konusu
Yönetmeliğin 5 inci maddesi ile her dönem için o mevsimle ilgili giyeceklerin verilmesi ilkesinin benimsenmesinde ve önceki dönem ve yıllarda ödenmeyen giyecek yardımının daha sonra ayrıca verilmesi konuşunda açık bir yasak getirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. (…)” şeklinde hüküm kurulduğu görülmektedir.
23. Başvuranın giyecek yardımı talebinin değerlendirilmesinden; ilgili yıl içerisinde memurun giyim ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak yapılması öngörülen bir yardımın herhangi bir nedenle verilmemesi halinde sonraki dönemlere ait giyecek yardımı ile birlikte verilmesine imkân bulunmadığı, bu nedenle ihraç olduğu dönemde fiilen görev yapmaması nedeniyle verilemeyen kıyafet yardımının başvurana sonraki dönemlerde verilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, başvurana giyecek yardımının verilmemesine dair idare işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
24. Danıştay Dava Daireleri Kurulunun 31/1/1969 tarihli ve Esas No: 1967/727, Karar no:1968/78 sayılı kararında tazminat istenen dönemde davacının çalışarak elde ettiği geliri varsa bu gelirin kamu kurumunda ya da özel teşebbüsten elde edilmiş olup olmadığına bakılmaksızın ödenecek tazminat miktarından düşülmesi gerektiğine hükmedilmiştir. Konuya ilişkin olarak Danıştay 12. Dairesinin
27.12.2013 tarih ve E: 2012/3100, K:2013/12993 sayılı kararında; “Hukuka aykırılığı yargı kararıyla sabit
olan işlem nedeniyle davacının, yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının tazmini gerekmekte ise de, söz konusu zarar hesaplanırken açıkta geçen sürede davacının çalışarak gelir elde etmesi durumunda, bu miktarın davacıya ödenecek tazminat miktarından düşülmesi gerekeceğinden, Mahkemece davacının açıkta geçen sürelerde çalışarak gelir elde edip etmediğinin; taraflardan, Gelir İdaresi Başkanlığından ve Sosyal
Güvenlik Kuruluşlarından sorulması ve gelir elde ettiğinin saptanması halinde elde ettiği bu miktarın açıkta kaldığı süreye ilişkin ödenmesi gereken maaş ve parasal haklara ilişkin tazminat miktarından düşülmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verilmiş olup, bu bağlamda, başvuranın kamuda görev yapmadığı dönem için yapılacak olan ödemenin özel sektörde elde ettiği gelirlerin mahsup edilerek hesaplanması gerektiği anlaşıldığından başvurana yapılan ödemelerden görevde olmadığı dönemlerde çalışarak elde ettiği gelirler mahsup edilmek suretiyle ödenmesinde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
25. Diğer taraftan başvuranın fazla çalışma ücretine ilişkin talebi ile ilgili idare tarafından Kurumuza iletilen cevabi yazıda başvuran tarafından idare mahkemesinde dava açıldığı belirtilmiş olup konu başvuran ile yapılan görüşmede teyit edildiğinden, ayrıca başvuranın görevde olmadığı dönemlere ilişkin maaşlarının yasal faizlerinin ödenmesine ilişkin dava açmış olduğunu belirtmiş olması ve bu konuya ilişkin
Kurumumuzdan da talebi olmadığı görüldüğünden, başvuranın fazla çalışma ücreti talebi ve başvurana ödenen maaşların yasal faizleri ile ilgili inceleme yapılamamıştır.
26. Tüm bu açıklamalar, mevzuat hükümleri ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 27. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kastamonu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve KASTAMONU İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi