TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 18555-18555 |sayi|18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/7042 2018/ 7042
KARAR TARİHİ : 07/11/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Meteoroloji Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Açıktan atanma talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 25/05/2018 25.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 657 sayılı Kanuna tabi bir avukat olarak çalışmaktayken, 30 Ekim 2014 tarihinde kendi isteği ile görevinden ayrıldığını, 04 Mayıs 2018 tarihinde, durumuna uygun münhal bir kadroya açıktan atanma talebiyle Meteoroloji Genel
Müdürlüğüne başvuruda bulunduğunu, ancak bu başvurusunun hiçbir gerekçe gösterilmeksizin ve açıklama yapılmaksızın reddedildiğini iddia ederek açıktan atanma talebinin başvuru tarihinden itibaren kabulü yönünde tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Orman ve
Su İşleri Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi
Başkanlığı tarafından gönderilen 02/ 07/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Kurumda boş Avukat kadrosu bulunduğu, ancak ilgilinin başvuru dilekçesi ve eklerinin incelenmesi sonucunda, başvuranın, 1. Derece Avukat kadrosunda görev yapmakta iken Devlet
Memurluğundan çekildiğinin anlaşıldığı ve Kurumda 1. Derecelik boş Avukat kadrosu bulunmadığı, 2.2. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları başlıklı 92. maddesinde “İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden
1 / 5veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler,
ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler .” hükmü uyarınca Kurumda başvuranın memurluktan çekildiği tarihte almakta olduğu aylık derecesine eşit kadro olmaması nedeniyle yeniden atamasının yapılmasının mümkün olmadığı, 2.3. Aynı kanunun ilgili maddesinde, Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmalarına dair kurumları zorlayıcı hüküm bulunmadığı, “ … atanabilirler” ifadesi ile kurumlara takdir yetkisi verildiği, 2.4. Başvuran ile ilgili idare arasında şikayet konusu ile ilgili olarak yargı organlarına intikal eden herhangi bir konu bulunmadığı, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde , “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir . Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır .”, 3.2. “Hizmete girme ” başlıklı 70 inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir .
Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez . ” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 3.4. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler ” başlıklı
128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir … ”, 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 14/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, 5.1. “Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları” başlıklı 92 nci maddesinde, “İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak
2 / 5ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit
bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler .
657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile görevinden çekilmiş olanlar, boş
kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydı ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler . ”, 5.2. “Çekilme” başlıklı 94 üncü maddesinde , “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak
müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir . (Ek hüküm :
31/ 7/ 1970- 1327/ 75 md .) Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır .
Çekilmek isteyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder . Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir .
Olağanüstü mazeretle çekilenler, üstüne haber vermek şartıyla bir ay kaydına tabi değildirler .” 5.3. Çekilen ve çekilmiş sayılanların yeniden atanmaları başlıklı 97 nci maddesinde; “Memurlardan mali ve cezai sorumlulukları saklı kalmak üzere;
A) 94 üncü maddenin 2 nci ve 3 üncü fıkrasına uygun olarak memuriyetten çekilenler altı ay geçmeden, B) Bu Kanuna göre çekilmiş sayılanlar ile 94 üncü maddenin 2 nci fıkrasına uymadan görevlerinden ayrılanlar bir yıl geçmeden, Devlet memurluğuna alınamazlar . ” düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. 657 sayılı Kanuna tabi bir avukat olarak çalışmaktayken, 30 Ekim 2014 tarihinde kendi isteği ile görevinden ayrılan başvuran, 04 Mayıs 2018 tarihinde, durumuna uygun münhal bir kadroya açıktan atanma talebiyle Meteoroloji Genel Müdürlüğüne başvuruda bulunduğunu, ancak bu başvurusunun hiçbir gerekçe gösterilmeksizin ve açıklama yapılmaksızın reddedildiğini iddia ederek açıktan atanma talebinin başvuru tarihinden itibaren kabulü yönünde tavsiye kararı verilmesi talebiyle
Kurumumuza başvurmuştur .
8. 657 Sayılı Kanunun 92 nci maddesinde, iki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenlerin, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini
.
3 / 5taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı
kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilecekleri öngörülmüştür .
9. İlgili idarenin açıklamalarından, kurum bünyesinde boş avukat kadrosu bulunmakla beraber bu kadronun derecesinin başvuranın ayrıldığı tarihte almakta olduğu aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine tekabül etmediği, zira başvuranın 1. Derece Avukat kadrosunda görev yapmaktayken devlet memurluğundan çekildiği, bu itibarla, ilgi idarenin, bünyesinde 657 sayılı
Kanunun 92 nci maddesinde öngörülen kriterleri karşılayan bir kadrosu bulunmadığı hasebiyle başvuranın açıktan atanma talebini yerine getiremediği anlaşılmaktadır .
10. Kaldı ki, ilgili idare nezdinde başvuranın ayrıldığı tarihte almakta olduğu aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine tekabül eden bir avukat kadrosu bulunsaydı dahi, 657 sayılı Kanunun
92 nci maddesinde yer alan, “ … atanabilirler” ibaresi ile de açıkça ortaya konulduğu üzere ilgili
idarenin başvuranı açıktan atamaya ilişkin işlem tesis etme hususunda takdir yetkisi bulunmaktadır .
11. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır . İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar . Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir . (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi
Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
12. Bu itibarla, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur . Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir . Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir . ( Danıştay 2. Dairesinin, 17/ 09/ 2015 tarihli E. 2015/ 2662, K . 2015/ 7471 sayılı kararı)
13. Yukarıda anlatılanlar doğrultusunda, ilgili idarece 657 sayılı yasanın 92 nci maddesi doğrultusunda işlem tesis edildiği, yine aynı Kanunun 92 nci maddesi uyarınca idareye tanınmış takdir yetkisini ilgili idarece kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı kullanılmadığını gösteren somut bilgi ve belge bulunmadığı da dikkate alınarak ilgili idarece tesis edilen başvuranın açıktan atanma talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu
4 / 5anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun
hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvuran ve METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi