|
ÖZET: Mevzuata aykırı işletilen işyerleri ile ilgili olarak, belirli yönetmelik ve kanun hükümleri çerçevesinde uygulanan yaptırımlar netleşmiştir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri, ruhsat alınmadan işletme açılmasının yasak olduğunu ve bu kurallara uymayan işyerlerinin kapatılacağını belirtmektedir. Ayrıca, ruhsat verildikten sonra yapılan ilk denetimlerde, tespit edilen aykırılıkların giderilmesi için işletmecilere 15 günlük bir süre tanınmakta; bu sürede gerekli düzeltmeler yapılmadığı takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılmaktadır.
Denetimlerin ardından, işletmecinin kusurlu fiilleri nedeniyle oluşan mevzuata aykırılıklar için de benzer yaptırımlar uygulanmaktadır. İşletmecilere, tespit edilen eksiklikleri gidermeleri için bir defaya mahsus 15 günlük süre verilir. Bu süre içinde aykırılıkların düzeltilmemesi durumunda, idari para cezası uygulanmakta ve gayrisıhhi müesseselerde faaliyet durdurulmaktadır. Sıhhi müesseselerde ise, ilgili idarenin belirleyeceği süre kadar faaliyetin durdurulması söz konusu olmaktadır. Sonuç olarak, mevzuata aykırı faaliyet gösteren işyerleri için belirlenen yaptırımlar, hem işletmecilerin sorumluluklarını yerine getirmesi hem de kamu sağlığının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, ilgili yönetmelik ve kanun hükümlerinin titizlikle uygulanması gerekmektedir. |
Not: Mevzuata aykırı işletilen işyerleri hakkında.
T.C.
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü
Sayı : E-14399437-622.02-452771 09/03/2021 Konu : GÖRÜŞ (Mevzuata Aykırı İşletilen İşyerleri)
… BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
İlgi : … Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün … tarihli ve … sayılı yazısı.
İlgi yazı ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesine göre 15 günlük yasal sürede mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmediği durumlarda para cezası uygulanacağı, 15 günü geçmeyen men kararı verilebileceği ancak aykırılıkların alışkanlık haline getirilmesi, tekrarlanması durumlarında ne tür bir işlem uygulanacağı hususunda Bakanlığımız görüşü talep edilmektedir.
Bilindiği üzere 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15 inci maddesinin birinci fıkrası “Bir fiil ile birden fazla kabahatin işlenmesi halinde bu kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idarî para cezası öngörülmüşse, en ağır idarî para cezası verilir. Bu kabahatlerle ilgili olarak kanunda idarî para cezasından başka idarî yaptırımlar da öngörülmüş ise, bu yaptırımların her birinin uygulanmasına karar verilir.” hükmünü,
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1 inci maddesi “Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.
Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir.
Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır.” hükmünü,
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrası “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.” ve üçüncü fıkrası “İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.” hükmünü,
13 üncü maddesi “İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.” hükmünü,
23 üncü maddesinde “İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.
…” hükmü,
Ek 3 üncü maddesi “13 üncü maddenin birinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir. Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır.” hükmünü amirdir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13 üncü ve 23 üncü maddelerine göre yapılan denetimlerin ruhsat verildikten sonraki ilk denetimler olduğu, bu denetimlerin ruhsat kesinleşmeden yapılan ve olumlu sonuçlanması halinde ruhsatı kesinleştiren olumsuz sonuçlanması halinde ruhsatın iptalini doğuran mahiyette olduğu,
Diğer taraftan Ek 3 üncü madde kapsamında yapılan denetimlerin ruhsat kesinleştikten sonra yapılan bir denetim türü olduğu bu denetimde yalnızca işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş meri mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların incelenmesi gerektiği, aykırılık ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde işletmeciye bir defaya mahsus 15 günlük süre verileceği, verilen sürede giderilmediği takdirde 1608 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası
verilerek sıhhi müesseselerde 15 güne kadar; gayrisıhhi müesseselerde ayrılıklar giderilinceye kadar faaliyetten men kararı verileceği diğer taraftan sıhhi müessesede faaliyetten men yaptırımının süresinin dolduğu tarihten sonra yapılacak denetimlerde işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle yeni aykırılık ve noksanlıkların tespiti halinde Ek 3 üncü maddedeki usulle yeniden yaptırım uygulanabileceği bununla beraber Ek 3 üncü madde kapsamında ruhsat iptalinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
Bilgilerini rica ederim.
Bakan a.
Genel Müdür